श्वेततीर्थम् इति ख्यातं त्रैलोक्ये विश्रुतं शुभम् तस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
śvetatīrtham iti khyātaṃ trailokye viśrutaṃ śubham tasya śravaṇamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate //
श्वेतो नाम पुरा विप्रो गौतमस्य प्रियः सखा आतिथ्यपूजानिरतो गौतमीतीरम् आश्रितः ॥
śveto nāma purā vipro gautamasya priyaḥ sakhā ātithyapūjānirato gautamītīram āśritaḥ //
मनसा कर्मणा वाचा शिवभक्तिपरायणः ध्यायन्तं तं द्विजश्रेष्ठं पूजयन्तं सदा शिवम् ॥
manasā karmaṇā vācā śivabhaktiparāyaṇaḥ dhyāyantaṃ taṃ dvijaśreṣṭhaṃ pūjayantaṃ sadā śivam //
पूर्णायुषं द्विजवरं शिवभक्तिपरायणम् नेतुं दूताः समाजग्मुर् दक्षिणाशापतेस् तदा ॥
pūrṇāyuṣaṃ dvijavaraṃ śivabhaktiparāyaṇam netuṃ dūtāḥ samājagmur dakṣiṇāśāpates tadā //
नाशक्नुवन् गृहं तस्य प्रवेष्टुम् अपि नारद तदा काले व्यतिक्रान्ते चित्रको मृत्युम् अब्रवीत् ॥
nāśaknuvan gṛhaṃ tasya praveṣṭum api nārada tadā kāle vyatikrānte citrako mṛtyum abravīt //
किं नायाति क्षीणजीवो मृत्यो श्वेतः कथं त्व् इति नाद्याप्य् आयान्ति दूतास् ते मृत्योर् नैवोचितं तु ते ॥
kiṃ nāyāti kṣīṇajīvo mṛtyo śvetaḥ kathaṃ tv iti nādyāpy āyānti dūtās te mṛtyor naivocitaṃ tu te //
ततश् च कुपितो मृत्युः प्रायाच् छ्वेतगृहं स्वयम् बहिःस्थितांस् तदा पश्यन् मृत्युर् दूतान् भयार्दितान् प्रोवाच किम् इदं दूता मृत्युम् ऊचुश् च दूतकाः ॥
tataś ca kupito mṛtyuḥ prāyāc chvetagṛhaṃ svayam bahiḥsthitāṃs tadā paśyan mṛtyur dūtān bhayārditān provāca kim idaṃ dūtā mṛtyum ūcuś ca dūtakāḥ //
शिवेन रक्षितं श्वेतं वयं नो वीक्षितुं क्षमाः येषां प्रसन्नो गिरिशस् तेषां का नाम भीतयः ॥
śivena rakṣitaṃ śvetaṃ vayaṃ no vīkṣituṃ kṣamāḥ yeṣāṃ prasanno giriśas teṣāṃ kā nāma bhītayaḥ //
पाशपाणिस् तदा मृत्युः प्राविशद् यत्र स द्विजः नासौ विप्रो विजानाति मृत्युं वा यमकिंकरान् ॥
pāśapāṇis tadā mṛtyuḥ prāviśad yatra sa dvijaḥ nāsau vipro vijānāti mṛtyuṃ vā yamakiṃkarān //
शिवं पूजयते भक्त्या श्वेतस्य तु समीपतः मृत्युं पाशधरं दृष्ट्वा दण्डी प्रोवाच विस्मितः ॥
śivaṃ pūjayate bhaktyā śvetasya tu samīpataḥ mṛtyuṃ pāśadharaṃ dṛṣṭvā daṇḍī provāca vismitaḥ //
किम् अत्र वीक्षसे मृत्यो दण्डिनं मृत्युर् अब्रवीत् ॥
kim atra vīkṣase mṛtyo daṇḍinaṃ mṛtyur abravīt //
श्वेतं नेतुम् इहायातस् तस्माद् वीक्षे द्विजोत्तमम् ॥
śvetaṃ netum ihāyātas tasmād vīkṣe dvijottamam //
त्वं गच्छेत्य् अब्रवीद् दण्डी मृत्युः पाशान् अथाक्षिपत् श्वेताय मुनिशार्दूल ततो दण्डी चुकोप ह ॥
