Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Brahmāṇḍa Purāṇa

Parva 3 · Chapter 37

ब्रह्माण्डपुराणम्

BndP_3,37.

96 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने चिन्तामणिगृहान्तरकथनं नाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच सर्वज्ञद्यन्तरालस्योपरिष्टात्कलशोद्भव । हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम्

96 // iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne cintāmaṇigṛhāntarakathanaṃ nāma ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ hayagrīva uvāca sarvajñadyantarālasyopariṣṭātkalaśodbhava / hastaviṃśatirunnamraṃ caturnalvapravistaram

BndP_3,37.

1 ॥ वशिन्याद्यन्तरं ज्ञेयं प्राग्वत्सोपानमन्दिरम् । सर्वरोगहरं नाम्ना तच्चक्रमिति विश्रुतम्

1 // vaśinyādyantaraṃ jñeyaṃ prāgvatsopānamandiram / sarvarogaharaṃ nāmnā taccakramiti viśrutam

BndP_3,37.

2 ॥ वशिन्याद्यास्तत्र देव्यः पूर्वादिदिगनुक्रमात् । स्वरैस्तु रहितास्तत्र प्रथमा वशिनीश्वरी

2 // vaśinyādyāstatra devyaḥ pūrvādidiganukramāt / svaraistu rahitāstatra prathamā vaśinīśvarī

BndP_3,37.

3 ॥ कवर्गसहिता पश्चात्कामेश्वर्याख्यवाह्मयी । चवर्गजुष्टा वागीशी मोदिनी स्यात्तृतीयका

3 // kavargasahitā paścātkāmeśvaryākhyavāhmayī / cavargajuṣṭā vāgīśī modinī syāttṛtīyakā

BndP_3,37.

4 ॥ टवर्गमण्डिताकारा विमलाख्या सरस्वती । तवर्गेण तथोपेता पञ्चमी वाक्प्रधारणा

4 // ṭavargamaṇḍitākārā vimalākhyā sarasvatī / tavargeṇa tathopetā pañcamī vākpradhāraṇā

BndP_3,37.

5 ॥ पवर्गेण परिस्फीता षष्ठी तु जयिनी मता । यादिवर्णचतुष्कोणे सर्वैश्वर्यादिवाङ्मयी

5 // pavargeṇa parisphītā ṣaṣṭhī tu jayinī matā / yādivarṇacatuṣkoṇe sarvaiśvaryādivāṅmayī

BndP_3,37.

6 ॥ साधिकाक्षरषट्केन कौलिनी त्वष्टमी मता । एता देव्यो जपरता मुक्ताभरणमण्डिताः

6 // sādhikākṣaraṣaṭkena kaulinī tvaṣṭamī matā / etā devyo japaratā muktābharaṇamaṇḍitāḥ

BndP_3,37.

7 ॥ सदा स्फुरद्गद्यपद्यलहरीलालिता मताः । काव्यैश्च नाटकैश्चैव मधुरैः कर्णहारिभिः । विनोदयन्त्यः श्रीदेवीं वर्तन्ते कुम्भसम्भवः

7 // sadā sphuradgadyapadyalaharīlālitā matāḥ / kāvyaiśca nāṭakaiścaiva madhuraiḥ karṇahāribhiḥ / vinodayantyaḥ śrīdevīṃ vartante kumbhasambhavaḥ

BndP_3,37.

8 ॥ एता रहस्यनाम्नैव ख्याता वातापितापन । नायिका स्वस्य चक्रस्य सिद्धानाम्ना प्रकीर्तिता

8 // etā rahasyanāmnaiva khyātā vātāpitāpana / nāyikā svasya cakrasya siddhānāmnā prakīrtitā

BndP_3,37.

9 ॥ अस्य चक्रस्य संरक्षाकारिणी खेचरी मता । वशिन्याद्यन्तरालस्योपरिष्टाद्विन्ध्यमर्दन

9 // asya cakrasya saṃrakṣākāriṇī khecarī matā / vaśinyādyantarālasyopariṣṭādvindhyamardana

BndP_3,37.

10 ॥ हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् । अस्त्रं चक्रमितिज्ञेयं तत्र बाणादिदेवताः

10 // hastaviṃśatirunnamraṃ caturnalvapravistaram / astraṃ cakramitijñeyaṃ tatra bāṇādidevatāḥ

BndP_3,37.

11 ॥ पञ्च बाणेश्वरीदेव्यः पञ्च कामेश्वराशुगाः । अङ्कुशद्वितयं दीप्तमादिस्त्रीपुंसयोर्द्वयोः

11 // pañca bāṇeśvarīdevyaḥ pañca kāmeśvarāśugāḥ / aṅkuśadvitayaṃ dīptamādistrīpuṃsayordvayoḥ

BndP_3,37.

