28 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने मासोपवासवर्णनं नाम द्वादशो ऽध्यायः सनक उवाच इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् । सर्वपापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम्
28 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde vratākhyāne māsopavāsavarṇanaṃ nāma dvādaśo 'dhyāyaḥ sanaka uvāca idamanyatpravakṣyāmi vrataṃ trailokyaviśrutam / sarvapāpapraśamanaṃ sarvakāmaphalapradam
1 ॥ ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां चैव योपिताम् । मोक्षदं कुर्वतां भक्त्या विष्णोः प्रियतरं द्विज
1 // brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ caiva yopitām / mokṣadaṃ kurvatāṃ bhaktyā viṣṇoḥ priyataraṃ dvija
2 ॥ एकादशीव्रतं नाम सर्वाभीष्टप्रदं नृणाम् ।. कर्त्तव्यं सर्वथा विप्रविष्णुप्रीतिकरं यतः
2 // ekādaśīvrataṃ nāma sarvābhīṣṭapradaṃ nṛṇām /. karttavyaṃ sarvathā vipraviṣṇuprītikaraṃ yataḥ
3 ॥ एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोपरि । यो भुङ्क्ते सो ऽत्र पापीयान्परत्र नरकं व्रजेत्
3 // ekādaśyāṃ na bhuñjīta pakṣayorubhayopari / yo bhuṅkte so 'tra pāpīyānparatra narakaṃ vrajet
4 ॥ उपवासफलं लिप्सुर्जह्याद्भुक्तिचतुष्टयम् । पूर्वापरदिने गत्रावहोरात्रं तु मध्यमे
4 // upavāsaphalaṃ lipsurjahyādbhukticatuṣṭayam / pūrvāparadine gatrāvahorātraṃ tu madhyame
5 ॥ एकादशीदिने यस्तु भोक्तुमिच्छति मानवः । स भोक्तुं सर्वलपापानि स्पृहयालुर्नसंशयः
5 // ekādaśīdine yastu bhoktumicchati mānavaḥ / sa bhoktuṃ sarvalapāpāni spṛhayālurnasaṃśayaḥ
6 ॥ भवेद्दशम्यामेकाशीद्वादश्यां च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति
6 // bhaveddaśamyāmekāśīdvādaśyāṃ ca munīśvara / ekādaśyāṃ nirāhāro yadi muktimabhīpsati
7 ॥ यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि विप्र हरेश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति
7 // yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca / annamāśritya tiṣṭhanti tāni vipra hareśvara / ekādaśyāṃ nirāhāro yadi muktimabhīpsati
8 ॥ यानि कानि च पापानि ब्रह्महकत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति
8 // yāni kāni ca pāpāni brahmahakatyādikāni ca / annamāśritya tiṣṭhanti tāni ca munīśvara / ekādaśyāṃ nirāhāro yadi muktimabhīpsati
8 ॥ यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च च ॥ अन्नमाश्रित्य तिष्टन्ति तानि विप्र हरेर्दिने
8 // yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca ca // annamāśritya tiṣṭanti tāni vipra harerdine
9 ॥ ब्रह्महत्यादिपापानां कथञ्चिन्निष्कृतिर्भवेत् । एकादश्यां तु यो भुङ्क्ते तस्य नैवास्ति निष्कृतिः
9 // brahmahatyādipāpānāṃ kathañcinniṣkṛtirbhavet / ekādaśyāṃ tu yo bhuṅkte tasya naivāsti niṣkṛtiḥ
