Aṃśa 5 · Chapter 21

तौ समुत्पन्नविज्ञानौ भगवत्कर्मदर्शनात् देवकीवसुदेवौ तु दृष्ट्वा मायां पुनर् हरिः मोहाय यदुचक्रस्य विततान स वैष्णवीम् ॥

tau samutpannavijñānau bhagavatkarmadarśanāt devakīvasudevau tu dṛṣṭvā māyāṃ punar hariḥ mohāya yaducakrasya vitatāna sa vaiṣṇavīm //

उवाच चाम्ब भोस् तात चिराद् उत्कण्ठितेन मे भवन्तौ कंसभीतेन दृष्टौ संकर्षणेन च ॥

uvāca cāmba bhos tāta cirād utkaṇṭhitena me bhavantau kaṃsabhītena dṛṣṭau saṃkarṣaṇena ca //

कुर्वतां याति यः कालो मातापित्रोर् अपूजनम् तत् खण्डम् आयुषो व्यर्थं साधूनाम् उपजायते ॥

kurvatāṃ yāti yaḥ kālo mātāpitror apūjanam tat khaṇḍam āyuṣo vyarthaṃ sādhūnām upajāyate //

गुरुदेवद्विजातीनां मातापित्रोश् च पूजनम् कुर्वतां सफलं जन्म देहिनां तात जायते ॥

gurudevadvijātīnāṃ mātāpitroś ca pūjanam kurvatāṃ saphalaṃ janma dehināṃ tāta jāyate //

तत् क्षन्तव्यम् इदं सर्वम् अतिक्रमकृतं पितः कंसप्रतापवीर्याभ्याम् आवयोः परवश्ययोः ॥

tat kṣantavyam idaṃ sarvam atikramakṛtaṃ pitaḥ kaṃsapratāpavīryābhyām āvayoḥ paravaśyayoḥ //

इत्य् उक्त्वाथ प्रणम्योभौ यदुवृद्धान् अनुक्रमात् यथावद् अभिपूज्याथ चक्रतुः पौरमाननम् ॥

ity uktvātha praṇamyobhau yaduvṛddhān anukramāt yathāvad abhipūjyātha cakratuḥ pauramānanam //

कंसपत्न्यस् ततः कंसं परिवार्य हतं भुवि विलेपुर् मातरश् चास्य दुःखशोकपरिप्लुताः ॥

kaṃsapatnyas tataḥ kaṃsaṃ parivārya hataṃ bhuvi vilepur mātaraś cāsya duḥkhaśokapariplutāḥ //

बहुप्रकारम् अत्यर्थं पश्चात्तापातुरो हरिः ताः समाश्वासयाम् आस स्वयम् अस्राविलेक्षणः ॥

bahuprakāram atyarthaṃ paścāttāpāturo hariḥ tāḥ samāśvāsayām āsa svayam asrāvilekṣaṇaḥ //

उग्रसेनं ततो बन्धान् मुमोच मधुसूदनः अभ्यषिञ्चत् तथैवैनं निजराज्ये हतात्मजम् ॥

ugrasenaṃ tato bandhān mumoca madhusūdanaḥ abhyaṣiñcat tathaivainaṃ nijarājye hatātmajam //

राज्ये ऽभिषिक्तः कृष्णेन यदुसिंहः सुतस्य सः चकार प्रेतकार्याणि ये चान्ये तत्र घातिताः ॥

rājye 'bhiṣiktaḥ kṛṣṇena yadusiṃhaḥ sutasya saḥ cakāra pretakāryāṇi ye cānye tatra ghātitāḥ //

कृतौर्ध्वदैहिकं चैनं सिंहासनगतं हरिः उवाचाज्ञापय विभो यत् कार्यम् अविशङ्कितः ॥

kṛtaurdhvadaihikaṃ cainaṃ siṃhāsanagataṃ hariḥ uvācājñāpaya vibho yat kāryam aviśaṅkitaḥ //

ययातिशापाद् वंशो ऽयम् अराज्यार्हो ऽपि साम्प्रतम् मयि भृत्ये स्थिते देवान् आज्ञापयतु किं नृपैः ॥

yayātiśāpād vaṃśo 'yam arājyārho 'pi sāmpratam mayi bhṛtye sthite devān ājñāpayatu kiṃ nṛpaiḥ //

इत्य् उक्त्वा सो ऽस्मरद् वायुम् आजगाम च तत्क्षणात् उवाच चैनं भगवान् केशवः कार्यमानुषः ॥

ity uktvā so 'smarad vāyum ājagāma ca tatkṣaṇāt uvāca cainaṃ bhagavān keśavaḥ kāryamānuṣaḥ //

गच्छेन्द्रं ब्रूहि वायो त्वम् अलं गर्वेण वासव दीयताम् उग्रसेनाय सुधर्मा भवता सभा ॥

gacchendraṃ brūhi vāyo tvam alaṃ garveṇa vāsava dīyatām ugrasenāya sudharmā bhavatā sabhā //

कृष्णो ब्रवीति राजार्हम् एतद् रत्नम् अनुत्तमम् सुधर्माख्या सभा युक्तम् अस्यां यदुभिर् आसितुम् ॥

kṛṣṇo bravīti rājārham etad ratnam anuttamam sudharmākhyā sabhā yuktam asyāṃ yadubhir āsitum //

इत्य् उक्तः पवनो गत्वा सर्वम् आह शचीपतिम् ददौ सो ऽपि सुधर्माख्यां सभां वायोः पुरंदरः ॥

ity uktaḥ pavano gatvā sarvam āha śacīpatim dadau so 'pi sudharmākhyāṃ sabhāṃ vāyoḥ puraṃdaraḥ //

वायुना चाहृतां दिव्यां सभां ते यदुपुंगवाः बुभुजुः सर्वरत्नाढ्यां गोविन्दभुजसंश्रयात् ॥

vāyunā cāhṛtāṃ divyāṃ sabhāṃ te yadupuṃgavāḥ bubhujuḥ sarvaratnāḍhyāṃ govindabhujasaṃśrayāt //

विदिताखिलविज्ञानौ सर्वज्ञानमयाव् अपि शिष्याचार्यक्रमं वीरौ ख्यापयन्तौ यदूत्तमौ ॥

viditākhilavijñānau sarvajñānamayāv api śiṣyācāryakramaṃ vīrau khyāpayantau yadūttamau //

ततः सान्दीपनिं काश्यम् अवन्तीपुरवासिनम् अस्त्रार्थं जग्मतुर् वीरौ बलदेवजनार्दनौ ॥

tataḥ sāndīpaniṃ kāśyam avantīpuravāsinam astrārthaṃ jagmatur vīrau baladevajanārdanau //

तस्य शिष्यत्वम् अभ्येत्य गुरुवृत्तिपरौ हि तौ दर्शयां चक्रतुर् वीराव् आचारम् अखिले जने ॥

tasya śiṣyatvam abhyetya guruvṛttiparau hi tau darśayāṃ cakratur vīrāv ācāram akhile jane //

सरहस्यं धनुर्वेदं ससंग्रहम् अधीयताम् अहोरात्रैश् चतुःषष्ट्या तद् अद्भुतम् अभूद् द्विज ॥

sarahasyaṃ dhanurvedaṃ sasaṃgraham adhīyatām ahorātraiś catuḥṣaṣṭyā tad adbhutam abhūd dvija //

सांदीपनिर् असंभाव्यं तयोः कर्मातिमानुषम् विचिन्त्य तौ तदा मेने प्राप्तौ चन्द्रदिवाकरौ ॥

sāṃdīpanir asaṃbhāvyaṃ tayoḥ karmātimānuṣam vicintya tau tadā mene prāptau candradivākarau //

अस्त्रग्रामम् अशेषं च प्रोक्तमात्रम् अवाप्य तौ ऊचतुर् व्रियतां या ते दातव्या गुरुदक्षिणा ॥

astragrāmam aśeṣaṃ ca proktamātram avāpya tau ūcatur vriyatāṃ yā te dātavyā gurudakṣiṇā //

सो ऽप्य् अतीन्द्रियम् आलोक्य तयोः कर्म महामतिः अयाचत मृतं पुत्रं प्रभासे लवणार्णवे ॥

so 'py atīndriyam ālokya tayoḥ karma mahāmatiḥ ayācata mṛtaṃ putraṃ prabhāse lavaṇārṇave //

गृहीतास्त्रौ ततस् तौ तु सार्घपात्रो महोदधिः उवाच न मया पुत्रो हृतः सांदीपनेर् इति ॥

gṛhītāstrau tatas tau tu sārghapātro mahodadhiḥ uvāca na mayā putro hṛtaḥ sāṃdīpaner iti //

दैत्यः पञ्चजनो नाम शङ्खरूपः स बालकम् जग्राह सो ऽस्ति सलिले ममैवासुरसूदन ॥

daityaḥ pañcajano nāma śaṅkharūpaḥ sa bālakam jagrāha so 'sti salile mamaivāsurasūdana //

इत्य् उक्तो ऽन्तर् जलं गत्वा हत्वा पञ्चजनं च तम् कृष्णो जग्राह तस्यास्थिप्रभवं शङ्खम् उत्तमम् ॥

ity ukto 'ntar jalaṃ gatvā hatvā pañcajanaṃ ca tam kṛṣṇo jagrāha tasyāsthiprabhavaṃ śaṅkham uttamam //

यस्य नादेन दैत्यानां बलहानिर् अजायत देवानां ववृधे तेजो यात्य् अधर्मश् च संक्षयम् ॥

yasya nādena daityānāṃ balahānir ajāyata devānāṃ vavṛdhe tejo yāty adharmaś ca saṃkṣayam //

तं पाञ्चजन्यम् आपूर्य गत्वा यमपुरीं हरिः बलदेवश् च बलवाञ् जित्वा वैवस्वतं यमम् ॥

taṃ pāñcajanyam āpūrya gatvā yamapurīṃ hariḥ baladevaś ca balavāñ jitvā vaivasvataṃ yamam //

तं बालं यातनासंस्थं यथापूर्वशरीरिणम् पित्रे प्रदत्तवान् कृष्णो बलश् च बलिनां वरः ॥

taṃ bālaṃ yātanāsaṃsthaṃ yathāpūrvaśarīriṇam pitre pradattavān kṛṣṇo balaś ca balināṃ varaḥ //

मथुरां च पुनः प्राप्ताव् उग्रसेनेन पालिताम् प्रहृष्टपुरुषस्त्रीकाव् उभौ रामजनार्दनौ ॥

mathurāṃ ca punaḥ prāptāv ugrasenena pālitām prahṛṣṭapuruṣastrīkāv ubhau rāmajanārdanau //