यत्र दाशरथी रामः सीतया सहितो द्विज पितॄन् संतर्पयाम् आस पितृतीर्थं ततो विदुः ॥
yatra dāśarathī rāmaḥ sītayā sahito dvija pitṝn saṃtarpayām āsa pitṛtīrthaṃ tato viduḥ //
तत्र स्नानं च दानं च पितॄणां तर्पणं तथा सर्वम् अक्षयताम् एति नात्र कार्या विचारणा ॥
tatra snānaṃ ca dānaṃ ca pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ tathā sarvam akṣayatām eti nātra kāryā vicāraṇā //
यत्र दाशरथी रामो विश्वामित्रं महामुनिम् पूजयाम् आस राजेन्द्रो मुनिभिस् तत्त्वदर्शिभिः ॥
yatra dāśarathī rāmo viśvāmitraṃ mahāmunim pūjayām āsa rājendro munibhis tattvadarśibhiḥ //
विश्वामित्रं तु तत् तीर्थम् ऋषिजुष्टं सुपुण्यदम् तत्स्वरूपं च वक्ष्यामि पठितं वेदवादिभिः ॥
viśvāmitraṃ tu tat tīrtham ṛṣijuṣṭaṃ supuṇyadam tatsvarūpaṃ ca vakṣyāmi paṭhitaṃ vedavādibhiḥ //
अनावृष्टिर् अभूत् पूर्वं प्रजानाम् अतिभीषणा विश्वामित्रो महाप्राज्ञः सशिष्यो गौतमीम् अगात् ॥
anāvṛṣṭir abhūt pūrvaṃ prajānām atibhīṣaṇā viśvāmitro mahāprājñaḥ saśiṣyo gautamīm agāt //
शिष्यान् पुत्रांश् च जायां च कृशान् दृष्ट्वा क्षुधातुरान् व्यथितः कौशिकः श्रीमाञ् शिष्यान् इदम् उवाच ह ॥
śiṣyān putrāṃś ca jāyāṃ ca kṛśān dṛṣṭvā kṣudhāturān vyathitaḥ kauśikaḥ śrīmāñ śiṣyān idam uvāca ha //
यथा कथंचिद् यत् किंचिद् यत्र क्वापि यथा तथा आनीयतां किंतु भक्ष्यं भोज्यं वा मा विलम्ब्यताम् इदानीम् एव गन्तव्यम् आनेतव्यं क्षणेन तु ॥
yathā kathaṃcid yat kiṃcid yatra kvāpi yathā tathā ānīyatāṃ kiṃtu bhakṣyaṃ bhojyaṃ vā mā vilambyatām idānīm eva gantavyam ānetavyaṃ kṣaṇena tu //
ऋषेस् तद् वचनाच् छिष्याः क्षुधितास् त्वरया ययुः अटमाना इतश् चेतो मृतं ददृशिरे शुनम् ॥
ṛṣes tad vacanāc chiṣyāḥ kṣudhitās tvarayā yayuḥ aṭamānā itaś ceto mṛtaṃ dadṛśire śunam //
तम् आदाय त्वरायुक्ता आचार्याय न्यवेदयन् सो ऽपि तं भद्रम् इत्य् उक्त्वा प्रतिजग्राह पाणिना ॥
tam ādāya tvarāyuktā ācāryāya nyavedayan so 'pi taṃ bhadram ity uktvā pratijagrāha pāṇinā //
विशसध्वं श्वमांसं च क्षालयध्वं च वारिणा पचध्वं मन्त्रवच् चापि हुत्वाग्नौ तु यथाविधि ॥
viśasadhvaṃ śvamāṃsaṃ ca kṣālayadhvaṃ ca vāriṇā pacadhvaṃ mantravac cāpi hutvāgnau tu yathāvidhi //
देवान् ऋषीन् पितॄन् अन्यांस् तर्पयित्वातिथीन् गुरून् सर्वे भोक्ष्यामहे शेषम् इत्य् उवाच स कौशिकः ॥
devān ṛṣīn pitṝn anyāṃs tarpayitvātithīn gurūn sarve bhokṣyāmahe śeṣam ity uvāca sa kauśikaḥ //
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा शिष्याश् चक्रुस् तथैव तत् पच्यमाने श्वमांसे तु देवदूतो ऽग्निर् अभ्यगात् देवानां सदने सर्वं देवेभ्यस् तन् न्यवेदयत् ॥
viśvāmitravacaḥ śrutvā śiṣyāś cakrus tathaiva tat pacyamāne śvamāṃse tu devadūto 'gnir abhyagāt devānāṃ sadane sarvaṃ devebhyas tan nyavedayat //
देवैः श्वमांसं भोक्तव्यम् आपन्नम् ऋषिकल्पितम् ॥
devaiḥ śvamāṃsaṃ bhoktavyam āpannam ṛṣikalpitam //
अग्नेस् तद्वचनाद् इन्द्रः श्येनो भूत्वा विहायसि स्थालीम् अथाहरत् पूर्णां मांसेन पिहितां तदा ॥