12 ॥ धनुर्द्वयं च विन्ध्यारे नव पुण्ड्रेषु कल्पितम् । पाशद्वयं च दीप्ताभं चत्वार्यस्त्राणि कुम्भज

12 // dhanurdvayaṃ ca vindhyāre nava puṇḍreṣu kalpitam / pāśadvayaṃ ca dīptābhaṃ catvāryastrāṇi kumbhaja

BndP_3,37.

13 ॥ कामेश्वर्यास्तु चत्वारि चत्वारि श्रीमहेशितुः । आहत्याष्टायुधानीति प्रज्वलन्ति विभान्ति च

13 // kāmeśvaryāstu catvāri catvāri śrīmaheśituḥ / āhatyāṣṭāyudhānīti prajvalanti vibhānti ca

BndP_3,37.

14 ॥ भण्डासुरमहायुद्धे दुष्टदानवशोणितैः । पीतैरतीव तृप्तानिदिव्यास्त्राण्यति जाग्रति

14 // bhaṇḍāsuramahāyuddhe duṣṭadānavaśoṇitaiḥ / pītairatīva tṛptānidivyāstrāṇyati jāgrati

BndP_3,37.

15 ॥ एतेषामायुधानां तु परिवारायुधान्यलम् । वर्तन्ते ऽस्त्रान्तरे तत्र तेषां संख्या तु कोटिशः

15 // eteṣāmāyudhānāṃ tu parivārāyudhānyalam / vartante 'strāntare tatra teṣāṃ saṃkhyā tu koṭiśaḥ

BndP_3,37.

16 ॥ वज्रशक्तिः शतघ्नी च भुशुण्डी मुसलं तथा । कृपाणः पट्टिशं चैव मुद्गरं भिन्दिपालकम्

16 // vajraśaktiḥ śataghnī ca bhuśuṇḍī musalaṃ tathā / kṛpāṇaḥ paṭṭiśaṃ caiva mudgaraṃ bhindipālakam

BndP_3,37.

17 ॥ एवमादीनि शस्त्राणि सहस्राणां सहस्रशः । अष्टायुधमहाशक्तीः सेवन्ते मदविह्वलाः

17 // evamādīni śastrāṇi sahasrāṇāṃ sahasraśaḥ / aṣṭāyudhamahāśaktīḥ sevante madavihvalāḥ

BndP_3,37.

18 ॥ अथ शस्त्रान्तरालस्योपरि वातापितापन । हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् । धिष्ण्यं तु समयेशीनां स्थानं च तिसृणां मतम्

18 // atha śastrāntarālasyopari vātāpitāpana / hastaviṃśatirunnamraṃ caturnalvapravistaram / dhiṣṇyaṃ tu samayeśīnāṃ sthānaṃ ca tisṛṇāṃ matam

BndP_3,37.

19 ॥ कामेशाद्यास्तत्र देव्यस्तिस्रो ऽन्या तु चतुर्थिका । सैव निःशेषविश्वानां सवित्री ललितेश्वरी

19 // kāmeśādyāstatra devyastisro 'nyā tu caturthikā / saiva niḥśeṣaviśvānāṃ savitrī laliteśvarī

BndP_3,37.

20 ॥ तिसृणां शृणु नामानि कामेशी प्रथमा मता । वज्रेशी भगमाला च ताः सेवन्ते सहस्रशः

20 // tisṛṇāṃ śṛṇu nāmāni kāmeśī prathamā matā / vajreśī bhagamālā ca tāḥ sevante sahasraśaḥ

BndP_3,37.

21 ॥ सर्वेषां दर्शनानां च या देव्यो विविधाः स्मृताः । ताः सर्वास्तत्र सेवन्ते कामेशादिमहोदयाः

21 // sarveṣāṃ darśanānāṃ ca yā devyo vividhāḥ smṛtāḥ / tāḥ sarvāstatra sevante kāmeśādimahodayāḥ

BndP_3,37.

22 ॥ एतासांच प्रसंगेषु नित्यानां च प्रसञ्जने । चक्रिणीनां योगिनीनां श्रीदेवी पूरणात्मिका

22 // etāsāṃca prasaṃgeṣu nityānāṃ ca prasañjane / cakriṇīnāṃ yoginīnāṃ śrīdevī pūraṇātmikā

BndP_3,37.

23 ॥ या कामेश्वरदेवाङ्कशायिनी ललितांबिका । कामेश्यादिचतुर्थी सा नित्यानां षोडशी मता

23 // yā kāmeśvaradevāṅkaśāyinī lalitāṃbikā / kāmeśyādicaturthī sā nityānāṃ ṣoḍaśī matā

BndP_3,37.

24 ॥ योगिनी चक्रदेवीनां नवमी परिकीर्तिता । समयेश्यन्तरालस्योपरिष्टादिल्वलान्तक

24 // yoginī cakradevīnāṃ navamī parikīrtitā / samayeśyantarālasyopariṣṭādilvalāntaka

BndP_3,37.

25 ॥ नाथान्तरमिति प्रोक्तं हस्तविंशतिरुन्नतम् । चतुर्नल्वप्रविस्तारं प्राग्वत्सोपानमण्डितम्

25 // nāthāntaramiti proktaṃ hastaviṃśatirunnatam / caturnalvapravistāraṃ prāgvatsopānamaṇḍitam

BndP_3,37.

26 ॥ तत्र नाथामहादेव्या योगशास्त्रप्रवर्त्तकाः । सर्वेषां मन्त्रगुरवः सर्वविद्यामहार्णवाः

26 // tatra nāthāmahādevyā yogaśāstrapravarttakāḥ / sarveṣāṃ mantraguravaḥ sarvavidyāmahārṇavāḥ

BndP_3,37.

27 ॥ चत्वारो यागनाथाश्च लोकानामिह गुप्तये । सृष्टाः कामंशदेवेन तेषां नामानि मे शृणु

27 // catvāro yāganāthāśca lokānāmiha guptaye / sṛṣṭāḥ kāmaṃśadevena teṣāṃ nāmāni me śṛṇu

BndP_3,37.

28 ॥ मित्री च शोडिशश्चैव चर्याख्यः कुम्भसम्भव । तैः सृष्टा बहवो लोकारक्षार्थं पादुकात्मकाः

28 // mitrī ca śoḍiśaścaiva caryākhyaḥ kumbhasambhava / taiḥ sṛṣṭā bahavo lokārakṣārthaṃ pādukātmakāḥ

BndP_3,37.

29 ॥ दिव्यविद्या मानवौघसिद्धौघाः सुरतापसाः । प्राप्तसालोक्यसारूप्यसायुज्यादिकसिद्धयः

29 // divyavidyā mānavaughasiddhaughāḥ suratāpasāḥ / prāptasālokyasārūpyasāyujyādikasiddhayaḥ

BndP_3,37.

30 ॥ महान्तो गुरवस्तांस्तु सेवन्ते प्रचुरा गुरून् । अथ नाथान्तरालस्योपरिष्टाद्धिष्ण्यमुत्तमम्

30 // mahānto guravastāṃstu sevante pracurā gurūn / atha nāthāntarālasyopariṣṭāddhiṣṇyamuttamam

BndP_3,37.

31 ॥ हस्तविंशतिरुन्नमं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् । नित्यान्तरमिति प्रोक्तं नित्याः पञ्चदशात्र वै

31 // hastaviṃśatirunnamaṃ caturnalvapravistaram / nityāntaramiti proktaṃ nityāḥ pañcadaśātra vai

BndP_3,37.

32 ॥ अथ कामेश्वरी नित्या नित्या च भगमालिनी । नित्यक्लिन्ना अपि तथा भेरुण्डा वह्निवासिनी

32 // atha kāmeśvarī nityā nityā ca bhagamālinī / nityaklinnā api tathā bheruṇḍā vahnivāsinī

BndP_3,37.

33 ॥ महावज्रेश्वरी दूती त्वरिता कुलसुन्दरी । नित्या नीलपताका च विजया सर्वमङ्गला

33 // mahāvajreśvarī dūtī tvaritā kulasundarī / nityā nīlapatākā ca vijayā sarvamaṅgalā

BndP_3,37.

34 ॥ ज्वालामालिनिका चित्रेत्येताः पञ्चदशोदिताः । एता देवीस्वरूपाः स्युर्महाबलपराक्रमाः

34 // jvālāmālinikā citretyetāḥ pañcadaśoditāḥ / etā devīsvarūpāḥ syurmahābalaparākramāḥ

BndP_3,37.

35 ॥ प्रथमा मुख्यतिथितां प्राप्ता व्याप्य जगत्त्रयाः । कालत्रितयरूपाश्च कालग्रासविचक्षणाः

35 // prathamā mukhyatithitāṃ prāptā vyāpya jagattrayāḥ / kālatritayarūpāśca kālagrāsavicakṣaṇāḥ

BndP_3,37.

36 ॥ ब्रह्मादीनामशेषाणां चिरकालमुपेयुषाम् । तत्तत्कालशतायुष्यरूपा देव्याज्ञया स्थिताः

36 // brahmādīnāmaśeṣāṇāṃ cirakālamupeyuṣām / tattatkālaśatāyuṣyarūpā devyājñayā sthitāḥ

BndP_3,37.

37 ॥ नित्योद्यता निरान्तकाः श्रीपराङ्गसमुद्भवाः । सेवन्ते जगतामृद्ध्यै ललितां चित्स्वरूपिणीम्

37 // nityodyatā nirāntakāḥ śrīparāṅgasamudbhavāḥ / sevante jagatāmṛddhyai lalitāṃ citsvarūpiṇīm

BndP_3,37.

38 ॥ तासां भवनतां प्राप्ता दीप्ताः पञ्चदशेश्वराः । विसृष्टिबिन्दुचक्रे तु षोडश्या भवनं मतम्

38 // tāsāṃ bhavanatāṃ prāptā dīptāḥ pañcadaśeśvarāḥ / visṛṣṭibinducakre tu ṣoḍaśyā bhavanaṃ matam

BndP_3,37.

39 ॥ अथ नित्यान्तरालस्योपरिष्टात्कुम्भसम्भव । अङ्गदेव्यन्तरं प्रोक्तं हस्तविंशातिरुन्नतम्

39 // atha nityāntarālasyopariṣṭātkumbhasambhava / aṅgadevyantaraṃ proktaṃ hastaviṃśātirunnatam

BndP_3,37.

40 ॥ चतुर्नल्वप्रविस्तारं प्राग्वत्सोपानमन्दिरम् । तस्मिन्हृदयदेव्याद्याः शक्तयः संति वै मुने

40 // caturnalvapravistāraṃ prāgvatsopānamandiram / tasminhṛdayadevyādyāḥ śaktayaḥ saṃti vai mune

BndP_3,37.

41 ॥ हृद्देवी च शिरोदेवी शिखादेवी तथैव च । वर्मदेवी दृष्टिदेवी शस्त्रदेवी षडीरिताः

41 // hṛddevī ca śirodevī śikhādevī tathaiva ca / varmadevī dṛṣṭidevī śastradevī ṣaḍīritāḥ

BndP_3,37.

42 ॥ अत्यन्तसन्निकृष्टास्ताः श्रीकामेश्वरसुभ्रुवः । नवलावण्यपूर्णाङ्ग्यः सावधाना धृतायुधाः

42 // atyantasannikṛṣṭāstāḥ śrīkāmeśvarasubhruvaḥ / navalāvaṇyapūrṇāṅgyaḥ sāvadhānā dhṛtāyudhāḥ

BndP_3,37.

43 ॥ परितो बिन्दुपीठे च भ्राम्यन्तो दृप्तमूर्तयः । ललिताज्ञाप्रवर्तिन्यो वशीनां पीठवर्तिकाः

43 // parito bindupīṭhe ca bhrāmyanto dṛptamūrtayaḥ / lalitājñāpravartinyo vaśīnāṃ pīṭhavartikāḥ

BndP_3,37.

44 ॥ अथाङ्गदेव्यन्तरस्योपरिष्टान्मण्डलाकृति । बिन्दुनाद महापीठं दशहस्तसमुन्नतम्

44 // athāṅgadevyantarasyopariṣṭānmaṇḍalākṛti / bindunāda mahāpīṭhaṃ daśahastasamunnatam

BndP_3,37.

45 ॥ नल्वाष्टकप्रविस्तारमुद्यदादित्यसंनिभम् । बिन्दुपीठमिदं ज्ञेयं श्रीपीठमपि चेष्यते

45 // nalvāṣṭakapravistāramudyadādityasaṃnibham / bindupīṭhamidaṃ jñeyaṃ śrīpīṭhamapi ceṣyate

BndP_3,37.

46 ॥ महापीठमिति ज्ञेयं विद्यापीठमपीष्यते । आनन्दपीठमपि च पञ्चाशत्पीठरूपधृक्

46 // mahāpīṭhamiti jñeyaṃ vidyāpīṭhamapīṣyate / ānandapīṭhamapi ca pañcāśatpīṭharūpadhṛk

BndP_3,37.

47 ॥ तत्र श्रीललितादेव्याः पञ्चब्रह्ममये महत् । जागर्ति मञ्चरत्नं तु प्रपञ्चत्रयमूलकम्

47 // tatra śrīlalitādevyāḥ pañcabrahmamaye mahat / jāgarti mañcaratnaṃ tu prapañcatrayamūlakam

BndP_3,37.

48 ॥ तस्य मञ्चस्य पादास्तु चत्वारः परिकीर्तिताः । दशहस्तसमुन्नम्रा हस्तत्रितयविष्ठिताः

48 // tasya mañcasya pādāstu catvāraḥ parikīrtitāḥ / daśahastasamunnamrā hastatritayaviṣṭhitāḥ

BndP_3,37.

49 ॥ ब्रह्मविष्णुमहेशानेश्वररूपत्वमागताः । शक्तिभावमनुप्राप्ताः सदा श्रीध्यानयोगतः

49 // brahmaviṣṇumaheśāneśvararūpatvamāgatāḥ / śaktibhāvamanuprāptāḥ sadā śrīdhyānayogataḥ

BndP_3,37.

50 ॥ एकस्तु पञ्चपादः स्याज्जपाकुसुमसन्निभः । ब्रह्मात्मकः स विज्ञेयो वह्निदिग्भागमाश्रितः

50 // ekastu pañcapādaḥ syājjapākusumasannibhaḥ / brahmātmakaḥ sa vijñeyo vahnidigbhāgamāśritaḥ

BndP_3,37.

51 ॥ चतुर्थो मञ्चपादस्तु कर्णिकारकसाररुक् । ईश्वरात्मा स विज्ञेय ईशदिग्भागमाश्रितः

51 // caturtho mañcapādastu karṇikārakasāraruk / īśvarātmā sa vijñeya īśadigbhāgamāśritaḥ

BndP_3,37.

52 ॥ एते सर्वे सायुधाश्च सर्वालङ्कारभूषिताः । उपर्यधःस्तंभरूपा मध्ये पुरुषरूपिणः

52 // ete sarve sāyudhāśca sarvālaṅkārabhūṣitāḥ / uparyadhaḥstaṃbharūpā madhye puruṣarūpiṇaḥ

BndP_3,37.

53 ॥ श्रीध्यानमीलिताक्षाश्च श्रीध्यानान्निश्चलाङ्गकाः । तेषामुपरि मञ्चस्य फलकस्तु सदाशिवः

53 // śrīdhyānamīlitākṣāśca śrīdhyānānniścalāṅgakāḥ / teṣāmupari mañcasya phalakastu sadāśivaḥ

BndP_3,37.

54 ॥ विकासिदाडिमच्छायश्चतुर्नल्वप्रविस्तरः । नल्वषट्कायामवांश्च सदाभास्वरमूर्तिमान्

54 // vikāsidāḍimacchāyaścaturnalvapravistaraḥ / nalvaṣaṭkāyāmavāṃśca sadābhāsvaramūrtimān

BndP_3,37.

55 ॥ अङ्गदेव्यन्तरारंभान्मञ्चस्य फलकावधि । चिन्तामणिमयाङ्गानि तत्त्वरूपाणि तापस

55 // aṅgadevyantarāraṃbhānmañcasya phalakāvadhi / cintāmaṇimayāṅgāni tattvarūpāṇi tāpasa

BndP_3,37.

56 ॥ सोपानानि विभासंते षट्त्रिंशद्वै निवेशनैः । आरोहस्य क्रमेणैव सोपानान्यभिदध्महे

56 // sopānāni vibhāsaṃte ṣaṭtriṃśadvai niveśanaiḥ / ārohasya krameṇaiva sopānānyabhidadhmahe

BndP_3,37.

57 ॥ भूमिरापो ऽनलो वायुराकाशो गन्ध एव च । रसो रूपं स्पर्शसंब्दोपस्थपायुपदानि च

57 // bhūmirāpo 'nalo vāyurākāśo gandha eva ca / raso rūpaṃ sparśasaṃbdopasthapāyupadāni ca

BndP_3,37.

58 ॥ पाणिवाग्घ्राणजिह्वाश्चत्वक् चक्षुः श्रोत्रमेव च । अहङ्कारश्च बुद्धिश्च मनः प्रकृतिपूरुषौ

58 // pāṇivāgghrāṇajihvāścatvak cakṣuḥ śrotrameva ca / ahaṅkāraśca buddhiśca manaḥ prakṛtipūruṣau

BndP_3,37.

59 ॥ नियतिः कालरागौ च कला विद्ये च मायया । शुद्धाविद्येश्वरसदाशिवशक्तिः शिवा इति

59 // niyatiḥ kālarāgau ca kalā vidye ca māyayā / śuddhāvidyeśvarasadāśivaśaktiḥ śivā iti

BndP_3,37.

60 ॥ एताः षट्त्रिंशदाख्यातास्तत्त्वसोपानपङ्क्तयः । पूषा सोपानपङ्क्तिश्च मञ्चपूर्वदिशंश्रिताः

60 // etāḥ ṣaṭtriṃśadākhyātāstattvasopānapaṅktayaḥ / pūṣā sopānapaṅktiśca mañcapūrvadiśaṃśritāḥ

BndP_3,37.

61 ॥ अथ मञ्चस्योपरिष्टाद्धंसतूलिकतल्पकः । हस्तमात्रं समुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम्

61 // atha mañcasyopariṣṭāddhaṃsatūlikatalpakaḥ / hastamātraṃ samunnamraṃ caturnalvapravistaram

BndP_3,37.

62 ॥ पादोपधानमूर्धोपधान दन्द्वविराजितम् । गड्डकानां चतुः षष्टिशोभितं पाटलत्विषा

62 // pādopadhānamūrdhopadhāna dandvavirājitam / gaḍḍakānāṃ catuḥ ṣaṣṭiśobhitaṃ pāṭalatviṣā

BndP_3,37.