9 ॥ महापातकयुक्तो वायुक्तो वा सर्व पानकैः । एकादश्यां निराहारः स्थित्वा याति परां गतिम्
9 // mahāpātakayukto vāyukto vā sarva pānakaiḥ / ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvā yāti parāṃ gatim
10 ॥ एकादशी महापुण्या विष्णोः प्रियतमा तिथिः । संसेव्या सर्वथा विप्रैः संसारच्छे दलिप्सुभिः
10 // ekādaśī mahāpuṇyā viṣṇoḥ priyatamā tithiḥ / saṃsevyā sarvathā vipraiḥ saṃsāracche dalipsubhiḥ
11 ॥ दशम्यां प्रातरुत्थाय दन्तधावनपूर्वकम् । स्नापयेद्विधिवद्विष्णुं पूजयेत्प्रयतेन्द्रियः
11 // daśamyāṃ prātarutthāya dantadhāvanapūrvakam / snāpayedvidhivadviṣṇuṃ pūjayetprayatendriyaḥ
12 ॥ एकादश्यां निराहारो निगृहीतेन्द्रियो भवेत् । शयीत सन्निधौ विष्णोर्नारायणपरायणः
12 // ekādaśyāṃ nirāhāro nigṛhītendriyo bhavet / śayīta sannidhau viṣṇornārāyaṇaparāyaṇaḥ
13 ॥ एकादश्यां तथा स्नात्वा संपूज्यच च जनार्दनम् । गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततस्त्वे वसुदीरयेत्
13 // ekādaśyāṃ tathā snātvā saṃpūjyaca ca janārdanam / gandhapuṣpādibhiḥ samyak tatastve vasudīrayet
14 ॥ एकादश्यां निराहारः स्थित्वाद्याहं परे ऽहनि । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत
14 // ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvādyāhaṃ pare 'hani / bhokṣyāmi puṇḍarīkākṣa śaraṇaṃ me bhavācyuta
15 ॥ इमं मन्त्रं समुच्चार्थं देव देवस्य चक्रिणः । भक्तिभावेन तुष्टात्मा उपवासं समर्पयेत्
15 // imaṃ mantraṃ samuccārthaṃ deva devasya cakriṇaḥ / bhaktibhāvena tuṣṭātmā upavāsaṃ samarpayet
16 ॥ देवस्य पुरतः कुर्याज्जागरं नियतो व्रती । गीतैर्वाद्यैशअच नृत्यैश्च पुराणश्रवणादिभिः
16 // devasya purataḥ kuryājjāgaraṃ niyato vratī / gītairvādyaiśaaca nṛtyaiśca purāṇaśravaṇādibhiḥ
17 ॥ ततः प्रातः समुत्थाय द्वादशीदिवसे व्रती । स्नात्वा च विधिवद्विष्णुं पूजयत्प्रयतेन्द्रियः
17 // tataḥ prātaḥ samutthāya dvādaśīdivase vratī / snātvā ca vidhivadviṣṇuṃ pūjayatprayatendriyaḥ
18 ॥ पञ्चामृतेन संस्नाप्य एकादश्यां जनार्द्दनम् । द्वादश्यां पयसा विप्र हरिसारुपप्यमषश्नुते
18 // pañcāmṛtena saṃsnāpya ekādaśyāṃ janārddanam / dvādaśyāṃ payasā vipra harisārupapyamaṣaśnute
19 ॥ अज्ञानतिमिरान्धस्य व्रतेनानेन केशव । प्रसीद सुमुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव
19 // ajñānatimirāndhasya vratenānena keśava / prasīda sumukho bhūtvā jñānadṛṣṭiprado bhava
20 ॥ एवं विज्ञाप्य विप्रेन्द्र माधवं सुसमाहितः । ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या दद्याद्वै दक्षिणां तथा
20 // evaṃ vijñāpya viprendra mādhavaṃ susamāhitaḥ / brahmaṇānbhojayecchaktyā dadyādvai dakṣiṇāṃ tathā
21 ॥ ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं नारायणपरायणः । कृतपञ्चमहायज्ञः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
21 // tataḥ svabandhubhiḥ sārddhaṃ nārāyaṇaparāyaṇaḥ / kṛtapañcamahāyajñaḥ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ
22 ॥ एवं यः प्रयतः कुर्यात्पुण्यमेकादशीव्रतम् । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम्
22 // evaṃ yaḥ prayataḥ kuryātpuṇyamekādaśīvratam / sa yāti viṣṇubhavanaṃ punarāvṛttidurlabham
23 ॥ उपवासव्रतपरो धर्मकार्यचपरायणः । चाण्डालान्पतकितांश्चैव नेक्षेदपि कदाचन
23 // upavāsavrataparo dharmakāryacaparāyaṇaḥ / cāṇḍālānpatakitāṃścaiva nekṣedapi kadācana
24 ॥ नास्तिकान्भिन्नमर्योदान्निन्दकान्पिशुनांस्तथा । उपवास व्रतपरो नालपेच्च कदाचन
24 // nāstikānbhinnamaryodānnindakānpiśunāṃstathā / upavāsa vrataparo nālapecca kadācana
25 ॥ वृषलीसूतिपोष्टारं वृषलीपतिमेव च । अयाज्ययाजकं चैव नालपेत्सर्वदा व्रती
25 // vṛṣalīsūtipoṣṭāraṃ vṛṣalīpatimeva ca / ayājyayājakaṃ caiva nālapetsarvadā vratī
26 ॥ कुण्डशिनं गायकं च तथा देवलकाशिनम् । भिषजं काव्यकर्त्तारं देवद्विजविरोधिनम्
26 // kuṇḍaśinaṃ gāyakaṃ ca tathā devalakāśinam / bhiṣajaṃ kāvyakarttāraṃ devadvijavirodhinam
27 ॥ परान्नलोलुपं चैव परस्त्रीनिरतं तथा । व्रतोपवासनिरतो वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत्
27 // parānnalolupaṃ caiva parastrīnirataṃ tathā / vratopavāsanirato vāṅmātreṇāpi nārcayet
28 ॥ इत्येवमादिभिः शुद्धो वशी सर्वहिते रतः । उपवासपरो भूत्वा परां सिद्धिमवान्पुयात्
28 // ityevamādibhiḥ śuddho vaśī sarvahite rataḥ / upavāsaparo bhūtvā parāṃ siddhimavānpuyāt
29 ॥ नास्ति गङ्गासमं तीर्थं नास्ति मातृसमोगुरुः । नास्तु विष्णुसमं दैवं तपो नानशनात्परम्
29 // nāsti gaṅgāsamaṃ tīrthaṃ nāsti mātṛsamoguruḥ / nāstu viṣṇusamaṃ daivaṃ tapo nānaśanātparam
30 ॥ नास्ति क्षमासमा माता नास्ति कीर्तिसमं धनम् । नास्ति ज्ञानसमो लाभो लाभो न च धर्म समः पिता
30 // nāsti kṣamāsamā mātā nāsti kīrtisamaṃ dhanam / nāsti jñānasamo lābho lābho na ca dharma samaḥ pitā
31 ॥ न विवेकसमो बन्धुर्मैकादश्याः परं व्रतम् । अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
31 // na vivekasamo bandhurmaikādaśyāḥ paraṃ vratam / atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam
32 ॥ संवादं भद्रशीलस्य तत्पितुर्गुलवस्य च । पुरा हिगालवो नाम मुनिः सत्यपरायणः
32 // saṃvādaṃ bhadraśīlasya tatpiturgulavasya ca / purā higālavo nāma muniḥ satyaparāyaṇaḥ
33 ॥ उवा चस नर्मदातीरेरे शान्तो दान्तस्तपोनिधिः । बहुवृक्षसमाकीर्णे गजभल्लुनिषेविते
33 // uvā casa narmadātīrere śānto dāntastaponidhiḥ / bahuvṛkṣasamākīrṇe gajabhalluniṣevite
34 ॥ सिद्धचारणगन्धर्व यक्षविद्याधरान्विते । कन्दमूलफलैः पूर्णे मुनिवृन्दनिषेदिते
34 // siddhacāraṇagandharva yakṣavidyādharānvite / kandamūlaphalaiḥ pūrṇe munivṛndaniṣedite
35 ॥ गालवो नाम विप्रेन्द्रो निवासमकसेच्चिरम् । तस्याभवद्भद्रशील इति ख्यातः सुतो वशी
35 // gālavo nāma viprendro nivāsamakasecciram / tasyābhavadbhadraśīla iti khyātaḥ suto vaśī
36 ॥ जान्तिस्मरो महाभागो नारायणपरायणः । बालक्राडनकाले ऽपि भद्रशीलो महामतिः
36 // jāntismaro mahābhāgo nārāyaṇaparāyaṇaḥ / bālakrāḍanakāle 'pi bhadraśīlo mahāmatiḥ
37 ॥ मृदा च विष्णोः प्रतिमां कृत्वा पूजयते क्षणम् । वयस्यान्बोधयेच्चापि विष्णुः पूज्यो नरैः सदा
37 // mṛdā ca viṣṇoḥ pratimāṃ kṛtvā pūjayate kṣaṇam / vayasyānbodhayeccāpi viṣṇuḥ pūjyo naraiḥ sadā
38 ॥ एकादशीव्रतं चैव कर्त्तव्यमपि पण्डितैः । एवं ते बोधितास्तेन शिशवो ऽपि मुनीश्वर
38 // ekādaśīvrataṃ caiva karttavyamapi paṇḍitaiḥ / evaṃ te bodhitāstena śiśavo 'pi munīśvara
39 ॥ हरिं मृदैव निर्माय पृथक्संभूय वा मुदा । अर्चयन्ति महाभागा विष्णुभक्तिपरायणाः
39 // hariṃ mṛdaiva nirmāya pṛthaksaṃbhūya vā mudā / arcayanti mahābhāgā viṣṇubhaktiparāyaṇāḥ
40 ॥ नमस्कुर्वन्भद्रमति र्विष्णवे सर्वविष्णवे । सर्वेषां जगतां स्वस्ति भूयादित्यब्रवीदिदम्
40 // namaskurvanbhadramati rviṣṇave sarvaviṣṇave / sarveṣāṃ jagatāṃ svasti bhūyādityabravīdidam
41 ॥ क्रीडाकाले मुहूर्तं वा मुहूर्तार्द्धमथापि वा । एकादशीति संकल्प्यव्रतं यच्छति केशवे
41 // krīḍākāle muhūrtaṃ vā muhūrtārddhamathāpi vā / ekādaśīti saṃkalpyavrataṃ yacchati keśave
42 ॥ एवं सुचरितं दृष्ट्वा तनयं गालवो मुनिः । अपृच्छद्विस्मयाविष्टः समालिङ्ग्य तपोनिधिः
42 // evaṃ sucaritaṃ dṛṣṭvā tanayaṃ gālavo muniḥ / apṛcchadvismayāviṣṭaḥ samāliṅgya taponidhiḥ
43 ॥ गालव उवाच भद्रशील महाभाग भद्रशीलो ऽसि सुव्रत । चरितं मङ्गलं यत्ते योगिनामपि दुर्लभम्
43 // gālava uvāca bhadraśīla mahābhāga bhadraśīlo 'si suvrata / caritaṃ maṅgalaṃ yatte yogināmapi durlabham
44 ॥ हरिपूजापरो नित्यं सर्वभूतहितेरतः । एकादशीव्रतपरो निषिद्धाचारवर्जितः । निर्द्धन्द्वो निर्ममः शान्तो हरिध्यानपरायाणः
44 // haripūjāparo nityaṃ sarvabhūtahiterataḥ / ekādaśīvrataparo niṣiddhācāravarjitaḥ / nirddhandvo nirmamaḥ śānto haridhyānaparāyāṇaḥ
45 ॥ एवमेतादृशी बुद्धिः कथं जातार्भकस्यते । विनापि महतां सेवां हरिभक्तिर्हि दुर्लभा
45 // evametādṛśī buddhiḥ kathaṃ jātārbhakasyate / vināpi mahatāṃ sevāṃ haribhaktirhi durlabhā
46 ॥ स्वभावतो जनस्यास्य ह्यविद्याकामकर्मसु । प्रवर्त्तते मतिर्वत्स कथं ते ऽलौकिकी कृतिः
46 // svabhāvato janasyāsya hyavidyākāmakarmasu / pravarttate matirvatsa kathaṃ te 'laukikī kṛtiḥ
47 ॥ सत्सङ्गे ऽपि मनुष्याणां पूर्वपुण्यातिरेकतः । जायते भगवद्भक्तिस्तदहं विस्मयं गतः
47 // satsaṅge 'pi manuṣyāṇāṃ pūrvapuṇyātirekataḥ / jāyate bhagavadbhaktistadahaṃ vismayaṃ gataḥ
48 ॥ पृच्छामि प्रीतिमापन्नस्तद्भवान्वक्तुमर्हति । भद्रशीलो मुनिश्रेष्ठः पित्रैवं सुविकल्पितैः
48 // pṛcchāmi prītimāpannastadbhavānvaktumarhati / bhadraśīlo muniśreṣṭhaḥ pitraivaṃ suvikalpitaiḥ
49 ॥ जातिस्मरः सुकृतात्मा हृषथ्टप्रहसिताननः । स्वानभ्रुतं यथाव्रतं सर्वं पित्रे न्यवेदयत्
49 // jātismaraḥ sukṛtātmā hṛṣathṭaprahasitānanaḥ / svānabhrutaṃ yathāvrataṃ sarvaṃ pitre nyavedayat
50 ॥ भद्रशील उवाच शृणु तात मुनिश्रेष्ठ ह्यनुभूतं मया पुरा । जातिस्मरत्वाज्जानामि यमेन परिभाषितम्
50 // bhadraśīla uvāca śṛṇu tāta muniśreṣṭha hyanubhūtaṃ mayā purā / jātismaratvājjānāmi yamena paribhāṣitam
51 ॥ एतच्छत्वा महाभागो गालवो विस्मयोन्वितः । उवाच प्रीतिमापन्नो भद्रशीलं महामतिम्
51 // etacchatvā mahābhāgo gālavo vismayonvitaḥ / uvāca prītimāpanno bhadraśīlaṃ mahāmatim
52 ॥ गालव उवाच कस्त्वं पूर्वं महाभाग किमुक्तं च यमेन ते । कस्य वा केन वा हेतोस्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि
52 // gālava uvāca kastvaṃ pūrvaṃ mahābhāga kimuktaṃ ca yamena te / kasya vā kena vā hetostatsarvaṃ vaktumarhasi
53 ॥ भद्रशील उवाच अहमासं पुरा तात राजा सोमकुलोद्भवः । धर्मकीर्तिरिति ख्यातो दत्तात्रघेयेण शासितः
53 // bhadraśīla uvāca ahamāsaṃ purā tāta rājā somakulodbhavaḥ / dharmakīrtiriti khyāto dattātragheyeṇa śāsitaḥ
54 ॥ नव वर्षसहस्राणि महीं कृत्स्त्रमपालयम् । अधर्माश्च तथा धर्मा मया तु बहवः कृताः
54 // nava varṣasahasrāṇi mahīṃ kṛtstramapālayam / adharmāśca tathā dharmā mayā tu bahavaḥ kṛtāḥ
55 ॥ ततः श्रिया प्रमत्तो ऽहं बह्वधर्मम कारिपम् । पापण्डजनसंसर्गात्पापण्डचरितो ऽभवम्
55 // tataḥ śriyā pramatto 'haṃ bahvadharmama kāripam / pāpaṇḍajanasaṃsargātpāpaṇḍacarito 'bhavam
56 ॥ पुरार्जितानि पुण्यानि मया तु सुबहून्यपि । पापण्डैर्बाधितो ऽहं तु वेदमार्गं समत्यजम्
56 // purārjitāni puṇyāni mayā tu subahūnyapi / pāpaṇḍairbādhito 'haṃ tu vedamārgaṃ samatyajam
57 ॥ मखाश्च सर्वे विध्वस्ता कूटयुक्तिविदा मया । अधर्मनिरतं मां तु दृष्ट्वा महेशजाः
57 // makhāśca sarve vidhvastā kūṭayuktividā mayā / adharmanirataṃ māṃ tu dṛṣṭvā maheśajāḥ
58 ॥ सदैव दुष्कृतं चक्रुः षष्टांशस्तत्रमे ऽभवत् । एवं पापसमाचारो व्यसनाभिरतः सदा
58 // sadaiva duṣkṛtaṃ cakruḥ ṣaṣṭāṃśastatrame 'bhavat / evaṃ pāpasamācāro vyasanābhirataḥ sadā
59 ॥ मृगयाभिररतो भूत्वा ह्यकदा प्राविशं वनम् । ससैन्यो ऽहं वने तत्र हत्वा बहुविधान्मृगान्
59 // mṛgayābhirarato bhūtvā hyakadā prāviśaṃ vanam / sasainyo 'haṃ vane tatra hatvā bahuvidhānmṛgān
60 ॥ क्षुत्तृट्परिवृतः श्रान्तो रेवातीरमुपागमम् । रवितीक्ष्णातपल्कान्तो रेवायां स्नानमाचरम्
60 // kṣuttṛṭparivṛtaḥ śrānto revātīramupāgamam / ravitīkṣṇātapalkānto revāyāṃ snānamācaram
61 ॥ अहष्टसैन्य एकाकी पीड्यमानः क्षुधा भृशम्
61 // ahaṣṭasainya ekākī pīḍyamānaḥ kṣudhā bhṛśam
62 ॥ समेतास्तत्रघ ये केचिद्रेवातीरनिवासिनः । एकादशीव्रतपरा मया दृष्ट्वा निशामुखे
62 // sametāstatragha ye kecidrevātīranivāsinaḥ / ekādaśīvrataparā mayā dṛṣṭvā niśāmukhe
63 ॥ निराहारश्च तत्राहमे काकी कतज्जनैः सह । जागरं कृतवांश्वापि सेनया रहितो निशि
63 // nirāhāraśca tatrāhame kākī katajjanaiḥ saha / jāgaraṃ kṛtavāṃśvāpi senayā rahito niśi
64 ॥ अध्वश्रमपरिश्रान्तः क्षुत्पिपासाप्रपीडितः । तत्रैव जागरान्ते ऽहं तातपञ्चत्वमागतः
64 // adhvaśramapariśrāntaḥ kṣutpipāsāprapīḍitaḥ / tatraiva jāgarānte 'haṃ tātapañcatvamāgataḥ
65 ॥ ततो यमभटैर्बद्धो महादंष्ट्राभयङ्करैः । अनेकल्केशसंपन्नमार्गेणात्पो यमान्तिकम् । दंष्ट्राकरालवदनमपश्यं समवर्तिनम्
65 // tato yamabhaṭairbaddho mahādaṃṣṭrābhayaṅkaraiḥ / anekalkeśasaṃpannamārgeṇātpo yamāntikam / daṃṣṭrākarālavadanamapaśyaṃ samavartinam
66 ॥ अथ कालिश्चित्रगुत्पमाहूयेदमभाषत । अस्य शिक्षाविधानं च यथावद्वद पण्डितं
66 // atha kāliścitragutpamāhūyedamabhāṣata / asya śikṣāvidhānaṃ ca yathāvadvada paṇḍitaṃ
67 ॥ एवमुक्तश्चित्रगुत्पो धर्मराजेन सत्तम । चिरं विचारयामास पुनश्चेदमभापत
67 // evamuktaścitragutpo dharmarājena sattama / ciraṃ vicārayāmāsa punaścedamabhāpata
68 ॥ असौ पापरतः सत्यं तथापि शृणु धर्मप । एकादश्यां निराहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते
68 // asau pāparataḥ satyaṃ tathāpi śṛṇu dharmapa / ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
69 ॥ एष रेवातटे रम्ये निराहारो हरेर्दिने । जागरं चोपवासं च कृत्वा निषअपापतां गतः
69 // eṣa revātaṭe ramye nirāhāro harerdine / jāgaraṃ copavāsaṃ ca kṛtvā niṣaapāpatāṃ gataḥ
70 ॥ यानि कानि च पापानि कृतानि सुबहूनि च । तानि सर्वाणि नष्टानि ह्युपवासप्रभावतः
70 // yāni kāni ca pāpāni kṛtāni subahūni ca / tāni sarvāṇi naṣṭāni hyupavāsaprabhāvataḥ
71 ॥ एवमुक्तो धर्मराजश्चित्रगुत्पेन धीमता ।ऽ नानाम दण्डवद्भूमौ ममाग्रे सो ऽनुकंपितः
71 // evamukto dharmarājaścitragutpena dhīmatā /' nānāma daṇḍavadbhūmau mamāgre so 'nukaṃpitaḥ
72 ॥ पूजयामास मां तत्र भक्तिभावेन धैर्मराट् । ततश्च स्वभटान्सर्वानाहूयेदमुवाच ह
72 // pūjayāmāsa māṃ tatra bhaktibhāvena dhairmarāṭ / tataśca svabhaṭānsarvānāhūyedamuvāca ha
73 ॥ धर्मराज उवाच शृणुध्वं मद्वचो दूता हितं वक्ष्याम्यनुत्तममम् । धर्ममार्गरता न्मर्त्यान्मानयध्वं ममान्तिकम्
73 // dharmarāja uvāca śṛṇudhvaṃ madvaco dūtā hitaṃ vakṣyāmyanuttamamam / dharmamārgaratā nmartyānmānayadhvaṃ mamāntikam
74 ॥ ये विष्णुपूजनरताः प्रयताः कृतज्ञाश्चैकादशीव्रतपरा विजितेन्द्रियाश्च । नारायणाच्युतहरे शरणं भवेति शान्ता वदन्ति सततं तरसात्यजध्वम्
74 // ye viṣṇupūjanaratāḥ prayatāḥ kṛtajñāścaikādaśīvrataparā vijitendriyāśca / nārāyaṇācyutahare śaraṇaṃ bhaveti śāntā vadanti satataṃ tarasātyajadhvam
75 ॥ नारायणाच्युत जनार्दन कृष्ण विष्णो पद्मेश पद्मजपितः शिव शङ्करेति । नित्यं वदन्त्यखिललोक हिताः प्रशान्ता दूरद्भटास्त्यजता तान्न ममैषु शिक्षा
75 // nārāyaṇācyuta janārdana kṛṣṇa viṣṇo padmeśa padmajapitaḥ śiva śaṅkareti / nityaṃ vadantyakhilaloka hitāḥ praśāntā dūradbhaṭāstyajatā tānna mamaiṣu śikṣā
76 ॥ नारायणार्पितकृतान्हरिभक्तिभजः स्वाचारमार्गनिरतान् गुरुसेवकांश्च । सत्पात्रदान निरतांश्च सुदीनपाल्लान्दूतास्त्यजध्वमनिशं हरिनामसक्तान्
76 // nārāyaṇārpitakṛtānharibhaktibhajaḥ svācāramārganiratān gurusevakāṃśca / satpātradāna niratāṃśca sudīnapāllāndūtāstyajadhvamaniśaṃ harināmasaktān
77 ॥ पाषण्डसङ्गरहितान्द्विजभक्तिनिष्ठान्सत्संगलोल्लुपतरांश्च तथातिथेयान् । शंभौ हरौ च समबुद्धिमतस्तथैव दूतास्त्यजध्वमुपकारपराञ्जनानाम्
77 // pāṣaṇḍasaṅgarahitāndvijabhaktiniṣṭhānsatsaṃgalollupatarāṃśca tathātitheyān / śaṃbhau harau ca samabuddhimatastathaiva dūtāstyajadhvamupakāraparāñjanānām
78 ॥ ये वर्जिता हरिकथामृतसेवनैश्च नारायणस्मृतिपरायणमानसैश्च ॥ विर्पन्द्रपादजलसेचनतो ऽप्रहृष्टांस्तान्पापिनो मम भटा गृहमानयध्वम्
78 // ye varjitā harikathāmṛtasevanaiśca nārāyaṇasmṛtiparāyaṇamānasaiśca // virpandrapādajalasecanato 'prahṛṣṭāṃstānpāpino mama bhaṭā gṛhamānayadhvam
79 ॥ ये मातृतातपरिभर्त्सनशीलिनश्च लोकद्विषो हितजनाहितकर्मणश्च । देवस्वलोभनिरताञ्जननाशकर्तृआनत्रानयध्वमपराधपरांश्च दूताः
79 // ye mātṛtātaparibhartsanaśīlinaśca lokadviṣo hitajanāhitakarmaṇaśca / devasvalobhaniratāñjananāśakartṛānatrānayadhvamaparādhaparāṃśca dūtāḥ
80 ॥ एकादशीव्रतपराङ्मुखमुग्रशीलं लोकापवादनिरतं परनिन्दकं च । ग्रामस्य नाशकरमुत्तमवैरयुक्तं दूताः समानयत विप्रधनेषु लुब्धम्
80 // ekādaśīvrataparāṅmukhamugraśīlaṃ lokāpavādanirataṃ paranindakaṃ ca / grāmasya nāśakaramuttamavairayuktaṃ dūtāḥ samānayata vipradhaneṣu lubdham
81 ॥ ये विष्णुभक्तिविमुखाः प्रणमन्ति नैव नारायणं हि शरणागतपालकं च । विष्णवालयं च नहि यान्ति नराः सुमूर्खास्तानानयध्वमतिपापरतान्प्रसाह्य
81 // ye viṣṇubhaktivimukhāḥ praṇamanti naiva nārāyaṇaṃ hi śaraṇāgatapālakaṃ ca / viṣṇavālayaṃ ca nahi yānti narāḥ sumūrkhāstānānayadhvamatipāparatānprasāhya
82 ॥ एवं श्रुतं यदा तत्र यमेन परिभाषितम् । मयानुतापदग्धेन स्मृतं तत्कर्म निन्दितम्
82 // evaṃ śrutaṃ yadā tatra yamena paribhāṣitam / mayānutāpadagdhena smṛtaṃ tatkarma ninditam
83 ॥ असत्कर्मानुतापेन सद्धर्मश्रवणेन च । तत्रैव सर्वपापानि निःशेषाणि गतानि मे
83 // asatkarmānutāpena saddharmaśravaṇena ca / tatraiva sarvapāpāni niḥśeṣāṇi gatāni me
84 ॥ पापशेषाद्विनिर्मुक्तं हरिसारुप्यतां गतम् । सहस्रसूर्यसंकाशं प्रणनाम यमश्च तम्
84 // pāpaśeṣādvinirmuktaṃ harisārupyatāṃ gatam / sahasrasūryasaṃkāśaṃ praṇanāma yamaśca tam
85 ॥ एवं दृष्ट्वा विस्मितास्ते यमदूता भयोत्कटाः । विश्वासं परमं चक्रुर्यमेन परिभाषिते
85 // evaṃ dṛṣṭvā vismitāste yamadūtā bhayotkaṭāḥ / viśvāsaṃ paramaṃ cakruryamena paribhāṣite
86 ॥ ततः संपूज्य मां कालो विमानशतसंकुलम् । सद्यः संप्रेषयामास तद्विष्णोः परमं पदम्
86 // tataḥ saṃpūjya māṃ kālo vimānaśatasaṃkulam / sadyaḥ saṃpreṣayāmāsa tadviṣṇoḥ paramaṃ padam
87 ॥ विमानकोटिभिः सार्द्धं सर्वभोगसमन्वितैः । कर्मणा तेन विप्रर्षे विष्णुलोके मयोषितम्
87 // vimānakoṭibhiḥ sārddhaṃ sarvabhogasamanvitaiḥ / karmaṇā tena viprarṣe viṣṇuloke mayoṣitam
88 ॥ कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । स्थित्वा विष्णुपदं पश्चादिन्द्रलोकमुपगमम्
88 // kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca / sthitvā viṣṇupadaṃ paścādindralokamupagamam
89 ॥ तत्रापि सर्वभोगाढ्यः सर्वदेवनमस्कृतः । तावत्कालं दिविस्थित्वा ततो भूमिमुपागतः
89 // tatrāpi sarvabhogāḍhyaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ / tāvatkālaṃ divisthitvā tato bhūmimupāgataḥ
90 ॥ अत्रापि विष्णुभक्तानां जातो ऽहं भवतां कुले । जातिस्मरत्वाडज्जानामि सर्वमेतन्मुनीशअवर
90 // atrāpi viṣṇubhaktānāṃ jāto 'haṃ bhavatāṃ kule / jātismaratvāḍajjānāmi sarvametanmunīśaavara
91 ॥ तस्माद्विष्ण्वर्चनोद्योगं करोमि सह बालकैः । एकादशीव्रतमिदमिति न ज्ञातवान्पुरा
91 // tasmādviṣṇvarcanodyogaṃ karomi saha bālakaiḥ / ekādaśīvratamidamiti na jñātavānpurā
92 ॥ जातिस्मृतिप्रभावेण तज्ज्ञातं सांप्रतं मया । अत्र स्वेनापि यत्कर्म कृतं तस्य फलं त्विदम्
92 // jātismṛtiprabhāveṇa tajjñātaṃ sāṃprataṃ mayā / atra svenāpi yatkarma kṛtaṃ tasya phalaṃ tvidam
93 ॥ एकादशीव्रतं भक्त्या कुर्वतां किमुत प्रभो । तस्माच्चरिष्ये विप्रेन्द्र शुभमेकादशीव्रतम्
93 // ekādaśīvrataṃ bhaktyā kurvatāṃ kimuta prabho / tasmāccariṣye viprendra śubhamekādaśīvratam
94 ॥ विष्णुपूजां चाहरहः परमस्थानकाङ्क्षया । एकादशीव्रतं यत्तु कुर्वन्ति श्रद्धया नराः
94 // viṣṇupūjāṃ cāharahaḥ paramasthānakāṅkṣayā / ekādaśīvrataṃ yattu kurvanti śraddhayā narāḥ
95 ॥ तेषां तु विष्णुभवनं परमानन्ददायकम् । एवं पुत्रवचः श्रुत्वा संतुष्टो गालवो मुनिः
95 // teṣāṃ tu viṣṇubhavanaṃ paramānandadāyakam / evaṃ putravacaḥ śrutvā saṃtuṣṭo gālavo muniḥ
96 ॥ अवाप परमां तुष्टिं मनसा चातिहर्षितः । मज्जन्म सफलं जातं मद्धंशः पावनीकृतः
96 // avāpa paramāṃ tuṣṭiṃ manasā cātiharṣitaḥ / majjanma saphalaṃ jātaṃ maddhaṃśaḥ pāvanīkṛtaḥ
97 ॥ यतस्त्वं मदगृहे जातो विष्णुभक्तिपरायणः । इति संतुष्टचित्तस्तु तस्य पुत्रस्य कर्मणा
97 // yatastvaṃ madagṛhe jāto viṣṇubhaktiparāyaṇaḥ / iti saṃtuṣṭacittastu tasya putrasya karmaṇā
98 ॥ हरिपूजाविधानं च यथावत्समबोधयत् । इत्येतत्ते मुनिश्रेष्ठ यथावत्कथितं मया । संकोचविस्तराभ्यां च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
98 // haripūjāvidhānaṃ ca yathāvatsamabodhayat / ityetatte muniśreṣṭha yathāvatkathitaṃ mayā / saṃkocavistarābhyāṃ ca kimanyacchrotumicchasi