यो ऽयं रिपुंजयो नाम बार्हद्रथो ऽन्त्यस् तस्य मुनिको नामामात्यो भविष्यति । स चैनं स्वामिनं हत्वा स्वपुत्रं प्रद्योतनामानम् अभिषेक्ष्यति । तस्यापि पालको नाम पुत्रो भविता । ततश् च विशाखयूपस् तत्पुत्रो जनकस् तस्य च नन्दिवर्धनः । इत्य् एते ऽष्टत्रिंशदुत्तरम् अब्दशतं पञ्च प्रद्योताः पृथिवीं भोक्ष्यन्ति ॥
yo 'yaṃ ripuṃjayo nāma bārhadratho 'ntyas tasya muniko nāmāmātyo bhaviṣyati | sa cainaṃ svāminaṃ hatvā svaputraṃ pradyotanāmānam abhiṣekṣyati | tasyāpi pālako nāma putro bhavitā | tataś ca viśākhayūpas tatputro janakas tasya ca nandivardhanaḥ | ity ete 'ṣṭatriṃśaduttaram abdaśataṃ pañca pradyotāḥ pṛthivīṃ bhokṣyanti ||
ततश् च शिशुनागस् तत्पुत्रश् च काकवर्णो भविता । तत्पुत्रः क्षेमधर्मा तस्यापि क्षत्रौजाः । तत्पुत्रो विधिसारस् ततश् चाजातशत्रुः । तस्माच् च दर्भको दर्भकाच् चोदयनः । तस्माद् अपि नन्दिवर्धनस् ततो महानन्दी । इत्य् एते शैशुनागा दश भूमिपालास् त्रीणि वर्षशतानि द्विषष्ट्यधिकानि भविष्यन्ति ॥
tataś ca śiśunāgas tatputraś ca kākavarṇo bhavitā | tatputraḥ kṣemadharmā tasyāpi kṣatraujāḥ | tatputro vidhisāras tataś cājātaśatruḥ | tasmāc ca darbhako darbhakāc codayanaḥ | tasmād api nandivardhanas tato mahānandī | ity ete śaiśunāgā daśa bhūmipālās trīṇi varṣaśatāni dviṣaṣṭyadhikāni bhaviṣyanti ||
महानन्दिसुतः शूद्रागर्भोद्भवो ऽतिलुब्धो महापद्मो नन्दः परशुराम इवापरो ऽखिलक्षत्रान्तकारी भविता ॥
mahānandisutaḥ śūdrāgarbhodbhavo 'tilubdho mahāpadmo nandaḥ paraśurāma ivāparo 'khilakṣatrāntakārī bhavitā ||
ततःप्रभृति शूद्रा भूमिपाला भविष्यन्ति । स चैकच्छत्राम् अनुल्लङ्घितशासनो महापद्मः पृथिवीं भोक्ष्यति ॥
tataḥprabhṛti śūdrā bhūmipālā bhaviṣyanti | sa caikacchatrām anullaṅghitaśāsano mahāpadmaḥ pṛthivīṃ bhokṣyati ||
तस्याप्य् अष्टौ सुताः सुमाल्याद्या भवितारः । तस्य च महापद्मस्यानु पृथिवीं भोक्ष्यन्ति । महापद्मस् तत्पुत्राश् च एकं वर्षशतम् अवनीपतयो भविष्यन्ति । नवैतान् नन्दान् कौटिल्यो ब्राह्मणः समुद्धरिष्यति ॥
tasyāpy aṣṭau sutāḥ sumālyādyā bhavitāraḥ | tasya ca mahāpadmasyānu pṛthivīṃ bhokṣyanti | mahāpadmas tatputrāś ca ekaṃ varṣaśatam avanīpatayo bhaviṣyanti | navaitān nandān kauṭilyo brāhmaṇaḥ samuddhariṣyati ||
तेषाम् अभावे मौर्याः पृथिवीं भोक्ष्यन्ति । कौटिल्य एव चन्द्रगुप्तं राज्ये ऽभिषेक्ष्यति ॥
teṣām abhāve mauryāḥ pṛthivīṃ bhokṣyanti | kauṭilya eva candraguptaṃ rājye 'bhiṣekṣyati ||
तस्यापि पुत्रो बिन्दुसारो भविष्यति । तस्याप्य् अशोकवर्धनस् ततः सुयशास् ततो दशरथस् ततः संगतस् ततः शालिशूकस् तस्मात् सोमशर्मा तस्माच् छतधन्वा । तस्याप्य्ऽनु बृहद्रथनामा भविता । एवं मौर्या दश भूपतयो भविष्यन्ति अब्दशतं सप्तत्रिंशदुत्तरम् । तेषाम् अन्ते पृथिवीं शुङ्गा भोक्ष्यन्ति ॥
tasyāpi putro bindusāro bhaviṣyati | tasyāpy aśokavardhanas tataḥ suyaśās tato daśarathas tataḥ saṃgatas tataḥ śāliśūkas tasmāt somaśarmā tasmāc chatadhanvā | tasyāpy'nu bṛhadrathanāmā bhavitā | evaṃ mauryā daśa bhūpatayo bhaviṣyanti abdaśataṃ saptatriṃśaduttaram | teṣām ante pṛthivīṃ śuṅgā bhokṣyanti ||