63 ॥ तस्योपरिष्टात्कौसुंभवसनेनोत्तरच्छदः । शुचिना मृदुना कॢप्तः पद्मरागमणित्विषा

63 // tasyopariṣṭātkausuṃbhavasanenottaracchadaḥ / śucinā mṛdunā kḷptaḥ padmarāgamaṇitviṣā

BndP_3,37.

64 ॥ तस्योपरि वसन्पूर्वदिङ्मुखो दययान्वितः । शृङ्गारवेषरुचिरस्सदा षोडशवार्षिकः

64 // tasyopari vasanpūrvadiṅmukho dayayānvitaḥ / śṛṅgāraveṣarucirassadā ṣoḍaśavārṣikaḥ

BndP_3,37.

65 ॥ उद्यद्भास्करबिंबाभश्चतुर्हस्तस्त्रिलोचनः । हारकेयूरमुकुटकटकाद्यैरलङ्कृतः

65 // udyadbhāskarabiṃbābhaścaturhastastrilocanaḥ / hārakeyūramukuṭakaṭakādyairalaṅkṛtaḥ

BndP_3,37.

66 ॥ कमनीयस्मितज्योत्स्नामरिपूर्णकपोलभूः । जागर्ति भगवानादिदेवः कामेश्वरः शिवः

66 // kamanīyasmitajyotsnāmaripūrṇakapolabhūḥ / jāgarti bhagavānādidevaḥ kāmeśvaraḥ śivaḥ

BndP_3,37.

67 ॥ तस्योत्संगे समासीना तरुणादित्यपाटला । सदा षोडशवर्षा च नवयौवनदर्पिता

67 // tasyotsaṃge samāsīnā taruṇādityapāṭalā / sadā ṣoḍaśavarṣā ca navayauvanadarpitā

BndP_3,37.

68 ॥ अमृष्टपद्मरागाभा चन्दनाब्जनखच्छटा । यावकश्रीर्निर्व्यपेक्षा पादलौहित्यवाहिनी

68 // amṛṣṭapadmarāgābhā candanābjanakhacchaṭā / yāvakaśrīrnirvyapekṣā pādalauhityavāhinī

BndP_3,37.

69 ॥ कलनिस्वानमञ्जीरपतत्कङ्कणमोहना । अनङ्गवरतूणीरदर्पोन्मथनजङ्घिका

69 // kalanisvānamañjīrapatatkaṅkaṇamohanā / anaṅgavaratūṇīradarponmathanajaṅghikā

BndP_3,37.

70 ॥ करिशुण्डदोः कदलिकाकान्तितुल्योरुशोभिनी । अरुणेन दुकूलेन सुस्पर्शेन तनीयसा । अलङ्कृतनितंबाढ्या जघनाभोगभासुरा

70 // kariśuṇḍadoḥ kadalikākāntitulyoruśobhinī / aruṇena dukūlena susparśena tanīyasā / alaṅkṛtanitaṃbāḍhyā jaghanābhogabhāsurā

BndP_3,37.

71 ॥ अर्धोरुकग्रन्थिमती रत्नकाञ्चीविराजिता । नतनाभिमहावर्तत्रि वल्यूर्मिप्रभासरित्

71 // ardhorukagranthimatī ratnakāñcīvirājitā / natanābhimahāvartatri valyūrmiprabhāsarit

BndP_3,37.

72 ॥ स्तनकुड्मलहिन्दोलमुक्तादामशतावृता । अतिपीवरवक्षोजभारभङ्गुरमध्यभूः

72 // stanakuḍmalahindolamuktādāmaśatāvṛtā / atipīvaravakṣojabhārabhaṅguramadhyabhūḥ

BndP_3,37.

73 ॥ शिरीषदाममृदुलच्छदाभांश्चतुरो भुजान्

73 // śirīṣadāmamṛdulacchadābhāṃścaturo bhujān

BndP_3,37.

74 ॥ केयूरकङ्कणश्रेणीमण्डितान्सोर्मिकाङ्गुलीन् । वहन्ती पतिसंसृष्टशङ्खसुन्दरकन्धरा

74 // keyūrakaṅkaṇaśreṇīmaṇḍitānsormikāṅgulīn / vahantī patisaṃsṛṣṭaśaṅkhasundarakandharā

BndP_3,37.

75 ॥ मुखदर्पण वृत्ताभचिबुका पाटलाधरा । शुचिभिः पङ्क्तिशुद्धैस्च विद्यारूपैर्विभास्वरैः । कुन्दकुड्मललक्ष्मीकैर्दन्तैर्दर्शितचन्द्रिका

75 // mukhadarpaṇa vṛttābhacibukā pāṭalādharā / śucibhiḥ paṅktiśuddhaisca vidyārūpairvibhāsvaraiḥ / kundakuḍmalalakṣmīkairdantairdarśitacandrikā

BndP_3,37.

