इत्येतच्छौनकाद्राजा शतानीको निशम्य तु विस्मितः परया प्रीत्या पूर्णचन्द्र इवाबभौ
ityetacchaunakādrājā śatānīko niśamya tu vismitaḥ parayā prītyā pūrṇacandra ivābabhau
पूजयामास नृपतिर् विधिवच्चाथ शौनकम् रत्नैर्गोभिः सुवर्णैश्च वासोभिर्विविधैस्तथा
pūjayāmāsa nṛpatir vidhivaccātha śaunakam ratnairgobhiḥ suvarṇaiśca vāsobhirvividhaistathā
प्रतिगृह्य ततः सर्वं यद्राज्ञा प्रहितं धनम् दत्त्वा च ब्राह्मणेभ्यश्च शौनको ऽन्तरधीयत
pratigṛhya tataḥ sarvaṃ yadrājñā prahitaṃ dhanam dattvā ca brāhmaṇebhyaśca śaunako 'ntaradhīyata
ययातेर्वंशमिच्छामः श्रोतुं विस्तरतो वद यदुप्रभृतिभिः पुत्रैर् यदा लोके प्रतिष्ठितम्
yayātervaṃśamicchāmaḥ śrotuṃ vistarato vada yaduprabhṛtibhiḥ putrair yadā loke pratiṣṭhitam
यदोर्वंशं प्रवक्ष्यामि ज्येष्ठस्योत्तमतेजसः विस्तरेणानुपूर्व्या च गदतो मे निबोधत
yadorvaṃśaṃ pravakṣyāmi jyeṣṭhasyottamatejasaḥ vistareṇānupūrvyā ca gadato me nibodhata
यदोः पुत्रा बभूवुर्हि पञ्च देवसुतोपमाः महारथा महेष्वासा नामतस्तान्निबोधत
yadoḥ putrā babhūvurhi pañca devasutopamāḥ mahārathā maheṣvāsā nāmatastānnibodhata
सहस्रजिर् अथो ज्येष्ठः क्रोष्टुर्नीलो ऽन्तिको लघुः सहस्रजेस्तु दायादः शतजिर्नाम पार्थिवः
sahasrajir atho jyeṣṭhaḥ kroṣṭurnīlo 'ntiko laghuḥ sahasrajestu dāyādaḥ śatajirnāma pārthivaḥ
शतजेरपि दायादास् त्रयः परमकीर्तयः हैहयश्च हयश्चैव तथा वेणुहयश्च यः
śatajerapi dāyādās trayaḥ paramakīrtayaḥ haihayaśca hayaścaiva tathā veṇuhayaśca yaḥ
हैहयस्य तु दायादो धर्मनेत्रः प्रतिश्रुतः धर्मनेत्रस्य कुन्तिस्तु संहतस्तस्य चात्मजः
haihayasya tu dāyādo dharmanetraḥ pratiśrutaḥ dharmanetrasya kuntistu saṃhatastasya cātmajaḥ
संहतस्य तु दायादो महिष्मान्नाम पार्थिवः आसीन्महिष्मतः पुत्रो रुद्रश्रेण्यः प्रतापवान्
saṃhatasya tu dāyādo mahiṣmānnāma pārthivaḥ āsīnmahiṣmataḥ putro rudraśreṇyaḥ pratāpavān
वाराणस्याम् अभूद्राजा कथितं पूर्वमेव तु रुद्रश्रेण्यस्य पुत्रो ऽभूद् दुर्दमो नाम पार्थिवः
vārāṇasyām abhūdrājā kathitaṃ pūrvameva tu rudraśreṇyasya putro 'bhūd durdamo nāma pārthivaḥ
दुर्दमस्य सुतो धीमान् कनको नाम वीर्यवान् कनकस्य तु दायादाश् चत्वारो लोकविश्रुताः
durdamasya suto dhīmān kanako nāma vīryavān kanakasya tu dāyādāś catvāro lokaviśrutāḥ
कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत् कृतवीर्यात्ततो ऽर्जुनः
kṛtavīryaḥ kṛtāgniśca kṛtavarmā tathaiva ca kṛtaujāśca caturtho 'bhūt kṛtavīryāttato 'rjunaḥ
जातः करसहस्रेण सप्तद्वीपेश्वरो नृपः वर्षायुतं तपस्तेपे दुश्चरं पृथिवीपतिः
jātaḥ karasahasreṇa saptadvīpeśvaro nṛpaḥ varṣāyutaṃ tapastepe duścaraṃ pṛthivīpatiḥ
दत्तमाराधयामास कार्तवीर्यो ऽत्रिसम्भवम् तस्मै दत्ता वरास्तेन चत्वारः पुरुषोत्तम
dattamārādhayāmāsa kārtavīryo 'trisambhavam tasmai dattā varāstena catvāraḥ puruṣottama
पूर्वं बाहुसहस्रं तु स वव्रे राजसत्तमः अधर्मं चरमाणस्य सद्भिश्चापि निवारणम्
pūrvaṃ bāhusahasraṃ tu sa vavre rājasattamaḥ adharmaṃ caramāṇasya sadbhiścāpi nivāraṇam
युद्धेन पृथिवीं जित्वा धर्मेणैवानुपालनम् संग्रामे वर्तमानस्य वधश्चैवाधिकाद्भवेत्
yuddhena pṛthivīṃ jitvā dharmeṇaivānupālanam saṃgrāme vartamānasya vadhaścaivādhikādbhavet
तेनेयं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता सप्तोदधिपरिक्षिप्ता क्षात्त्रेण विधिना जिता
teneyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā saparvatā saptodadhiparikṣiptā kṣāttreṇa vidhinā jitā
जज्ञे बाहुसहस्रं वै इच्छतस्तस्य धीमतः रथो ध्वजश्च संजज्ञ इत्येवमनुशुश्रुम
jajñe bāhusahasraṃ vai icchatastasya dhīmataḥ ratho dhvajaśca saṃjajña ityevamanuśuśruma
दश यज्ञसहस्राणि राज्ञां द्वीपेषु वै तदा निरर्गलानि वृत्तानि श्रूयन्ते तस्य धीमतः
daśa yajñasahasrāṇi rājñāṃ dvīpeṣu vai tadā nirargalāni vṛttāni śrūyante tasya dhīmataḥ
सर्वे यज्ञा महाराज्ञस् तस्यासन् भूरिदक्षिणाः सर्वे काञ्चनयूपास्ते सर्वाः काञ्चनवेदिकाः
sarve yajñā mahārājñas tasyāsan bhūridakṣiṇāḥ sarve kāñcanayūpāste sarvāḥ kāñcanavedikāḥ
सर्वे देवैः समं प्राप्तैर् विमानस्थैरलंकृताः गन्धर्वैरप्सरोभिश्च नित्यमेवोपशोभिताः
sarve devaiḥ samaṃ prāptair vimānasthairalaṃkṛtāḥ gandharvairapsarobhiśca nityamevopaśobhitāḥ
तस्य यज्ञे जगौ गाथां गन्धर्वो नारदस्तथा कार्तवीर्यस्य राजर्षेर् महिमानं निरीक्ष्य सः
tasya yajñe jagau gāthāṃ gandharvo nāradastathā kārtavīryasya rājarṣer mahimānaṃ nirīkṣya saḥ
न नूनं कार्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति क्षत्रियाः यज्ञैर्दानैस्तपोभिश्च विक्रमेण श्रुतेन च
na nūnaṃ kārtavīryasya gatiṃ yāsyanti kṣatriyāḥ yajñairdānaistapobhiśca vikrameṇa śrutena ca
स हि सप्तसु द्वीपेषु खड्गी चक्री शरासनी रथी द्वीपान्यनुचरन् योगी पश्यति तस्करान्
sa hi saptasu dvīpeṣu khaḍgī cakrī śarāsanī rathī dvīpānyanucaran yogī paśyati taskarān
पञ्चाशीतिसहस्राणि वर्षाणां स नराधिपः स सर्वरत्नसम्पूर्णश् चक्रवर्ती बभूव ह
pañcāśītisahasrāṇi varṣāṇāṃ sa narādhipaḥ sa sarvaratnasampūrṇaś cakravartī babhūva ha
स एव पशुपालो ऽभूत् क्षेत्रपालः स एव हि स एव वृष्ट्या पर्जन्यो योगित्वादर्जुनो ऽभवत्
sa eva paśupālo 'bhūt kṣetrapālaḥ sa eva hi sa eva vṛṣṭyā parjanyo yogitvādarjuno 'bhavat
यो ऽसौ बाहुसहस्रेण ज्याघातकठिनत्वचा भाति रश्मिसहस्रेण शारदेनेव भास्करः
yo 'sau bāhusahasreṇa jyāghātakaṭhinatvacā bhāti raśmisahasreṇa śāradeneva bhāskaraḥ
एष नागं मनुष्येषु माहिष्मत्यां महाद्युतिः कर्कोटकसुतं जित्वा पुर्यां तत्र न्यवेशयत्
eṣa nāgaṃ manuṣyeṣu māhiṣmatyāṃ mahādyutiḥ karkoṭakasutaṃ jitvā puryāṃ tatra nyaveśayat
एष वेगं समुद्रस्य प्रावृट्काले भजेत वै क्रीडन्नेव सुखोद्भिन्नः प्रतिस्रोतो महीपतिः
eṣa vegaṃ samudrasya prāvṛṭkāle bhajeta vai krīḍanneva sukhodbhinnaḥ pratisroto mahīpatiḥ
ललता क्रीडता तेन प्रतिस्रग्दाममालिनी ऊर्मिभ्रुकुटिसंत्रासाच् चकिताभ्येति नर्मदा
lalatā krīḍatā tena pratisragdāmamālinī ūrmibhrukuṭisaṃtrāsāc cakitābhyeti narmadā
एको बाहुसहस्रेण वगाहे स महार्णवम् करोत्युद्वृत्तवेगां तु नर्मदां प्रावृडुद्धताम्
eko bāhusahasreṇa vagāhe sa mahārṇavam karotyudvṛttavegāṃ tu narmadāṃ prāvṛḍuddhatām
तस्य बाहुसहस्रेण क्षोभ्यमाणे महोदधौ भवन्त्यतीव निश्चेष्टाः पातालस्था महासुराः
tasya bāhusahasreṇa kṣobhyamāṇe mahodadhau bhavantyatīva niśceṣṭāḥ pātālasthā mahāsurāḥ
चूर्णीकृतमहावीचिलीनमीनमहातिमिम् मारुताविद्धफेनौघम् आवर्ताक्षिप्तदुःसहम्
cūrṇīkṛtamahāvīcilīnamīnamahātimim mārutāviddhaphenaugham āvartākṣiptaduḥsaham
करोत्यालोडयन्नेव दोःसहस्रेण सागरम् मन्दरक्षोभचकिता ह्य् अमृतोत्पादशङ्किताः
karotyāloḍayanneva doḥsahasreṇa sāgaram mandarakṣobhacakitā hy amṛtotpādaśaṅkitāḥ
तदा निश्चलमूर्धानो भवन्ति च महोरगाः सायाह्ने कदलीखण्डा निर्वातस्तिमिता इव
tadā niścalamūrdhāno bhavanti ca mahoragāḥ sāyāhne kadalīkhaṇḍā nirvātastimitā iva
एवं बद्ध्वा धनुर्ज्यायाम् उत्सिक्तं पञ्चभिः शरैः लङ्कायां मोहयित्वा तु सबलं रावणं बलात्
evaṃ baddhvā dhanurjyāyām utsiktaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ laṅkāyāṃ mohayitvā tu sabalaṃ rāvaṇaṃ balāt
निर्जित्य बद्ध्वा चानीय माहिष्मत्यां बबन्ध च ततो गत्वा पुलस्त्यस्तु ह्य् अर्जुनं संप्रसादयन्
nirjitya baddhvā cānīya māhiṣmatyāṃ babandha ca tato gatvā pulastyastu hy arjunaṃ saṃprasādayan
मुमोच रक्षः पौलस्त्यं पुलस्त्येनेह सान्त्वितम् तस्य बाहुसहस्रेण बभूव ज्यातलस्वनः
mumoca rakṣaḥ paulastyaṃ pulastyeneha sāntvitam tasya bāhusahasreṇa babhūva jyātalasvanaḥ
युगान्ताभ्रसहस्रस्य आस्फोटस्त्वशनेरिव अहो बत विधेर्वीर्यं भार्गवो ऽयं यदाछिनत्
yugāntābhrasahasrasya āsphoṭastvaśaneriva aho bata vidhervīryaṃ bhārgavo 'yaṃ yadāchinat
तद्वै सहस्रं बाहूनां हेमतालवनं यथा यत्रापवस्तु संक्रुद्धो ह्य् अर्जुनं शप्तवान्प्रभुः
tadvai sahasraṃ bāhūnāṃ hematālavanaṃ yathā yatrāpavastu saṃkruddho hy arjunaṃ śaptavānprabhuḥ
यस्माद्वनं प्रदग्धं वै विश्रुतं मम हैहय तस्मात्ते दुष्करं कर्म कृतमन्यो हरिष्यति
yasmādvanaṃ pradagdhaṃ vai viśrutaṃ mama haihaya tasmātte duṣkaraṃ karma kṛtamanyo hariṣyati
छित्त्वा बाहुसहस्रं ते प्रथमं तरसा बली तपस्वी ब्राह्मणश्च त्वां स वधिष्यति भार्गव
chittvā bāhusahasraṃ te prathamaṃ tarasā balī tapasvī brāhmaṇaśca tvāṃ sa vadhiṣyati bhārgava
तस्य रामस्तदा त्व् आसीन् मृत्युः शापेन धीमतः वरश्चैव तु राजर्षेः स्वयमेव वृतः पुरा
tasya rāmastadā tv āsīn mṛtyuḥ śāpena dhīmataḥ varaścaiva tu rājarṣeḥ svayameva vṛtaḥ purā
तस्य पुत्रशतं त्व् आसीत् पञ्च तत्र महारथाः कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो महाबलाः
tasya putraśataṃ tv āsīt pañca tatra mahārathāḥ kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmātmāno mahābalāḥ
शूरसेनश्च शूरश्च धृष्टः क्रोष्टुस्तथैव च जयध्वजश्च वैकर्ता अवन्तिश्च विशांपते
śūrasenaśca śūraśca dhṛṣṭaḥ kroṣṭustathaiva ca jayadhvajaśca vaikartā avantiśca viśāṃpate
जयध्वजस्य पुत्रस्तु तालजङ्घो महाबलः तस्य पुत्रशतान्येव तालजङ्घा इति श्रुताः
jayadhvajasya putrastu tālajaṅgho mahābalaḥ tasya putraśatānyeva tālajaṅghā iti śrutāḥ
तेषां पञ्च कुलाः ख्याता हैहयानां महात्मनाम् वीतिहोत्राश्च शार्यातो भोजाश्चावन्तयस्तथा
teṣāṃ pañca kulāḥ khyātā haihayānāṃ mahātmanām vītihotrāśca śāryāto bhojāścāvantayastathā
कुण्डिकेराश्च विक्रान्तास् तालजङ्घास् तथैव च वीतिहोत्रसुतश्चापि आनर्तो नाम वीर्यवान् दुर्जेयस्तस्य पुत्रस्तु बभूव मित्रकर्शनः
kuṇḍikerāśca vikrāntās tālajaṅghās tathaiva ca vītihotrasutaścāpi ānarto nāma vīryavān durjeyastasya putrastu babhūva mitrakarśanaḥ
सद्भावेन महाराज प्रजा धर्मेण पालयन् कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान्
sadbhāvena mahārāja prajā dharmeṇa pālayan kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravān
येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही यस्तस्य कीर्तयेन्नाम कल्यमुत्थाय मानवः
yena sāgaraparyantā dhanuṣā nirjitā mahī yastasya kīrtayennāma kalyamutthāya mānavaḥ
न तस्य वित्तनाशः स्यान् नष्टं च लभते पुनः कार्तवीर्यस्य यो जन्म कथयेदिह धीमतः यथावत्स्विष्टपूतात्मा स्वर्गलोके महीयते
na tasya vittanāśaḥ syān naṣṭaṃ ca labhate punaḥ kārtavīryasya yo janma kathayediha dhīmataḥ yathāvatsviṣṭapūtātmā svargaloke mahīyate