Chapter 122

कालः समागणो वक्ष्ये गणितं कालबुद्धये

kālaḥ samāgaṇo vakṣye gaṇitaṃ kālabuddhaye

कालः समागणो ऽर्कघ्नो मासैश् चैत्रादिभिर्युतः

kālaḥ samāgaṇo 'rkaghno māsaiś caitrādibhiryutaḥ

द्विघ्नो द्विस्ट्ःअः सवेदः स्यात् पञ्चाङ्गष्टयुतोगुणः

dvighno dvisṭḥaḥ savedaḥ syāt pañcāṅgaṣṭayutoguṇaḥ

त्रिष्ठो मध्यो वसुगुणः पुनर्वेदगुणश् च सः

triṣṭho madhyo vasuguṇaḥ punarvedaguṇaś ca saḥ

अष्टरन्ध्राग्निहीनः स्यादधः सैकरसाष्टकैः

aṣṭarandhrāgnihīnaḥ syādadhaḥ saikarasāṣṭakaiḥ

मध्यो हीनः षष्टिहतो लब्धयुक्तस्तथोपरि

madhyo hīnaḥ ṣaṣṭihato labdhayuktastathopari

न्यूनः सप्तकृतो वारस्तदधस्तिथिनाडयः

nyūnaḥ saptakṛto vārastadadhastithināḍayaḥ

सगुणो द्विगुणश्चोरोद्ध्वं त्रिभिरूनो गुणः पुनः

saguṇo dviguṇaścoroddhvaṃ tribhirūno guṇaḥ punaḥ

अधः स्वरामसंयुक्तो रसार्काष्टफलैर् युतः

adhaḥ svarāmasaṃyukto rasārkāṣṭaphalair yutaḥ

अष्टाविंशच्छेषपिण्डस्तिथिनाड्या अधः स्थितः

aṣṭāviṃśaccheṣapiṇḍastithināḍyā adhaḥ sthitaḥ

गुणस्तिसृभिरूनोर्धं द्वाभ्यां च गुणयेत् पुनः

guṇastisṛbhirūnordhaṃ dvābhyāṃ ca guṇayet punaḥ

मध्ये रुद्रगुणः कार्यो ह्य् अधः सैको नवाग्निभिः

madhye rudraguṇaḥ kāryo hy adhaḥ saiko navāgnibhiḥ

लब्धहीनो भवेन्मध्यो द्वाविंशतिविवर्जितः

labdhahīno bhavenmadhyo dvāviṃśativivarjitaḥ

षष्टिशेषे ऋणं ज्ञेयं लब्धमूर्ध्वं विनिक्षिपेत्

ṣaṣṭiśeṣe ṛṇaṃ jñeyaṃ labdhamūrdhvaṃ vinikṣipet

सप्तविंशतिशेषस्तु ध्रुवो नक्षत्रयोगयोः

saptaviṃśatiśeṣastu dhruvo nakṣatrayogayoḥ

मासि मासि क्षिपेद् वारन्द्वात्रिंशद्घटिकास्तिथौ

māsi māsi kṣiped vārandvātriṃśadghaṭikāstithau

द्वे पिण्डे द्वे च नक्षत्रे नाड्य एकादश ह्य् ऋणे

dve piṇḍe dve ca nakṣatre nāḍya ekādaśa hy ṛṇe

वारस्थाने तिथिन्दद्यात् सप्तभिर्भार्गवमाहरेत्

vārasthāne tithindadyāt saptabhirbhārgavamāharet

शेषवाराश् च सूर्याद्या घटिकासु च पातयेत्

śeṣavārāś ca sūryādyā ghaṭikāsu ca pātayet

पिण्डिकेषु तिथिन्दद्याद्धरेच्चैव चतुर्दश

piṇḍikeṣu tithindadyāddhareccaiva caturdaśa

ऋणं धनं धनमृणं क्रमाज् ज्ञेयं चतुर्दशे

ṛṇaṃ dhanaṃ dhanamṛṇaṃ kramāj jñeyaṃ caturdaśe

प्रथमे त्रयोदशे पञ्च द्वितीयद्वादशे दश

prathame trayodaśe pañca dvitīyadvādaśe daśa

पञ्चदशस्तृतीये च तथाचैकादशे स्मृतां

pañcadaśastṛtīye ca tathācaikādaśe smṛtāṃ

चतुर्थे दशमे चैव भवेदेकोनविंशतिः

caturthe daśame caiva bhavedekonaviṃśatiḥ

पञ्चमे नवमे चैव द्वाविंशतिरुदाहृताः

pañcame navame caiva dvāviṃśatirudāhṛtāḥ

षष्ठाष्टमे त्वखण्डाः स्युश् चतुर्विंशतिरेव च

ṣaṣṭhāṣṭame tvakhaṇḍāḥ syuś caturviṃśatireva ca

सप्तमे पञ्चविंशः स्यात् खण्डशः पिण्डिकाद् भवेत्

saptame pañcaviṃśaḥ syāt khaṇḍaśaḥ piṇḍikād bhavet

कर्कटादौ हरेद्राशिमृतुवेदत्रयैः क्रमात्

karkaṭādau haredrāśimṛtuvedatrayaiḥ kramāt

तुलादौ प्रातिलोम्येन त्रयो वेदरसाः क्रमात्

tulādau prātilomyena trayo vedarasāḥ kramāt

मकरादौ दीयते च रसवेदत्रयः क्रमात्

makarādau dīyate ca rasavedatrayaḥ kramāt

मेषादौ प्रातिलोम्येन त्रयो वेदरसाः क्रमात्

meṣādau prātilomyena trayo vedarasāḥ kramāt

खेषवः खयुगा मैत्रं मेषादौ विकला धनम्

kheṣavaḥ khayugā maitraṃ meṣādau vikalā dhanam

कर्कटे प्रातिलोम्यं स्यादृणमेतत् तुलादिके

karkaṭe prātilomyaṃ syādṛṇametat tulādike

चतुर्गुणा तिथिर्ज्ञेया विकलाश्चेह सर्वदा

caturguṇā tithirjñeyā vikalāśceha sarvadā

हन्याल्लिप्तागतागामिपिण्डसङ्ख्याफलन्तरैः

hanyālliptāgatāgāmipiṇḍasaṅkhyāphalantaraiḥ

षष्ट्याप्तं प्रथमोच्चार्ये हानौ देयन्धने धनम्

ṣaṣṭyāptaṃ prathamoccārye hānau deyandhane dhanam

द्वितीयोच्चरिते वर्गे वैपरीत्यमिति स्थितिः

dvitīyoccarite varge vaiparītyamiti sthitiḥ

तिथिर्द्विगुणिता कार्या षड्भागपरिवर्जिता

tithirdviguṇitā kāryā ṣaḍbhāgaparivarjitā

रविकर्मविपरीता तिथिनाडीसमायुता

ravikarmaviparītā tithināḍīsamāyutā

ऋणे शुद्धे तु नाड्यः स्युरृणं शुध्येत नो यदा

ṛṇe śuddhe tu nāḍyaḥ syurṛṇaṃ śudhyeta no yadā

सषष्टिकं प्रदेयन्तत् षष्ट्याधिक्ये च तत्त्यजेत्

saṣaṣṭikaṃ pradeyantat ṣaṣṭyādhikye ca tattyajet

नक्षत्रं तिथिमिश्रं स्याच्चतुर्भिर्गुणिता तिथिः

nakṣatraṃ tithimiśraṃ syāccaturbhirguṇitā tithiḥ

तिथिस्त्रिभागसंयुक्ता ऋणेन च तथान्विता

tithistribhāgasaṃyuktā ṛṇena ca tathānvitā

तिथिरत्र चिता कार्या तद्वेदाद्योगशोधनं

tithiratra citā kāryā tadvedādyogaśodhanaṃ

रविचन्द्रौ समौ कृत्वा योगो भवति निश् चलः

ravicandrau samau kṛtvā yogo bhavati niś calaḥ

एकोना तिथिर्द्विगुणा सप्तभिन्ना कृतिर्द्विधा

ekonā tithirdviguṇā saptabhinnā kṛtirdvidhā

तिथिश् च द्विगुणैकोना कृताङ्गैः करणन्निशि

tithiś ca dviguṇaikonā kṛtāṅgaiḥ karaṇanniśi

कृष्णचतुर्दश्यन्ते शकुनिः पर्वणीह चतुष्पदं

kṛṣṇacaturdaśyante śakuniḥ parvaṇīha catuṣpadaṃ

प्रथमे तिथ्यर्धतो हि किन्तुघ्नं प्रतिपन्मुखे ॥25

prathame tithyardhato hi kintughnaṃ pratipanmukhe //25