Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Viṣṇu Purāṇa

Aṃśa 5 · Chapter 1

विष्णुपुराणम्

ViP_5,1.1

नृपाणां कथितः सर्वो भवता वंशविस्तरः वंशानुचरितं चैव यथावद् अनुवर्णितम् ॥

nṛpāṇāṃ kathitaḥ sarvo bhavatā vaṃśavistaraḥ vaṃśānucaritaṃ caiva yathāvad anuvarṇitam //

ViP_5,1.2

अंशावतारो ब्रह्मर्षे यो ऽयं यदुकुलोद्भवः विष्णोस् तं विस्तरेणाहं श्रोतुम् इच्छाम्य् अशेषतः ॥

aṃśāvatāro brahmarṣe yo 'yaṃ yadukulodbhavaḥ viṣṇos taṃ vistareṇāhaṃ śrotum icchāmy aśeṣataḥ //

ViP_5,1.3

चकार यानि कर्माणि भगवान् पुरुषोत्तमः अंशांशेनावतीर्योर्व्यां तत्र तानि मुने वद ॥

cakāra yāni karmāṇi bhagavān puruṣottamaḥ aṃśāṃśenāvatīryorvyāṃ tatra tāni mune vada //

ViP_5,1.4

मैत्रेय श्रूयताम् एतद् यत् पृष्टो ऽहम् इह त्वया विष्णोर् अंशांशसंभूतिचरितं जगतो हितम् ॥

maitreya śrūyatām etad yat pṛṣṭo 'ham iha tvayā viṣṇor aṃśāṃśasaṃbhūticaritaṃ jagato hitam //

ViP_5,1.5

देवकस्य सुतां पूर्वं वसुदेवो महामुने उपयेमे महाभागां देवकीं देवतोपमाम् ॥

devakasya sutāṃ pūrvaṃ vasudevo mahāmune upayeme mahābhāgāṃ devakīṃ devatopamām //

ViP_5,1.6

कंसस् तयोर् वररथं चोदयाम् आस सारथिः वसुदेवस्य देवक्याः संयोगे भोजवर्धनः ॥

kaṃsas tayor vararathaṃ codayām āsa sārathiḥ vasudevasya devakyāḥ saṃyoge bhojavardhanaḥ //

ViP_5,1.7

अथान्तरिक्षे वाग् उच्चैः कंसम् आभाष्य सादरम् मेघगम्भीरनिर्घोषं समाभाष्येदम् अब्रवीत् ॥

athāntarikṣe vāg uccaiḥ kaṃsam ābhāṣya sādaram meghagambhīranirghoṣaṃ samābhāṣyedam abravīt //

ViP_5,1.8

याम् एनां वहसे मूढ सह भर्त्रा रथे स्थिताम् अस्यास् तवाष्टमो गर्भः प्राणान् अपहरिष्यति ॥

yām enāṃ vahase mūḍha saha bhartrā rathe sthitām asyās tavāṣṭamo garbhaḥ prāṇān apahariṣyati //

ViP_5,1.9

इत्य् आकर्ण्य समादाय खड्गं कंसो महाबलः देवकीं हन्तुम् आरब्धो वसुदेवो ऽब्रवीद् इदम् ॥

ity ākarṇya samādāya khaḍgaṃ kaṃso mahābalaḥ devakīṃ hantum ārabdho vasudevo 'bravīd idam //

ViP_5,1.10

न हन्तव्या महाभाग देवकी भवता तव समर्पयिष्ये सकलान् गर्भान् अस्याउदरोद्भवान् ॥

na hantavyā mahābhāga devakī bhavatā tava samarpayiṣye sakalān garbhān asyāudarodbhavān //

ViP_5,1.11

तथेत्य् आह च तं कंसो वसुदेवं द्विजोत्तम न घातयाम् आस च तां देवकीं तस्य गौरवात् ॥

tathety āha ca taṃ kaṃso vasudevaṃ dvijottama na ghātayām āsa ca tāṃ devakīṃ tasya gauravāt //

ViP_5,1.12

एतस्मिन्न् एव काले तु भूरिभारावपीडिता जगाम धरणी मेरौ समाजे त्रिदिवौकसाम् ॥

etasminn eva kāle tu bhūribhārāvapīḍitā jagāma dharaṇī merau samāje tridivaukasām //