पुष्यमित्रः सेनापतिः स्वामिनं हत्वा राज्यं करिष्यति ॥
puṣyamitraḥ senāpatiḥ svāminaṃ hatvā rājyaṃ kariṣyati ||
अस्यात्मजो ऽग्निमित्रस् तस्मात् सुज्येष्ठस् ततो वसुमित्रस् तस्माद् अप्य् अर्द्रकस् ततः पुलिन्दकस् ततो घोषवसुस् तस्माद् अपि वज्रमित्रस् ततो भागवतः ॥
asyātmajo 'gnimitras tasmāt sujyeṣṭhas tato vasumitras tasmād apy ardrakas tataḥ pulindakas tato ghoṣavasus tasmād api vajramitras tato bhāgavataḥ ||
तस्माद् देवभूतिः । इत्य् एते दश शुङ्गा द्वादशोत्तरं वर्षशतं पृथिवीं भोक्ष्यन्ति । ततः कण्वान् एषा भूर् यास्यति ॥
tasmād devabhūtiḥ | ity ete daśa śuṅgā dvādaśottaraṃ varṣaśataṃ pṛthivīṃ bhokṣyanti | tataḥ kaṇvān eṣā bhūr yāsyati ||
देवभूतिं तु शुङ्गराजानं व्यसनिनं तस्यैवामात्यः कण्वो वसुदेवनामा निपात्य स्वयम् अवनीं भोक्ष्यते । तस्य पुत्रो भूमित्रस् तस्यापि नारायणः । नारायणस्यात्मजः सुशर्मा । एते काण्वायनाश् चत्वारः पञ्चचत्वारिंशद् वर्षाणि भूपतयो भविष्यन्ति । सुशर्माणं तु काण्वं स्वभृत्यो बलात् शिप्रकनामा हत्वान्ध्रजातीयो वसुधां भोक्ष्यति । ततश् च कृष्णनामा तद्भ्राता भूपतिर् भावी । तस्य पुत्रः श्रीशातकर्णिस् तस्यापि पूर्णोत्सङ्गस् तत्पुत्रश् च शातकर्णिस् तस्माच् च लम्बोदरस् तस्माद् दिवीलकस् ततो मेघस्वातिस् ततः पटुमान् । ततश् चारिष्टकर्मा ततो हालो हालात् पत्तलकस् ततः प्रविल्ल सेनस् ततः सुन्दरः शातकर्णी तस्माच् चकोरः शातकर्णी ततः शिवस्वातिस् ततश् च गोमतीपुत्रस् तत्पुत्रः पुलिमान् । तस्यापि शातकर्णी ततः शिवश्रीस् ततः शिवस्कन्धः । तस्माद् यज्ञश्रीस् ततो विजयस् ततश् चन्द्रश्रीस् तस्यापि पुलोमाविः । एवम् एते त्रिंशच् चत्वार्य् अब्दशतानि षट्पञ्चाशदधिकानि पृथिवीं भोक्ष्यन्त्य् आन्ध्रभृत्याः ॥
devabhūtiṃ tu śuṅgarājānaṃ vyasaninaṃ tasyaivāmātyaḥ kaṇvo vasudevanāmā nipātya svayam avanīṃ bhokṣyate | tasya putro bhūmitras tasyāpi nārāyaṇaḥ | nārāyaṇasyātmajaḥ suśarmā | ete kāṇvāyanāś catvāraḥ pañcacatvāriṃśad varṣāṇi bhūpatayo bhaviṣyanti | suśarmāṇaṃ tu kāṇvaṃ svabhṛtyo balāt śiprakanāmā hatvāndhrajātīyo vasudhāṃ bhokṣyati | tataś ca kṛṣṇanāmā tadbhrātā bhūpatir bhāvī | tasya putraḥ śrīśātakarṇis tasyāpi pūrṇotsaṅgas tatputraś ca śātakarṇis tasmāc ca lambodaras tasmād divīlakas tato meghasvātis tataḥ paṭumān | tataś cāriṣṭakarmā tato hālo hālāt pattalakas tataḥ pravilla senas tataḥ sundaraḥ śātakarṇī tasmāc cakoraḥ śātakarṇī tataḥ śivasvātis tataś ca gomatīputras tatputraḥ pulimān | tasyāpi śātakarṇī tataḥ śivaśrīs tataḥ śivaskandhaḥ | tasmād yajñaśrīs tato vijayas tataś candraśrīs tasyāpi pulomāviḥ | evam ete triṃśac catvāry abdaśatāni ṣaṭpañcāśadadhikāni pṛthivīṃ bhokṣyanty āndhrabhṛtyāḥ ||
सप्ताभीराः दश गर्दभिलाश् च भूभुजो भविष्यन्ति । ततः षोडश शका भूपतयो भवितारः । ततश् चाष्टौ यवनाश् चतुर्दश तुषारा मुण्डाश् च त्रयोदश एकादश मौनाः । एते पृथिवीं त्रयोदशवर्षशतानि नवनवत्यधिकानि भोक्ष्यन्ति ॥
saptābhīrāḥ daśa gardabhilāś ca bhūbhujo bhaviṣyanti | tataḥ ṣoḍaśa śakā bhūpatayo bhavitāraḥ | tataś cāṣṭau yavanāś caturdaśa tuṣārā muṇḍāś ca trayodaśa ekādaśa maunāḥ | ete pṛthivīṃ trayodaśavarṣaśatāni navanavatyadhikāni bhokṣyanti ||
ततश् च पौरा एकादश भूपतयो ऽब्दशतानि त्रीणि महीं भोक्ष्यन्ति । तेषूत्सन्नेषु कैलकिला यवना भूपतयो भविष्यन्त्य् अमूर्धाभिषिक्ताः । तेषां विन्ध्यशक्तिः ॥
tataś ca paurā ekādaśa bhūpatayo 'bdaśatāni trīṇi mahīṃ bhokṣyanti | teṣūtsanneṣu kailakilā yavanā bhūpatayo bhaviṣyanty amūrdhābhiṣiktāḥ | teṣāṃ vindhyaśaktiḥ ||
ततः पुरंजयस् ततो रामचन्द्रस् तस्माद् धर्मो धर्माद् वङ्गरः कृतनन्दनः सुषिनन्दिस् तद्भ्राता नन्दियशाः शिशुकप्रवीरौ चैते वर्षशतं षड् वर्षाणि च भविष्यन्ति । ततस् तत्पुत्रास् त्रयोदशैते बाह्लिकाश् च त्रयः । ततः पुष्यमित्रपटुमित्रास् त्रयोदश मेकलाश् च सप्तान्ध्राः । कोसलायां तु नवैव भूपतयो भविष्यन्ति । नैषधास् तु तावन्त एव ॥
tataḥ puraṃjayas tato rāmacandras tasmād dharmo dharmād vaṅgaraḥ kṛtanandanaḥ suṣinandis tadbhrātā nandiyaśāḥ śiśukapravīrau caite varṣaśataṃ ṣaḍ varṣāṇi ca bhaviṣyanti | tatas tatputrās trayodaśaite bāhlikāś ca trayaḥ | tataḥ puṣyamitrapaṭumitrās trayodaśa mekalāś ca saptāndhrāḥ | kosalāyāṃ tu navaiva bhūpatayo bhaviṣyanti | naiṣadhās tu tāvanta eva ||
मागधायां तु विश्वस्फटिकसंज्ञो ऽन्यान् वर्णान् करिष्यति । कैवर्तपटुपुलिन्दब्राह्मणान् राज्ये स्थापयिष्यति । उत्साद्याखिलक्षत्रजातिम् । नव नागाः पद्मावत्यां नाम पुर्यां मथुरायाम् अनुगङ्गाप्रयागं मागधा गुप्ताश् च भोक्ष्यन्ति । कोशलौड्रपुण्ड्रताम्रलिप्तान् समुद्रतटपुरीं च देवरक्षितो रक्षिष्यति । कलिङ्गमाहिषकमाहेन्द्रा भौमां गुहां भोक्ष्यन्ति । नैषधनैमिषिककालतोयान् जनपदान् मणिधानकवंश्या भोक्ष्यन्ति । त्रैराज्यमूषिकजनपदान् कनकाह्वया भोक्ष्यन्ति । सौराष्ट्रावन्तिशूद्रान् अर्बुदमरुभूमिविषयांश् च व्रात्या द्विजाभीरशूद्राद्या भोक्ष्यन्ति । सिन्धुतटदाविकोर्वीचन्द्रभागाकाश्मीरविषयांश् च व्रात्या म्लेच्छादयः शूद्रा भोक्ष्यन्ति । एते च तुल्यकालाः सर्वे पृथिव्यां भूभृतो भविष्यन्ति । अल्पप्रसादा बृहत्कोपाः सर्वकालम् अनृताधर्मरुचयः स्त्रीबालगोवधकर्तारः परस्वादानरुचयो ऽल्पसारा उदितास्तमितप्रायाः स्वल्पायुषो महेच्छा ह्य् अल्पधर्माश् च भविष्यन्ति ॥
māgadhāyāṃ tu viśvasphaṭikasaṃjño 'nyān varṇān kariṣyati | kaivartapaṭupulindabrāhmaṇān rājye sthāpayiṣyati | utsādyākhilakṣatrajātim | nava nāgāḥ padmāvatyāṃ nāma puryāṃ mathurāyām anugaṅgāprayāgaṃ māgadhā guptāś ca bhokṣyanti | kośalauḍrapuṇḍratāmraliptān samudrataṭapurīṃ ca devarakṣito rakṣiṣyati | kaliṅgamāhiṣakamāhendrā bhaumāṃ guhāṃ bhokṣyanti | naiṣadhanaimiṣikakālatoyān janapadān maṇidhānakavaṃśyā bhokṣyanti | trairājyamūṣikajanapadān kanakāhvayā bhokṣyanti | saurāṣṭrāvantiśūdrān arbudamarubhūmiviṣayāṃś ca vrātyā dvijābhīraśūdrādyā bhokṣyanti | sindhutaṭadāvikorvīcandrabhāgākāśmīraviṣayāṃś ca vrātyā mlecchādayaḥ śūdrā bhokṣyanti | ete ca tulyakālāḥ sarve pṛthivyāṃ bhūbhṛto bhaviṣyanti | alpaprasādā bṛhatkopāḥ sarvakālam anṛtādharmarucayaḥ strībālagovadhakartāraḥ parasvādānarucayo 'lpasārā uditāstamitaprāyāḥ svalpāyuṣo mahecchā hy alpadharmāś ca bhaviṣyanti ||
तैश् च विमिश्रा जनपदास् तच्छीलवर्तिनो राजाश्रयशुष्मिणो म्लेच्छाचार्याश् च विपर्ययेण वर्तमानाः प्रजाः क्षपयिष्यन्ति । ततश् चानुदिनम् अल्पाल्पह्रासव्यवच्छेदाद् धर्मार्थयोर् जगतः संक्षयो भविष्यति ॥
taiś ca vimiśrā janapadās tacchīlavartino rājāśrayaśuṣmiṇo mlecchācāryāś ca viparyayeṇa vartamānāḥ prajāḥ kṣapayiṣyanti | tataś cānudinam alpālpahrāsavyavacchedād dharmārthayor jagataḥ saṃkṣayo bhaviṣyati ||
ततश् चार्थ एवाभिजनहेतुः । धनम् एवाशेषधर्महेतुः । अभिरुचिर् एव दाम्पत्यसंबन्धहेतुः । स्त्रीत्वम् एवोपभोगहेतुः । अनृतम् एव व्यवहारजयहेतुः । रत्नताम्रभागितैव पृथिवीहेतुः । ब्रह्मसूत्रम् एव विप्रत्वहेतुः । लिङ्गधारणम् एवाश्रमहेतुः । अन्याय एव वृत्तिहेतुः ॥
tataś cārtha evābhijanahetuḥ | dhanam evāśeṣadharmahetuḥ | abhirucir eva dāmpatyasaṃbandhahetuḥ | strītvam evopabhogahetuḥ | anṛtam eva vyavahārajayahetuḥ | ratnatāmrabhāgitaiva pṛthivīhetuḥ | brahmasūtram eva vipratvahetuḥ | liṅgadhāraṇam evāśramahetuḥ | anyāya eva vṛttihetuḥ ||
दौर्बल्यम् एवावृत्तिहेतुः । भयगर्भोच्चारणम् एव पाण्डित्यहेतुः । आढ्यतैव साधुत्वहेतुः ॥
daurbalyam evāvṛttihetuḥ | bhayagarbhoccāraṇam eva pāṇḍityahetuḥ | āḍhyataiva sādhutvahetuḥ ||
स्नानम् एव प्रसाधनहेतुः । दानम् एव धर्महेतुः । स्वीकरणम् एव विवाहहेतुः । सद्वेशधार्य् एव पात्रम् । दूरायतनोदकम् एव तीर्थम् । इत्य् एवम् अनेकदोषोत्तरे भूमण्डले सर्ववर्णेष्व् एव यो यो बलवान् स स भूपतिर् भविष्यति । एवं चातिलुब्धकरभारासहाः शैलानाम् अन्तरद्रोणीः प्रजाः संश्रयिष्यन्ति । मधुशाकमूलफलपत्त्रपुष्पाद्याहाराश् च भविष्यन्ति । तरुवल्कलचीरप्रावरणाश् चातिबहुप्रजाः शीतवातातपवर्षसहा भविष्यन्ति । न च कश्चित् त्रयोविंशतिवर्षाणि जीविष्यति अनवरतं चात्र कलियुगे क्षयम् आयात्य् अखिल एवैष जनः क्षयम् उपैष्यति ॥
snānam eva prasādhanahetuḥ | dānam eva dharmahetuḥ | svīkaraṇam eva vivāhahetuḥ | sadveśadhāry eva pātram | dūrāyatanodakam eva tīrtham | ity evam anekadoṣottare bhūmaṇḍale sarvavarṇeṣv eva yo yo balavān sa sa bhūpatir bhaviṣyati | evaṃ cātilubdhakarabhārāsahāḥ śailānām antaradroṇīḥ prajāḥ saṃśrayiṣyanti | madhuśākamūlaphalapattrapuṣpādyāhārāś ca bhaviṣyanti | taruvalkalacīraprāvaraṇāś cātibahuprajāḥ śītavātātapavarṣasahā bhaviṣyanti | na ca kaścit trayoviṃśativarṣāṇi jīviṣyati anavarataṃ cātra kaliyuge kṣayam āyāty akhila evaiṣa janaḥ kṣayam upaiṣyati ||
श्रौतस्मार्तधर्मे विप्लवम् अत्यन्तम् उपगते क्षीणप्राये च कलाव् अशेषजगत्स्रष्टुश् चराचरगुरोर् आदिमयस्यान्तमयस्य सर्वमयस्य ब्रह्ममयस्यात्मरूपिणो भगवतो वासुदेवस्यांशः शम्बलग्रामप्रधानब्राह्मणविष्णुयशसो गृहे ऽष्टगुणर्द्धिसमन्वितः कल्किरूपी जगत्य् अत्रावतीर्य सकलम्लेच्छदस्युदुष्टाचरणचेतसाम् अशेषाणाम् अपरिच्छिन्नमाहात्म्यशक्तिः क्षयं करिष्यति । स्वधर्मेषु चाखिलं जगत् संस्थापयिष्यति । अनन्तरं चाशेषकलेर् अवसाने निशावसानप्रबुद्धानां तेषाम् एव जनपदानाम् अमलस्फटिकविशुद्धा मतयो भविष्यन्ति ॥
śrautasmārtadharme viplavam atyantam upagate kṣīṇaprāye ca kalāv aśeṣajagatsraṣṭuś carācaraguror ādimayasyāntamayasya sarvamayasya brahmamayasyātmarūpiṇo bhagavato vāsudevasyāṃśaḥ śambalagrāmapradhānabrāhmaṇaviṣṇuyaśaso gṛhe 'ṣṭaguṇarddhisamanvitaḥ kalkirūpī jagaty atrāvatīrya sakalamlecchadasyuduṣṭācaraṇacetasām aśeṣāṇām aparicchinnamāhātmyaśaktiḥ kṣayaṃ kariṣyati | svadharmeṣu cākhilaṃ jagat saṃsthāpayiṣyati | anantaraṃ cāśeṣakaler avasāne niśāvasānaprabuddhānāṃ teṣām eva janapadānām amalasphaṭikaviśuddhā matayo bhaviṣyanti ||
तेषां च बीजभूतानाम् अशेषमनुष्याणां परिणतानाम् अपि तत्कालकृतानाम् अपत्यप्रसूतिर् भविष्यति । तानि च तदपत्यानि कृतयुगधर्मानुसारीण्य् एव भविष्यन्तीति ॥
teṣāṃ ca bījabhūtānām aśeṣamanuṣyāṇāṃ pariṇatānām api tatkālakṛtānām apatyaprasūtir bhaviṣyati | tāni ca tadapatyāni kṛtayugadharmānusārīṇy eva bhaviṣyantīti ||
अत्रोच्यते ।
atrocyate |
यदा चन्द्रश् च सूर्यश् च यदा तिष्यबृहस्पती एकराशौ समेष्यन्ति भविष्यति तदा कृतम् ॥
yadā candraś ca sūryaś ca yadā tiṣyabṛhaspatī ekarāśau sameṣyanti bhaviṣyati tadā kṛtam //
अतीता वर्तमानाश् च तथैवानागताश् च ये एते वंशेषु भूपालाः कथिता मुनिसत्तम ॥
atītā vartamānāś ca tathaivānāgatāś ca ye ete vaṃśeṣu bhūpālāḥ kathitā munisattama //
यावत् परीक्षितो जन्म यावन् नन्दाभिषेचनम् एतद् वर्षसहस्रं तु ज्ञेयं पञ्चदशोत्तरम् ॥
yāvat parīkṣito janma yāvan nandābhiṣecanam etad varṣasahasraṃ tu jñeyaṃ pañcadaśottaram //
सप्तर्षीणां तु यौ पूर्वौ दृश्येते उदितौ दिवि तयोस् तु मध्ये नक्षत्रं दृश्यते यत् समं निशि तेन सप्तर्षयो युक्तास् तिष्ठन्त्य् अब्दशतं नृणाम् ॥
saptarṣīṇāṃ tu yau pūrvau dṛśyete uditau divi tayos tu madhye nakṣatraṃ dṛśyate yat samaṃ niśi tena saptarṣayo yuktās tiṣṭhanty abdaśataṃ nṛṇām //
ते तु पारीक्षिते काले मघास्व् आसन् द्विजोत्तम तदा प्रवृत्तश् च कलिर् द्वादशाब्दशतात्मकः ॥
te tu pārīkṣite kāle maghāsv āsan dvijottama tadā pravṛttaś ca kalir dvādaśābdaśatātmakaḥ //
यदैव भगवद्विष्णोर् अंशो यातो दिवं द्विज वसुदेवकुलोद्भूतस् तदैवात्रागतः कलिः ॥
yadaiva bhagavadviṣṇor aṃśo yāto divaṃ dvija vasudevakulodbhūtas tadaivātrāgataḥ kaliḥ //
यावत् स पादपद्माभ्यां पस्पर्शेमां वसुंधराम् तावत् पृथ्वीपरिष्वङ्गे समर्थो नाभवत् कलिः ॥
yāvat sa pādapadmābhyāṃ pasparśemāṃ vasuṃdharām tāvat pṛthvīpariṣvaṅge samartho nābhavat kaliḥ //
गते सनातनस्यांशे विष्णोस् तत्र भुवो दिवम् तत्याज सानुजो राज्यं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥
gate sanātanasyāṃśe viṣṇos tatra bhuvo divam tatyāja sānujo rājyaṃ dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ //
विपरीतानि दृष्ट्वा च निमित्तानि स पाण्डवः याते कृष्णे चकाराथ सो ऽभिषेकं परीक्षितः ॥
viparītāni dṛṣṭvā ca nimittāni sa pāṇḍavaḥ yāte kṛṣṇe cakārātha so 'bhiṣekaṃ parīkṣitaḥ //
प्रयास्यन्ति यदा चैते पूर्वाषाढां महर्षयः तदा नन्दात् प्रभृत्य् एष कलिर् वृद्धिं गमिष्यति ॥
prayāsyanti yadā caite pūrvāṣāḍhāṃ maharṣayaḥ tadā nandāt prabhṛty eṣa kalir vṛddhiṃ gamiṣyati //
यस्मिन् कृष्णो दिवं यातस् तस्मिन्न् एव तदाहनि प्रतिपन्नं कलियुगं तस्य संख्यां निबोध मे ॥
yasmin kṛṣṇo divaṃ yātas tasminn eva tadāhani pratipannaṃ kaliyugaṃ tasya saṃkhyāṃ nibodha me //
त्रीणि लक्षाणि वर्षाणां द्विज मानुषसंख्यया षष्टिं चैव सहस्राणि भविष्यत्य् एष वै कलिः ॥
trīṇi lakṣāṇi varṣāṇāṃ dvija mānuṣasaṃkhyayā ṣaṣṭiṃ caiva sahasrāṇi bhaviṣyaty eṣa vai kaliḥ //
शतानि तानि दिव्यानि सप्त पञ्च च संख्यया निःशेषेण ततस् तस्मिन् भविष्यति पुनः कृतम् ॥
śatāni tāni divyāni sapta pañca ca saṃkhyayā niḥśeṣeṇa tatas tasmin bhaviṣyati punaḥ kṛtam //
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् च द्विजसत्तम युगे युगे महात्मानः समतीताः सहस्रशः ॥
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca dvijasattama yuge yuge mahātmānaḥ samatītāḥ sahasraśaḥ //
बहुत्वान् नामधेयानां परिसंख्या कुले कुले पुनरुक्तबहुत्वात् तु न मया परिकीर्तिता ॥
bahutvān nāmadheyānāṃ parisaṃkhyā kule kule punaruktabahutvāt tu na mayā parikīrtitā //
देवापिः पौरवो राजा मरुश् चेक्ष्वाकुवंशजः महायोगबलोपेतौ कलापग्रामसंश्रयौ ॥
devāpiḥ pauravo rājā maruś cekṣvākuvaṃśajaḥ mahāyogabalopetau kalāpagrāmasaṃśrayau //
कृते युग इहागत्य क्षत्रप्रावर्तकौ हि तौ भविष्यतो मनोर् वंशबीजभूतौ व्यवस्थितौ ॥
kṛte yuga ihāgatya kṣatraprāvartakau hi tau bhaviṣyato manor vaṃśabījabhūtau vyavasthitau //
एतेन क्रमयोगेन मनुपुत्रैर् वसुंधरा कृतत्रेतादिसंज्ञानि युगानि त्रीणि भुज्यते ॥
etena kramayogena manuputrair vasuṃdharā kṛtatretādisaṃjñāni yugāni trīṇi bhujyate //
कलौ तु बीजभूतास् ते केचित् तिष्ठन्ति भूतले यथैव देवापिमरू साम्प्रतं समवस्थितौ ॥
kalau tu bījabhūtās te kecit tiṣṭhanti bhūtale yathaiva devāpimarū sāmprataṃ samavasthitau //
एष तूद्देशतो वंशस् तवोक्तो भूभुजां मया निखिलो गदितुं शक्यो नैव जन्मशतैर् अपि ॥
eṣa tūddeśato vaṃśas tavokto bhūbhujāṃ mayā nikhilo gadituṃ śakyo naiva janmaśatair api //
एते चान्ये च भूपाला यैर् अत्र क्षितिमण्डले कृतं ममत्वं मोहान्धैर् नित्ये ऽनित्यकलेवरैः ॥
ete cānye ca bhūpālā yair atra kṣitimaṇḍale kṛtaṃ mamatvaṃ mohāndhair nitye 'nityakalevaraiḥ //
कथं ममेयम् अचला मत्पुत्रस्य कथं मही मद्वंशस्येति चिन्तार्ता जग्मुर् अन्तम् इमे नृपाः ॥
kathaṃ mameyam acalā matputrasya kathaṃ mahī madvaṃśasyeti cintārtā jagmur antam ime nṛpāḥ //
तेभ्यः पूर्वतराश् चान्ये तेभ्यस् तेभ्यस् तथापरे भविष्याश् चैव यास्यन्ति तेषाम् अन्ये च ये ऽध्य् अनु ॥
tebhyaḥ pūrvatarāś cānye tebhyas tebhyas tathāpare bhaviṣyāś caiva yāsyanti teṣām anye ca ye 'dhy anu //
विलोक्यात्मजयोद्योगयात्राव्यग्रान् नराधिपान् पुष्पप्रहासैः शरदि हसतीव वसुंधरा ॥
vilokyātmajayodyogayātrāvyagrān narādhipān puṣpaprahāsaiḥ śaradi hasatīva vasuṃdharā //
मैत्रेय पृथिवीगीताः श्लोकाश् चात्र निबोध तान् यान् आह धर्मध्वजिने जनकायासितो मुनिः ॥
maitreya pṛthivīgītāḥ ślokāś cātra nibodha tān yān āha dharmadhvajine janakāyāsito muniḥ //
कथम् एष नरेन्द्राणां मोहो बुद्धिमताम् अपि येन फेनसधर्माणो ऽप्य् अतिविश्वस्तचेतसः ॥
katham eṣa narendrāṇāṃ moho buddhimatām api yena phenasadharmāṇo 'py ativiśvastacetasaḥ //
पूर्वम् आत्मजयं कृत्वा जेतुम् इच्छन्ति मन्त्रिणः ततो भृत्यांश् च पौरांश् च जिगीषन्ते तथा रिपून् ॥
pūrvam ātmajayaṃ kṛtvā jetum icchanti mantriṇaḥ tato bhṛtyāṃś ca paurāṃś ca jigīṣante tathā ripūn //
क्रमेणानेन जेष्यामो वयं पृथ्वीं ससागराम् इत्य् आसक्तधियो मृत्युं न पश्यन्त्य् अविदूरगम् ॥
krameṇānena jeṣyāmo vayaṃ pṛthvīṃ sasāgarām ity āsaktadhiyo mṛtyuṃ na paśyanty avidūragam //
समुद्रावरणं याति मन्मण्डलम् अथो वशम् कियद् आत्मजयाद् एतन् मुक्तिर् आत्मजये फलम् ॥
samudrāvaraṇaṃ yāti manmaṇḍalam atho vaśam kiyad ātmajayād etan muktir ātmajaye phalam //
उत्सृज्य पूर्वजा याता यां नादाय गतः पिता तां ममेति विमूढत्वाज् जेतुम् इच्छन्ति पार्थिवाः ॥
utsṛjya pūrvajā yātā yāṃ nādāya gataḥ pitā tāṃ mameti vimūḍhatvāj jetum icchanti pārthivāḥ //
मत्कृते पितृपुत्राणां भ्रातॄणां चापि विग्रहाः जायन्ते ऽत्यन्तमोहेन ममत्वादृतचेतसाम् ॥
matkṛte pitṛputrāṇāṃ bhrātṝṇāṃ cāpi vigrahāḥ jāyante 'tyantamohena mamatvādṛtacetasām //
पृथ्वी ममेयं सकला ममेयं मदन्वयस्यापि च शाश्वतेयम् यो यो मृतो ह्य् अत्र बभूव राजा कुबुद्धिर् आसीद् इति तस्य तस्य ॥
pṛthvī mameyaṃ sakalā mameyaṃ madanvayasyāpi ca śāśvateyam yo yo mṛto hy atra babhūva rājā kubuddhir āsīd iti tasya tasya //
दृष्ट्वा ममत्वादृतचित्तम् एकं विहाय मां मृत्युपथं व्रजन्तम् तस्यान्वयस्थस्य कथं ममत्वं हृद्य् आस्पदं मत्प्रभवं करोति ॥
dṛṣṭvā mamatvādṛtacittam ekaṃ vihāya māṃ mṛtyupathaṃ vrajantam tasyānvayasthasya kathaṃ mamatvaṃ hṛdy āspadaṃ matprabhavaṃ karoti //
पृथ्वी ममैषाशु परित्यजैनां वदन्ति ये दूतमुखैः स्वशत्रुम् नराधिपास् तेषु ममातिहासः पुनश् च मूढेषु दयाभ्युपैति ॥
pṛthvī mamaiṣāśu parityajaināṃ vadanti ye dūtamukhaiḥ svaśatrum narādhipās teṣu mamātihāsaḥ punaś ca mūḍheṣu dayābhyupaiti //
इत्य् एते धरणीगीताः श्लोका मैत्रेय यैः श्रुतैः ममत्वं विलयं याति तापन्यस्तं यथा हिमम् ॥
ity ete dharaṇīgītāḥ ślokā maitreya yaiḥ śrutaiḥ mamatvaṃ vilayaṃ yāti tāpanyastaṃ yathā himam //
इत्य् एष कथितः सम्यङ् मनोर् वंशो मया तव यत्र स्थितिप्रवृत्तस्य विष्णोर् अंशांशका नृपाः ॥
ity eṣa kathitaḥ samyaṅ manor vaṃśo mayā tava yatra sthitipravṛttasya viṣṇor aṃśāṃśakā nṛpāḥ //
शृणोति य इमं भक्त्या मनोर् वंशम् अनुक्रमात् तस्य पापम् अशेषं वै प्रणश्यत्य् अमलात्मनः ॥
śṛṇoti ya imaṃ bhaktyā manor vaṃśam anukramāt tasya pāpam aśeṣaṃ vai praṇaśyaty amalātmanaḥ //
धनधान्यर्द्धिम् अतुलां प्राप्नोत्य् अव्याहतेन्द्रियः श्रुत्वैवम् अखिलं वंशं प्रशस्तं शशिसूर्ययोः इक्ष्वाकुजह्नुमान्धातृसगराविक्षितान् रघून् ॥
dhanadhānyarddhim atulāṃ prāpnoty avyāhatendriyaḥ śrutvaivam akhilaṃ vaṃśaṃ praśastaṃ śaśisūryayoḥ ikṣvākujahnumāndhātṛsagarāvikṣitān raghūn //
ययातिनहुषाद्यांश् च ज्ञात्वा निष्ठाम् उपागतान् महाबलान् महावीर्यान् अनन्तधनसंचयान् ॥
yayātinahuṣādyāṃś ca jñātvā niṣṭhām upāgatān mahābalān mahāvīryān anantadhanasaṃcayān //
कृतान् कालेन बलिना कथाशेषान् नराधिपान् ॥
kṛtān kālena balinā kathāśeṣān narādhipān //
श्रुत्वा न पुत्रदारादौ गृहक्षेत्रादिके तथा द्रव्यादौ वा कृतप्रज्ञो ममत्वं कुरुते नरः ॥
śrutvā na putradārādau gṛhakṣetrādike tathā dravyādau vā kṛtaprajño mamatvaṃ kurute naraḥ //
तप्तं तपो यैः पुरुषप्रवीरैर् उद्बाहुभिर् वर्षगणान् अनेकान् इष्टाश् च यज्ञा बलिनो ऽतिवीर्याः कृतास् तु कालेन कथावशेषाः ॥
taptaṃ tapo yaiḥ puruṣapravīrair udbāhubhir varṣagaṇān anekān iṣṭāś ca yajñā balino 'tivīryāḥ kṛtās tu kālena kathāvaśeṣāḥ //
पृथुः समस्तान् प्रचचार लोकान् अव्याहतो यो ऽरिविदारिचक्रः स कालवाताभिहतो विनष्टः क्षिप्तं यथा शाल्मलितूलम् अग्नौ ॥
pṛthuḥ samastān pracacāra lokān avyāhato yo 'rividāricakraḥ sa kālavātābhihato vinaṣṭaḥ kṣiptaṃ yathā śālmalitūlam agnau //
यः कार्तवीर्यो बुभुजे समस्तान् द्वीपान् समाक्रम्य हतारिचक्रः कथाप्रसङ्गेष्व् अभिधीयमानः स एव संकल्पविकल्पहेतुः ॥
yaḥ kārtavīryo bubhuje samastān dvīpān samākramya hatāricakraḥ kathāprasaṅgeṣv abhidhīyamānaḥ sa eva saṃkalpavikalpahetuḥ //
दशाननावीक्षितराघवाणाम् ऐश्वर्यम् उद्भासितदिङ्मुखानाम् भस्मापि जातं न कथं क्षणेन भ्रूभङ्गपातेन धिग् अन्तकस्य ॥
daśānanāvīkṣitarāghavāṇām aiśvaryam udbhāsitadiṅmukhānām bhasmāpi jātaṃ na kathaṃ kṣaṇena bhrūbhaṅgapātena dhig antakasya //
कथाशरीरत्वम् अवाप यद् वै मान्धातृनामा भुवि चक्रवर्ती श्रुत्वापि तं को हि करोति साधुर् ममत्वम् आत्मन्य् अपि मन्दचेताः ॥
kathāśarīratvam avāpa yad vai māndhātṛnāmā bhuvi cakravartī śrutvāpi taṃ ko hi karoti sādhur mamatvam ātmany api mandacetāḥ //
भगीरथाद्याः सगरः ककुत्स्थो दशाननो राघवलक्ष्मणौ च युधिष्ठिराद्याश् च बभूवुर् एते सत्यं न मिथ्या क्व नु ते न विद्मः ॥
bhagīrathādyāḥ sagaraḥ kakutstho daśānano rāghavalakṣmaṇau ca yudhiṣṭhirādyāś ca babhūvur ete satyaṃ na mithyā kva nu te na vidmaḥ //
ये साम्प्रतं ये च नृपा भविष्याः प्रोक्ता मया विप्रवरोग्रवीर्याः ये ते तथान्ये च तथाभिधेयाः सर्वे भविष्यन्ति यथैव पूर्वे ॥
ye sāmprataṃ ye ca nṛpā bhaviṣyāḥ proktā mayā vipravarogravīryāḥ ye te tathānye ca tathābhidheyāḥ sarve bhaviṣyanti yathaiva pūrve //
एतद् विदित्वा न नरेण कार्यं ममत्वम् आत्मन्य् अपि पण्डितेन तिष्ठन्तु तावत् तनयात्मजायाः क्षेत्रादयो ये तु शरीरतो ऽन्ये ॥
etad viditvā na nareṇa kāryaṃ mamatvam ātmany api paṇḍitena tiṣṭhantu tāvat tanayātmajāyāḥ kṣetrādayo ye tu śarīrato 'nye //
[[इति श्रीविष्णुपुराणे चतुर्थे ऽंशे चतुर्विंशो ऽध्यायः ]]
[[iti śrīviṣṇupurāṇe caturthe 'ṃśe caturviṃśo 'dhyāyaḥ ]]