Aṃśa 5 · Chapter 2

यथोक्तं सा जगद्धात्री देवदेवेन वै तदा षड्गर्भगर्भविन्यासं चक्रे चान्यस्य कर्षणम् ॥

yathoktaṃ sā jagaddhātrī devadevena vai tadā ṣaḍgarbhagarbhavinyāsaṃ cakre cānyasya karṣaṇam //

सप्तमे रोहिणीं प्राप्ते गते गर्भे ततो हरिः लोकत्रयोपकाराय देवक्याः प्रविवेश वै ॥

saptame rohiṇīṃ prāpte gate garbhe tato hariḥ lokatrayopakārāya devakyāḥ praviveśa vai //

योगनिद्रा यशोदायास् तस्मिन्न् एव ततो दिने संभूता जठरे तद्वद् यथोक्तं परमेष्ठिना ॥

yoganidrā yaśodāyās tasminn eva tato dine saṃbhūtā jaṭhare tadvad yathoktaṃ parameṣṭhinā //

ततो ग्रहगणः सम्यक् प्रचचार दिवि द्विज विष्णोर् अंशे भुवं याते ऋतवश् चाभवन् शुभाः ॥

tato grahagaṇaḥ samyak pracacāra divi dvija viṣṇor aṃśe bhuvaṃ yāte ṛtavaś cābhavan śubhāḥ //

न सेहे देवकीं द्रष्टुं कश्चिद् अप्य् अतितेजसा जाज्वल्यमानां तां दृष्ट्वा मनांसि क्षोभम् आययुः ॥

na sehe devakīṃ draṣṭuṃ kaścid apy atitejasā jājvalyamānāṃ tāṃ dṛṣṭvā manāṃsi kṣobham āyayuḥ //

अदृष्टाः पुरुषैः स्त्रीभिर् देवकीं देवतागणाः बिभ्राणां वपुषा विष्णुं तुष्टुवुस् ताम् अहर्निशम् ॥

adṛṣṭāḥ puruṣaiḥ strībhir devakīṃ devatāgaṇāḥ bibhrāṇāṃ vapuṣā viṣṇuṃ tuṣṭuvus tām aharniśam //

प्रकृतिस् त्वं परा सूक्ष्मा ब्रह्मगर्भाभवः पुरा ततो वाणी जगद्धातुर् वेदगर्भातिशोभने ॥

prakṛtis tvaṃ parā sūkṣmā brahmagarbhābhavaḥ purā tato vāṇī jagaddhātur vedagarbhātiśobhane //

सृज्यस्वरूपगर्भा च सृष्टिभूता सनातने बीजभूता तु सर्वस्य यज्ञगर्भाभवस् त्रयी ॥

sṛjyasvarūpagarbhā ca sṛṣṭibhūtā sanātane bījabhūtā tu sarvasya yajñagarbhābhavas trayī //

फलगर्भा त्वम् एवेज्या वह्निगर्भा तथारणिः अदितिर् देवगर्भा त्वं दैत्यगर्भा तथा दितिः ॥

phalagarbhā tvam evejyā vahnigarbhā tathāraṇiḥ aditir devagarbhā tvaṃ daityagarbhā tathā ditiḥ //

ज्योत्स्ना वासरगर्भा त्वं ज्ञानगर्भासि सन्नतिः नयगर्भधरा नीतिर् लज्जा त्वं प्रश्रयोद्वहा ॥

jyotsnā vāsaragarbhā tvaṃ jñānagarbhāsi sannatiḥ nayagarbhadharā nītir lajjā tvaṃ praśrayodvahā //

कामगर्भा तथेच्छा त्वं त्वं तुष्टिस् तोषगर्भिणी मेधा च बोधगर्भासि धैर्यगर्भोद्वहा धृतिः ॥

kāmagarbhā tathecchā tvaṃ tvaṃ tuṣṭis toṣagarbhiṇī medhā ca bodhagarbhāsi dhairyagarbhodvahā dhṛtiḥ //

ग्रहर्क्षतारकागर्भा द्यौर् अस्याखिलहैतुकी एता विभूतयो देवि तथान्याश् च सहस्रशः ॥

graharkṣatārakāgarbhā dyaur asyākhilahaitukī etā vibhūtayo devi tathānyāś ca sahasraśaḥ //

तथासंख्या जगद्धात्रि साम्प्रतं जठरे तव समुद्रादिनदीद्वीपवनपत्तनभूषणा ग्रामखर्वटखेटाढ्या समस्ता पृथिवी शुभे ॥

tathāsaṃkhyā jagaddhātri sāmprataṃ jaṭhare tava samudrādinadīdvīpavanapattanabhūṣaṇā grāmakharvaṭakheṭāḍhyā samastā pṛthivī śubhe //

समस्तवह्नयो ऽम्भांसि सकलाश् च समीरणाः ॥

samastavahnayo 'mbhāṃsi sakalāś ca samīraṇāḥ //

ग्रहर्क्षतारकाचित्रं विमानशतसंकुलम् ॥

graharkṣatārakācitraṃ vimānaśatasaṃkulam //

अवकाशम् अशेषस्य यद् ददाति नभश् च तत् ॥

avakāśam aśeṣasya yad dadāti nabhaś ca tat //

भूर्लोको ऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोको ऽथ महर् जनः तपश् च ब्रह्मलोकश् च ब्रह्माण्डम् अखिलं शुभे ॥

bhūrloko 'tha bhuvarlokaḥ svarloko 'tha mahar janaḥ tapaś ca brahmalokaś ca brahmāṇḍam akhilaṃ śubhe //

तदन्तर् ये स्थिता देवा दैत्यगन्धर्वचारणाः महोरगास् तथा यक्षा राक्षसाः प्रेतगुह्यकाः ॥

tadantar ye sthitā devā daityagandharvacāraṇāḥ mahoragās tathā yakṣā rākṣasāḥ pretaguhyakāḥ //

मनुष्याः पशवश् चान्ये ये च जीवा यशस्विनि तैर् अन्तःस्थैर् अनन्तो ऽसौ सर्वेशः सर्वभावनः ॥

manuṣyāḥ paśavaś cānye ye ca jīvā yaśasvini tair antaḥsthair ananto 'sau sarveśaḥ sarvabhāvanaḥ //

रूपकर्मस्वरूपाणि न परिच्छेदगोचरे यस्याखिलप्रमाणानि स विष्णुर् गर्भगस् तव ॥

rūpakarmasvarūpāṇi na paricchedagocare yasyākhilapramāṇāni sa viṣṇur garbhagas tava //

त्वं स्वाहा त्वं स्वधा विद्या सुधा त्वं ज्योतिरम्बरे त्वं सर्वलोकरक्षार्थम् अवतीर्णा महीतले ॥

tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā vidyā sudhā tvaṃ jyotirambare tvaṃ sarvalokarakṣārtham avatīrṇā mahītale //

प्रसीद देवि सर्वस्य जगतः शं शुभे कुरु प्रीत्या तं धारयेशानं धृतं येनाखिलं जगत् ॥

prasīda devi sarvasya jagataḥ śaṃ śubhe kuru prītyā taṃ dhārayeśānaṃ dhṛtaṃ yenākhilaṃ jagat //