99 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीये पुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने एकादशीव्रतमहिमानुवर्णनं नाम त्रयोविंशो ऽयायः सूत उवाच एतन्निशम्य सनकोदितमप्रमेयं पुण्यं हरेर्दिनभवं निखिलोत्तमं च । पापौघशान्तिकरणं व्रतसारमेवं ब्रह्मात्मजः पुनरभाषत हर्षयुक्तः
99 // iti śrībṛhannāradīye purāṇe pūrvabhāge prathamapāde vratākhyāne ekādaśīvratamahimānuvarṇanaṃ nāma trayoviṃśo 'yāyaḥ sūta uvāca etanniśamya sanakoditamaprameyaṃ puṇyaṃ harerdinabhavaṃ nikhilottamaṃ ca / pāpaughaśāntikaraṇaṃ vratasāramevaṃ brahmātmajaḥ punarabhāṣata harṣayuktaḥ
1 ॥ नारद उवाच कथितं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थकोविद । व्रताख्यानं महापुण्यं यथावद्धरिभक्तिदम्
1 // nārada uvāca kathitaṃ bhavatā sarvaṃ mune tattvārthakovida / vratākhyānaṃ mahāpuṇyaṃ yathāvaddharibhaktidam
2 ॥ इदानीं श्रोतुमिच्छामि वर्णाचचारविधिं मुने । तथा सर्वाश्रमाचारं प्रायश्चित्तविधिं तथा
2 // idānīṃ śrotumicchāmi varṇācacāravidhiṃ mune / tathā sarvāśramācāraṃ prāyaścittavidhiṃ tathā
3 ॥ एतत्सर्वं महाभाग सर्वतत्त्वार्थकोविद । कृपया परया मह्यं यथावद्वक्तुमर्हसि
3 // etatsarvaṃ mahābhāga sarvatattvārthakovida / kṛpayā parayā mahyaṃ yathāvadvaktumarhasi
4 ॥ सनक उवाच शृणुष्व मुनिशार्दूल यथा भक्तप्रियङ्करः । वर्णाश्रमाचारपरैः पूज्यते हरिरव्ययः
4 // sanaka uvāca śṛṇuṣva muniśārdūla yathā bhaktapriyaṅkaraḥ / varṇāśramācāraparaiḥ pūjyate hariravyayaḥ
5 ॥ मन्वाद्यैरुदितं यच्च वर्णाश्रमनिबन्धनम् । तत्ते वक्ष्यामि विधिवद्भक्तो ऽसि त्वमधोक्षजे
5 // manvādyairuditaṃ yacca varṇāśramanibandhanam / tatte vakṣyāmi vidhivadbhakto 'si tvamadhokṣaje
6 ॥ ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चत्वार एव ते । वर्णा इति समाख्याता एतेषु ब्राह्मणो ऽधिकः
6 // brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścatvāra eva te / varṇā iti samākhyātā eteṣu brāhmaṇo 'dhikaḥ
7 ॥ ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या द्विजाः प्रोक्तास्त्रयस्ताथा । मातृतश्चोपनयनाद्दि जत्वं प्राप्यते त्रिभिः
7 // brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā dvijāḥ proktāstrayastāthā / mātṛtaścopanayanāddi jatvaṃ prāpyate tribhiḥ
8 ॥ एतैर्वर्णैः सर्वधर्माः कार्या वर्णानुरुपतः । स्ववर्णधर्मत्यगेन पाषण्डः प्रोच्यते बुधैः
8 // etairvarṇaiḥ sarvadharmāḥ kāryā varṇānurupataḥ / svavarṇadharmatyagena pāṣaṇḍaḥ procyate budhaiḥ
9 ॥ स्वगृह्यचोदितं कर्मद्विजः कुर्वन्कृती भवेत् । अन्यथा पतितो भूयात्सर्वधर्मबहिष्कृतः
9 // svagṛhyacoditaṃ karmadvijaḥ kurvankṛtī bhavet / anyathā patito bhūyātsarvadharmabahiṣkṛtaḥ
10 ॥ युगधर्मः परिगार्या वेर्णैरेतैर्यथोचितम् । देशाचारास्तथाग्राह्याः स्मृतिधर्माविरोधतः
10 // yugadharmaḥ parigāryā verṇairetairyathocitam / deśācārāstathāgrāhyāḥ smṛtidharmāvirodhataḥ
11 ॥ कर्मणा मनसा वाचा यत्नाद्धर्ंमं समाचरेत् । अस्वर्ग्यं लोकविद्विष्टं धर्म्यमप्याचरेन्नतु
11 // karmaṇā manasā vācā yatnāddharṃmaṃ samācaret / asvargyaṃ lokavidviṣṭaṃ dharmyamapyācarennatu
12 ॥ समुद्रयात्रास्वीकारः कमण्डलुविधारणम् । द्विजानामसवर्णासु कन्या सूपयमस्तथा
12 // samudrayātrāsvīkāraḥ kamaṇḍaluvidhāraṇam / dvijānāmasavarṇāsu kanyā sūpayamastathā
13 ॥ देवराच्च सुतोत्पत्तिर्मधुपर्के पशोर्वधः । मांसादनं तथा श्राद्धे वानप्रस्थआश्रमस्तथा
13 // devarācca sutotpattirmadhuparke paśorvadhaḥ / māṃsādanaṃ tathā śrāddhe vānaprasthaāśramastathā
14 ॥ दत्ताक्षतायाः कन्यायाः पुनर्दानं वराय च । नैष्टिकं ब्रह्मचर्यं च नरमेधाश्चमेधकौ
14 // dattākṣatāyāḥ kanyāyāḥ punardānaṃ varāya ca / naiṣṭikaṃ brahmacaryaṃ ca naramedhāścamedhakau
15 ॥ महाप्रस्थानगमनं गोमेधश्च तथा मखः । एतान्धर्मान्कलियुके वर्ज्यानाहुर्मनीषिणः
15 // mahāprasthānagamanaṃ gomedhaśca tathā makhaḥ / etāndharmānkaliyuke varjyānāhurmanīṣiṇaḥ
16 ॥ देशाचाराः परिग्राह्यास्तत्तद्देशगतैर्नरैः । अन्यथा पतितो ज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः
16 // deśācārāḥ parigrāhyāstattaddeśagatairnaraiḥ / anyathā patito jñeyaḥ sarvadharmabahiṣkṛtaḥ
17 ॥ ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च द्विजोत्तमा । क्रियाः सामान्यतो वक्ष्ये तच्छृणुष्व समाहितः
17 // brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca dvijottamā / kriyāḥ sāmānyato vakṣye tacchṛṇuṣva samāhitaḥ
18 ॥ दानं दद्यार्द्वह्मणेभ्यस्तथा यज्ञैर्यजेत्सुरान् । वृत्त्यर्थं याचयेच्चैव अन्यानध्यापयेत्तथा
18 // dānaṃ dadyārdvahmaṇebhyastathā yajñairyajetsurān / vṛttyarthaṃ yācayeccaiva anyānadhyāpayettathā
19 ॥ याजयेद्यजने योग्यान्विप्रो नित्योदकी भवेत् । कुर्य्याच्च वेदग्रहणं तथाग्रेश्च परिग्रहम्
19 // yājayedyajane yogyānvipro nityodakī bhavet / kuryyācca vedagrahaṇaṃ tathāgreśca parigraham
20 ॥ ग्राह्येर् द्व्ये च पारक्ये समबुद्धिर्भवेत्तथा । सर्वलोकहितं कृर्यान्मृदुवाक्यमुदीरयेत्
20 // grāhyer dvye ca pārakye samabuddhirbhavettathā / sarvalokahitaṃ kṛryānmṛduvākyamudīrayet
21 ॥ ऋतावभिगमः पत्न्यां शस्यते ब्राह्मणस्य वै । न कस्याप्यहितं ब्रूयाद्विष्णुपूजापरो भवेत्
21 // ṛtāvabhigamaḥ patnyāṃ śasyate brāhmaṇasya vai / na kasyāpyahitaṃ brūyādviṣṇupūjāparo bhavet
22 ॥ दद्याद्दानानि विप्रेभ्यः क्षत्रियो ऽपि द्विजोत्तम । कुर्य्याच्च वेदग्रहणं यज्ञैर्द्देवान्यजेत्तथा
22 // dadyāddānāni viprebhyaḥ kṣatriyo 'pi dvijottama / kuryyācca vedagrahaṇaṃ yajñairddevānyajettathā
23 ॥ शस्त्राजीवी भवेच्चैव पालयेद्धर्मतो महीम् । दुष्टानां शासनं कुर्य्याच्छिष्टानां पालनं तथा
23 // śastrājīvī bhaveccaiva pālayeddharmato mahīm / duṣṭānāṃ śāsanaṃ kuryyācchiṣṭānāṃ pālanaṃ tathā
24 ॥ पाशुपाल्यं च वाणिज्यं कृंषिश्च द्विजसत्तम । वेदस्याध्ययनं चैव वैश्यस्यापि प्रकीर्त्तितम्
24 // pāśupālyaṃ ca vāṇijyaṃ kṛṃṣiśca dvijasattama / vedasyādhyayanaṃ caiva vaiśyasyāpi prakīrttitam
25 ॥ कुर्याच्च दारग्रहणं धर्माश्चैव समाचरेत् । क्रयविक्रयजर्वापि धनैः कारुक्रियोद्भवैः
25 // kuryācca dāragrahaṇaṃ dharmāścaiva samācaret / krayavikrayajarvāpi dhanaiḥ kārukriyodbhavaiḥ
26 ॥ दद्याद्दानानि शूद्रो ऽपि पाकयज्ञैर्यजेन्न च । ब्राह्मणक्षत्रियविशां शुश्रूषानि रतो भवेत्
26 // dadyāddānāni śūdro 'pi pākayajñairyajenna ca / brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śuśrūṣāni rato bhavet
27 ॥ ऋतुकालाभिगामीच स्वदारेषु भवेत्तथा । सर्वलोकहितोषित्वं मङ्गलं प्रियवादिता
27 // ṛtukālābhigāmīca svadāreṣu bhavettathā / sarvalokahitoṣitvaṃ maṅgalaṃ priyavāditā
28 ॥ अनायासो मनोहर्षस्तितिक्षा नातिमानिता । सामान्यं सर्ववर्णानां मुनिभिः परिकीर्तितम्
28 // anāyāso manoharṣastitikṣā nātimānitā / sāmānyaṃ sarvavarṇānāṃ munibhiḥ parikīrtitam
29 ॥ सर्वे च मुनितां यान्ति स्वाश्रमोचितकर्मणा । ब्राह्मणः क्षत्रियाचारमाश्रयेदापदि द्विज
29 // sarve ca munitāṃ yānti svāśramocitakarmaṇā / brāhmaṇaḥ kṣatriyācāramāśrayedāpadi dvija
30 ॥ क्षत्रियो ऽपि च विड्वृत्तिमत्यापदि समाश्रयेत् । नाश्रयेच्छूद्रवृत्तिं तु अत्यापद्यपि वै द्विजः
30 // kṣatriyo 'pi ca viḍvṛttimatyāpadi samāśrayet / nāśrayecchūdravṛttiṃ tu atyāpadyapi vai dvijaḥ
31 ॥ यद्याश्रयेद्दिजो मूढस्तदा चाण्डासतां व्रजेत् । ब्राह्मणक्षत्रियविशां त्रयाणां मुनिसत्तम
31 // yadyāśrayeddijo mūḍhastadā cāṇḍāsatāṃ vrajet / brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ trayāṇāṃ munisattama
32 ॥ चत्वार आश्रमाः प्रोक्ताः पञ्चमो नोपपद्यते । ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुश्च सत्तम
32 // catvāra āśramāḥ proktāḥ pañcamo nopapadyate / brahmacārī gṛhī vānaprastho bhikṣuśca sattama
33 ॥ चतुर्भिराश्रमैरेभिः साध्यते धर्म उत्तमः । विष्णुस्तुष्यति विप्रेन्द्र कर्मयोगरतात्मनः
33 // caturbhirāśramairebhiḥ sādhyate dharma uttamaḥ / viṣṇustuṣyati viprendra karmayogaratātmanaḥ
34 ॥ निःस्पृहाशान्तमनसः स्वकर्मनिरतस्य च । ततो याति परं स्थानं यतो नावर्त्तते पुनः
34 // niḥspṛhāśāntamanasaḥ svakarmaniratasya ca / tato yāti paraṃ sthānaṃ yato nāvarttate punaḥ