Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Agni Purāṇa

Chapter 126

अग्निपुराणम्

§

अथ षड्विंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः

atha ṣaḍviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ

§

नक्षत्रनिर्णयः

nakṣatranirṇayaḥ

§

ईश्वर उवाच

īśvara uvāca

AP_126.001ab

वक्ष्याम्यृक्षात्मकं पिण्डं शुभाशुभविबुद्धये

vakṣyāmyṛkṣātmakaṃ piṇḍaṃ śubhāśubhavibuddhaye

AP_126.001cd

यस्मिन्नृक्षे भवेत् सूर्यस्तदादौ त्रीणि मूर्धनि

yasminnṛkṣe bhavet sūryastadādau trīṇi mūrdhani

AP_126.002ab

एकम्मुखे द्वयन्नेत्रे हस्तपादे चतुष्टयं

ekammukhe dvayannetre hastapāde catuṣṭayaṃ

AP_126.002cd

हृदि पञ्च सुते जानौ आयुर्बुद्धिं विचिन्तयेत्

hṛdi pañca sute jānau āyurbuddhiṃ vicintayet

AP_126.003ab

शिरस्थे तु भवेद्राज्यं पिण्डतो वक्त्रयोगतः

śirasthe tu bhavedrājyaṃ piṇḍato vaktrayogataḥ

AP_126.003cd

नेत्रयोः कान्तसौभाग्यं हृदये द्रव्यसङ्ग्रहः

netrayoḥ kāntasaubhāgyaṃ hṛdaye dravyasaṅgrahaḥ

AP_126.004ab

हस्ते धृतं तस्करत्वङ्गतासुरध्वगः पदे

haste dhṛtaṃ taskaratvaṅgatāsuradhvagaḥ pade

AP_126.004cd

कुम्भाष्तके भानि लिख्य सूर्यकुम्भस्तु रिक्तकः

kumbhāṣtake bhāni likhya sūryakumbhastu riktakaḥ

AP_126.005ab

अशुभः सूर्यकुम्भः स्याच्छुभः पूर्वादिसंस्थितः

aśubhaḥ sūryakumbhaḥ syācchubhaḥ pūrvādisaṃsthitaḥ

AP_126.005cd

फणिराहुं प्रवक्ष्यामि जयाजयविवेकदं

phaṇirāhuṃ pravakṣyāmi jayājayavivekadaṃ

AP_126.006ab

अष्टाविंशांल्लिखेद्विन्दून् पुनर्भाज्यस्त्रिभ्स्त्रिभिः

aṣṭāviṃśāṃllikhedvindūn punarbhājyastribhstribhiḥ

AP_126.006cd

अथ ऋक्षाणि चत्वारि रेखास्तत्रैव दापयेत्

atha ṛkṣāṇi catvāri rekhāstatraiva dāpayet

AP_126.007ab

यस्मिन्नृक्षे स्थितो राहुस्तदृक्षं फणिमूर्धनि

yasminnṛkṣe sthito rāhustadṛkṣaṃ phaṇimūrdhani

AP_126.007cd

तदादि विन्यसेद् भानि सप्तविंशक्रमेण तु

tadādi vinyased bhāni saptaviṃśakrameṇa tu

AP_126.008ab

वक्त्रे सप्तगते ऋक्षे म्रियते सर्व आहवे

vaktre saptagate ṛkṣe mriyate sarva āhave

AP_126.008cd

स्कन्धे भङ्गं विजानीयात्सप्तमेषु च मध्यतः