tvaṃ gacchety abravīd daṇḍī mṛtyuḥ pāśān athākṣipat śvetāya muniśārdūla tato daṇḍī cukopa ha //
शिवदत्तेन दण्डेन दण्डी मृत्युम् अताडयत् ततः पाशधरो मृत्युः पपात धरणीतले ॥
śivadattena daṇḍena daṇḍī mṛtyum atāḍayat tataḥ pāśadharo mṛtyuḥ papāta dharaṇītale //
ततस् ते सत्वरं दूता हतं मृत्युम् अवेक्ष्य च यमाय सर्वम् अवदन् वधं मृत्योस् तु दण्डिना ॥
tatas te satvaraṃ dūtā hataṃ mṛtyum avekṣya ca yamāya sarvam avadan vadhaṃ mṛtyos tu daṇḍinā //
ततश् च कुपितो धर्मो यमो महिषवाहनः चित्रगुप्तं बहुबलं यमदण्डं च रक्षकम् ॥
tataś ca kupito dharmo yamo mahiṣavāhanaḥ citraguptaṃ bahubalaṃ yamadaṇḍaṃ ca rakṣakam //
महिषं भूतवेतालान् आधिव्याधींस् तथैव च अक्षिरोगान् कुक्षिरोगान् कर्णशूलं तथैव च ॥
mahiṣaṃ bhūtavetālān ādhivyādhīṃs tathaiva ca akṣirogān kukṣirogān karṇaśūlaṃ tathaiva ca //
ज्वरं च त्रिविधं पापं नरकाणि पृथक् पृथक् त्वरन्ताम् इति तान् उक्त्वा जगाम त्वरितो यमः ॥
jvaraṃ ca trividhaṃ pāpaṃ narakāṇi pṛthak pṛthak tvarantām iti tān uktvā jagāma tvarito yamaḥ //
एतैर् अन्यैः परिवृतो यत्र श्वेतो द्विजोत्तमः तम् आयान्तं यमं दृष्ट्वा नन्दी प्रोवाच सायुधः ॥
etair anyaiḥ parivṛto yatra śveto dvijottamaḥ tam āyāntaṃ yamaṃ dṛṣṭvā nandī provāca sāyudhaḥ //
विनायकं तथा स्कन्दं भूतनाथं तु दण्डिनम् तत्र तद् युद्धम् अभवत् सर्वलोकभयावहम् ॥
vināyakaṃ tathā skandaṃ bhūtanāthaṃ tu daṇḍinam tatra tad yuddham abhavat sarvalokabhayāvaham //
कार्त्तिकेयः स्वयं शक्त्या बिभेद यमकिंकरान् दक्षिणाशापतिं चापि निजघान बलान्वितम् ॥
kārttikeyaḥ svayaṃ śaktyā bibheda yamakiṃkarān dakṣiṇāśāpatiṃ cāpi nijaghāna balānvitam //
हतावशिष्टा याम्यास् ते आदित्याय न्यवेदयन् आदित्यो ऽपि सुरैः सार्धं श्रुत्वा तन् महद् अद्भुतम् ॥
hatāvaśiṣṭā yāmyās te ādityāya nyavedayan ādityo 'pi suraiḥ sārdhaṃ śrutvā tan mahad adbhutam //
लोकपालैर् अनुवृतो ममान्तिकम् उपागमत् अहं विष्णुश् च भगवान् इन्द्रो ऽग्निर् वरुणस् तथा ॥
lokapālair anuvṛto mamāntikam upāgamat ahaṃ viṣṇuś ca bhagavān indro 'gnir varuṇas tathā //
चन्द्रादित्याव् अश्विनौ च लोकपाला मरुद्गणाः एते चान्ये च बहवो वयं याता यमान्तिकम् ॥
candrādityāv aśvinau ca lokapālā marudgaṇāḥ ete cānye ca bahavo vayaṃ yātā yamāntikam //
मृत आस्ते दक्षिणेशो गङ्गातीरे बलान्वितः समुद्राश् च नदा नागा नानाभूतान्य् अनेकशः ॥
mṛta āste dakṣiṇeśo gaṅgātīre balānvitaḥ samudrāś ca nadā nāgā nānābhūtāny anekaśaḥ //
तत्राजग्मुः सुरेशानं द्रष्टुं वैवस्वतं यमम् तं दृष्ट्वा हतसैन्यं च यमं देवा भयार्दिताः कृताञ्जलिपुटाः शंभुम् ऊचुः सर्वे पुनः पुनः ॥
tatrājagmuḥ sureśānaṃ draṣṭuṃ vaivasvataṃ yamam taṃ dṛṣṭvā hatasainyaṃ ca yamaṃ devā bhayārditāḥ kṛtāñjalipuṭāḥ śaṃbhum ūcuḥ sarve punaḥ punaḥ //
भक्तिप्रियत्वं ते नित्यं दुष्टहन्तृत्वम् एव च आदिकर्तर् नमस् तुभ्यं नीलकण्ठ नमो ऽस्तु ते ब्रह्मप्रिय नमस् ते ऽस्तु देवप्रिय नमो ऽस्तु ते ॥
bhaktipriyatvaṃ te nityaṃ duṣṭahantṛtvam eva ca ādikartar namas tubhyaṃ nīlakaṇṭha namo 'stu te brahmapriya namas te 'stu devapriya namo 'stu te //
श्वेतं द्विजं भक्तम् अनायुषं ते नेतुं यमादिः सकलो ऽसमर्थः संतोषम् आप्ताः परमं समीक्ष्य भक्तप्रियत्वं त्वयि नाथ सत्यम्
śvetaṃ dvijaṃ bhaktam anāyuṣaṃ te netuṃ yamādiḥ sakalo 'samarthaḥ saṃtoṣam āptāḥ paramaṃ samīkṣya bhaktapriyatvaṃ tvayi nātha satyam
ये त्वां प्रपन्नाः शरणं कृपालुं नालं कृतान्तो ऽप्य् अनुवीक्षितुं तान् एवं विदित्वा शिव एव सर्वे त्वाम् एव भक्त्या परया भजन्ते
ye tvāṃ prapannāḥ śaraṇaṃ kṛpāluṃ nālaṃ kṛtānto 'py anuvīkṣituṃ tān evaṃ viditvā śiva eva sarve tvām eva bhaktyā parayā bhajante
त्वम् एव जगतां नाथ किं न स्मरसि शंकर त्वां विना कः समर्थो ऽत्र व्यवस्थां कर्तुम् ईश्वरः ॥
tvam eva jagatāṃ nātha kiṃ na smarasi śaṃkara tvāṃ vinā kaḥ samartho 'tra vyavasthāṃ kartum īśvaraḥ //
एवं तु स्तुवतां तेषां पुरस्ताद् अभवच् छिवः किं ददामीति तान् आह इदम् ऊचुः सुरा अपि ॥
evaṃ tu stuvatāṃ teṣāṃ purastād abhavac chivaḥ kiṃ dadāmīti tān āha idam ūcuḥ surā api //
अयं वैवस्वतो धर्मो नियन्ता सर्वदेहिनाम् धर्माधर्मव्यवस्थायां स्थापितो लोकपालकः ॥
ayaṃ vaivasvato dharmo niyantā sarvadehinām dharmādharmavyavasthāyāṃ sthāpito lokapālakaḥ //
नायं वधम् अवाप्नोति नापराधी न पापकृत् विना तेन जगद्धातुर् नैव किंचिद् भविष्यति ॥
nāyaṃ vadham avāpnoti nāparādhī na pāpakṛt vinā tena jagaddhātur naiva kiṃcid bhaviṣyati //
तस्माज् जीवय देवेश यमं सबलवाहनम् प्रार्थना सफला नाथ महत्सु न वृथा भवेत् ॥
tasmāj jīvaya deveśa yamaṃ sabalavāhanam prārthanā saphalā nātha mahatsu na vṛthā bhavet //
ततः प्रोवाच भगवाञ् जीवयेयम् असंशयम् यमं यदि वचो मे ऽद्य अनुमन्यन्ति देवताः ॥
tataḥ provāca bhagavāñ jīvayeyam asaṃśayam yamaṃ yadi vaco me 'dya anumanyanti devatāḥ //
ततः प्रोचुः सुराः सर्वे कुर्मो वाक्यं त्वयोदितम् हरिब्रह्मादिसहितं वशे यस्याखिलं जगत् ॥
tataḥ procuḥ surāḥ sarve kurmo vākyaṃ tvayoditam haribrahmādisahitaṃ vaśe yasyākhilaṃ jagat //
ततः प्रोवाच भगवान् अमरान् समुपागतान् मद्भक्तो न मृतिं यातु नेत्य् ऊचुर् अमराः पुनः ॥
