Aṃśa 5 · Chapter 16

केशी चापि बलोदग्रः कंसदूतप्रचोदितः कृष्णस्य निधनाकाङ्क्षी वृन्दावनम् उपागमत् ॥

keśī cāpi balodagraḥ kaṃsadūtapracoditaḥ kṛṣṇasya nidhanākāṅkṣī vṛndāvanam upāgamat //

स खुरक्षतभूपृष्ठः सटाक्षेपधुताम्बुदः प्लुतविक्रान्तचन्द्रार्कमार्गो गोपान् उपाद्रवत् ॥

sa khurakṣatabhūpṛṣṭhaḥ saṭākṣepadhutāmbudaḥ plutavikrāntacandrārkamārgo gopān upādravat //

तस्य हेषितशब्देन गोपाला दैत्यवाजिनः गोप्यश् च भयसंविग्ना गोविन्दं शरणं ययुः ॥

tasya heṣitaśabdena gopālā daityavājinaḥ gopyaś ca bhayasaṃvignā govindaṃ śaraṇaṃ yayuḥ //

त्राहि त्राहीति गोविन्दः श्रुत्वा तेषां तदा वचः सतोयजलदध्वानगम्भीरम् इदम् उक्तवान् ॥

trāhi trāhīti govindaḥ śrutvā teṣāṃ tadā vacaḥ satoyajaladadhvānagambhīram idam uktavān //

अलं त्रासेन गोपालाः केशिनः किं भयातुरैः भवद्भिर् गोपजातीयैर् वीरवीर्यं विलोप्यते ॥

alaṃ trāsena gopālāḥ keśinaḥ kiṃ bhayāturaiḥ bhavadbhir gopajātīyair vīravīryaṃ vilopyate //

किम् अनेनाल्पसारेण हेषिताटोपकारिणा दैतेयबलवाह्येन वल्गता दुष्टवाजिना ॥

kim anenālpasāreṇa heṣitāṭopakāriṇā daiteyabalavāhyena valgatā duṣṭavājinā //

एह्य् एहि दुष्ट कृष्णो ऽहं पूष्णोर् इव पिनाकधृत् पातयिष्यामि दशनान् वदनाद् अखिलांस् तव ॥

ehy ehi duṣṭa kṛṣṇo 'haṃ pūṣṇor iva pinākadhṛt pātayiṣyāmi daśanān vadanād akhilāṃs tava //

इत्य् उक्त्वास्फोट्य गोविन्दः केशिनः संमुखं ययौ विवृतास्यस् तु सो ऽप्य् एनं दैतेयाश्व उपाद्रवत् ॥

ity uktvāsphoṭya govindaḥ keśinaḥ saṃmukhaṃ yayau vivṛtāsyas tu so 'py enaṃ daiteyāśva upādravat //

बाहुम् आभोगिनं कृत्वा मुखे तस्य जनार्दनः प्रवेशयाम् आस तदा केशिनो दुष्टवाजिनः ॥

bāhum ābhoginaṃ kṛtvā mukhe tasya janārdanaḥ praveśayām āsa tadā keśino duṣṭavājinaḥ //

केशिनो वदनं तेन विशता कृष्णबाहुना शातिता दशनाः पेतुः सिताभ्रावयवा इव ॥

keśino vadanaṃ tena viśatā kṛṣṇabāhunā śātitā daśanāḥ petuḥ sitābhrāvayavā iva //

कृष्णस्य ववृधे बाहुः केशिदेहगतो द्विज विनाशाय यथा व्याधिर् आसंभूतेर् उपेक्षितः ॥

kṛṣṇasya vavṛdhe bāhuḥ keśidehagato dvija vināśāya yathā vyādhir āsaṃbhūter upekṣitaḥ //

विपाटितौष्ठो बहुलं सफेनं रुधिरं वमन् ॥

vipāṭitauṣṭho bahulaṃ saphenaṃ rudhiraṃ vaman //

सो ऽक्षिणी विवृते चक्रे निःसृते मुक्तबन्धने ॥

so 'kṣiṇī vivṛte cakre niḥsṛte muktabandhane //

जघान धरणीं पादैः शकृन्मूत्रं समुत्सृजन् स्वेदार्द्रगात्रः श्रान्तश् च निर्यत्नः सो ऽभवत् ततः ॥

jaghāna dharaṇīṃ pādaiḥ śakṛnmūtraṃ samutsṛjan svedārdragātraḥ śrāntaś ca niryatnaḥ so 'bhavat tataḥ //

व्यादितास्यो महारौद्रः सो ऽसुरः कृष्णबाहुना निपपात द्विधाभूतो वैद्युतेन यथा द्रुमः ॥

vyāditāsyo mahāraudraḥ so 'suraḥ kṛṣṇabāhunā nipapāta dvidhābhūto vaidyutena yathā drumaḥ //

द्विपादपृष्ठपुच्छार्धश्रवणैकाक्षिनासिके केशिनस् ते द्विधाभूते शकले द्वे विरेजतुः ॥

dvipādapṛṣṭhapucchārdhaśravaṇaikākṣināsike keśinas te dvidhābhūte śakale dve virejatuḥ //

हत्वा तु केशिनं कृष्णो गोपालैर् मुदितैर् वृतः अनायस्ततनुः स्वस्थो हसंस् तत्रैव तस्थिवान् ॥

hatvā tu keśinaṃ kṛṣṇo gopālair muditair vṛtaḥ anāyastatanuḥ svastho hasaṃs tatraiva tasthivān //

ततो गोप्यश् च गोपाश् च हते केशिनि विस्मिताः तुष्टुवुः पुण्डरीकाक्षम् अनुरागमनोरमम् ॥

tato gopyaś ca gopāś ca hate keśini vismitāḥ tuṣṭuvuḥ puṇḍarīkākṣam anurāgamanoramam //

अथाहान्तरितो विप्रो नारदो जलदे स्थितः केशिनं निहतं दृष्ट्वा हर्षनिर्भरमानसः ॥

athāhāntarito vipro nārado jalade sthitaḥ keśinaṃ nihataṃ dṛṣṭvā harṣanirbharamānasaḥ //

साधु साधु जगन्नाथ लीलयैव यद् अच्युत निहतो ऽयं त्वया केशी क्लेशदस् त्रिदिवौकसाम् ॥

sādhu sādhu jagannātha līlayaiva yad acyuta nihato 'yaṃ tvayā keśī kleśadas tridivaukasām //

युद्धोत्सुको ऽहम् अत्यर्थं नरवाजिमहाहवम् अवृत्तपूर्वम् अन्यत्र द्रष्टुं स्वर्गाद् उपागतः ॥

yuddhotsuko 'ham atyarthaṃ naravājimahāhavam avṛttapūrvam anyatra draṣṭuṃ svargād upāgataḥ //

स्वकर्माण्य् अवतारे ते कृतानि मधुसूदन यानि तैर् विस्मितं चेतस् तोषम् एतेन मे गतम् ॥

svakarmāṇy avatāre te kṛtāni madhusūdana yāni tair vismitaṃ cetas toṣam etena me gatam //

तुरगस्यास्य शक्रो ऽपि कृष्ण देवाश् च बिभ्यति धूतकेसरजालस्य ह्रेषतो ऽभ्रावलोकिनः ॥

turagasyāsya śakro 'pi kṛṣṇa devāś ca bibhyati dhūtakesarajālasya hreṣato 'bhrāvalokinaḥ //

यस्मात् त्वयैष दुष्टात्मा हतः केशी जनार्दन तस्मात् केशवनाम्ना त्वं लोके ख्यातो भविष्यसि ॥

yasmāt tvayaiṣa duṣṭātmā hataḥ keśī janārdana tasmāt keśavanāmnā tvaṃ loke khyāto bhaviṣyasi //

स्वस्त्य् अस्तु ते गमिष्यामि कंसयुद्धे ऽधुना पुनः परश्वो ऽहं समेष्यामि त्वया केशिनिषूदन ॥

svasty astu te gamiṣyāmi kaṃsayuddhe 'dhunā punaḥ paraśvo 'haṃ sameṣyāmi tvayā keśiniṣūdana //

उग्रसेनसुते कंसे सानुगे विनिपातिते भारावतारकर्ता त्वं पृथिव्याः पृथिवीधर ॥

ugrasenasute kaṃse sānuge vinipātite bhārāvatārakartā tvaṃ pṛthivyāḥ pṛthivīdhara //

तत्रानेकप्रकाराणि युद्धानि पृथिवीक्षिताम् द्रष्टव्यानि मया युष्मत्प्रणीतानि जनार्दन ॥

tatrānekaprakārāṇi yuddhāni pṛthivīkṣitām draṣṭavyāni mayā yuṣmatpraṇītāni janārdana //

सो ऽहं यास्यामि गोविन्द देवकार्यं महत् कृतम् त्वया सभाजितश् चाहं स्वस्ति ते ऽस्तु व्रजाम्य् अहम् ॥

so 'haṃ yāsyāmi govinda devakāryaṃ mahat kṛtam tvayā sabhājitaś cāhaṃ svasti te 'stu vrajāmy aham //

नारदे तु गते कृष्णः सह गोपैर् अविस्मितः विवेश गोकुलं गोपीनेत्रपानैकभाजनम् ॥

nārade tu gate kṛṣṇaḥ saha gopair avismitaḥ viveśa gokulaṃ gopīnetrapānaikabhājanam //