ViP_5,1.13

सब्रह्मकान् सुरान् सर्वान् प्रणिपत्याथ मेदिनी कथयाम् आस तत् सर्वं खेदात् करुणभाषिणी ॥

sabrahmakān surān sarvān praṇipatyātha medinī kathayām āsa tat sarvaṃ khedāt karuṇabhāṣiṇī //

ViP_5,1.14

अग्निः सुवर्णस्य गुरुर् गवां सूर्यः परो गुरुः ममाप्य् अखिललोकानां गुरुर् नारायणो गुरुः ॥

agniḥ suvarṇasya gurur gavāṃ sūryaḥ paro guruḥ mamāpy akhilalokānāṃ gurur nārāyaṇo guruḥ //

ViP_5,1.15

प्रजापतिपतिर् ब्रह्मा पूर्वेषाम् अपि पूर्वजः कलाकाष्ठानिमेषात्मा कालश् चाव्यक्तमूर्तिमान् ॥

prajāpatipatir brahmā pūrveṣām api pūrvajaḥ kalākāṣṭhānimeṣātmā kālaś cāvyaktamūrtimān //

ViP_5,1.16

तदंशभूतः सर्वेषां समूहो वः सुरोत्तमाः ॥

tadaṃśabhūtaḥ sarveṣāṃ samūho vaḥ surottamāḥ //

ViP_5,1.17

आदित्या मरुतः साध्या रुद्रा वस्वश्विवह्नयः पितरो ये च लोकानां स्रष्टारो ऽत्रिपुरोगमाः ॥

ādityā marutaḥ sādhyā rudrā vasvaśvivahnayaḥ pitaro ye ca lokānāṃ sraṣṭāro 'tripurogamāḥ //

ViP_5,1.18

एतत् तस्याप्रमेयस्य रूपं विष्णोर् महात्मनः ॥

etat tasyāprameyasya rūpaṃ viṣṇor mahātmanaḥ //

ViP_5,1.19

यक्षराक्षसदैतेया पिशाचोरगदानवाः गन्धर्वाप्सरसश् चैव रूपं विष्णोर् महात्मनः ॥

yakṣarākṣasadaiteyā piśācoragadānavāḥ gandharvāpsarasaś caiva rūpaṃ viṣṇor mahātmanaḥ //

ViP_5,1.20

ग्रहर्क्षतारकाचित्रगगनाग्निजलानिलाः अहं च विषयाश् चैतत् सर्वं विष्णुमयं जगत् ॥

graharkṣatārakācitragaganāgnijalānilāḥ ahaṃ ca viṣayāś caitat sarvaṃ viṣṇumayaṃ jagat //

ViP_5,1.21

तथाप्य् अनेकरूपस्य तस्य रूपाण्य् अहर्निशम् बाध्यबाधकतां यान्ति कल्लोला इव सागरे ॥

tathāpy anekarūpasya tasya rūpāṇy aharniśam bādhyabādhakatāṃ yānti kallolā iva sāgare //

ViP_5,1.22

तत्साम्प्रतम् इमे दैत्याः कालनेमिपुरोगमाः मर्त्यलोकं समाक्रम्य बाधन्ते ऽहर्निशं प्रजाः ॥

tatsāmpratam ime daityāḥ kālanemipurogamāḥ martyalokaṃ samākramya bādhante 'harniśaṃ prajāḥ //

ViP_5,1.23

कालनेमिर् हतो यो ऽसौ विष्णुना प्रभविष्णुना उग्रसेनसुतः कंसः संभूतः स महासुरः ॥

kālanemir hato yo 'sau viṣṇunā prabhaviṣṇunā ugrasenasutaḥ kaṃsaḥ saṃbhūtaḥ sa mahāsuraḥ //

ViP_5,1.24

अरिष्टो धेनुकः केशी प्रलम्बो नरकस् तथा सुन्दो ऽसुरस् तथात्युग्रो बाणश् चापि बलेः सुतः ॥

ariṣṭo dhenukaḥ keśī pralambo narakas tathā sundo 'suras tathātyugro bāṇaś cāpi baleḥ sutaḥ //

