अथ द्विषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः
atha dviṣaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
भूमिवनौषध्यादिवर्गाः
bhūmivanauṣadhyādivargāḥ
अग्निर् उवाच
agnir uvāca
वक्ष्ये भूपुराद्रिवनौषधिसिंहादिनर्गकान्
vakṣye bhūpurādrivanauṣadhisiṃhādinargakān
भूरनन्ता कक्षमा धात्री क्ष्माप्याकुः स्याद्धरित्र्यपि
bhūranantā kakṣamā dhātrī kṣmāpyākuḥ syāddharitryapi
मृन्मृत्तिका प्रशस्ता तु मृत्सा मृत्स्ना च मृत्तिका
mṛnmṛttikā praśastā tu mṛtsā mṛtsnā ca mṛttikā
जगत्त्रपिष्टपं लोकं भुवनं जगती समा
jagattrapiṣṭapaṃ lokaṃ bhuvanaṃ jagatī samā
अयनं वर्त्म मार्गाध्वपन्थानः पदवी सृतिः
ayanaṃ vartma mārgādhvapanthānaḥ padavī sṛtiḥ
सरणिः पद्धत्तिः पद्या वर्तन्येकपदीति च
saraṇiḥ paddhattiḥ padyā vartanyekapadīti ca
पूः स्त्री पुरीनगर्यौ वा पात्तनं पुटभेदनम्
pūḥ strī purīnagaryau vā pāttanaṃ puṭabhedanam
स्थानीयं निगमो ऽन्यत्तु यन्मूलनगरात्पुरम्
sthānīyaṃ nigamo 'nyattu yanmūlanagarātpuram
तच्छाखानगरं वेशो वेश्याजनसमाश्रयः
tacchākhānagaraṃ veśo veśyājanasamāśrayaḥ
आपणस्तु निषद्यायां विपणिः पण्यवीथिका
āpaṇastu niṣadyāyāṃ vipaṇiḥ paṇyavīthikā
रथ्या प्रतोली विशिखा स्याच्चयो वप्रमस्त्रियां
rathyā pratolī viśikhā syāccayo vapramastriyāṃ
प्राकारो वरणः शालः प्राचीरं प्रान्ततो वृतिः
prākāro varaṇaḥ śālaḥ prācīraṃ prāntato vṛtiḥ
भित्तिः स्त्री कुह्यमेडूकं यदन्तर्नस्तकीकसं
bhittiḥ strī kuhyameḍūkaṃ yadantarnastakīkasaṃ
वासः कूटो द्वयोः शाला सभा सञ्जवनन्त्विदम्
vāsaḥ kūṭo dvayoḥ śālā sabhā sañjavanantvidam
चतुःशालं मुनीनान्तु पर्णशालोटजो ऽस्त्रियां
catuḥśālaṃ munīnāntu parṇaśāloṭajo 'striyāṃ
चैत्यमायतनन्तुल्ये वाजिशाला तु मन्दुरा
caityamāyatanantulye vājiśālā tu mandurā
हर्म्यादि धनिनां वासःप्रासादो देवभूभुजां
harmyādi dhanināṃ vāsaḥprāsādo devabhūbhujāṃ
स्त्री द्वार्द्वारं प्रतीहारः स्याद्वितर्दिस्तु वेदिका
strī dvārdvāraṃ pratīhāraḥ syādvitardistu vedikā
कपोतपालिकायन्तु विटङ्कं पुं नपुंसकं
kapotapālikāyantu viṭaṅkaṃ puṃ napuṃsakaṃ
कवाटमवरन्तुल्ये निःश्रेणिस्त्वधिरोहिणी
kavāṭamavarantulye niḥśreṇistvadhirohiṇī
सम्मार्जनी शोधनी स्यात् सङ्करो ऽवकरस् तथा
sammārjanī śodhanī syāt saṅkaro 'vakaras tathā
अद्रिगोत्रिगिरिग्रावा गहनं काननं वनं
adrigotrigirigrāvā gahanaṃ kānanaṃ vanaṃ
आरामः स्यादुपवनं कृत्रिमं वनमेव यत्
ārāmaḥ syādupavanaṃ kṛtrimaṃ vanameva yat
स्यादेतदेव प्रमदवनमन्तःपुरोचितं
syādetadeva pramadavanamantaḥpurocitaṃ
वीथ्यालिरावलिः पङ्क्तिश्रेणीलेखास्तु राजयः
vīthyālirāvaliḥ paṅktiśreṇīlekhāstu rājayaḥ
वानस्पत्यः फलैः पुष्पात्तैरपुष्पाद्वनस्पतिः(?)
vānaspatyaḥ phalaiḥ puṣpāttairapuṣpādvanaspatiḥ(?)
ओषध्यः फलपाकान्ताः पलाशी द्रुद्रुमागमाः
oṣadhyaḥ phalapākāntāḥ palāśī drudrumāgamāḥ
स्थाणु वा ना ध्रुवः शङ्कुः प्रफुल्लोत्फुल्लसंस्फुटाः
sthāṇu vā nā dhruvaḥ śaṅkuḥ praphullotphullasaṃsphuṭāḥ
पलाशं छदनं पर्णमिध्ममेधः समित् स्त्रियां
palāśaṃ chadanaṃ parṇamidhmamedhaḥ samit striyāṃ
बोधिद्रुमश् चलदलो दधित्थग्राहिमन्मथाः
bodhidrumaś caladalo dadhitthagrāhimanmathāḥ
तस्मिन् दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि
tasmin dadhiphalaḥ puṣpaphaladantaśaṭhāvapi
उडुम्बरे हेमदुग्धः कोविदारे द्विपत्रकः
uḍumbare hemadugdhaḥ kovidāre dvipatrakaḥ
सप्तपर्णो विशालत्वक् कृतमालं सुवर्णकः
saptaparṇo viśālatvak kṛtamālaṃ suvarṇakaḥ
आरेवतव्याधिघातसम्पाकचतुरङ्गुलाः
ārevatavyādhighātasampākacaturaṅgulāḥ
स्याज्जम्बीरे दन्तशठो वरुणे तिक्तशावकः
syājjambīre dantaśaṭho varuṇe tiktaśāvakaḥ
पुत्रागे पुरुषस्तुङ्गः केशरो देववल्लभः
putrāge puruṣastuṅgaḥ keśaro devavallabhaḥ
पारिभद्रे निम्बतरुर्मन्दारः पारिजातकः
pāribhadre nimbatarurmandāraḥ pārijātakaḥ
वञ्जुलश्चित्रकृच्चाथ द्वौ पीतनकपीतनौ
vañjulaścitrakṛccātha dvau pītanakapītanau
आम्रातके मधूके तु गुडपुष्पमधुद्रुमौ
āmrātake madhūke tu guḍapuṣpamadhudrumau
पीलौ गुडफलः स्रंसी नादेयी चाम्बुवेतसः
pīlau guḍaphalaḥ sraṃsī nādeyī cāmbuvetasaḥ
शोभाञ्जने शिग्रुतीक्ष्णगन्धकाक्षीरमोचकाः
śobhāñjane śigrutīkṣṇagandhakākṣīramocakāḥ
रक्तो ऽसौ मधुशिग्रुः स्यादरिष्टः फेणिलः समौ
rakto 'sau madhuśigruḥ syādariṣṭaḥ pheṇilaḥ samau
गालवःशावरो लोध्रस्तिरीटस्तिल्वमार्जनौ
gālavaḥśāvaro lodhrastirīṭastilvamārjanau
शेलुः श्लेष्मातकः शीत उद्दालो बहुवारकः
śeluḥ śleṣmātakaḥ śīta uddālo bahuvārakaḥ
वैकङ्कतः श्रुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपादपि
vaikaṅkataḥ śruvāvṛkṣo granthilo vyāghrapādapi
तिन्दुकः स्फूर्जकः कालो नादेयी भूमिजम्बुकः
tindukaḥ sphūrjakaḥ kālo nādeyī bhūmijambukaḥ
काकतिन्दौ पीलुकः स्यात् पाटलिर्मोक्षमुष्ककौ
kākatindau pīlukaḥ syāt pāṭalirmokṣamuṣkakau
क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्यात्कुम्भी कैटर्यकट्फले
kramukaḥ paṭṭikākhyaḥ syātkumbhī kaiṭaryakaṭphale
वीरवृक्षो ऽरुष्करो ऽग्निमुखी भल्लातकीं त्रिषु
vīravṛkṣo 'ruṣkaro 'gnimukhī bhallātakīṃ triṣu
सवर्जकासनजीवाश् च पीतसाले ऽथ मालके
savarjakāsanajīvāś ca pītasāle 'tha mālake
सर्जाश्वकर्णौ वीरेन्द्रौ इन्द्रद्रुः ककुभो ऽर्जुनः
sarjāśvakarṇau vīrendrau indradruḥ kakubho 'rjunaḥ
इङ्गुदी तापसतरुर्मोचा शाल्मलिरेव च
iṅgudī tāpasatarurmocā śālmalireva ca
चिरविल्वो नक्तमालः करजश् च करञ्जके
ciravilvo naktamālaḥ karajaś ca karañjake
प्रकीर्यः पूतिकरजो मर्कट्यङ्गारवल्लरी
prakīryaḥ pūtikarajo markaṭyaṅgāravallarī
रोही रोहितकः प्लीहशत्रुर्दाडिमपुष्पकः
rohī rohitakaḥ plīhaśatrurdāḍimapuṣpakaḥ
गायत्री बालतनयः खदिरो दन्तधावनः
gāyatrī bālatanayaḥ khadiro dantadhāvanaḥ
अरिमेदो विट्खदिरे कदरः खदिरे सिते
arimedo viṭkhadire kadaraḥ khadire site
पञ्चाङ्गुलो वर्धमानश् चञ्चुर्गन्धर्वहस्तकः
pañcāṅgulo vardhamānaś cañcurgandharvahastakaḥ
पिण्डीतको मरुवकः पीतदारु च दारु च
piṇḍītako maruvakaḥ pītadāru ca dāru ca
देवदारुः पूतिकाष्ठं श्यामा तु महिलाह्वया
devadāruḥ pūtikāṣṭhaṃ śyāmā tu mahilāhvayā
लता गोवन्दनी गुन्दा प्रियङ्गुः फलिनी फली
latā govandanī gundā priyaṅguḥ phalinī phalī
मण्डूकपर्णपत्रोर्णनटकट्वङ्गटुण्टुकाः
maṇḍūkaparṇapatrorṇanaṭakaṭvaṅgaṭuṇṭukāḥ
श्योनाकशुकनासर्क्षदीर्घवृन्तकुटन्नटाः
śyonākaśukanāsarkṣadīrghavṛntakuṭannaṭāḥ
पीतद्रुः सरलश्चाथ निचुलो ऽम्बुज इज्जलः
pītadruḥ saralaścātha niculo 'mbuja ijjalaḥ
काकोडुम्बरिका फल्गुररिष्टः पिचुमर्दकः
kākoḍumbarikā phalgurariṣṭaḥ picumardakaḥ
सर्वतोभद्रको निम्बे शिरीषस्तु कपीतनः
sarvatobhadrako nimbe śirīṣastu kapītanaḥ
वकुलो वञ्जुलः प्रोक्तः पिच्छिलागुरुशिंशपाः
vakulo vañjulaḥ proktaḥ picchilāguruśiṃśapāḥ
जया जयन्ती तर्कारी कणिका गणिकारिका
jayā jayantī tarkārī kaṇikā gaṇikārikā
आपर्णमग्नमन्थः स्याद्वत्सको गिरिमल्लिका
āparṇamagnamanthaḥ syādvatsako girimallikā
कालस्कन्धस्तमालः स्यात् तण्डुलीयो ऽल्पमारिषः
kālaskandhastamālaḥ syāt taṇḍulīyo 'lpamāriṣaḥ
सिन्धुवारस्तु निर्गुण्डी सैवास्फोता वनोद्भवा
sindhuvārastu nirguṇḍī saivāsphotā vanodbhavā
गणिका यूथिकाम्बष्ठा सप्तला नवमालिका
gaṇikā yūthikāmbaṣṭhā saptalā navamālikā
अतिमुक्तः पुण्ड्रकः स्यात्कुमारी तरणिः सहा
atimuktaḥ puṇḍrakaḥ syātkumārī taraṇiḥ sahā
तत्र शोणे कुरुवकस्तत्र पीते कुरुण्टकः
tatra śoṇe kuruvakastatra pīte kuruṇṭakaḥ
नीला झिण्टी द्वयोर्वाणा भिण्टी सैरीयकस् तथा
nīlā jhiṇṭī dvayorvāṇā bhiṇṭī sairīyakas tathā
तस्मिन्रक्ते कुरुवकः पीते सहचरी द्वयोः
tasminrakte kuruvakaḥ pīte sahacarī dvayoḥ
धुस्तूरः कितवो धूर्तो रुचको मातुलङ्गके
dhustūraḥ kitavo dhūrto rucako mātulaṅgake
समीरणो मरुवकः प्रस्थपुष्पः फणिज्झकः
samīraṇo maruvakaḥ prasthapuṣpaḥ phaṇijjhakaḥ
कुठेरकस्तु पर्णासे ऽथास्फोतो वसुकार्कके
kuṭherakastu parṇāse 'thāsphoto vasukārkake
शिवमल्ली पाशुपतो वृन्दा वृक्षादनी तथा
śivamallī pāśupato vṛndā vṛkṣādanī tathā
जीवन्तिका वृक्षरुहा गुडूची तन्त्रिकामृता
jīvantikā vṛkṣaruhā guḍūcī tantrikāmṛtā
सोमवल्ली मधुर्णी मूर्वा तु मोरटी तथा
somavallī madhurṇī mūrvā tu moraṭī tathā
मधुलिका मधुश्रेणी गोकर्णी पीलुपर्ण्यपि
madhulikā madhuśreṇī gokarṇī pīluparṇyapi
पाठाम्बष्ठा विद्धकर्णी प्राचीना वनतिक्तिका
pāṭhāmbaṣṭhā viddhakarṇī prācīnā vanatiktikā
कटुः कटुम्भरा चाथ चक्राङ्गी शकुलादनी
kaṭuḥ kaṭumbharā cātha cakrāṅgī śakulādanī
आत्मगुप्ता प्रावृषायी कपिकच्छुश् च मर्कटी
ātmaguptā prāvṛṣāyī kapikacchuś ca markaṭī
अपामार्गः शैखरिकः प्रत्यक्पर्णी मयूरकः
apāmārgaḥ śaikharikaḥ pratyakparṇī mayūrakaḥ
फञ्जिका ब्राह्मणी भार्गी द्रवन्ति शम्बरी वृषा
phañjikā brāhmaṇī bhārgī dravanti śambarī vṛṣā
मण्डूकपर्णी भण्डीरी समङ्गा कालमेषिका
maṇḍūkaparṇī bhaṇḍīrī samaṅgā kālameṣikā
रोदनी कच्छुरानन्ता समुद्रान्ता दुरालभा
rodanī kacchurānantā samudrāntā durālabhā
पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी कलशिर्धावनिर्गुहा
pṛśniparṇī pṛthakparṇī kalaśirdhāvanirguhā
निदिग्धिका स्पृशी व्याघ्री क्षुद्रा दुस्पर्शया सह
nidigdhikā spṛśī vyāghrī kṣudrā dusparśayā saha
अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका
avalgujaḥ somarājī suvalliḥ somavallikā
कालमेषी कृष्णफला वकुची पूतिफल्य् अपि
kālameṣī kṛṣṇaphalā vakucī pūtiphaly api
कणोषणोपकुल्या स्याच्छ्रेयसी गजपिप्पली
kaṇoṣaṇopakulyā syācchreyasī gajapippalī
चव्यन्तु चविका काकचिञ्ची गुञ्जे तु कृष्णला
cavyantu cavikā kākaciñcī guñje tu kṛṣṇalā
विश्वा विषा प्रतिविषा वनशृङ्गाटगोक्षुरौ
viśvā viṣā prativiṣā vanaśṛṅgāṭagokṣurau
नारायणी शतमूली कालेयकहरिद्रवः
nārāyaṇī śatamūlī kāleyakaharidravaḥ
दार्वी पचम्पचा दारु शुक्ला हैमवती वचा
dārvī pacampacā dāru śuklā haimavatī vacā
वचोग्रगन्धा षड्ग्रन्था गोलोमी शतपर्विका
vacogragandhā ṣaḍgranthā golomī śataparvikā
आस्फोता गिरिकर्णी स्यात् सिंहास्यो वासको वृषः
āsphotā girikarṇī syāt siṃhāsyo vāsako vṛṣaḥ
मिशी मधुरिकाच्छत्रा कोकिलाक्षेक्षुरक्षुरा
miśī madhurikācchatrā kokilākṣekṣurakṣurā
विडङ्गो ऽस्त्री कृमिघ्नः स्यात् वज्रद्रुस्नुक्स्नुही सुधा
viḍaṅgo 'strī kṛmighnaḥ syāt vajradrusnuksnuhī sudhā
मृद्वीका गोस्तनी द्राक्षा वला वाट्यालकस् तथा
mṛdvīkā gostanī drākṣā valā vāṭyālakas tathā
काला मसूरविदला त्रिपुटा त्रिवृता त्रिवृत्
kālā masūravidalā tripuṭā trivṛtā trivṛt
मधुकं क्लीतकं यष्टिमधुका मधुयष्टिका
madhukaṃ klītakaṃ yaṣṭimadhukā madhuyaṣṭikā
विदारी क्षीरशुक्लेक्षुगन्धा क्रोष्ट्री च या सिता
vidārī kṣīraśuklekṣugandhā kroṣṭrī ca yā sitā
गोपी श्यामा शारिवा स्यादनन्तोत्पलशारिवा
gopī śyāmā śārivā syādanantotpalaśārivā
मोचा रम्भा च कदली भण्टाकी दुष्प्रधर्षिणी
mocā rambhā ca kadalī bhaṇṭākī duṣpradharṣiṇī
स्थिरा ध्रुवा सालपर्णी शृङ्गी तु वृषभो वृषः
sthirā dhruvā sālaparṇī śṛṅgī tu vṛṣabho vṛṣaḥ
गाङ्गेरुकी नागबला मुषली तालमूलिका
gāṅgerukī nāgabalā muṣalī tālamūlikā
ज्योत्स्नी पटोलिका जाली अजशृङ्गी विषाणिका
jyotsnī paṭolikā jālī ajaśṛṅgī viṣāṇikā
स्याल्लाङ्गलिक्यग्निशिखा ताम्बूली नागवल्ल्यपि
syāllāṅgalikyagniśikhā tāmbūlī nāgavallyapi
हरेणू रेणुका कौन्ती ह्रीवेरो दिव्यनागरं
hareṇū reṇukā kauntī hrīvero divyanāgaraṃ
कालानुसार्यवृद्धाश्मपुष्पशीतशिवानि तु
kālānusāryavṛddhāśmapuṣpaśītaśivāni tu
शैलेयं तालपर्णी तु दैत्या गन्धकुटी मुरा
śaileyaṃ tālaparṇī tu daityā gandhakuṭī murā
ग्रन्थिपर्णं शुकं वर्हि वला तु त्रिपुटा त्रुटिः
granthiparṇaṃ śukaṃ varhi valā tu tripuṭā truṭiḥ
शिवा तामलकी चाथ हनुर्हट्टविलासिनी
śivā tāmalakī cātha hanurhaṭṭavilāsinī
कुटं नटं दशपुरं वानेयं परिपेलवम्
kuṭaṃ naṭaṃ daśapuraṃ vāneyaṃ paripelavam
तपस्वनी जटामांसी पृक्का देवी लता लशूः
tapasvanī jaṭāmāṃsī pṛkkā devī latā laśūḥ
कर्चुरको द्राविडको गन्धमूली शठी स्मृता
karcurako drāviḍako gandhamūlī śaṭhī smṛtā
स्यद्दृक्षगन्धा छगलान्त्रा वेगी वृद्धदारकः
syaddṛkṣagandhā chagalāntrā vegī vṛddhadārakaḥ
तुण्डिकेरी रक्तफला विम्बिका पीलुपर्ण्य् अपि
tuṇḍikerī raktaphalā vimbikā pīluparṇy api
चाङ्गेरी चुक्रिकाम्बष्टा स्वर्णक्षीरी हिमावती
cāṅgerī cukrikāmbaṣṭā svarṇakṣīrī himāvatī
सहस्रवेधी चुक्रो ऽम्लवेतसः शतवेध्यपि
sahasravedhī cukro 'mlavetasaḥ śatavedhyapi
जीवन्ती जीवनी जीवा भूमिनिम्वः किरातकः
jīvantī jīvanī jīvā bhūminimvaḥ kirātakaḥ
कूर्चशीर्षो मधुकरश् चन्द्रः कपिवृकस् तथा
kūrcaśīrṣo madhukaraś candraḥ kapivṛkas tathā
दद्रुघ्नः स्यादेडगजो वर्षाभूः शीथहानिणी
dadrughnaḥ syādeḍagajo varṣābhūḥ śīthahāniṇī
कुनन्दती निकुम्भस्त्रा यमानी वार्षिका तथा
kunandatī nikumbhastrā yamānī vārṣikā tathā
लशुनङ्गृञ्चनारिष्टमहाकन्दरसोनकाः
laśunaṅgṛñcanāriṣṭamahākandarasonakāḥ
वाराही वदरा गृष्टिः काकमाची तु वायसी
vārāhī vadarā gṛṣṭiḥ kākamācī tu vāyasī
शतपुष्पा सितच्छत्रातिच्छत्रा मधुरा मिसिः
śatapuṣpā sitacchatrāticchatrā madhurā misiḥ
अवाक्पुष्पी कारवी च सरणा तु प्रसारणी
avākpuṣpī kāravī ca saraṇā tu prasāraṇī
कटम्भरा भद्रवला कर्वूरश् च शटी ह्य् अथ
kaṭambharā bhadravalā karvūraś ca śaṭī hy atha
पटोलः कुलकस्तिक्तः कारवेल्लः कटिल्लकः
paṭolaḥ kulakastiktaḥ kāravellaḥ kaṭillakaḥ
कुष्माण्डकस्तु कर्कारुरिर्वारुः कर्कटी स्त्रियौ
kuṣmāṇḍakastu karkārurirvāruḥ karkaṭī striyau
इक्ष्वाकुः कटुतुम्बी स्याद्विशाला त्विन्द्रवारुणी
ikṣvākuḥ kaṭutumbī syādviśālā tvindravāruṇī
अर्शेघ्नः शूरणः कन्दो मुस्तकः कुरुविन्दकः
arśeghnaḥ śūraṇaḥ kando mustakaḥ kuruvindakaḥ
वंशे त्वक्सारकर्मारवेणुमस्करतेजनाः
vaṃśe tvaksārakarmāraveṇumaskaratejanāḥ
छत्रातिच्छत्रपालघ्नौ मालातृणकभूस्तृणे
chatrāticchatrapālaghnau mālātṛṇakabhūstṛṇe
तृणराजाह्वयस्तालो घोण्टा क्रमुकपुगकौ
tṛṇarājāhvayastālo ghoṇṭā kramukapugakau
शार्दूलद्वीपिनौ व्यघ्रे हर्यक्षः केशरी हरिः
śārdūladvīpinau vyaghre haryakṣaḥ keśarī hariḥ
कोलः पौत्री वराहः स्यात् कोक ईहामृगो वृकः
kolaḥ pautrī varāhaḥ syāt koka īhāmṛgo vṛkaḥ
लूतोर्णनाभौ तु समौ तन्तुवायश् च मर्कटे
lūtorṇanābhau tu samau tantuvāyaś ca markaṭe
वृश्चिकः शूककीटः स्यात्सारङ्गस्तोककौ समौ
vṛścikaḥ śūkakīṭaḥ syātsāraṅgastokakau samau
कृकवाकुस्ताम्रचूडः पिकः कोकिल इत्य् अपि
kṛkavākustāmracūḍaḥ pikaḥ kokila ity api
कके तु करटारिष्टौ वकः कह्व उदाहृतः
kake tu karaṭāriṣṭau vakaḥ kahva udāhṛtaḥ
कोकश् चक्रश् चक्रवाको कादम्बः कलहंसकः
kokaś cakraś cakravāko kādambaḥ kalahaṃsakaḥ
पतङ्गिका पुत्तिका स्यात्सरघा मधुमक्षिका
pataṅgikā puttikā syātsaraghā madhumakṣikā
द्विरेफपुष्पलिड्भृङ्गषट्पदभ्रमरा.अलयः
dvirephapuṣpaliḍbhṛṅgaṣaṭpadabhramarā.alayaḥ
केकी शिख्यस्य वाक्केका शकुन्तिशकुनिद्विजाः
kekī śikhyasya vākkekā śakuntiśakunidvijāḥ
स्त्री पक्षतिः पक्षमूलञ्चञ्चुस्तोटिरुभे स्त्रियौ
strī pakṣatiḥ pakṣamūlañcañcustoṭirubhe striyau
गतिरुड्डिनसण्डीनौ कुलायो नीडमस्त्रियां
gatiruḍḍinasaṇḍīnau kulāyo nīḍamastriyāṃ
पेशी कोषो द्विहीने ऽण्डं पृथुकः शावकः शिशुः
peśī koṣo dvihīne 'ṇḍaṃ pṛthukaḥ śāvakaḥ śiśuḥ
पोतः पाको ऽर्भको डिम्भः सन्दोहव्यूहको गणः
potaḥ pāko 'rbhako ḍimbhaḥ sandohavyūhako gaṇaḥ
स्तोमौघनिकरव्राता निकुरम्बं कदम्बकं
stomaughanikaravrātā nikurambaṃ kadambakaṃ
सङ्घातसञ्चयौ वृन्दं पुञ्जराशी तु कूटकं
saṅghātasañcayau vṛndaṃ puñjarāśī tu kūṭakaṃ
इत्य् आग्नेये महापुराणे भूमिवनौषध्यादिवर्गा नाम द्विषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः
ity āgneye mahāpurāṇe bhūmivanauṣadhyādivargā nāma dviṣaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
