Aṃśa 4 · Chapter 11

अतः परं ययातेः प्रथमपुत्रस्य यदोर् वंशम् अहं कथयामि । यत्राशेषलोकनिवासिमनुष्यसिद्धगन्धर्वयक्षराक्षसगुह्यककिंपुरुषाप्सरोरगविहगदैत्यदानवरुद्रवस्वश्वि मरुद्देवर्षिद्विजर्षिमुमुक्षिभिर् धर्मार्थकाममोक्षार्थिभिस् तत्तत्फललाभाय सदाभिष्टुतापरिच्छेद्यमाहात्म्येनांशेन भगवान् अनादिनिधनो विष्णुर् अवततार ॥

ataḥ paraṃ yayāteḥ prathamaputrasya yador vaṃśam ahaṃ kathayāmi | yatrāśeṣalokanivāsimanuṣyasiddhagandharvayakṣarākṣasaguhyakakiṃpuruṣāpsaroragavihagadaityadānavarudravasvaśvi maruddevarṣidvijarṣimumukṣibhir dharmārthakāmamokṣārthibhis tattatphalalābhāya sadābhiṣṭutāparicchedyamāhātmyenāṃśena bhagavān anādinidhano viṣṇur avatatāra ||

अत्र च श्लोकः । यदोर् वंशं नरः श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । यत्रावतीर्णं विष्ण्वाख्यं परं ब्रह्म निराकृति ॥

atra ca ślokaḥ | yador vaṃśaṃ naraḥ śrutvā sarvapāpaiḥ pramucyate | yatrāvatīrṇaṃ viṣṇvākhyaṃ paraṃ brahma nirākṛti ||

सहस्रजित्क्रोष्टुनलरघुसंज्ञाश् चत्वारो यदुपुत्रा बभूवुः । सहस्रजित्पुत्रः शतजित् । तस्य हैहयहेहयवेणुहयास् त्रयः पुत्रा बभूवुः । हैहयपुत्रो धर्मस् तस्यापि धर्मनेत्रस् ततः कुन्तिः कुन्तेः साहंजित् । तत्तनयो महिष्मान् ॥

sahasrajitkroṣṭunalaraghusaṃjñāś catvāro yaduputrā babhūvuḥ | sahasrajitputraḥ śatajit | tasya haihayahehayaveṇuhayās trayaḥ putrā babhūvuḥ | haihayaputro dharmas tasyāpi dharmanetras tataḥ kuntiḥ kunteḥ sāhaṃjit | tattanayo mahiṣmān ||

तस्माद् भद्रश्रेण्यस् ततो दुर्दमस् तस्माद् धनकः । धनकस्य कृतवीर्यकृताग्निकृतधर्मकृतौजसश् चत्वारः पुत्राः । कृतवीर्याद् अर्जुनः सप्तद्वीपपतिर् बाहुसहस्री जज्ञे । यो ऽसौ भगवदंशम् अत्रिकुलप्रसूतं दत्तात्रेयाख्यम् आराध्य बाहुसहस्रम् अधर्मसेवानिवारणं धर्मेण पृथिवीजयं धर्मतश् चानुपालनम् अरातिभ्यो ऽपराजयम् अखिलजगत्प्रख्यातपुरुषाच् च मृत्युम् इत्य् एतान् वरान् अभिलषितवांल् लेभे च ॥

tasmād bhadraśreṇyas tato durdamas tasmād dhanakaḥ | dhanakasya kṛtavīryakṛtāgnikṛtadharmakṛtaujasaś catvāraḥ putrāḥ | kṛtavīryād arjunaḥ saptadvīpapatir bāhusahasrī jajñe | yo 'sau bhagavadaṃśam atrikulaprasūtaṃ dattātreyākhyam ārādhya bāhusahasram adharmasevānivāraṇaṃ dharmeṇa pṛthivījayaṃ dharmataś cānupālanam arātibhyo 'parājayam akhilajagatprakhyātapuruṣāc ca mṛtyum ity etān varān abhilaṣitavāṃl lebhe ca ||

तेनेयम् अशेषद्वीपवती पृथिवी सम्यक् परिपालिता । दश यज्ञसहस्राण्य् असाव् अयजत् ॥

teneyam aśeṣadvīpavatī pṛthivī samyak paripālitā | daśa yajñasahasrāṇy asāv ayajat ||

तस्य च श्लोको ऽद्यापि गीयते ।

tasya ca śloko 'dyāpi gīyate |

अनष्टद्रव्यता च तस्य राज्ये ऽभवत् । एवं पञ्चाशीतिवर्षसहस्राण्य् अव्याहतारोग्यश्रीबलपराक्रमो राज्यम् अकरोत् ॥

anaṣṭadravyatā ca tasya rājye 'bhavat | evaṃ pañcāśītivarṣasahasrāṇy avyāhatārogyaśrībalaparākramo rājyam akarot ||

माहिष्मत्यां दिग्विजयाभ्यागतो नर्मदाजलावगाहनक्रीडातिपानमदाकुलेनायत्नेनैव तेनाशेषदेवदैत्यगन्धर्वेशजयोद्भूतमदावलेपो ऽपि रावणः पशुर् इव बद्ध्वा स्वनगरैकान्ते स्थापितः ॥

māhiṣmatyāṃ digvijayābhyāgato narmadājalāvagāhanakrīḍātipānamadākulenāyatnenaiva tenāśeṣadevadaityagandharveśajayodbhūtamadāvalepo 'pi rāvaṇaḥ paśur iva baddhvā svanagaraikānte sthāpitaḥ ||

यश् च पञ्चाशीतिवर्षसहस्रोपलक्षणकालावसाने भगवन्नारायणांशेन परशुरामेणोपसंहृतः । तस्य च पुत्रशतप्रधानाः पञ्च पुत्रा बभूवुः । शूरशूरसेनवृषणमधुजयध्वजसंज्ञाः ॥

yaś ca pañcāśītivarṣasahasropalakṣaṇakālāvasāne bhagavannārāyaṇāṃśena paraśurāmeṇopasaṃhṛtaḥ | tasya ca putraśatapradhānāḥ pañca putrā babhūvuḥ | śūraśūrasenavṛṣaṇamadhujayadhvajasaṃjñāḥ ||

जयध्वजात् तालजङ्घः पुत्रो ऽभवत् । तालजङ्घस्य तालजङ्घाख्यं पुत्रशतम् आसीत् । येषां ज्येष्ठो वीतिहोत्रस् तथान्यो भरतः । भरताद् वृषसुजातौ च । वृषस्य पुत्रो मधुर् अभवत् । तस्यापि वृष्णिप्रमुखं पुत्रशतम् आसीत् । यतो वृष्णिसंज्ञाम् एतद् गोत्रम् अवाप ॥

jayadhvajāt tālajaṅghaḥ putro 'bhavat | tālajaṅghasya tālajaṅghākhyaṃ putraśatam āsīt | yeṣāṃ jyeṣṭho vītihotras tathānyo bharataḥ | bharatād vṛṣasujātau ca | vṛṣasya putro madhur abhavat | tasyāpi vṛṣṇipramukhaṃ putraśatam āsīt | yato vṛṣṇisaṃjñām etad gotram avāpa ||

मधुसंज्ञाहेतुश् च मधुर् अभवत् । यादवाश् च यदुनामोपलक्षणात् ॥

madhusaṃjñāhetuś ca madhur abhavat | yādavāś ca yadunāmopalakṣaṇāt ||

[[इति श्रीविष्णुपुराणे चतुर्थे ऽंशे एकादशो ऽध्यायः ]]

[[iti śrīviṣṇupurāṇe caturthe 'ṃśe ekādaśo 'dhyāyaḥ ]]