दितेः पुत्राः कथं जाता मरुतो देववल्लभाः देवैर्जग्मुश्च सापत्नैः कस्मात्ते सख्यमुत्तमम्
diteḥ putrāḥ kathaṃ jātā maruto devavallabhāḥ devairjagmuśca sāpatnaiḥ kasmātte sakhyamuttamam
पुरा देवासुरे युद्धे हृतेषु हरिणा सुरैः पुत्रपौत्रेषु शोकार्ता गत्वा भूलोकमुत्तमम्
purā devāsure yuddhe hṛteṣu hariṇā suraiḥ putrapautreṣu śokārtā gatvā bhūlokamuttamam
स्यमन्तपञ्चके क्षेत्रे सरस्वत्यास्तटे शुभे भर्तुर् आराधनपरा तप उग्रं चचार ह
syamantapañcake kṣetre sarasvatyāstaṭe śubhe bhartur ārādhanaparā tapa ugraṃ cacāra ha
तदा दितिर् दैत्यमाता ऋषिरूपेण सुव्रता फलाहारा तपस् तेपे कृच्छ्रं चान्द्रायणादिकम्
tadā ditir daityamātā ṛṣirūpeṇa suvratā phalāhārā tapas tepe kṛcchraṃ cāndrāyaṇādikam
यावद्वर्षशतं साग्रं जराशोकसमाकुला ततः सा तपसा तप्ता वसिष्ठादीनपृच्छत
yāvadvarṣaśataṃ sāgraṃ jarāśokasamākulā tataḥ sā tapasā taptā vasiṣṭhādīnapṛcchata
कथयन्तु भवन्तो मे पुत्रशोकविनाशनम् व्रतं सौभाग्यफलदम् इहलोके परत्र च
kathayantu bhavanto me putraśokavināśanam vrataṃ saubhāgyaphaladam ihaloke paratra ca
ऊचुर् वसिष्ठप्रमुखा मदनद्वादशीव्रतम् यस्याः प्रभावादभवत् सुतशोकविवर्जिता
ūcur vasiṣṭhapramukhā madanadvādaśīvratam yasyāḥ prabhāvādabhavat sutaśokavivarjitā
श्रोतुमिच्छामहे सूत मदनद्वादशीव्रतम् सुतानेकोनपञ्चाशद् येन लेभे दितिः पुनः
śrotumicchāmahe sūta madanadvādaśīvratam sutānekonapañcāśad yena lebhe ditiḥ punaḥ
यद्वसिष्ठादिभिः पूर्वं दितेः कथितमुत्तमम् विस्तरेण तदेवेदं मत्सकाशान्निबोधत
yadvasiṣṭhādibhiḥ pūrvaṃ diteḥ kathitamuttamam vistareṇa tadevedaṃ matsakāśānnibodhata
चैत्रे मासि सिते पक्षे द्वादश्यां नियतव्रतः स्थापयेदव्रणं कुम्भं सिततण्डुलपूरितम्
caitre māsi site pakṣe dvādaśyāṃ niyatavrataḥ sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ sitataṇḍulapūritam
नानाफलयुतं तद्वद् इक्षुदण्डसमन्वितम् सितवस्त्रयुगच्छन्नं सितचन्दनचर्चितम्
nānāphalayutaṃ tadvad ikṣudaṇḍasamanvitam sitavastrayugacchannaṃ sitacandanacarcitam
नानाभक्ष्यसमोपेतं सहिरण्यं तु शक्तितः ताम्रपात्रं गुडोपेतं तस्योपरि निवेशयेत्
nānābhakṣyasamopetaṃ sahiraṇyaṃ tu śaktitaḥ tāmrapātraṃ guḍopetaṃ tasyopari niveśayet
तस्मादुपरि कामं तु कदलीदलसंस्थितम् कुर्याच्छर्करयोपेतां रतिं तस्य च वामतः
tasmādupari kāmaṃ tu kadalīdalasaṃsthitam kuryāccharkarayopetāṃ ratiṃ tasya ca vāmataḥ
गन्धं धूपं ततो दद्याद् गीतं वाद्यं च कारयेत् तदभावे कथां कुर्यात् कामकेशवयोर्नरः
gandhaṃ dhūpaṃ tato dadyād gītaṃ vādyaṃ ca kārayet tadabhāve kathāṃ kuryāt kāmakeśavayornaraḥ
कामनाम्ना हरेरर्चां स्नापयेद्गन्धवारिणा शुक्लपुष्पाक्षततिलैर् अर्चयेन्मधुसूदनम्
kāmanāmnā harerarcāṃ snāpayedgandhavāriṇā śuklapuṣpākṣatatilair arcayenmadhusūdanam
कामाय पादौ सम्पूज्य जङ्घे सौभाग्यदाय च ऊरू स्मरायेति पुनर् मन्मथायेति वै कटिम्
kāmāya pādau sampūjya jaṅghe saubhāgyadāya ca ūrū smarāyeti punar manmathāyeti vai kaṭim
स्वच्छोदरायेत्युदरम् अनङ्गायेत्युरो हरेः मुखं पद्ममुखायेति बाहू पञ्चशराय वै
svacchodarāyetyudaram anaṅgāyetyuro hareḥ mukhaṃ padmamukhāyeti bāhū pañcaśarāya vai
नमः सर्वात्मने मौलिम् अर्चयेदिति केशवम् ततः प्रभाते तं कुम्भं ब्राह्मणाय निवेदयेत्
namaḥ sarvātmane maulim arcayediti keśavam tataḥ prabhāte taṃ kumbhaṃ brāhmaṇāya nivedayet
ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या स्वयं च लवणादृते भुक्त्या तु दक्षिणां दद्याद् इमं मन्त्रमुदीरयेत्
brāhmaṇānbhojayedbhaktyā svayaṃ ca lavaṇādṛte bhuktyā tu dakṣiṇāṃ dadyād imaṃ mantramudīrayet
प्रीयताम् अत्र भगवान् कामरूपी जनार्दनः हृदये सर्वभूतानां य आनन्दो ऽभिधीयते
prīyatām atra bhagavān kāmarūpī janārdanaḥ hṛdaye sarvabhūtānāṃ ya ānando 'bhidhīyate
अनेन विधिना सर्वं मासि मासि व्रतं चरेत् उपवासी त्रयोदश्याम् अर्चयेद्विष्णुमव्ययम्
anena vidhinā sarvaṃ māsi māsi vrataṃ caret upavāsī trayodaśyām arcayedviṣṇumavyayam
फलमेकं च संप्राश्य द्वादश्यां भूतले स्वपेत् ततस्त्रयोदशे मासि धृतधेनुसमन्विताम्
phalamekaṃ ca saṃprāśya dvādaśyāṃ bhūtale svapet tatastrayodaśe māsi dhṛtadhenusamanvitām
शय्यां दद्यादनङ्गाय सर्वोपस्करसंयुताम् काञ्चनं कामदेवं च शुक्लां गां च पयस्विनीम्
śayyāṃ dadyādanaṅgāya sarvopaskarasaṃyutām kāñcanaṃ kāmadevaṃ ca śuklāṃ gāṃ ca payasvinīm
वासोभिर् द्विजदाम्पत्यं पूज्यं शक्त्या विभूषणैः शय्यागन्धादिकं दद्यात् प्रीयताम् इत्युदीरयेत्
vāsobhir dvijadāmpatyaṃ pūjyaṃ śaktyā vibhūṣaṇaiḥ śayyāgandhādikaṃ dadyāt prīyatām ityudīrayet
होमः शुक्लतिलैः कार्यः कामनामानि कीर्तयेत् गव्येन हविषा तद्वत् पायसेन च धर्मवित्
homaḥ śuklatilaiḥ kāryaḥ kāmanāmāni kīrtayet gavyena haviṣā tadvat pāyasena ca dharmavit
विप्रेभ्यो भोजनं दद्याद् वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् इक्षुदण्डानथो दद्यात् पुष्पमालाश् च शक्तितः
viprebhyo bhojanaṃ dadyād vittaśāṭhyaṃ vivarjayet ikṣudaṇḍānatho dadyāt puṣpamālāś ca śaktitaḥ
यः कुर्याद् विधिनानेन मदनद्वादशीमिमाम् स सर्वपापनिर्मुक्तः प्राप्नोति हरिसाम्यताम्
yaḥ kuryād vidhinānena madanadvādaśīmimām sa sarvapāpanirmuktaḥ prāpnoti harisāmyatām
इहलोके वरान् पुत्रान् सौभाग्यफलम् अश्नुते यः स्मरः संस्मृतो विष्णुर् आनन्दात्मा महेश्वरः
ihaloke varān putrān saubhāgyaphalam aśnute yaḥ smaraḥ saṃsmṛto viṣṇur ānandātmā maheśvaraḥ
सुखार्थी कामरूपेण स्मरेदङ्गजमीश्वरम् एतच्छ्रुत्वा चकारासौ दितिः सर्वमशेषतः
sukhārthī kāmarūpeṇa smaredaṅgajamīśvaram etacchrutvā cakārāsau ditiḥ sarvamaśeṣataḥ
कश्यपो व्रतमाहात्म्याद् आगत्य परया मुदा चकार कर्कशां भूयो रूपयौवनशालिनीम्
kaśyapo vratamāhātmyād āgatya parayā mudā cakāra karkaśāṃ bhūyo rūpayauvanaśālinīm
वरैर् आछन्दयामास सा तु वव्रे ततो वरम् पुत्रं शक्रवधार्थाय समर्थममितौजसम्
varair āchandayāmāsa sā tu vavre tato varam putraṃ śakravadhārthāya samarthamamitaujasam
वरयामि महात्मानं सर्वामरनिषूदनम् उवाच कश्यपो वाक्यम् इन्द्रहन्तारम् ऊर्जितम्
varayāmi mahātmānaṃ sarvāmaraniṣūdanam uvāca kaśyapo vākyam indrahantāram ūrjitam
प्रदास्याम्यहमेवेह किं त्व् एतत् क्रियतां शुभे आपस्तम्बः करोत्विष्टिं पुत्रीयामद्य सुव्रते
pradāsyāmyahameveha kiṃ tv etat kriyatāṃ śubhe āpastambaḥ karotviṣṭiṃ putrīyāmadya suvrate
विधास्यामि ततो गर्भम् इन्द्रशत्रुनिषूदनम् आपस्तम्बस्ततश्चक्रे पुत्रेष्टिं द्रविणाधिकाम्
vidhāsyāmi tato garbham indraśatruniṣūdanam āpastambastataścakre putreṣṭiṃ draviṇādhikām
इन्द्रशत्रुर् भवस्वेति जुहाव च सविस्तरम् देवा मुमुदिरे दैत्या विमुखाः स्युश्च दानवाः
indraśatrur bhavasveti juhāva ca savistaram devā mumudire daityā vimukhāḥ syuśca dānavāḥ
दित्यां गर्भम् अथाधत्त कश्यपः प्राह तां पुनः त्वया यत्नो विधातव्यो ह्य् अस्मिन्गर्भे वरानने
dityāṃ garbham athādhatta kaśyapaḥ prāha tāṃ punaḥ tvayā yatno vidhātavyo hy asmingarbhe varānane
संवत्सरशतं त्व् एकम् अस्मिन्न् एव तपोवने संख्यायां नैव भोक्तव्यं गर्भिण्या वरवर्णिनि
saṃvatsaraśataṃ tv ekam asminn eva tapovane saṃkhyāyāṃ naiva bhoktavyaṃ garbhiṇyā varavarṇini
न स्थातव्यं न गन्तव्यं वृक्षमूलेषु सर्वदा नोपस्करेषूपविशेन् मुसलोलूखलादिषु
na sthātavyaṃ na gantavyaṃ vṛkṣamūleṣu sarvadā nopaskareṣūpaviśen musalolūkhalādiṣu
जले च नावगाहेत शून्यागारं च वर्जयेत् वल्मीकायां न तिष्ठेत न चोद्विग्नमना भवेत्
jale ca nāvagāheta śūnyāgāraṃ ca varjayet valmīkāyāṃ na tiṣṭheta na codvignamanā bhavet
विलिखेन्न नखैर्भूमिं नाङ्गारेण न भस्मना न शयालुः सदा तिष्ठेद् व्यायामं च विवर्जयेत्
vilikhenna nakhairbhūmiṃ nāṅgāreṇa na bhasmanā na śayāluḥ sadā tiṣṭhed vyāyāmaṃ ca vivarjayet
न तुषाङ्गारभस्मास्थिकपालेषु समाविशेत् वर्जयेत्कलहं लोकैर् गात्रभङ्गं तथैव च
na tuṣāṅgārabhasmāsthikapāleṣu samāviśet varjayetkalahaṃ lokair gātrabhaṅgaṃ tathaiva ca
न मुक्तकेशा तिष्ठेत नाशुचिः स्यात्कदाचन न शयीतोत्तरशिरा न चापरशिराः क्वचित्
na muktakeśā tiṣṭheta nāśuciḥ syātkadācana na śayītottaraśirā na cāparaśirāḥ kvacit
न वस्त्रहीना नोद्विग्ना न चार्द्रचरणा सती नामङ्गल्यां वदेद्वाचं न च हास्याधिका भवेत्
na vastrahīnā nodvignā na cārdracaraṇā satī nāmaṅgalyāṃ vadedvācaṃ na ca hāsyādhikā bhavet
कुर्यात्तु गुरुशुश्रूषां नित्यं माङ्गल्यतत्परा सर्वौषधीभिः कोष्णेन वारिणा स्नानमाचरेत्
kuryāttu guruśuśrūṣāṃ nityaṃ māṅgalyatatparā sarvauṣadhībhiḥ koṣṇena vāriṇā snānamācaret
कृतरक्षा सुभूषा च वास्तुपूजनतत्परा तिष्ठेत्प्रसन्नवदना भर्तुः प्रियहिते रता
kṛtarakṣā subhūṣā ca vāstupūjanatatparā tiṣṭhetprasannavadanā bhartuḥ priyahite ratā
दानशीला तृतीयायां पार्वण्यं नक्तमाचरेत् इतिवृत्ता भवेन्नारी विशेषेण तु गर्भिणी
dānaśīlā tṛtīyāyāṃ pārvaṇyaṃ naktamācaret itivṛttā bhavennārī viśeṣeṇa tu garbhiṇī
यस्तु तस्या भवेत्पुत्रः शीलायुर्वृद्धिसंयुतः अन्यथा गर्भपतनम् अवाप्नोति न संशयः
yastu tasyā bhavetputraḥ śīlāyurvṛddhisaṃyutaḥ anyathā garbhapatanam avāpnoti na saṃśayaḥ
तस्मात्त्वमनया वृत्त्या गर्भे ऽस्मिन्यत्नमाचर स्वस्त्यस्तु ते गमिष्यामि तथेत्युक्तस्तया पुनः
tasmāttvamanayā vṛttyā garbhe 'sminyatnamācara svastyastu te gamiṣyāmi tathetyuktastayā punaḥ
पश्यतां सर्वभूतानां तत्रैवान्तरधीयत ततः सा कश्यपोक्तेन विधिना समतिष्ठत
paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ tatraivāntaradhīyata tataḥ sā kaśyapoktena vidhinā samatiṣṭhata
अथ भीतस्तथेन्द्रो ऽपि दितेः पार्श्वमुपागमत् विहाय देवसदनं तच्छुश्रूषुरवस्थितः
atha bhītastathendro 'pi diteḥ pārśvamupāgamat vihāya devasadanaṃ tacchuśrūṣuravasthitaḥ
दितेश्छिद्रान्तरप्रेप्सुर् अभवत्पाकशासनः विनीतो ऽभवद् अव्यग्रः प्रशान्तवदनो बहिः
diteśchidrāntaraprepsur abhavatpākaśāsanaḥ vinīto 'bhavad avyagraḥ praśāntavadano bahiḥ
अजानन्किल तत्कार्यम् आत्मनः शुभमाचरन् ततो वर्षशतान्ते सा न्यूने तु दिवसैस् त्रिभिः
ajānankila tatkāryam ātmanaḥ śubhamācaran tato varṣaśatānte sā nyūne tu divasais tribhiḥ
मेने कृतार्थमात्मानं प्रीत्या विस्मितमानसा अकृत्वा पादयोः शौचं प्रसुप्ता मुक्तमूर्धजा
mene kṛtārthamātmānaṃ prītyā vismitamānasā akṛtvā pādayoḥ śaucaṃ prasuptā muktamūrdhajā
निद्राभरसमाक्रान्ता दिवापरशिराः क्वचित् ततस्तदन्तरं लब्ध्वा प्रविष्टस्तु शचीपतिः
nidrābharasamākrāntā divāparaśirāḥ kvacit tatastadantaraṃ labdhvā praviṣṭastu śacīpatiḥ
वज्रेण सप्तधा चक्रे तं गर्भं त्रिदशाधिपः ततः सप्तैव ते जाताः कुमाराः सूर्यवर्चसः
vajreṇa saptadhā cakre taṃ garbhaṃ tridaśādhipaḥ tataḥ saptaiva te jātāḥ kumārāḥ sūryavarcasaḥ
रुदन्तः सप्त ते बाला निषिद्धा गिरिदारिणा भूयो ऽपि रुदतश्चैतान् एकैकं सप्तधा हरिः
rudantaḥ sapta te bālā niṣiddhā giridāriṇā bhūyo 'pi rudataścaitān ekaikaṃ saptadhā hariḥ
चिछेद वृत्रहन्ता वै पुनस्तदुदरे स्थितः एवमेकोनपञ्चाशद् भूत्वा ते रुरुदुर्भृशम्
cicheda vṛtrahantā vai punastadudare sthitaḥ evamekonapañcāśad bhūtvā te rurudurbhṛśam
इन्द्रो निवारयामास मां रोदिष्ट पुनः पुनः ततः स चिन्तयामास किमेतदिति वृत्रहा
indro nivārayāmāsa māṃ rodiṣṭa punaḥ punaḥ tataḥ sa cintayāmāsa kimetaditi vṛtrahā
धर्मस्य कस्य माहात्म्यात् पुनः संजीवितास्त्वमी विदित्वा ध्यानयोगेन मदनद्वादशीफलम्
dharmasya kasya māhātmyāt punaḥ saṃjīvitāstvamī viditvā dhyānayogena madanadvādaśīphalam
नूनम् एतत् परिणतम् अधुना कृष्णपूजनात् वज्रेणापि हताः सन्तो न विनाशम् अवाप्नुयुः
nūnam etat pariṇatam adhunā kṛṣṇapūjanāt vajreṇāpi hatāḥ santo na vināśam avāpnuyuḥ
एको ऽप्यनेकतामाप यस्मादुदरगो ऽप्यलम् अवध्या नूनमेते वै तस्माद्देवा भवन्त्विति
eko 'pyanekatāmāpa yasmādudarago 'pyalam avadhyā nūnamete vai tasmāddevā bhavantviti
यस्मान्मा रुदतेत्युक्ता रुदन्तो गर्भसंस्थिताः मरुतो नाम ते नाम्ना भवन्तु मखभागिनः
yasmānmā rudatetyuktā rudanto garbhasaṃsthitāḥ maruto nāma te nāmnā bhavantu makhabhāginaḥ
ततः प्रसाद्य देवेशः क्षमस्वेति दितिं पुनः अर्थशास्त्रं समास्थाय मयैतद् दुष्कृतं कृतम्
tataḥ prasādya deveśaḥ kṣamasveti ditiṃ punaḥ arthaśāstraṃ samāsthāya mayaitad duṣkṛtaṃ kṛtam
कृत्वा मरुद्गणं देवैः समानममराधिपः दितिं विमानमारोप्य ससुतामनयद्दिवम्
kṛtvā marudgaṇaṃ devaiḥ samānamamarādhipaḥ ditiṃ vimānamāropya sasutāmanayaddivam
यज्ञभागभुजो जाता मरुतस्ते ततो द्विजाः न जग्मुरैक्यमसुरैर् अतस्ते सुरवल्लभाः
yajñabhāgabhujo jātā marutaste tato dvijāḥ na jagmuraikyamasurair ataste suravallabhāḥ