agnes tadvacanād indraḥ śyeno bhūtvā vihāyasi sthālīm athāharat pūrṇāṃ māṃsena pihitāṃ tadā //
तत् कर्म दृष्ट्वा शिष्यास् ते ऋषेः श्येनं न्यवेदयन् हृता स्थाली मुनिश्रेष्ठ श्येनेनाकृतबुद्धिना ॥
tat karma dṛṣṭvā śiṣyās te ṛṣeḥ śyenaṃ nyavedayan hṛtā sthālī muniśreṣṭha śyenenākṛtabuddhinā //
ततश् चुकोप भगवाञ् शप्तुकामस् तदा हरिम् ततो ज्ञात्वा सुरपतिः स्थालीं चक्रे मधुप्लुताम् ॥
tataś cukopa bhagavāñ śaptukāmas tadā harim tato jñātvā surapatiḥ sthālīṃ cakre madhuplutām //
पुनर् निवेशयाम् आस उल्कास्व् एव खगो हरिः मधुना तु समायुक्तां विश्वामित्रश् चुकोप ह स्थालीं वीक्ष्य ततः कोपाद् इदम् आह स कौशिकः ॥
punar niveśayām āsa ulkāsv eva khago hariḥ madhunā tu samāyuktāṃ viśvāmitraś cukopa ha sthālīṃ vīkṣya tataḥ kopād idam āha sa kauśikaḥ //
श्वमांसम् एव नो देहि त्वं हरामृतम् उत्तमम् नो चेत् त्वां भस्मसात् कुर्याम् इन्द्रो भीतस् तदाब्रवीत् ॥
śvamāṃsam eva no dehi tvaṃ harāmṛtam uttamam no cet tvāṃ bhasmasāt kuryām indro bhītas tadābravīt //
मधु हुत्वा यथान्यायं पिब पुत्रैः समन्वितः किम् अनेन श्वमांसेन अमेध्येन महामुने ॥
madhu hutvā yathānyāyaṃ piba putraiḥ samanvitaḥ kim anena śvamāṃsena amedhyena mahāmune //
विश्वामित्रो ऽपि नेत्य् आह भुक्तेनैकेन किं फलम् प्रजाः सर्वाश् च सीदन्ति किं तेन मधुना हरे ॥
viśvāmitro 'pi nety āha bhuktenaikena kiṃ phalam prajāḥ sarvāś ca sīdanti kiṃ tena madhunā hare //
सर्वेषाम् अमृतं चेत् स्याद् भोक्ष्ये ऽहम् अमृतं शुचि अथवा देवपितरो भोक्ष्यन्तीदं श्वमांसकम् ॥
sarveṣām amṛtaṃ cet syād bhokṣye 'ham amṛtaṃ śuci athavā devapitaro bhokṣyantīdaṃ śvamāṃsakam //
पश्चाद् अहं तच् च मांसं भोक्ष्ये नानृतम् अस्ति मे ततो भीतः सहस्राक्षो मेघान् आहूय तत्क्षणात् ॥
paścād ahaṃ tac ca māṃsaṃ bhokṣye nānṛtam asti me tato bhītaḥ sahasrākṣo meghān āhūya tatkṣaṇāt //
ववर्ष चामृतं वारि ह्य् अमृतेनार्पिताः प्रजाः पश्चात् तद् अमृतं पुण्यं हरिदत्तं यथाविधि ॥
vavarṣa cāmṛtaṃ vāri hy amṛtenārpitāḥ prajāḥ paścāt tad amṛtaṃ puṇyaṃ haridattaṃ yathāvidhi //
तर्पयित्वा सुरान् आदौ तर्पयित्वा जगत्त्रयम् विप्रः संभुक्तवाञ् शिष्यैर् विश्वामित्रः स्वभार्यया ॥
tarpayitvā surān ādau tarpayitvā jagattrayam vipraḥ saṃbhuktavāñ śiṣyair viśvāmitraḥ svabhāryayā //
ततः प्रभृति तत् तीर्थम् आख्यातं चातिपुण्यदम् यत्रागतः सुरपतिर् लोकानाम् अमृतार्पणम् ॥
tataḥ prabhṛti tat tīrtham ākhyātaṃ cātipuṇyadam yatrāgataḥ surapatir lokānām amṛtārpaṇam //
संजातं मांसवर्जं तु तत् तीर्थं पुण्यदं नृणाम् तत्र स्नानं च दानं च सर्वक्रतुफलप्रदम् ॥
saṃjātaṃ māṃsavarjaṃ tu tat tīrthaṃ puṇyadaṃ nṛṇām tatra snānaṃ ca dānaṃ ca sarvakratuphalapradam //
ततः प्रभृति तत् तीर्थं विश्वामित्रम् इति स्मृतम् मधुतीर्थम् अथैन्द्रं च श्येनं पर्जन्यम् एव च ॥
tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ viśvāmitram iti smṛtam madhutīrtham athaindraṃ ca śyenaṃ parjanyam eva ca //