ViP_5,1.25

तथान्ये च महावीर्या नृपाणां भवनेषु ये समुत्पन्ना दुरात्मानस् तान् न संख्यातुम् उत्सहे ॥

tathānye ca mahāvīryā nṛpāṇāṃ bhavaneṣu ye samutpannā durātmānas tān na saṃkhyātum utsahe //

ViP_5,1.26

अक्षौहिण्यो ऽत्र बहुला दिव्यमूर्तिधराः सुराः महाबलानां दृप्तानां दैत्येन्द्राणां ममोपरि ॥

akṣauhiṇyo 'tra bahulā divyamūrtidharāḥ surāḥ mahābalānāṃ dṛptānāṃ daityendrāṇāṃ mamopari //

ViP_5,1.27

तद्भूरिभारपीडार्ता न शक्नोम्य् अमरेश्वराः बिभर्तुम् आत्मानम् अहम् इति विज्ञापयामि वः ॥

tadbhūribhārapīḍārtā na śaknomy amareśvarāḥ bibhartum ātmānam aham iti vijñāpayāmi vaḥ //

ViP_5,1.28

क्रियतां तन् महाभागा मम भारावतारणम् यथा रसातलं नाहं गच्छेयम् अतिविह्वला ॥

kriyatāṃ tan mahābhāgā mama bhārāvatāraṇam yathā rasātalaṃ nāhaṃ gaccheyam ativihvalā //

ViP_5,1.29

इत्य् आकर्ण्य धरावाक्यम् अशेषं त्रिदशैस् ततः भुवो भारावतारार्थं ब्रह्मा प्राह प्रचोदितः ॥

ity ākarṇya dharāvākyam aśeṣaṃ tridaśais tataḥ bhuvo bhārāvatārārthaṃ brahmā prāha pracoditaḥ //

ViP_5,1.30

यथाह वसुधा सर्वं सत्यम् एतद् दिवौकसः अहं भवो भवन्तश् च सर्वं नारायणात्मकम् ॥

yathāha vasudhā sarvaṃ satyam etad divaukasaḥ ahaṃ bhavo bhavantaś ca sarvaṃ nārāyaṇātmakam //

ViP_5,1.31

विभूतयस् तु यास् तस्य तासाम् एव परस्परम् आधिक्यन्यूनता बाध्यबाधकत्वेन वर्तते ॥

vibhūtayas tu yās tasya tāsām eva parasparam ādhikyanyūnatā bādhyabādhakatvena vartate //

ViP_5,1.32

तद् आगच्छत गच्छामः क्षीराब्धेस् तटम् उत्तरम् तत्राराध्य हरिं तस्मै सर्वं विज्ञापयाम वै ॥

tad āgacchata gacchāmaḥ kṣīrābdhes taṭam uttaram tatrārādhya hariṃ tasmai sarvaṃ vijñāpayāma vai //

ViP_5,1.33

सर्वदैव जगत्य् अर्थे स सर्वात्मा जगन्मयः स्वल्पांशेनावतीर्योर्व्यां धर्मस्य कुरुते स्थितिम् ॥

sarvadaiva jagaty arthe sa sarvātmā jaganmayaḥ svalpāṃśenāvatīryorvyāṃ dharmasya kurute sthitim //

ViP_5,1.34

इत्य् उक्त्वा प्रययौ तत्र सह देवैः पितामहः समाहितमतिश् चैनं तुष्टाव गरुडध्वजम् ॥

ity uktvā prayayau tatra saha devaiḥ pitāmahaḥ samāhitamatiś cainaṃ tuṣṭāva garuḍadhvajam //

ViP_5,1.35

द्वे विद्ये त्वम् अनाम्नाय परा चैवापरा तथा त एव भवतो रूपे मूर्तामूर्तात्मिके प्रभो ॥

dve vidye tvam anāmnāya parā caivāparā tathā ta eva bhavato rūpe mūrtāmūrtātmike prabho //

ViP_5,1.36

द्वे ब्रह्मणी त्व् अणीयो ऽतिस्थूलात्मन् सर्वसर्ववित् शब्दब्रह्मपरं चैव ब्रह्म ब्रह्ममयस्य यत् ॥

dve brahmaṇī tv aṇīyo 'tisthūlātman sarvasarvavit śabdabrahmaparaṃ caiva brahma brahmamayasya yat //

