69 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे विष्णुमाहात्म्ये सप्तत्रिंशो ऽध्यायः नारद उवाच किन्तत्स्तोत्रं महाभाग कथं तुष्टो जनार्दनः । उक्तङ्कः पुण्यपुरुषः कीदृशं लब्धवान्वरम्
69 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge viṣṇumāhātmye saptatriṃśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca kintatstotraṃ mahābhāga kathaṃ tuṣṭo janārdanaḥ / uktaṅkaḥ puṇyapuruṣaḥ kīdṛśaṃ labdhavānvaram
1 ॥ सनक उवाच उत्तङ्कस्तु तदा विप्रो हरिध्यानपरायणः । पादोदकस्य माहात्म्यं दृष्ट्वा तुष्टाव भक्तितः
1 // sanaka uvāca uttaṅkastu tadā vipro haridhyānaparāyaṇaḥ / pādodakasya māhātmyaṃ dṛṣṭvā tuṣṭāva bhaktitaḥ
2 ॥ उत्तङ्क उवाच नतो ऽस्मि नारायणमादिदेवं जगन्निवासं जगदेकबन्धुम् । चक्राब्जशार्ङ्गीसिधरं महान्तं स्मृतार्तिनिघ्नं शरणं प्रपद्ये
2 // uttaṅka uvāca nato 'smi nārāyaṇamādidevaṃ jagannivāsaṃ jagadekabandhum / cakrābjaśārṅgīsidharaṃ mahāntaṃ smṛtārtinighnaṃ śaraṇaṃ prapadye
3 ॥ यन्निभिजाब्ज प्रभवो विधाता सृजत्यमुं लोकसमुञ्चयं च । यत्क्रोधजो हॄन्ति जगञ्च रुद्रस्तमादिदेवं प्रणतो ऽस्मि विष्णुम्
3 // yannibhijābja prabhavo vidhātā sṛjatyamuṃ lokasamuñcayaṃ ca / yatkrodhajo hṝnti jagañca rudrastamādidevaṃ praṇato 'smi viṣṇum
4 ॥ पद्मापतिं पद्मदलायताक्षं विचित्रवीर्यं निखिलैकहेतुम् । वेदान्तवेद्यं पुकुषं पुराणं तैजोनिधिं विष्णुमहं प्रपन्नः
4 // padmāpatiṃ padmadalāyatākṣaṃ vicitravīryaṃ nikhilaikahetum / vedāntavedyaṃ pukuṣaṃ purāṇaṃ taijonidhiṃ viṣṇumahaṃ prapannaḥ
5 ॥ आत्माक्षरः सर्वगतो ऽच्युताख्यो ज्ञानात्मको ज्ञानविदां शरण्यः । ज्ञानैकवेद्यो भगवाननादिः प्रसीदतां व्यष्टिस प्रष्टिरुपः
5 // ātmākṣaraḥ sarvagato 'cyutākhyo jñānātmako jñānavidāṃ śaraṇyaḥ / jñānaikavedyo bhagavānanādiḥ prasīdatāṃ vyaṣṭisa praṣṭirupaḥ
6 ॥ अनन्तवीयो गुणजातिहीनां गुणात्मको ज्ञानविदां वरष्टः । नित्यः प्रपन्नार्ति हरः परात्मा दयांबुधिर्मे वरदस्तु भघूयात्
6 // anantavīyo guṇajātihīnāṃ guṇātmako jñānavidāṃ varaṣṭaḥ / nityaḥ prapannārti haraḥ parātmā dayāṃbudhirme varadastu bhaghūyāt
7 ॥ यः स्थूलसूक्ष्मादिविशेषभेदौर्जगद्यथावत्स्वकृतं प्रविष्टः । त्वमेव तत्सर्वमनन्तसारं त्वत्तः परं नास्ति यतः परात्मन्
7 // yaḥ sthūlasūkṣmādiviśeṣabhedaurjagadyathāvatsvakṛtaṃ praviṣṭaḥ / tvameva tatsarvamanantasāraṃ tvattaḥ paraṃ nāsti yataḥ parātman
8 ॥ अगोचरं यत्तव शुद्धरूरं मायाविहीनं गुणजातिहीनम् । निरञ्जनं निर्मलमप्रमेयं पश्यन्ति सन्तः परमार्थसंज्ञम्
8 // agocaraṃ yattava śuddharūraṃ māyāvihīnaṃ guṇajātihīnam / nirañjanaṃ nirmalamaprameyaṃ paśyanti santaḥ paramārthasaṃjñam
9 ॥ एकेन हेम्रैव विभूषणानि यातानि भेदत्वमुपाधिभेदात् । तथैव सर्वेष्वर एक एव प्रदृश्यते भिन्न इवारिवलात्मा
9 // ekena hemraiva vibhūṣaṇāni yātāni bhedatvamupādhibhedāt / tathaiva sarveṣvara eka eva pradṛśyate bhinna ivārivalātmā
10 ॥ यन्मायया मोहितचेतसस्तं पश्यन्ति नात्मानमपि प्रसिद्धम् । त एव मायारहितास्तदेव पसअयन्ति सर्वात्मकमात्मरुपम्
10 // yanmāyayā mohitacetasastaṃ paśyanti nātmānamapi prasiddham / ta eva māyārahitāstadeva pasaayanti sarvātmakamātmarupam
11 ॥ विभुं ज्योतिरनौपम्यं विष्णुसंज्ञं नमाम्यहम् । समस्तमेतदुद्भूतं यतो यत्र प्रतिष्टितम्
11 // vibhuṃ jyotiranaupamyaṃ viṣṇusaṃjñaṃ namāmyaham / samastametadudbhūtaṃ yato yatra pratiṣṭitam
12 ॥ यतश्चैतन्यमायातं यद्रूपं तस्य वै नमः । अप्रमेयमनादारमाधाराधेयरूपकम्
12 // yataścaitanyamāyātaṃ yadrūpaṃ tasya vai namaḥ / aprameyamanādāramādhārādheyarūpakam
13 ॥ परमानन्दचिन्मात्रं वासुदेवं नतो ऽस्म्यहम् । हृद्गुहानिलयं देवं योगिभिः परिसेवितम्
13 // paramānandacinmātraṃ vāsudevaṃ nato 'smyaham / hṛdguhānilayaṃ devaṃ yogibhiḥ parisevitam
14 ॥ योगानामादिभूतं तं नमामि प्रणवस्थितम् । नादात्मकं नादबीजं प्रणवात्मकमव्ययम्
14 // yogānāmādibhūtaṃ taṃ namāmi praṇavasthitam / nādātmakaṃ nādabījaṃ praṇavātmakamavyayam
15 ॥ सद्भघावं सञ्चिदानन्दं तं वन्दे तिग्मचक्रिणम् । अजरं साक्षिणं त्वस्य ह्यवाङ्मनसगोचरम्
15 // sadbhaghāvaṃ sañcidānandaṃ taṃ vande tigmacakriṇam / ajaraṃ sākṣiṇaṃ tvasya hyavāṅmanasagocaram
16 ॥ निरञ्जनमनन्ताख्यं विष्णुरुपं नतो ऽस्म्यहम् । इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः
16 // nirañjanamanantākhyaṃ viṣṇurupaṃ nato 'smyaham / indriyāṇi mano buddhiḥ sattvaṃ tejo balaṃ dhṛtiḥ
17 ॥ वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्र ज्ञमेव च । विद्याविद्यात्मकं प्राहुः परात्परतरं तथा
17 // vāsudevātmakānyāhuḥ kṣetraṃ kṣetra jñameva ca / vidyāvidyātmakaṃ prāhuḥ parātparataraṃ tathā
18 ॥ अनादिनिधनं शान्तं सर्वधातारमच्युतम् । ये प्रपन्ना महात्मानस्तेषां मुक्तिर्हि शाश्वती
18 // anādinidhanaṃ śāntaṃ sarvadhātāramacyutam / ye prapannā mahātmānasteṣāṃ muktirhi śāśvatī
19 ॥ वरं वरेण्यं वरदं पुराणं सनातनं सर्वगतं समस्तम् । नतो ऽस्मि भूयो ऽपि नतो ऽस्मि भूयो ऽपि नतो ऽस्मि भूयः
19 // varaṃ vareṇyaṃ varadaṃ purāṇaṃ sanātanaṃ sarvagataṃ samastam / nato 'smi bhūyo 'pi nato 'smi bhūyo 'pi nato 'smi bhūyaḥ
20 ॥ यत्पाद तोयं भघवरोगवैद्यो यत्पादपांशुर्विमलत्वसिद्ध्यै । यन्नाम दुष्कर्मनिवारणायचय तमप्रमेयं पुरुषं भजामि
20 // yatpāda toyaṃ bhaghavarogavaidyo yatpādapāṃśurvimalatvasiddhyai / yannāma duṣkarmanivāraṇāyacaya tamaprameyaṃ puruṣaṃ bhajāmi
21 ॥ सद्रूपं तमसद्रूपं सदसद्रूपमव्ययम् । तत्तद्विलक्षणं श्रेष्ठं श्रेष्ठाच्छ्रष्ठतरं भजे
21 // sadrūpaṃ tamasadrūpaṃ sadasadrūpamavyayam / tattadvilakṣaṇaṃ śreṣṭhaṃ śreṣṭhācchraṣṭhataraṃ bhaje
22 ॥ निरञ्जनं निराकारं पूर्णमाकाशमध्यगम् । परं च विद्याविद्याभ्यां हृदंबुजनिवासिनम्
22 // nirañjanaṃ nirākāraṃ pūrṇamākāśamadhyagam / paraṃ ca vidyāvidyābhyāṃ hṛdaṃbujanivāsinam
23 ॥ स्वप्रकाशमनिर्देष्यं महतां च महत्तरम् । अणोरणीयांसमजं सर्वोपाधिविवर्जितम्
23 // svaprakāśamanirdeṣyaṃ mahatāṃ ca mahattaram / aṇoraṇīyāṃsamajaṃ sarvopādhivivarjitam
24 ॥ यन्नित्यं परमानन्दं परं ब्रह्म सनातनम् । विष्णुसंज्ञं जगद्धाम तमस्मि शरणं गतः
24 // yannityaṃ paramānandaṃ paraṃ brahma sanātanam / viṣṇusaṃjñaṃ jagaddhāma tamasmi śaraṇaṃ gataḥ
25 ॥ यं भजन्ति क्रियानिष्टायं पश्यन्ति च योगिनः । पूज्यात्पूज्यतरं शान्तं गतो ऽस्मि शरणं प्रभुम्
25 // yaṃ bhajanti kriyāniṣṭāyaṃ paśyanti ca yoginaḥ / pūjyātpūjyataraṃ śāntaṃ gato 'smi śaraṇaṃ prabhum
26 ॥ यं न पश्यन्ति विद्वांसो य एतद्व्याव्य तिष्टति । सर्वस्मादधिकं नित्यं नतो ऽस्मि विभुमव्ययम्
26 // yaṃ na paśyanti vidvāṃso ya etadvyāvya tiṣṭati / sarvasmādadhikaṃ nityaṃ nato 'smi vibhumavyayam
27 ॥ अन्तः करणसंयोगाज्जीव इत्युच्यते च यः । अविद्याकार्य रहितः परमात्मेति गीयते
27 // antaḥ karaṇasaṃyogājjīva ityucyate ca yaḥ / avidyākārya rahitaḥ paramātmeti gīyate
28 ॥ सर्वात्मकं सर्वहेतुं स्रवकर्मफलप्पदम् । वरं वरेण्यमजनं प्रणतो ऽस्मि परात्परम्
28 // sarvātmakaṃ sarvahetuṃ sravakarmaphalappadam / varaṃ vareṇyamajanaṃ praṇato 'smi parātparam
29 ॥ सर्वज्ञं सर्वगं शान्तं सर्वान्तया मिणं हरिम् । ज्ञानात्मकं ज्ञाननिधिं ज्ञानसंस्थं विभुं भजे
29 // sarvajñaṃ sarvagaṃ śāntaṃ sarvāntayā miṇaṃ harim / jñānātmakaṃ jñānanidhiṃ jñānasaṃsthaṃ vibhuṃ bhaje
30 ॥ नमाम्यहं वेदनिधिं मुरारिं वेदान्त विज्ञानसुनिश्चितार्थम् । सूर्येदुवत्प्रोज्ज्वलने त्रमिन्द्रं रवगस्वरुपं वपतिस्वरूपम्
30 // namāmyahaṃ vedanidhiṃ murāriṃ vedānta vijñānasuniścitārtham / sūryeduvatprojjvalane tramindraṃ ravagasvarupaṃ vapatisvarūpam
31 ॥ सर्वेश्वरं सर्वगतं महान्तं वेदात्मकं वेदविदांवरिष्टम् । तंवाङ्मनो ऽचिन्त्यमनन्तशक्तिं ज्ञानैकवेद्यं पुरुषं भजामि
31 // sarveśvaraṃ sarvagataṃ mahāntaṃ vedātmakaṃ vedavidāṃvariṣṭam / taṃvāṅmano 'cintyamanantaśaktiṃ jñānaikavedyaṃ puruṣaṃ bhajāmi
32 ॥ इन्द्राग्निकालासुरपाशिवायुसोमेषमार्त्तण्डपुरन्दराद्यैः । यः पाति लोकान्परिपूर्णभावस्तमप्रमेयं शरणं प्रपद्ये
32 // indrāgnikālāsurapāśivāyusomeṣamārttaṇḍapurandarādyaiḥ / yaḥ pāti lokānparipūrṇabhāvastamaprameyaṃ śaraṇaṃ prapadye
33 ॥ सहस्रशीर्षं च सहस्रपादं सहस्रबाहुः च सहस्रनेत्रम् । समस्तयज्ञैः परिजुष्टमाद्यं नतो ऽस्मि तुष्टिप्रदमुग्रवीर्यम्
33 // sahasraśīrṣaṃ ca sahasrapādaṃ sahasrabāhuḥ ca sahasranetram / samastayajñaiḥ parijuṣṭamādyaṃ nato 'smi tuṣṭipradamugravīryam
34 ॥ कालात्मकं कालविभागहेतुं गुणत्रयातीतमहं गुणज्ञम् । गुणप्रियं कामदमस्तसंगमतीन्द्रियं विश्वभघुजं वितृष्णम्
34 // kālātmakaṃ kālavibhāgahetuṃ guṇatrayātītamahaṃ guṇajñam / guṇapriyaṃ kāmadamastasaṃgamatīndriyaṃ viśvabhaghujaṃ vitṛṣṇam
35 ॥ निरीहमग्र्यं मनसाप्यगम्यं मनोमयं चान्नमयं निरूढम् । विज्ञानभेदं प्रतिपन्नकल्पं न वाङ्मयं प्राणमयं भजामि
35 // nirīhamagryaṃ manasāpyagamyaṃ manomayaṃ cānnamayaṃ nirūḍham / vijñānabhedaṃ pratipannakalpaṃ na vāṅmayaṃ prāṇamayaṃ bhajāmi
36 ॥ न यस्य रूपं न बलप्रभावो न यस्य कर्माणि न यत्प्रमाणम् । जानन्ति देवा कमलोद्भवाद्यस्तोष्याम्यहं तं कथमात्मरूपम्
36 // na yasya rūpaṃ na balaprabhāvo na yasya karmāṇi na yatpramāṇam / jānanti devā kamalodbhavādyastoṣyāmyahaṃ taṃ kathamātmarūpam
37 ॥ संसारसिधौ पतितं कदर्यं मोहाकुलं कामशतेन बद्धम् । अकीर्तिभाजं पिशुनं कृतघ्नं सदाशुचिं पापरतं प्रमन्युम् । दयांबुधे पाहि भयाकुलं मां पुनः पुनस्त्वां शरणं प्रपद्ये
37 // saṃsārasidhau patitaṃ kadaryaṃ mohākulaṃ kāmaśatena baddham / akīrtibhājaṃ piśunaṃ kṛtaghnaṃ sadāśuciṃ pāparataṃ pramanyum / dayāṃbudhe pāhi bhayākulaṃ māṃ punaḥ punastvāṃ śaraṇaṃ prapadye
38 ॥ इति प्रसादितस्तेन दयालसुः कमलापतिः । प्रत्यक्षतामगात्तस्य भगवांस्तेजसां निधिः
38 // iti prasāditastena dayālasuḥ kamalāpatiḥ / pratyakṣatāmagāttasya bhagavāṃstejasāṃ nidhiḥ
39 ॥ अतसी पुष्पसंकाशं फुल्लपङ्कजलोचनन् । किरीटिनं कुण्डलिनं हारकेयूरभूषितम्
39 // atasī puṣpasaṃkāśaṃ phullapaṅkajalocanan / kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ hārakeyūrabhūṣitam
40 ॥ श्रीवत्सकौस्तुभधरं हेमयज्ञोपवीतिननम् । नासाविन्यस्तमुक्ता भवर्धमानतनुच्छविम्
40 // śrīvatsakaustubhadharaṃ hemayajñopavītinanam / nāsāvinyastamuktā bhavardhamānatanucchavim
41 ॥ पीतांबरधरं देवं वनमालाविभूषिमत् । तुलसीकोमलदलैरर्चिताङ्घ्निं महाद्युतिम्
41 // pītāṃbaradharaṃ devaṃ vanamālāvibhūṣimat / tulasīkomaladalairarcitāṅghniṃ mahādyutim
42 ॥ किङ्किणीनूपुरा द्यैश्च शोभितं गरुडध्वजम् । दृष्ट्वा नानाम विप्रेन्द्रो दण्डवत्क्षितिमण्डले
42 // kiṅkiṇīnūpurā dyaiśca śobhitaṃ garuḍadhvajam / dṛṣṭvā nānāma viprendro daṇḍavatkṣitimaṇḍale
43 ॥ अभ्यषिञ्चद्धरेः पादावुत्तङ्को हर्षवारिभिः । मुरारे रक्ष रक्षेति व्याहरन्नान्यधीस्तदा
43 // abhyaṣiñcaddhareḥ pādāvuttaṅko harṣavāribhiḥ / murāre rakṣa rakṣeti vyāharannānyadhīstadā
44 ॥ तमुत्थाप्य महाविष्णुरालिलिङ्ग दयापरः । वरं वृणुष्व वत्सेति प्रोवाच मुनिपुङ्गवम्
44 // tamutthāpya mahāviṣṇurāliliṅga dayāparaḥ / varaṃ vṛṇuṣva vatseti provāca munipuṅgavam
45 ॥ असाध्यं नास्ति किञ्चित्ते प्रसन्ने मयि सत्तम । इतीरितं समाकर्ण्य ह्युत्तङ्कश्चक्रपाणिना । पुनः प्रणम्य तं प्राह देवदेवं जनार्द्दनम्
45 // asādhyaṃ nāsti kiñcitte prasanne mayi sattama / itīritaṃ samākarṇya hyuttaṅkaścakrapāṇinā / punaḥ praṇamya taṃ prāha devadevaṃ janārddanam
46 ॥ किं मां मोहयसीश त्वं किमन्यैर्देव मे वरैः । त्वयि भक्तिर्दृढा मे ऽस्तु जन्मजन्मान्तरेष्वपि
46 // kiṃ māṃ mohayasīśa tvaṃ kimanyairdeva me varaiḥ / tvayi bhaktirdṛḍhā me 'stu janmajanmāntareṣvapi
47 ॥ कीटेषु पक्षिषु मृगेषु सरीसृपेषु रक्षः पिशाचमनुजेष्वपि यत्र तत्रजजातस्य मे भवतु केशव ते प्रसाद्दात्त्वय्येव भक्तिरचलाव्यभिचारणी च
47 // kīṭeṣu pakṣiṣu mṛgeṣu sarīsṛpeṣu rakṣaḥ piśācamanujeṣvapi yatra tatrajajātasya me bhavatu keśava te prasāddāttvayyeva bhaktiracalāvyabhicāraṇī ca
48 ॥ एवमस्त्विति लोकेशः शङ्खप्रान्तेन संस्पृशन् दिव्यज्ञानं ददौ तस्मै योगिनामपिदुर्लमभघम्
48 // evamastviti lokeśaḥ śaṅkhaprāntena saṃspṛśan divyajñānaṃ dadau tasmai yogināmapidurlamabhagham
49 ॥ पुः स्तुवन्तं विप्रेन्द्रं देवदेवो जनार्द्दनः इदमाह स्मितमुखो हस्तं तच्छिरसि न्यसन्
49 // puḥ stuvantaṃ viprendraṃ devadevo janārddanaḥ idamāha smitamukho hastaṃ tacchirasi nyasan
50 ॥ श्रीभगवानुवाच आराधय क्रियायोगैर्मां सदा द्विजसत्तम् । नरनारायणस्थानं व्रज मोक्षं गमिष्यसि
50 // śrībhagavānuvāca ārādhaya kriyāyogairmāṃ sadā dvijasattam / naranārāyaṇasthānaṃ vraja mokṣaṃ gamiṣyasi
51 ॥ त्वया कृतमिदं स्तोत्रं यः पठेत्सततं नरः । सर्वान्कामानवाप्यान्ते मोक्षभागी भवेत्ततः
51 // tvayā kṛtamidaṃ stotraṃ yaḥ paṭhetsatataṃ naraḥ / sarvānkāmānavāpyānte mokṣabhāgī bhavettataḥ
52 ॥ इत्युक्त्वा भाधवो विप्रं तत्रैवान्तर्दधे मुने । नरनरायणस्थानमुत्तङ्को ऽपि ततो ययौ
52 // ityuktvā bhādhavo vipraṃ tatraivāntardadhe mune / naranarāyaṇasthānamuttaṅko 'pi tato yayau
53 ॥ कस्माद्भक्तिः सदा कार्या देवदेवस्य चक्रिणः । हरिभक्तिः परा प्रोक्ता सर्वकामपलप्रदा
53 // kasmādbhaktiḥ sadā kāryā devadevasya cakriṇaḥ / haribhaktiḥ parā proktā sarvakāmapalapradā
54 ॥ उतङ्को भाक्तिभावेन क्रियायोगपरो मुने । पूजयन्माधयवं नित्यं नरनारायणाश्रमे
54 // utaṅko bhāktibhāvena kriyāyogaparo mune / pūjayanmādhayavaṃ nityaṃ naranārāyaṇāśrame
55 ॥ ज्ञानविज्ञानसंपन्नः संच्छिन्नद्वैतसंशयः । आवाप दुरवापं वै तद्विष्णोः परमं पदम्
55 // jñānavijñānasaṃpannaḥ saṃcchinnadvaitasaṃśayaḥ / āvāpa duravāpaṃ vai tadviṣṇoḥ paramaṃ padam
56 ॥ पूजितो नमितो वापि संस्मृतो वापि मोक्षदः । नारायणो जगन्नाथो भक्तानां मानवर्द्धनः
56 // pūjito namito vāpi saṃsmṛto vāpi mokṣadaḥ / nārāyaṇo jagannātho bhaktānāṃ mānavarddhanaḥ
57 ॥ तस्मान्नारायणं देवमनन्तमपराजितम् । इहामुत्र सुखप्रेप्सुः पूजयेद्भक्तिसंयुतः
57 // tasmānnārāyaṇaṃ devamanantamaparājitam / ihāmutra sukhaprepsuḥ pūjayedbhaktisaṃyutaḥ
58 ॥ यः पठेदिदमाख्यानं शृणुयाद्वासमाहितः । सो ऽपि सर्वाघनिर्मुक्तः प्रयाति भवनं हरेः
58 // yaḥ paṭhedidamākhyānaṃ śṛṇuyādvāsamāhitaḥ / so 'pi sarvāghanirmuktaḥ prayāti bhavanaṃ hareḥ