76 ॥ स्थूलमौक्तिकसनद्धनानाभरणभासुरा । केतकान्तर्दलश्रोणी दीर्घदीर्घविलोचना

76 // sthūlamauktikasanaddhanānābharaṇabhāsurā / ketakāntardalaśroṇī dīrghadīrghavilocanā

BndP_3,37.

77 ॥ अर्धेन्दुललिते भाले सम्यक्कॢप्तालकच्छटा । पालीवतं समाणिक्यकुण्डलामण्डितश्रुतिः

77 // ardhendulalite bhāle samyakkḷptālakacchaṭā / pālīvataṃ samāṇikyakuṇḍalāmaṇḍitaśrutiḥ

BndP_3,37.

78 ॥ नवकर्पूरकस्तूरीसदामोदितवीटिका । शरच्चञ्चन्निशानाथमण्डलीमधुरानना

78 // navakarpūrakastūrīsadāmoditavīṭikā / śaraccañcanniśānāthamaṇḍalīmadhurānanā

BndP_3,37.

79 ॥ चिन्तामणीनां सारेण कॢप्तचारुकिरीटिका । स्फुरत्तिलकरत्नाभभालनेत्रविराजिता

79 // cintāmaṇīnāṃ sāreṇa kḷptacārukirīṭikā / sphurattilakaratnābhabhālanetravirājitā

BndP_3,37.

80 ॥ गाढान्धकारनिबिडक्षामकुन्तलसंहतिः । सीमन्तरेशाविन्यस्तकिन्दूरश्रेणिभासुरा

80 // gāḍhāndhakāranibiḍakṣāmakuntalasaṃhatiḥ / sīmantareśāvinyastakindūraśreṇibhāsurā

BndP_3,37.

81 ॥ स्फुरच्चन्द्रकलोत्तंसमदलोलविलोचना । सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सर्वाभरणभूषिता

81 // sphuraccandrakalottaṃsamadalolavilocanā / sarvaśṛṅgāraveṣāḍhyā sarvābharaṇabhūṣitā

BndP_3,37.

82 ॥ समस्तलोकमाता च सदानन्दविवर्धिनी । ब्रह्मविष्णुगिरीशेशसदाशिवनिदानभूः

82 // samastalokamātā ca sadānandavivardhinī / brahmaviṣṇugirīśeśasadāśivanidānabhūḥ

BndP_3,37.

83 ॥ अपाङ्गरिङ्खत्करुणानिर्झरीतर्पिताखिला । भासते सा भगवती पापघ्नी ललितांबिका

83 // apāṅgariṅkhatkaruṇānirjharītarpitākhilā / bhāsate sā bhagavatī pāpaghnī lalitāṃbikā

BndP_3,37.

84 ॥ अन्यदैवतपूजानां यस्याः पूजाफलं विदुः । यस्याः पूजाफलं प्राहुयस्या एव हि पूजनम्

84 // anyadaivatapūjānāṃ yasyāḥ pūjāphalaṃ viduḥ / yasyāḥ pūjāphalaṃ prāhuyasyā eva hi pūjanam

BndP_3,37.

85 ॥ तस्याश्च ललितादेव्या वर्णयामि कथं पुनः । वर्षकोटिसहस्रेणाप्येकांशो वर्ण्यते न हि

85 // tasyāśca lalitādevyā varṇayāmi kathaṃ punaḥ / varṣakoṭisahasreṇāpyekāṃśo varṇyate na hi

BndP_3,37.

86 ॥ वर्ण्यमाना ह्यवाग्रूपा वाचस्तस्यां कुतो गतिः । यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह

86 // varṇyamānā hyavāgrūpā vācastasyāṃ kuto gatiḥ / yato vāco nivartante aprāpya manasā saha

BndP_3,37.

87 ॥ बहुना किमिहोक्तेन तत्त्वभूतमिदं शृणु । न पक्षपातान्न स्नेहान्न मोहाद्वा मयोच्यते

87 // bahunā kimihoktena tattvabhūtamidaṃ śṛṇu / na pakṣapātānna snehānna mohādvā mayocyate

BndP_3,37.

88 ॥ संतु कल्पतरोः शाखा लेखिन्यस्तपसां निधे । मषीपात्राणि सर्वे ऽपि सप्त संतु महार्णवाः

88 // saṃtu kalpataroḥ śākhā lekhinyastapasāṃ nidhe / maṣīpātrāṇi sarve 'pi sapta saṃtu mahārṇavāḥ

BndP_3,37.

89 ॥ पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा भूमिः पत्रत्वमृच्छतु । तस्य लेखनकालो ऽस्तु परार्ध्याधिकवत्सरैः

89 // pañcāśatkoṭivistīrṇā bhūmiḥ patratvamṛcchatu / tasya lekhanakālo 'stu parārdhyādhikavatsaraiḥ

BndP_3,37.

90 ॥ लिखन्तु सर्वे लोकाश्च प्रत्येकं कोटिबाहवः । सर्वे बृहस्पतिसमा वक्तारो यदि कुंभज

90 // likhantu sarve lokāśca pratyekaṃ koṭibāhavaḥ / sarve bṛhaspatisamā vaktāro yadi kuṃbhaja

BndP_3,37.

91 ॥ अथापि तस्याः श्रीदेव्याः पादाब्जैकाङ्गुलिद्युतेः । सहस्रांशेष्वेकैकांशवर्णना न हि जायते । अथ वा वृत्तिरखिला निष्फला तद्गुणस्तुतौ

91 // athāpi tasyāḥ śrīdevyāḥ pādābjaikāṅgulidyuteḥ / sahasrāṃśeṣvekaikāṃśavarṇanā na hi jāyate / atha vā vṛttirakhilā niṣphalā tadguṇastutau

BndP_3,37.

92 ॥ बिन्दुपीठस्य परितश्चतुरस्रवया स्थिता । महामायाजवनिका लंबते मेचकप्रभा

92 // bindupīṭhasya paritaścaturasravayā sthitā / mahāmāyājavanikā laṃbate mecakaprabhā

BndP_3,37.

93 ॥ देव्या उपरि हस्तानां विंशतिद्वितयोर्ध्वतः । इन्द्रगोपवितानं तु बद्धं त्रैलोक्यदुर्लभम्

93 // devyā upari hastānāṃ viṃśatidvitayordhvataḥ / indragopavitānaṃ tu baddhaṃ trailokyadurlabham

BndP_3,37.

94 ॥ तत्रालङ्कारजालं तु वर्तमानं सुदुर्लभम् । मद्वाणी वर्णयिष्यन्ती कण्ठ एव ह्रिया हता

94 // tatrālaṅkārajālaṃ tu vartamānaṃ sudurlabham / madvāṇī varṇayiṣyantī kaṇṭha eva hriyā hatā

BndP_3,37.

95 ॥ सैव जानाति तत्सर्वं तत्रत्यमखिलं गुणम् । मनसो ऽपि हि दूरे तत्सौभाग्यं केनवर्ण्यते

95 // saiva jānāti tatsarvaṃ tatratyamakhilaṃ guṇam / manaso 'pi hi dūre tatsaubhāgyaṃ kenavarṇyate

BndP_3,37.

96 ॥ इत्थं भण्डमहादैत्यवधाय ललितांबिका । प्रादुर्भुता चिदनलाद्दग्धनिःशेषदानवा

96 // itthaṃ bhaṇḍamahādaityavadhāya lalitāṃbikā / prādurbhutā cidanalāddagdhaniḥśeṣadānavā

BndP_3,37.

97 ॥ दिव्यशिल्पिजनैः कॢप्तं षोडशक्षेत्रवेशनम् । अधिष्ठाय श्रीनगरं सदा रक्षति विष्टपम्

97 // divyaśilpijanaiḥ kḷptaṃ ṣoḍaśakṣetraveśanam / adhiṣṭhāya śrīnagaraṃ sadā rakṣati viṣṭapam

BndP_3,37.

98 ॥ इत्थमेव प्रकारेण श्रीपुराण्यन्यकान्यपि । न भेदको ऽपि विन्यासो नाममात्रं पुरां भिदा

98 // itthameva prakāreṇa śrīpurāṇyanyakānyapi / na bhedako 'pi vinyāso nāmamātraṃ purāṃ bhidā

BndP_3,37.

99 ॥ नानावृक्षमहोद्यानमारभ्येतिक्रमेण ये । वदन्ति श्रीपुरकथां ते यान्ति परमां गतिम्

99 // nānāvṛkṣamahodyānamārabhyetikrameṇa ye / vadanti śrīpurakathāṃ te yānti paramāṃ gatim

BndP_3,37.

100 ॥ आकर्णयन्ति पृच्छन्ति विचिन्वन्ति च ये नराः । ये पुस्तके धारयन्ति ते यान्ति परमां गतिम्

100 // ākarṇayanti pṛcchanti vicinvanti ca ye narāḥ / ye pustake dhārayanti te yānti paramāṃ gatim

BndP_3,37.

101 ॥ ये श्रीपुरप्रकारेण तत्तत्स्थानविभेदतः । कृत्वा शिल्पिजनैः सर्वं श्रीदेव्यायतनं महत् । संपादयन्ति ये भक्तास्ते यान्ति परमां गतिम्

101 // ye śrīpuraprakāreṇa tattatsthānavibhedataḥ / kṛtvā śilpijanaiḥ sarvaṃ śrīdevyāyatanaṃ mahat / saṃpādayanti ye bhaktāste yānti paramāṃ gatim

Edition, source and reuse
Edition
Brahmāṇḍa Purāṇa electronic text in GRETIL; printed edition is not identified in the header.
Electronic text
Members of the Sansknet Project · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः