Chapter 363

नृब्रह्मक्षत्रविट्शूद्रवर्गान्वक्ष्ये ऽथ नामतः

nṛbrahmakṣatraviṭśūdravargānvakṣye 'tha nāmataḥ

नरः पञ्चजना मर्त्य यद्योषावंला वधूः

naraḥ pañcajanā martya yadyoṣāvaṃlā vadhūḥ

कान्तार्थिनी तु या याति सङ्केतं साभिसारिका

kāntārthinī tu yā yāti saṅketaṃ sābhisārikā

कुलटा पुंश् चल्यसती नग्निका स्त्री च कोटवी

kulaṭā puṃś calyasatī nagnikā strī ca koṭavī

कात्यायन्यर्धवृद्धा या सैरिन्ध्री परवेश्मगा

kātyāyanyardhavṛddhā yā sairindhrī paraveśmagā

असिक्री स्यादवृद्धा या मलिनी तु रजस्वला

asikrī syādavṛddhā yā malinī tu rajasvalā

वारस्त्री गणिका वेश्या भ्रातृजायास्तु यातरः

vārastrī gaṇikā veśyā bhrātṛjāyāstu yātaraḥ

ननान्दा तु स्वसा पत्युः सपिण्डास्तु सनाभयः

nanāndā tu svasā patyuḥ sapiṇḍāstu sanābhayaḥ

समानोदर्यसोदर्यसगर्भसहजास्समाः

samānodaryasodaryasagarbhasahajāssamāḥ

सगोत्रबान्धवज्ञातिबन्धुस्वस्वजनाः समाः

sagotrabāndhavajñātibandhusvasvajanāḥ samāḥ

दम्पती जम्पती भार्यापती जायापती च तौ

dampatī jampatī bhāryāpatī jāyāpatī ca tau

गर्भाशयो जरायुः स्यादुल्वञ्च कललो ऽस्त्रियां

garbhāśayo jarāyuḥ syādulvañca kalalo 'striyāṃ

गर्भो भ्रुण इमौ तुल्यौ क्लीवं शण्डो नपुंसकम्

garbho bhruṇa imau tulyau klīvaṃ śaṇḍo napuṃsakam

स्यादुत्तानशया डिम्भा बालो माणवकः स्मृतः

syāduttānaśayā ḍimbhā bālo māṇavakaḥ smṛtaḥ

पिचिण्डिलो वृहत्कुक्षिरवभ्रटो नतनासिके

piciṇḍilo vṛhatkukṣiravabhraṭo natanāsike

विकलाङ्गस्तु पोगण्ड आरोग्यं स्यादनामयम्

vikalāṅgastu pogaṇḍa ārogyaṃ syādanāmayam

स्यादेडे वधिरः कुब्जे गडुलः कुकरे कुनिः

syādeḍe vadhiraḥ kubje gaḍulaḥ kukare kuniḥ

क्षयः शोषश् च यक्ष्मा च प्रतिश्यायुस्तु पीनसः

kṣayaḥ śoṣaś ca yakṣmā ca pratiśyāyustu pīnasaḥ

स्त्री क्षुत्क्षुतं क्षयं पुंसि कासस्तु क्षवथुः पुमान्

strī kṣutkṣutaṃ kṣayaṃ puṃsi kāsastu kṣavathuḥ pumān

शोथस्तु श्वयथुः शोफः पादस्फोटो विपादिका

śothastu śvayathuḥ śophaḥ pādasphoṭo vipādikā

किलासं सिध्नकच्छान्तु पाम पामा विचर्चिका

kilāsaṃ sidhnakacchāntu pāma pāmā vicarcikā

कोठो मण्डलकं कुष्ठं श्वित्रे द्रुर् नामकार्शसी

koṭho maṇḍalakaṃ kuṣṭhaṃ śvitre drur nāmakārśasī

अनाहस्तु विबन्धः स्याद्ग्रहणी रुक्प्रवाहिका

anāhastu vibandhaḥ syādgrahaṇī rukpravāhikā

वीजवीर्येन्द्रयं शुक्रं पललं क्रव्यमामिषं

vījavīryendrayaṃ śukraṃ palalaṃ kravyamāmiṣaṃ

वुक्काग्रमांसं हृदयं हन्मेदस्तु वपा वसा

vukkāgramāṃsaṃ hṛdayaṃ hanmedastu vapā vasā

पश्चाद्ग्रीवा शिरा मन्या नाडी तु धमनिः शिरा

paścādgrīvā śirā manyā nāḍī tu dhamaniḥ śirā

तिलकं क्तोम मस्तिष्कं द्रूषिका नेत्रयोर्मलम्

tilakaṃ ktoma mastiṣkaṃ drūṣikā netrayormalam

अन्त्रं पुरी तद्गुल्मस्तु प्लीहा पुंस्य् अथ वस्नसा

antraṃ purī tadgulmastu plīhā puṃsy atha vasnasā

स्नायुः स्त्रियां कालखण्डयकृती तु समे इमे

snāyuḥ striyāṃ kālakhaṇḍayakṛtī tu same ime

स्यात् कर्पूरः कपालो ऽस्त्री कीकसङ्कुल्यमस्थि च

syāt karpūraḥ kapālo 'strī kīkasaṅkulyamasthi ca

स्याच्छरीरास्थ्नि कङ्कालः पृष्ठास्थ्नि तु कशेरुका

syāccharīrāsthni kaṅkālaḥ pṛṣṭhāsthni tu kaśerukā

शिरो ऽस्थनि करोटिः स्त्री पार्श्वास्थनि तु पर्शुका

śiro 'sthani karoṭiḥ strī pārśvāsthani tu parśukā

अङ्गं प्रतीको ऽवयवः शरीरं वर्ष्म विग्रहः

aṅgaṃ pratīko 'vayavaḥ śarīraṃ varṣma vigrahaḥ

कटो ना श्रोणिफलकं कटिः श्रोणिः ककुद्मती

kaṭo nā śroṇiphalakaṃ kaṭiḥ śroṇiḥ kakudmatī

पश्चान्नितम्बः स्त्रीकट्याः क्लीवे तु जघनं पुरः

paścānnitambaḥ strīkaṭyāḥ klīve tu jaghanaṃ puraḥ

कूपकौ तु नितम्बस्थौ द्वयहीने ककुन्दरे

kūpakau tu nitambasthau dvayahīne kakundare

स्त्रियां स्फिचौ कटिप्रोथावुपस्थो वक्ष्यमाणयोः

striyāṃ sphicau kaṭiprothāvupastho vakṣyamāṇayoḥ

भगं योनिर्द्वयोः शिश्नो मेढ्रो मेहनशेफसी

bhagaṃ yonirdvayoḥ śiśno meḍhro mehanaśephasī

पिचिण्डकुक्षी जठरोदरं तुन्दं कुचौ स्तनौ

piciṇḍakukṣī jaṭharodaraṃ tundaṃ kucau stanau

चूचुकन्तु कुचाग्रं स्यान्न ना क्रोडं भुजान्तरम्

cūcukantu kucāgraṃ syānna nā kroḍaṃ bhujāntaram

स्कन्धो भुजशिरो ऽंशो ऽस्त्री सन्धी तस्यैव जत्रुणी

skandho bhujaśiro 'ṃśo 'strī sandhī tasyaiva jatruṇī

पुनर्भवः कररुहो नखो ऽस्त्री नखरो ऽस्त्रियां

punarbhavaḥ kararuho nakho 'strī nakharo 'striyāṃ

प्रदेशतालगोकर्णास्तर्जन्यादियुते तते

pradeśatālagokarṇāstarjanyādiyute tate

अङ्गुष्ठे सकनिष्ठे स्याद्वितस्तिर्द्वादशाङ्गुलः

aṅguṣṭhe sakaniṣṭhe syādvitastirdvādaśāṅgulaḥ

पाणौ च पेटप्रतलप्रहस्ता विस्तृताङ्गुलौ

pāṇau ca peṭapratalaprahastā vistṛtāṅgulau

बद्धमुष्टिकरो रत्निररत्निः स कनिष्ठवान्

baddhamuṣṭikaro ratniraratniḥ sa kaniṣṭhavān

कम्बुग्रीवा त्रिरेखा सावटुर्घाटा कृकाटिका

kambugrīvā trirekhā sāvaṭurghāṭā kṛkāṭikā

अधः स्याच्चिवुकञ्चौष्ठादथ गण्डौ गलो हनुः

adhaḥ syāccivukañcauṣṭhādatha gaṇḍau galo hanuḥ

अपाङ्गौ नेत्रयोरन्तौ कटाक्षो ऽपाङ्गदर्शने

apāṅgau netrayorantau kaṭākṣo 'pāṅgadarśane

चिकुरः कुन्तलो बालः प्रतिकर्म प्रसाधनम्

cikuraḥ kuntalo bālaḥ pratikarma prasādhanam

आकाल्पवेशौ नेपथ्यं प्रत्यक्षं खेलयोगजम्

ākālpaveśau nepathyaṃ pratyakṣaṃ khelayogajam

चूडामणिः शिरोरत्नं तरलो हारमध्यगः

cūḍāmaṇiḥ śiroratnaṃ taralo hāramadhyagaḥ

कर्णिका तालपत्रं स्याल्लम्बनं स्याल्ललन्तिका

karṇikā tālapatraṃ syāllambanaṃ syāllalantikā

मञ्जीरो नूपुरं पादे किङ्किणी क्षुद्रघण्टिका

mañjīro nūpuraṃ pāde kiṅkiṇī kṣudraghaṇṭikā

दैर्घ्यमायाम आरोहः परिणाहो विशालता

dairghyamāyāma ārohaḥ pariṇāho viśālatā

पटच्चरं जीर्णवस्त्रं संव्यानञ्चोत्तरीयकम्

paṭaccaraṃ jīrṇavastraṃ saṃvyānañcottarīyakam

रचना स्यात् परिस्पन्द आभोगः परिपूर्णता

racanā syāt parispanda ābhogaḥ paripūrṇatā

समुद्गकः सम्पुटकः प्रतिग्राहः पतद्ग्रहः

samudgakaḥ sampuṭakaḥ pratigrāhaḥ patadgrahaḥ