ViP_5,1.37

ऋग्वेदस् त्वं यजुर्वेदः सामवेदस् त्व् अथर्व च शिक्षा कल्पो निरुक्तं च छन्दो ज्योतिषम् एव च ॥

ṛgvedas tvaṃ yajurvedaḥ sāmavedas tv atharva ca śikṣā kalpo niruktaṃ ca chando jyotiṣam eva ca //

ViP_5,1.38

इतिहासपुराणे च तथा व्याकरणं प्रभो मीमांसा न्यायिकं तद्वद् धर्मशास्त्राण्य् अधोक्षज ॥

itihāsapurāṇe ca tathā vyākaraṇaṃ prabho mīmāṃsā nyāyikaṃ tadvad dharmaśāstrāṇy adhokṣaja //

ViP_5,1.39

आत्मात्मदेहगुणवद्विचाराचारि यद् वचः तद् अप्य् आद्यपते नान्यद् अध्यात्मात्मस्वरूपवत् ॥

ātmātmadehaguṇavadvicārācāri yad vacaḥ tad apy ādyapate nānyad adhyātmātmasvarūpavat //

ViP_5,1.40

त्वम् अव्यक्तम् अनिर्देश्यम् अचिन्त्यानामवर्णवत् अपाणिपादरूपं च विष्णुर् नित्यं परात् परम् ॥

tvam avyaktam anirdeśyam acintyānāmavarṇavat apāṇipādarūpaṃ ca viṣṇur nityaṃ parāt param //

ViP_5,1.41

शृणोष्य् अकर्णः परिपश्यसि त्वम् अचक्षुर् एको बहुरूपरूपः अपादहस्तो जवनो ग्रहीता त्वं वेत्सि सर्वं न च सर्ववेद्यः ॥

śṛṇoṣy akarṇaḥ paripaśyasi tvam acakṣur eko bahurūparūpaḥ apādahasto javano grahītā tvaṃ vetsi sarvaṃ na ca sarvavedyaḥ //

ViP_5,1.42

अणोर् अणीयांसम् असत्स्वरूपं त्वां पश्यतो ऽज्ञाननिवृत्तिर् अग्र्या धीर् अस्य धीर्यस्य बिभर्ति नान्यद् वरेण्यरूपात् परतः परात्मन् ॥

aṇor aṇīyāṃsam asatsvarūpaṃ tvāṃ paśyato 'jñānanivṛttir agryā dhīr asya dhīryasya bibharti nānyad vareṇyarūpāt parataḥ parātman //

ViP_5,1.43

त्वं विश्वम् आदिर् भुवनस्य गोप्ता सर्वाणि भूतानि तवान्तराणि यद् भूतभव्यं तद् अणोर् अणीयः पुमांस् त्वम् एकः प्रकृतेः परस्तात् ॥

tvaṃ viśvam ādir bhuvanasya goptā sarvāṇi bhūtāni tavāntarāṇi yad bhūtabhavyaṃ tad aṇor aṇīyaḥ pumāṃs tvam ekaḥ prakṛteḥ parastāt //

ViP_5,1.44

एकश् चतुर्धा भगवान् हुताशो वर्चोविभूतिं जगतो ददाति त्वं विश्वतश् चक्षुर् अनन्तमूर्ते त्रेधा पदं त्वं निदधे विधातः ॥

ekaś caturdhā bhagavān hutāśo varcovibhūtiṃ jagato dadāti tvaṃ viśvataś cakṣur anantamūrte tredhā padaṃ tvaṃ nidadhe vidhātaḥ //

ViP_5,1.45

यथाग्निर् एको बहुधा समिध्यते विकारभेदैर् अविकाररूपः तथा भवान् सर्वगतैकरूपो रूपाण्य् अनेकान्य् अनुपुष्यतीशः ॥

yathāgnir eko bahudhā samidhyate vikārabhedair avikārarūpaḥ tathā bhavān sarvagataikarūpo rūpāṇy anekāny anupuṣyatīśaḥ //

ViP_5,1.46

एकस् त्वम् अग्र्यं परमं पदं यत् पश्यन्ति त्वां सूरयो ज्ञानदृश्यम् त्वत्तो नान्यत् किंचिद् अस्ति स्वरूपं यद् वा भूतं यच् च भव्यं परात्मन् ॥

ekas tvam agryaṃ paramaṃ padaṃ yat paśyanti tvāṃ sūrayo jñānadṛśyam tvatto nānyat kiṃcid asti svarūpaṃ yad vā bhūtaṃ yac ca bhavyaṃ parātman //

ViP_5,1.47

व्यक्ताव्यक्तस्वरूपस् त्वं समष्टिव्यष्टिरूपवान् सर्वज्ञः सर्वदृक् सर्वशक्तिज्ञानबलर्द्धिमान् ॥

vyaktāvyaktasvarūpas tvaṃ samaṣṭivyaṣṭirūpavān sarvajñaḥ sarvadṛk sarvaśaktijñānabalarddhimān //

ViP_5,1.48

अन्यूनश् चाप्य् अवृद्धिश् च स्वाधीनो ऽनादिमान् वशी क्लमतन्द्रीभयक्रोधकामादिभिर् असंयुतः ॥

anyūnaś cāpy avṛddhiś ca svādhīno 'nādimān vaśī klamatandrībhayakrodhakāmādibhir asaṃyutaḥ //

ViP_5,1.49

निरवद्यः परः शान्तो निरधिष्ठो ऽक्षरः क्रमः सर्वेश्वर पराधार धाम्नां धामात्मको ऽक्षयः ॥

niravadyaḥ paraḥ śānto niradhiṣṭho 'kṣaraḥ kramaḥ sarveśvara parādhāra dhāmnāṃ dhāmātmako 'kṣayaḥ //

ViP_5,1.50

सकलावरणातीत निरालम्बनभावन महाविभूतिसंस्थान नमस् ते पुरुषोत्तम ॥

sakalāvaraṇātīta nirālambanabhāvana mahāvibhūtisaṃsthāna namas te puruṣottama //

ViP_5,1.51

नाकारणात् कारणाद् वा कारणाकारणान् न च शरीरग्रहणं व्यापिन् धर्मत्राणाय ते परम् ॥

nākāraṇāt kāraṇād vā kāraṇākāraṇān na ca śarīragrahaṇaṃ vyāpin dharmatrāṇāya te param //

ViP_5,1.52

इत्य् एवं संस्तवं श्रुत्वा मनसा भगवान् अजः ब्रह्माणम् आह विश्वात्मा विश्वरूपधरो हरिः ॥

ity evaṃ saṃstavaṃ śrutvā manasā bhagavān ajaḥ brahmāṇam āha viśvātmā viśvarūpadharo hariḥ //

ViP_5,1.53

भो भो ब्रह्मंस् त्वया मत्तः सह देवैर् यद् इष्यते तद् उच्यताम् अशेषं च सिद्धम् एवावधार्यताम् ॥

bho bho brahmaṃs tvayā mattaḥ saha devair yad iṣyate tad ucyatām aśeṣaṃ ca siddham evāvadhāryatām //

ViP_5,1.54

ततो ब्रह्मा हरेर् दिव्यं विश्वरूपं समीक्ष्य तत् तुष्टाव भूयो देवेषु साध्वसावनतात्मसु ॥

tato brahmā harer divyaṃ viśvarūpaṃ samīkṣya tat tuṣṭāva bhūyo deveṣu sādhvasāvanatātmasu //

ViP_5,1.55

नमो नमस् ते ऽस्तु सहस्रमूर्ते सहस्रबाहो बहुवक्त्रपाद नमो नमस् ते जगतः प्रवृत्ति विनाशसंस्थानकराप्रमेय ॥

namo namas te 'stu sahasramūrte sahasrabāho bahuvaktrapāda namo namas te jagataḥ pravṛtti vināśasaṃsthānakarāprameya //

ViP_5,1.56

सूक्ष्मातिसूक्ष्मातिबृहत्प्रमाण गरीयसाम् अप्य् अतिगौरवात्मन् प्रधानबुद्धीन्द्रियवत्प्रधान मूलात् परात्मन् भगवन् प्रसीद ॥

sūkṣmātisūkṣmātibṛhatpramāṇa garīyasām apy atigauravātman pradhānabuddhīndriyavatpradhāna mūlāt parātman bhagavan prasīda //

ViP_5,1.57

एषा मही देव महीप्रसूतैर् महासुरैः पीडितशैलबन्धा परायणं त्वां जगताम् उपैति भारावतारार्थम् अपारपारम् ॥

eṣā mahī deva mahīprasūtair mahāsuraiḥ pīḍitaśailabandhā parāyaṇaṃ tvāṃ jagatām upaiti bhārāvatārārtham apārapāram //

ViP_5,1.58

एते वयं वृत्ररिपुस् तथायं नासत्यदस्रौ वरुणस् तथैषः इमे च रुद्रा वसवः ससूर्याः समीरणाग्निप्रमुखास् तथान्ये ॥

ete vayaṃ vṛtraripus tathāyaṃ nāsatyadasrau varuṇas tathaiṣaḥ ime ca rudrā vasavaḥ sasūryāḥ samīraṇāgnipramukhās tathānye //

ViP_5,1.59

सुराः समस्ताः सुरनाथ कार्यम् एभिर् मया यच् च तद् ईश सर्वम् आज्ञापयाज्ञां परिपालयन्तस् तथैव तिष्ठाम सदास्तदोषाः ॥

surāḥ samastāḥ suranātha kāryam ebhir mayā yac ca tad īśa sarvam ājñāpayājñāṃ paripālayantas tathaiva tiṣṭhāma sadāstadoṣāḥ //

ViP_5,1.60

एवं संस्तूयमानस् तु भगवान् परमेश्वरः उज्जहारात्मनः केशौ सितकृष्णौ महामुने ॥

evaṃ saṃstūyamānas tu bhagavān parameśvaraḥ ujjahārātmanaḥ keśau sitakṛṣṇau mahāmune //

ViP_5,1.61

उवाच च सुरान् एतौ मत्केशौ वसुधातले अवतीर्य भुवो भारक्लेशहानिं करिष्यतः ॥

uvāca ca surān etau matkeśau vasudhātale avatīrya bhuvo bhārakleśahāniṃ kariṣyataḥ //

ViP_5,1.62

सुराश् च सकलाः स्वांशैर् अवतीर्य महीतले कुर्वन्तु युद्धम् उन्मत्तैः पूर्वोत्पन्नैर् महासुरैः ॥

surāś ca sakalāḥ svāṃśair avatīrya mahītale kurvantu yuddham unmattaiḥ pūrvotpannair mahāsuraiḥ //

ViP_5,1.63

ततः क्षयम् अशेषास् ते दैतेया धरणीतले प्रयास्यन्ति न संदेहो मद्दृक्पातविचूर्णिताः ॥

tataḥ kṣayam aśeṣās te daiteyā dharaṇītale prayāsyanti na saṃdeho maddṛkpātavicūrṇitāḥ //

ViP_5,1.64

वसुदेवस्य या पत्नी देवकी देवतोपमा तस्यायम् अष्टमो गर्भो मत्केशो भविता सुराः ॥

vasudevasya yā patnī devakī devatopamā tasyāyam aṣṭamo garbho matkeśo bhavitā surāḥ //

ViP_5,1.65

अवतीर्य च तत्रायं कंसं घातयिता भुवि कालनेमिं समुद्भूतम् इत्य् उक्त्वान्तर्दधे हरिः ॥

avatīrya ca tatrāyaṃ kaṃsaṃ ghātayitā bhuvi kālanemiṃ samudbhūtam ity uktvāntardadhe hariḥ //

ViP_5,1.66

अदृश्याय ततस् ते ऽपि प्रणिपत्य महात्मने मेरुपृष्ठं सुरा जग्मुर् अवतेरुश् च भूतले ॥

adṛśyāya tatas te 'pi praṇipatya mahātmane merupṛṣṭhaṃ surā jagmur avateruś ca bhūtale //

ViP_5,1.67

कंसाय चाष्टमे गर्भे देवक्यां धरणीधरः भविष्यतीत्य् आचचक्षे भगवान् नारदो मुनिः ॥

kaṃsāya cāṣṭame garbhe devakyāṃ dharaṇīdharaḥ bhaviṣyatīty ācacakṣe bhagavān nārado muniḥ //

ViP_5,1.68

कंसो ऽपि तद् उपश्रुत्य नारदात् कुपितस् ततः देवकीं वसुदेवं च गृहे गुप्ताव् अधारयत् ॥

kaṃso 'pi tad upaśrutya nāradāt kupitas tataḥ devakīṃ vasudevaṃ ca gṛhe guptāv adhārayat //

ViP_5,1.69

जातं जातं च कंसाय तेनैवोक्तं यथा पुरा तथैव वसुदेवो ऽपि पुत्रम् अर्पितवान् द्विज ॥

jātaṃ jātaṃ ca kaṃsāya tenaivoktaṃ yathā purā tathaiva vasudevo 'pi putram arpitavān dvija //

ViP_5,1.70

हिरण्यकशिपोः पुत्राः षड्गर्भा इति विश्रुताः विष्णुप्रयुक्ता तान् निद्रा क्रमाद् गर्भे न्ययोजयत् ॥

hiraṇyakaśipoḥ putrāḥ ṣaḍgarbhā iti viśrutāḥ viṣṇuprayuktā tān nidrā kramād garbhe nyayojayat //

ViP_5,1.71

योगनिद्रा महामाया वैष्णवी मोहितं यया अविद्यया जगत् सर्वं ताम् आह भगवान् हरिः ॥

yoganidrā mahāmāyā vaiṣṇavī mohitaṃ yayā avidyayā jagat sarvaṃ tām āha bhagavān hariḥ //

ViP_5,1.72

निद्रे गच्छ ममादेशात् पातालतलसंश्रयान् एकैकश्येन षड् गर्भान् देवकीजठरं नय ॥

nidre gaccha mamādeśāt pātālatalasaṃśrayān ekaikaśyena ṣaḍ garbhān devakījaṭharaṃ naya //

ViP_5,1.73

हतेषु तेषु कंसेन शेषाख्यो ऽंशस् ततो मम अंशांशेनोदरे तस्याः सप्तमः संभविष्यति ॥

hateṣu teṣu kaṃsena śeṣākhyo 'ṃśas tato mama aṃśāṃśenodare tasyāḥ saptamaḥ saṃbhaviṣyati //

ViP_5,1.74

गोकुले वसुदेवस्य भार्यान्या रोहिणी स्थिता तस्याः स संभूतिसमं देवि नेयस् त्वयोदरम् ॥

gokule vasudevasya bhāryānyā rohiṇī sthitā tasyāḥ sa saṃbhūtisamaṃ devi neyas tvayodaram //

ViP_5,1.75

सप्तमो भोजराजस्य भयाद् रोधोपरोधतः देवक्याः पतितो गर्भ इति लोको वदिष्यति ॥

saptamo bhojarājasya bhayād rodhoparodhataḥ devakyāḥ patito garbha iti loko vadiṣyati //

ViP_5,1.76

गर्भसंकर्षणात् सो ऽथ लोके संकर्षणेति वै संज्ञाम् अवाप्स्यते वीरः श्वेताद्रिशिखरोपमः ॥

garbhasaṃkarṣaṇāt so 'tha loke saṃkarṣaṇeti vai saṃjñām avāpsyate vīraḥ śvetādriśikharopamaḥ //

ViP_5,1.77

ततो ऽहं संभविष्यामि देवकीजठरे शुभे गर्भे त्वया यशोदाया गन्तव्यम् अविलम्बितम् ॥

tato 'haṃ saṃbhaviṣyāmi devakījaṭhare śubhe garbhe tvayā yaśodāyā gantavyam avilambitam //

ViP_5,1.78

प्रावृट्काले च नभसि कृष्णाष्टम्याम् अहं निशि उत्पत्स्यामि नवम्यां च प्रसूतिं त्वम् अवाप्स्यसि ॥

prāvṛṭkāle ca nabhasi kṛṣṇāṣṭamyām ahaṃ niśi utpatsyāmi navamyāṃ ca prasūtiṃ tvam avāpsyasi //

ViP_5,1.79

यशोदाशयने मां तु देवक्यास् त्वाम् अनिन्दिते मच्छक्तिप्रेरितमतिर् वसुदेवो नयिष्यति ॥

yaśodāśayane māṃ tu devakyās tvām anindite macchaktipreritamatir vasudevo nayiṣyati //

ViP_5,1.80

कंसश् च त्वाम् उपादाय देवि शैलशिलातले प्रक्षेप्स्यत्य् अन्तरिक्षे च त्वं स्थानं समवाप्स्यसि ॥

kaṃsaś ca tvām upādāya devi śailaśilātale prakṣepsyaty antarikṣe ca tvaṃ sthānaṃ samavāpsyasi //

ViP_5,1.81

ततस् त्वां शतदृक् छक्रः प्रणम्य मम गौरवात् प्रणिपातानतशिरा भगिनीत्वे ग्रहीष्यति ॥

tatas tvāṃ śatadṛk chakraḥ praṇamya mama gauravāt praṇipātānataśirā bhaginītve grahīṣyati //

ViP_5,1.82

ततः शुम्भनिशुम्भादीन् हत्वा दैत्यान् सहस्रशः स्थानैर् अनेकैः पृथिवीम् अशेषां मण्डयिष्यसि ॥

tataḥ śumbhaniśumbhādīn hatvā daityān sahasraśaḥ sthānair anekaiḥ pṛthivīm aśeṣāṃ maṇḍayiṣyasi //

ViP_5,1.83

त्वं भूतिः सन्नतिः कीर्तिः क्षान्तिर् द्यौः पृथिवी धृतिः लज्जा पुष्टिर् उषा या च काचिद् अन्या त्वम् एव सा ॥

tvaṃ bhūtiḥ sannatiḥ kīrtiḥ kṣāntir dyauḥ pṛthivī dhṛtiḥ lajjā puṣṭir uṣā yā ca kācid anyā tvam eva sā //

ViP_5,1.84

ये त्वाम् आर्येति दुर्गेति वेदगर्भे ऽम्बिकेति च भद्रेति भद्रकालीति क्षेम्या क्षेमकरीति च ॥

ye tvām āryeti durgeti vedagarbhe 'mbiketi ca bhadreti bhadrakālīti kṣemyā kṣemakarīti ca //

ViP_5,1.85

प्रातश् चैवापराह्णे च स्तोष्यन्त्य् आनम्रमूर्तयः तेषां हि प्रार्थितं सर्वं मत्प्रसादाद् भविष्यति ॥

prātaś caivāparāhṇe ca stoṣyanty ānamramūrtayaḥ teṣāṃ hi prārthitaṃ sarvaṃ matprasādād bhaviṣyati //

ViP_5,1.86

सुरामांसोपहारैस् तु भक्ष्यभोज्यैश् च पूजिता नॄणाम् अशेषकामांस् त्वं प्रसन्ना संप्रदास्यसि ॥

surāmāṃsopahārais tu bhakṣyabhojyaiś ca pūjitā nṝṇām aśeṣakāmāṃs tvaṃ prasannā saṃpradāsyasi //

ViP_5,1.87

ते सर्वे सर्वदा भद्रे मत्प्रसादाद् असंशयम् असंदिग्धा भविष्यन्ति गच्छ देवि यथोदितम् ॥

te sarve sarvadā bhadre matprasādād asaṃśayam asaṃdigdhā bhaviṣyanti gaccha devi yathoditam //

§

[[इति श्रीविष्णुपुराणे पञ्चमे ऽंशे प्रथमो ऽध्यायः ]]

[[iti śrīviṣṇupurāṇe pañcame 'ṃśe prathamo 'dhyāyaḥ ]]

Source variants and edition notes (3)

These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.

ViP_5,1.0*0

śrīmate rāmānujāya namaḥ ||

Edition note

G2.3 ins.:

ViP_5,1.83*1

yā ca kācana vidyeti matprasādāt tvam eva sā //

Edition, source and reuse
Edition
M. M. Pathak, The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, Oriental Institute, Vadodara, 1997–1999.
Electronic text
Peter Schreiner · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः