ViP_5,8.1गाः पालयन्तौ च पुनः सहितौ बलकेशवौ
भ्रममाणौ वने तस्मिन् रम्यं तालवनं गतौ ॥
gāḥ pālayantau ca punaḥ sahitau balakeśavau
bhramamāṇau vane tasmin ramyaṃ tālavanaṃ gatau //
ViP_5,8.2तत् तु तालवनं नित्यं धेनुको नाम दानवः
नृगोमांसकृताहारः सदाध्यास्ते खराकृतिः ॥
tat tu tālavanaṃ nityaṃ dhenuko nāma dānavaḥ
nṛgomāṃsakṛtāhāraḥ sadādhyāste kharākṛtiḥ //
ViP_5,8.3तत् तु तालवनं पक्वफलसंपत्समन्वितम्
दृष्ट्वा स्पृहान्विता गोपाः फलादाने ऽब्रुवन् वचः ॥
tat tu tālavanaṃ pakvaphalasaṃpatsamanvitam
dṛṣṭvā spṛhānvitā gopāḥ phalādāne 'bruvan vacaḥ //
ViP_5,8.4हे राम हे कृष्ण सदा धेनुकेनैष रक्ष्यते
भूप्रदेशो यतस् तस्मात् पक्वानीमानि सन्ति वै ॥
he rāma he kṛṣṇa sadā dhenukenaiṣa rakṣyate
bhūpradeśo yatas tasmāt pakvānīmāni santi vai //
ViP_5,8.5फलानि पश्य तालानां गन्धामोदितदिंशि च
वयम् एतान्य् अभीप्सामः पात्यन्तां यदि रोचते ॥
phalāni paśya tālānāṃ gandhāmoditadiṃśi ca
vayam etāny abhīpsāmaḥ pātyantāṃ yadi rocate //
ViP_5,8.6इति गोपकुमाराणां श्रुत्वा संकर्षणो वचः
कृष्णश् च पातयाम् आस भुवि तालफलानि वै ॥
iti gopakumārāṇāṃ śrutvā saṃkarṣaṇo vacaḥ
kṛṣṇaś ca pātayām āsa bhuvi tālaphalāni vai //
ViP_5,8.7फलानां पततां शब्दम् आकर्ण्य सुदुरासदः
आजगाम स दुष्टात्मा कोपाद् दैतेयगर्दभः ॥
phalānāṃ patatāṃ śabdam ākarṇya sudurāsadaḥ
ājagāma sa duṣṭātmā kopād daiteyagardabhaḥ //
ViP_5,8.8पद्भ्याम् उभाभ्यां स तदा पश्चिमाभ्यां बली बलम्
जघानोरसि ताभ्यां च स च तेनाप्य् अगृह्यत ॥
padbhyām ubhābhyāṃ sa tadā paścimābhyāṃ balī balam
jaghānorasi tābhyāṃ ca sa ca tenāpy agṛhyata //
ViP_5,8.9गृहीत्वा भ्रामणेनैव सो ऽम्बरे गतजीवितम्
तस्मिन्न् एव स चिक्षेप वेगेन तृणराजनि ॥
gṛhītvā bhrāmaṇenaiva so 'mbare gatajīvitam
tasminn eva sa cikṣepa vegena tṛṇarājani //
ViP_5,8.10ततः फलान्य् अनेकानि तालाग्रान् निपतन् खरः
पृथिव्यां पातयाम् आस महावातो ऽम्बुदान् इव ॥
tataḥ phalāny anekāni tālāgrān nipatan kharaḥ
pṛthivyāṃ pātayām āsa mahāvāto 'mbudān iva //
ViP_5,8.11अन्यान् अप्य् अस्य वै ज्ञातीन् आगतान् दैत्यगर्दभान्
कृष्णश् चिक्षेप तालाग्रे बलभद्रश् च लीलया ॥
anyān apy asya vai jñātīn āgatān daityagardabhān
kṛṣṇaś cikṣepa tālāgre balabhadraś ca līlayā //
ViP_5,8.12क्षणेनालंकृता पृथ्वी पक्वैस् तालफलैस् तथा
दैत्यगर्दभदेहैश् च मैत्रेय शुशुभे ऽधिकम् ॥
kṣaṇenālaṃkṛtā pṛthvī pakvais tālaphalais tathā
daityagardabhadehaiś ca maitreya śuśubhe 'dhikam //
ViP_5,8.13ततो गावो निराबाधास् तस्मिंस् तालवने द्विज
नवशष्पं सुखं चेरुर् यन् न भुक्तम् अभूत् पुरा ॥
tato gāvo nirābādhās tasmiṃs tālavane dvija
navaśaṣpaṃ sukhaṃ cerur yan na bhuktam abhūt purā //
§[[इति श्रीविष्णुपुराणे पञ्चमे ऽंशे ऽष्टमो ऽध्यायः ]]
[[iti śrīviṣṇupurāṇe pañcame 'ṃśe 'ṣṭamo 'dhyāyaḥ ]]
Source variants and edition notes (29)
These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.
Edition noteT1.2,G2.3,M4, ed. ins. after 6ab:
ViP_5,8.06*11etat kathavyam ityuktvā pātayām āsa tāni vai //
Edition noteFor 8.3-13 Ś2,D7 subst.:
ViP_5,8.13*12:1balaḥ praviśya bāhubhyām tālān saṃparikampayan //
ViP_5,8.13*12:2phalāni pātayām āsa mataṅgaja ivaujasā //
ViP_5,8.13*12:3phalānāṃ patatāṃ śabdaṃ niśamyāsurarāsabhaḥ //
ViP_5,8.13*12:4abhyadhāvat kṣititalaṃ sa nagaṃ parikampayan //
ViP_5,8.13*12:5sametya tarasā pratyag dvābhyāṃ padbhyāṃ balaṃ balī //
ViP_5,8.13*12:6nihatyorasi kā śabdaṃ muñcan paryacarat kharaḥ //
ViP_5,8.13*12:7punar āsādya saṃrabdha upakroṣṭāparāsthitaḥ //
ViP_5,8.13*12:8caraṇāv aparau rājan balāya prākṣipad ruṣā //
ViP_5,8.13*12:9sa taṃ gṛhītvā pradadau bhrāmayitvaikapāṇinā //
ViP_5,8.13*12:10cikṣepa tṛṇarājāgre bhrāmaṇatyaktajīvitam //
ViP_5,8.13*12:11tenāhato mahātālo vepamāno bṛhacchirāḥ //
ViP_5,8.13*12:12pārśvasthaṃ xxx bhagnaḥ sa cānyaṃ so 'pi cāparam //
ViP_5,8.13*12:13bālasya līlayotsṛṣṭas kharadehahatāhatāḥ //
ViP_5,8.13*12:14tālāś cakampire sarve mahāvāteritā iva //
ViP_5,8.13*12:15naitac citraṃ bhagavati hy anante jagadīśvare //
ViP_5,8.13*12:16otaprotam idaṃ tasmiṃs tantuṣv aṅgau yathā paṭaḥ //
ViP_5,8.13*12:17tataḥ kṛṣṇaṃ ca rāmaṃ ca jñātayo dhenukasya ye //
ViP_5,8.13*12:18kroṣṭāro vyadravan sarve saṃrabdhā hatabāndhavāḥ //
ViP_5,8.13*12:19tāṃs tān āpatataḥ kṛṣṇo rāmaś ca nṛpalīlayā //
ViP_5,8.13*12:20gṛhītapaścāccaraṇān prāhiṇot tṛṇarājasu //
ViP_5,8.13*12:21tayos tu sumahat karma niśamya vibudhādayaḥ //
ViP_5,8.13*12:22mumucuḥ puṣpavarṣāṇi cakrur vādyāni tuṣṭuvuḥ //
ViP_5,8.13*12:23atha tālaphalāny ādan manuṣyā gatasādhvasāḥ //
ViP_5,8.13*12:24tṛṇaṃ ca paśavaś cerur hatadhenukakānane //
ViP_5,8.13*12:25kṛṣṇaḥ kamalapatrākṣaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ //
ViP_5,8.13*12:26stūyamānānugair gopaiḥ sāgrajo vrajam āviśat //
Edition, source and reuse
- Edition
- M. M. Pathak, The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, Oriental Institute, Vadodara, 1997–1999.
- Electronic text
- Peter Schreiner · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
- Review status
- Source imported; scholarly proofreading pending
The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.
TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.
This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.