tataḥ provāca bhagavān amarān samupāgatān madbhakto na mṛtiṃ yātu nety ūcur amarāḥ punaḥ //
अमराः स्युस् ततो देव सर्वलोकाश् चराचराः अमर्त्यमर्त्यभेदो ऽयं न स्याद् देव जगन्मय ॥
amarāḥ syus tato deva sarvalokāś carācarāḥ amartyamartyabhedo 'yaṃ na syād deva jaganmaya //
पुनर् अप्य् आह ताञ् शंभुः शृण्वन्तु मम भाषितम् मद्भक्तानां वैष्णवानां गौतमीम् अनुसेवताम् ॥
punar apy āha tāñ śaṃbhuḥ śṛṇvantu mama bhāṣitam madbhaktānāṃ vaiṣṇavānāṃ gautamīm anusevatām //
वयं तु स्वामिनो नित्यं न मृत्युः स्वाम्यम् अर्हति वार्त्ताप्य् एषां न कर्तव्या यमेन तु कदाचन ॥
vayaṃ tu svāmino nityaṃ na mṛtyuḥ svāmyam arhati vārttāpy eṣāṃ na kartavyā yamena tu kadācana //
आधिव्याध्यादिभिर् जातु कार्यो नाभिभवः क्वचित् ये शिवं शरणं यातास् ते मुक्तास् तत्क्षणाद् अपि ॥
ādhivyādhyādibhir jātu kāryo nābhibhavaḥ kvacit ye śivaṃ śaraṇaṃ yātās te muktās tatkṣaṇād api //
सानुगस्य यमस्यातो नमस्याः सर्व एव ते तथेत्य् ऊचुः सुरगणा देवदेवं शिवं प्रति ॥
sānugasya yamasyāto namasyāḥ sarva eva te tathety ūcuḥ suragaṇā devadevaṃ śivaṃ prati //
ततश् च भगवान् नाथो नन्दिनं प्राह वाहनम् ॥
tataś ca bhagavān nātho nandinaṃ prāha vāhanam //
गौतम्या उदकेन त्वम् अभिषिञ्च मृतं यमम् ॥
gautamyā udakena tvam abhiṣiñca mṛtaṃ yamam //
ततो यमादयः सर्वे अभिषिक्तास् तु नन्दिना उत्थिताश् च सजीवास् ते दक्षिणाशां ततो गताः ॥
tato yamādayaḥ sarve abhiṣiktās tu nandinā utthitāś ca sajīvās te dakṣiṇāśāṃ tato gatāḥ //
उत्तरे गौतमीतीरे विष्ण्वाद्याः सर्वदैवताः स्थिता आसन् पूजयन्तो देवदेवं महेश्वरम् ॥
uttare gautamītīre viṣṇvādyāḥ sarvadaivatāḥ sthitā āsan pūjayanto devadevaṃ maheśvaram //
तत्रासन्न् अयुतान्य् अष्ट सहस्राणि चतुर्दश तथा षट् च सहस्राणि पुनः षट् च तथैव च ॥
tatrāsann ayutāny aṣṭa sahasrāṇi caturdaśa tathā ṣaṭ ca sahasrāṇi punaḥ ṣaṭ ca tathaiva ca //
षड् दक्षिणे तथा तीरे तीर्थानाम् अयुतत्रयम् पुण्यम् आख्यानम् एतद् धि श्वेततीर्थस्य नारद ॥
ṣaḍ dakṣiṇe tathā tīre tīrthānām ayutatrayam puṇyam ākhyānam etad dhi śvetatīrthasya nārada //
यत्रासौ पतितो मृत्युर् मृत्युतीर्थं तद् उच्यते तस्य श्रवणमात्रेण सहस्रं जीवते समाः ॥
yatrāsau patito mṛtyur mṛtyutīrthaṃ tad ucyate tasya śravaṇamātreṇa sahasraṃ jīvate samāḥ //
तत्र स्नानं च दानं च सर्वपापप्रणाशनम् श्रवणं पठनं चापि स्मरणं च मलक्षयम् करोति सर्वलोकानां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥
tatra snānaṃ ca dānaṃ ca sarvapāpapraṇāśanam śravaṇaṃ paṭhanaṃ cāpi smaraṇaṃ ca malakṣayam karoti sarvalokānāṃ bhuktimuktipradāyakam //