skandhe bhaṅgaṃ vijānīyātsaptameṣu ca madhyataḥ

AP_126.009ab

उदरस्थेन पूजा च जयश् चैवात्मनस् तथा

udarasthena pūjā ca jayaś caivātmanas tathā

AP_126.009cd

कटिदेशे स्थिते योधे आहवे हरते परान्

kaṭideśe sthite yodhe āhave harate parān

AP_126.010ab

पुच्छस्थितेन कीर्तिः स्याद्राहुदृष्टे च भे मृतिः

pucchasthitena kīrtiḥ syādrāhudṛṣṭe ca bhe mṛtiḥ

AP_126.010cd

पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि रविराहुबलन्तव

punaranyaṃ pravakṣyāmi ravirāhubalantava

AP_126.011ab

रविः शुक्रो बुधश् चैव सोमः सौरिर्गुरुस् तथा

raviḥ śukro budhaś caiva somaḥ saurirgurus tathā

AP_126.011cd

लोहितः संहिकश् चैव एते यामार्धभागिनः

lohitaḥ saṃhikaś caiva ete yāmārdhabhāginaḥ

AP_126.012ab

सौरिं रविञ्च राहुञ्च कृत्वा यत्नेन पृष्ठतः

sauriṃ raviñca rāhuñca kṛtvā yatnena pṛṣṭhataḥ

AP_126.012cd

स जयेत् सैन्यसङ्घातं द्यूतमध्वानमाहवं

sa jayet sainyasaṅghātaṃ dyūtamadhvānamāhavaṃ

AP_126.013ab

रोहिणी चोत्तरास्तिस्रो मृगः पञ्च स्थिराणि हि

rohiṇī cottarāstisro mṛgaḥ pañca sthirāṇi hi

AP_126.013cd

अश्विनी रेवती स्वाती धनिष्ठा शततारका

aśvinī revatī svātī dhaniṣṭhā śatatārakā

AP_126.014ab

क्षिप्राणि पञ्चभान्येव यात्रार्थी चैव योजयेत्

kṣiprāṇi pañcabhānyeva yātrārthī caiva yojayet

AP_126.014cd

अनुराधाहस्तमूलं मृगः पुष्यं पुनर्वसुः

anurādhāhastamūlaṃ mṛgaḥ puṣyaṃ punarvasuḥ

AP_126.015ab

सर्वकार्येषु चैतानि ज्येष्ठा चित्रा विशाखया

sarvakāryeṣu caitāni jyeṣṭhā citrā viśākhayā

AP_126.015cd

पुर्वास्तिस्रो ऽग्निर्भरणी मघार्द्राश्लेषादारुणाः

purvāstisro 'gnirbharaṇī maghārdrāśleṣādāruṇāḥ

AP_126.016ab

स्थावरेषु स्थिरं ह्य् ऋक्षं यात्रायां क्षिप्रमुत्तमं

sthāvareṣu sthiraṃ hy ṛkṣaṃ yātrāyāṃ kṣipramuttamaṃ

AP_126.016cd

सौभाग्यार्थे मृदून्येव उग्रेषूग्रन्तु कारयेत्

saubhāgyārthe mṛdūnyeva ugreṣūgrantu kārayet

AP_126.017ab

दारुणे दारुणं कुर्याद्वक्ष्ये चाधोमुखादिकं

dāruṇe dāruṇaṃ kuryādvakṣye cādhomukhādikaṃ

AP_126.017cd

कृत्रिका भरण्यश्लेषा विशाखा पितृनैरृतम्

kṛtrikā bharaṇyaśleṣā viśākhā pitṛnairṛtam

AP_126.018ab

पूर्वात्रयमधोवक्त्रं कर्म चाधोमुखञ्चरेत्

pūrvātrayamadhovaktraṃ karma cādhomukhañcaret

AP_126.018cd

एषु कूपतडागादि विद्याकर्म भिषक्क्रिया

eṣu kūpataḍāgādi vidyākarma bhiṣakkriyā

AP_126.019ab

स्थापनन्नौकाभूपादिविधानं खननन्तथा

sthāpanannaukābhūpādividhānaṃ khananantathā

AP_126.019cd

रेवती चाश्विनी चित्रा हस्ता स्वाती पुनर्वसुः

revatī cāśvinī citrā hastā svātī punarvasuḥ

AP_126.020ab

अनुराधा मृगो ज्येष्ठा नव वै पार्श्वतोमुखाः

anurādhā mṛgo jyeṣṭhā nava vai pārśvatomukhāḥ

AP_126.020cd

एषु राज्याभिषेकञ्च पट्टबन्धङ्गजाश्वयोः

eṣu rājyābhiṣekañca paṭṭabandhaṅgajāśvayoḥ

AP_126.021ab

आरामगृहप्रासादं प्राकारं क्षेत्रतोरणं

ārāmagṛhaprāsādaṃ prākāraṃ kṣetratoraṇaṃ

AP_126.021cd

ध्वजचिह्नपताकाश् च सर्वानेतांश् च कारयेत्

dhvajacihnapatākāś ca sarvānetāṃś ca kārayet

AP_126.022ab

द्वादशी सूर्यदग्धा तु चन्द्रेणैकदशी तथा

dvādaśī sūryadagdhā tu candreṇaikadaśī tathā

AP_126.022cd

भौमेन दशमी दग्धा तृतीया वै बुधेन च

bhaumena daśamī dagdhā tṛtīyā vai budhena ca

AP_126.023ab

षष्टी च गुरुणा दग्धा द्वितीया भृगुणा तथा

ṣaṣṭī ca guruṇā dagdhā dvitīyā bhṛguṇā tathā

AP_126.023cd

सप्तमी सूर्यपुत्रेण त्रिपुष्करमथो वदे

saptamī sūryaputreṇa tripuṣkaramatho vade

AP_126.024ab

द्वितीया द्वादशी चैव सप्तमी वै तृतीयया

dvitīyā dvādaśī caiva saptamī vai tṛtīyayā

AP_126.024cd

रविर्भौमस् तथा शौरिः षडेतास्तु त्रिपुष्कराः

ravirbhaumas tathā śauriḥ ṣaḍetāstu tripuṣkarāḥ

AP_126.025ab

विशाखा कृत्तिका चैव उत्तरे द्वे पुनर्वसुः

viśākhā kṛttikā caiva uttare dve punarvasuḥ

AP_126.025cd

पूर्वभाद्रपदा चैव षडेते तु त्रिपुष्कराः

pūrvabhādrapadā caiva ṣaḍete tu tripuṣkarāḥ

AP_126.026ab

लाभो हानिर्जयो वृद्धिः पुत्रजन्म तथैव च

lābho hānirjayo vṛddhiḥ putrajanma tathaiva ca

AP_126.026cd

नष्टं भ्रष्टं विनष्टं वा तत्सर्वन्त्रिगुणं भवेत्

naṣṭaṃ bhraṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā tatsarvantriguṇaṃ bhavet

AP_126.027ab

अश्विनी भरणी चैव अश्लेषा पुष्यमेव च

aśvinī bharaṇī caiva aśleṣā puṣyameva ca

AP_126.027cd

खातिश् चैव विशाखा च श्रवणं सप्तमं पुनः

khātiś caiva viśākhā ca śravaṇaṃ saptamaṃ punaḥ

AP_126.028ab

एतानि दृढचक्षूंषि पश्यनति च दिशो दश

etāni dṛḍhacakṣūṃṣi paśyanati ca diśo daśa

AP_126.028cd

यात्रासु दूरगस्यापि आगमः पुण्यगोचरे

yātrāsu dūragasyāpi āgamaḥ puṇyagocare

AP_126.029ab

आषाढे रेवती चित्रा केकराणि पुनर्वसुः

āṣāḍhe revatī citrā kekarāṇi punarvasuḥ

AP_126.029cd

एषु पञ्चसु ऋक्षेषु निर्गतस्यागमो भवेत्

eṣu pañcasu ṛkṣeṣu nirgatasyāgamo bhavet

AP_126.030ab

कृत्तिका रोहिणी सौम्यं फल्गुनी च मघा तथा

kṛttikā rohiṇī saumyaṃ phalgunī ca maghā tathā

AP_126.030cd

मूलं ज्येष्ठानुराधा च धनिष्ठा शततारकाः

mūlaṃ jyeṣṭhānurādhā ca dhaniṣṭhā śatatārakāḥ

AP_126.031ab

पूर्वभाद्रपदा चैव चिपिटानि च तानि हि

pūrvabhādrapadā caiva cipiṭāni ca tāni hi

AP_126.031cd

अध्वानं व्रजमानस्य पुनरेवागमो भवेत्

adhvānaṃ vrajamānasya punarevāgamo bhavet

AP_126.032ab

हस्त उत्तरभाद्रश् च आर्द्राषाढा तथैव च

hasta uttarabhādraś ca ārdrāṣāḍhā tathaiva ca

AP_126.032cd

नष्टार्थाश् चैव दृश्यन्ते सङ्ग्रामो नैव विद्यते

naṣṭārthāś caiva dṛśyante saṅgrāmo naiva vidyate

AP_126.033ab

पुनर्वक्ष्यामि गण्डान्तमृक्षमध्ये यथा स्थितम्

punarvakṣyāmi gaṇḍāntamṛkṣamadhye yathā sthitam

AP_126.033cd

रेवत्यन्ते चतुर्नाडी अश्विन्यादिचतुष्टयम्

revatyante caturnāḍī aśvinyādicatuṣṭayam

AP_126.034ab

उभयोर्याममात्रन्तु वर्जयेत्तत् प्रयत्नतः

ubhayoryāmamātrantu varjayettat prayatnataḥ

AP_126.034cd

अश्लेषान्ते मघादौ तु घटिकानां चतुष्टयम्

aśleṣānte maghādau tu ghaṭikānāṃ catuṣṭayam

AP_126.035ab

द्वितीयं गण्डमाख्यातं तृतीयं भैरवि शृणु

dvitīyaṃ gaṇḍamākhyātaṃ tṛtīyaṃ bhairavi śṛṇu

AP_126.035cd

ज्येष्ठाभमूलयोर्मध्ये उग्ररूपन्तु यामकम्

jyeṣṭhābhamūlayormadhye ugrarūpantu yāmakam

AP_126.036ab

न कुर्याच्छुभकर्माणि यदीच्छेदात्मजीवितं

na kuryācchubhakarmāṇi yadīcchedātmajīvitaṃ

AP_126.036cd

दारके जातकाले च म्रियेते पितृमातरो

dārake jātakāle ca mriyete pitṛmātaro

§

इत्य् आग्नेये महापुराणे नक्षत्रनिर्णयो नाम षड्विंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः ॥

ity āgneye mahāpurāṇe nakṣatranirṇayo nāma ṣaḍviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||

Source variants and edition notes (18)

These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.

Edition note

1 trīṇi mastake iti ja..

Edition note

2 gatāyuradhvagaḥ pade iti kha..

Edition note

3 bhāni likhediti gha.. , ja.. ca

Edition note

4 kālarāhumiti ṅa..

Edition note

5 kālamūrdhanīti ṅa.. , ja, ca

Edition note

1 udarasthe ceti kha..

Edition note

2 kaṭideśa ity ādiḥ, saurirgurustathetyantaḥ pāṭhaḥ gha.. pustake nāsti

Edition note

3 yātrādhvani ceti kha.. , gha.. ca

Edition note

1 cādhomukhaṃ bhavediti kha..

Edition note

2 naukādyūtādividhānamiti ga.. , gha.. , ṅa.. ca

Edition note

3 vajracihnapatākāśceti jha..

Edition note

4 tṛtīyaketi ṅa.. , ja.. ca

Edition note

5 gururbhaumastatheti ka.. , ga.. , gha.. , ṅa.. ca

Edition note

6 ṣaḍetāstriṣu puṣkarā iti ka.. , kha.. , ṅa.. , cha.. ca

Edition note

7 tatsarvaṃ dviguṇamiti kha.. , cha.. ca

Edition note

1 kekareṣu ca ṛkṣeṣu iti cha..

Edition note

2 cipiṭāni ca bhāni hi iti ka.. , cha.. ca

Edition note

3 revatyante catuṣkantu iti kha.. , ga.. , gha.. , ṅa.. , cha.. , ja.. ca

Edition, source and reuse
Edition
Rajendralal Mitra, Asiatic Society of Bengal, Calcutta, 1870–1879, 3 volumes, Bibliotheca Indica 65, 1–3.
Electronic text
Jun Takashima · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः