श्री-शुक उवाच स गत्वा हास्तिनपुरं पौरवेन्द्र-यशो-ऽङ्कितम् । ददर्श तत्राम्बिकेयं स-भीष्मं विदुरं पृथाम् ॥
śrī-śuka uvāca sa gatvā hāstinapuraṃ pauravendra-yaśo-'ṅkitam / dadarśa tatrāmbikeyaṃ sa-bhīṣmaṃ viduraṃ pṛthām //
सह-पुत्रं च बाह्लीकं भारद्वाजं स-गौतमम् । कर्नं सुयोधनं द्रौणिं पाण्डवान् सुहृदो ऽपरान् ॥
saha-putraṃ ca bāhlīkaṃ bhāradvājaṃ sa-gautamam / karnaṃ suyodhanaṃ drauṇiṃ pāṇḍavān suhṛdo 'parān //
यथावद् उपसङ्गम्य बन्धुभिर् गान्दिनी-सुतः । सम्पृष्टस् तैः सुहृद्-वार्तां स्वयं चापृच्छद् अव्ययम् ॥
yathāvad upasaṅgamya bandhubhir gāndinī-sutaḥ / sampṛṣṭas taiḥ suhṛd-vārtāṃ svayaṃ cāpṛcchad avyayam //
उवास कतिचिन् मासान् राज्ञो वृत्त-विवित्सया । दुष्प्रजस्याल्प-सारस्य खल-च्छन्दानुवर्तिनः ॥
uvāsa katicin māsān rājño vṛtta-vivitsayā / duṣprajasyālpa-sārasya khala-cchandānuvartinaḥ //
तेज ओजो बलं वीर्यं प्रश्रयादींश् च सद्-गुणान् । प्रजानुरागं पार्थेषु न सहद्भिश् चिकीऋषितम् ॥
teja ojo balaṃ vīryaṃ praśrayādīṃś ca sad-guṇān / prajānurāgaṃ pārtheṣu na sahadbhiś cikīṛṣitam //
कृतं च धार्तराष्ट्रैर् यद् गर-दानाद्य् अपेशलम् । आचख्यौ सर्वम् एवास्मै पृथा विदुर एव च ॥
kṛtaṃ ca dhārtarāṣṭrair yad gara-dānādy apeśalam / ācakhyau sarvam evāsmai pṛthā vidura eva ca //
पृथा तु भ्रातरं प्राप्तम् अक्रूरम् उपसृत्य तम् । उवाच जन्म-निलयं स्मरन्त्य् अश्रु-कलेक्षणा ॥
pṛthā tu bhrātaraṃ prāptam akrūram upasṛtya tam / uvāca janma-nilayaṃ smaranty aśru-kalekṣaṇā //
अपि स्मरन्ति नः सौम्य पितरौ भ्रातरश् च मे । भगिन्यौ भ्रातृ-पुत्राश् च जामयः सख्य एव च ॥
api smaranti naḥ saumya pitarau bhrātaraś ca me / bhaginyau bhrātṛ-putrāś ca jāmayaḥ sakhya eva ca //
भ्रात्रेयो भगवान् कृष्णः शरण्यो भक्त-वत्सलः । पैतृ-ष्वस्रेयान् स्मरति रामश् चाम्बुरुहेक्षणः ॥
bhrātreyo bhagavān kṛṣṇaḥ śaraṇyo bhakta-vatsalaḥ / paitṛ-ṣvasreyān smarati rāmaś cāmburuhekṣaṇaḥ //
सपत्न-मध्ये शोचन्तीं वृकानां हरिणीम् इव । सान्त्वयिष्यति मां वाक्यैः पितृ-हीनांश् च बालकान् ॥
sapatna-madhye śocantīṃ vṛkānāṃ hariṇīm iva / sāntvayiṣyati māṃ vākyaiḥ pitṛ-hīnāṃś ca bālakān //
कृष्ण कृष्ण महा-योगिन् विश्वात्मन् विश्व-भावन । प्रपन्नां पाहि गोविन्द शिशुभिश् चावसीदतीम् ॥
kṛṣṇa kṛṣṇa mahā-yogin viśvātman viśva-bhāvana / prapannāṃ pāhi govinda śiśubhiś cāvasīdatīm //
नान्यत् तव पदाम्भोजात् पश्यामि शरणं नृणाम् । बिभ्यतां मृत्यु-संसाराद् ईस्वरस्यापवर्गिकात् ॥
nānyat tava padāmbhojāt paśyāmi śaraṇaṃ nṛṇām / bibhyatāṃ mṛtyu-saṃsārād īsvarasyāpavargikāt //
नमः कृष्णाय शुद्धाय ब्रह्मणे परमात्मने । योगेश्वराय योगाय त्वाम् अहं शरणं गता ॥
namaḥ kṛṣṇāya śuddhāya brahmaṇe paramātmane / yogeśvarāya yogāya tvām ahaṃ śaraṇaṃ gatā //
श्री-शुक उवाच इत्य् अनुस्मृत्य स्व-जनं कृष्णं च जगद्-ईश्वरम् । प्रारुदद् दुःखिता राजन् भवतां प्रपितामही ॥
śrī-śuka uvāca ity anusmṛtya sva-janaṃ kṛṣṇaṃ ca jagad-īśvaram / prārudad duḥkhitā rājan bhavatāṃ prapitāmahī //
सम-दुःख-सुखो ऽक्रूरो विदुरश् च महा-यशाः । सान्त्वयाम् आसतुः कुन्तीं तत्-पुत्रोत्पत्ति-हेतुभिः ॥
sama-duḥkha-sukho 'krūro viduraś ca mahā-yaśāḥ / sāntvayām āsatuḥ kuntīṃ tat-putrotpatti-hetubhiḥ //
यास्यन् राजानम् अभ्येत्य विषमं पुत्र-लालसम् । अवदत् सुहृदां मध्ये बन्धुभिः सौहृदोदितम् ॥
yāsyan rājānam abhyetya viṣamaṃ putra-lālasam / avadat suhṛdāṃ madhye bandhubhiḥ sauhṛdoditam //
अक्रूर उवाच भो भो वैचित्रवीर्य त्वं कुरूणां कीर्ति-वर्धन । भ्रातर्य् उपरते पाण्डाव् अधुनासनम् आस्थितः ॥
akrūra uvāca bho bho vaicitravīrya tvaṃ kurūṇāṃ kīrti-vardhana / bhrātary uparate pāṇḍāv adhunāsanam āsthitaḥ //
धर्मेण पालयन्न् उर्वीं प्रजाः शीलेन रञ्जयन् । वर्तमानः समः स्वेषु श्रेयः कीर्तिम् अवाप्स्यसि ॥
dharmeṇa pālayann urvīṃ prajāḥ śīlena rañjayan / vartamānaḥ samaḥ sveṣu śreyaḥ kīrtim avāpsyasi //
अन्यथा त्व् आचरंल् लोके गर्हितो यास्यसे तमः । तस्मात् समत्वे वर्तस्व पाण्डवेष्व् आत्मजेषु च ॥
anyathā tv ācaraṃl loke garhito yāsyase tamaḥ / tasmāt samatve vartasva pāṇḍaveṣv ātmajeṣu ca //
नेह चात्यन्त-संवासः कस्यचित् केनचित् सह । राजन् स्वेनापि देहेन किम् उ जायात्मजादिभिः ॥
neha cātyanta-saṃvāsaḥ kasyacit kenacit saha / rājan svenāpi dehena kim u jāyātmajādibhiḥ //
एकः प्रसूयते जन्तुर् एक एव प्रलीयते । एको ऽनुभुङ्क्ते सुकृतम् एक एव च दुष्कृतम् ॥
ekaḥ prasūyate jantur eka eva pralīyate / eko 'nubhuṅkte sukṛtam eka eva ca duṣkṛtam //
अधर्मोपचितं वित्तं हरन्त्य् अन्ये ऽल्प-मेधसः । सम्भोजनीयापदेशैर् जलानीव जलौकसः ॥
adharmopacitaṃ vittaṃ haranty anye 'lpa-medhasaḥ / sambhojanīyāpadeśair jalānīva jalaukasaḥ //
पुष्णाति यान् अधर्मेण स्व-बुद्ध्या तम् अपण्डितम् । ते ऽकृतार्थं प्रहिण्वन्ति प्राणा रायः सुतादयः ॥
puṣṇāti yān adharmeṇa sva-buddhyā tam apaṇḍitam / te 'kṛtārthaṃ prahiṇvanti prāṇā rāyaḥ sutādayaḥ //
स्वयं किल्बिषम् आदाय तैस् त्यक्तो नार्थ-कोविदः । असिद्धार्थो विशत्य् अन्धं स्व-धर्म-विमुखस् तमः ॥
svayaṃ kilbiṣam ādāya tais tyakto nārtha-kovidaḥ / asiddhārtho viśaty andhaṃ sva-dharma-vimukhas tamaḥ //
तस्माल् लोकम् इमं राजन् स्वप्न-माया-मनोरथम् । वीक्ष्यायम्यात्मनात्मानं समः शान्तो भव प्रभो ॥
tasmāl lokam imaṃ rājan svapna-māyā-manoratham / vīkṣyāyamyātmanātmānaṃ samaḥ śānto bhava prabho //
धृतराष्ट्र उवाच यथा वदति कल्याणीं वाचं दान-पते भवान् । तथानया न तृप्यामि मर्त्यः प्राप्य यथामृतम् ॥
dhṛtarāṣṭra uvāca yathā vadati kalyāṇīṃ vācaṃ dāna-pate bhavān / tathānayā na tṛpyāmi martyaḥ prāpya yathāmṛtam //
तथापि सूनृता सौम्य हृदि न स्थीयते चले । पुत्रानुराग-विषमे विद्युत् सौदामनी यथा ॥
tathāpi sūnṛtā saumya hṛdi na sthīyate cale / putrānurāga-viṣame vidyut saudāmanī yathā //
ईश्वरस्य विधिं को नु विधुनोत्य् अन्यथा पुमान् । भूमेर् भारावताराय यो ऽवतीर्णो यदोः कुले ॥
īśvarasya vidhiṃ ko nu vidhunoty anyathā pumān / bhūmer bhārāvatārāya yo 'vatīrṇo yadoḥ kule //
यो दुर्विमर्श-पथया निज-माययेदं सृष्ट्वा गुणान् विभजते तद्-अनुप्रविष्टः अम्प्; तस्मै नमो दुरवबोध-विहार-तन्त्र- संसार-चक्र-गतये परमेश्वराय ॥
yo durvimarśa-pathayā nija-māyayedaṃ sṛṣṭvā guṇān vibhajate tad-anupraviṣṭaḥ amp; tasmai namo duravabodha-vihāra-tantra- saṃsāra-cakra-gataye parameśvarāya //
श्री-शुक उवाच इत्य् अभिप्रेत्य नृपतेर् अभिप्रायं स यादवः । सुहृद्भिः समनुज्ञातः पुनर् यदु-पुरीम् अगात् ॥
śrī-śuka uvāca ity abhipretya nṛpater abhiprāyaṃ sa yādavaḥ / suhṛdbhiḥ samanujñātaḥ punar yadu-purīm agāt //
शशंस राम-कृष्णाभ्यां धृतराष्ट्र-विचेष्टितम् । पाण्दवान् प्रति कौरव्य यद्-अर्थं प्रेषितः स्वयम् ॥
śaśaṃsa rāma-kṛṣṇābhyāṃ dhṛtarāṣṭra-viceṣṭitam / pāṇdavān prati kauravya yad-arthaṃ preṣitaḥ svayam //