एवमुक्तः स राजर्षिः काव्यं स्मृत्वा महाव्रतम् संक्रामयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि
evamuktaḥ sa rājarṣiḥ kāvyaṃ smṛtvā mahāvratam saṃkrāmayāmāsa jarāṃ tadā putre mahātmani
पौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः प्रीतियुक्तो नरश्रेष्ठश् चचार विषयान्प्रियान्
pauraveṇātha vayasā yayātirnahuṣātmajaḥ prītiyukto naraśreṣṭhaś cacāra viṣayānpriyān
यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम् धर्माविरुद्धान्राजेन्द्रो यथार्हति स एव हि
yathākāmaṃ yathotsāhaṃ yathākālaṃ yathāsukham dharmāviruddhānrājendro yathārhati sa eva hi
देवान् अतर्पयद् यज्ञैः श्राद्धैरपि पितामहान् दीनाननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान्
devān atarpayad yajñaiḥ śrāddhairapi pitāmahān dīnānanugrahairiṣṭaiḥ kāmaiśca dvijasattamān
अतिथीनन्नपानैश्च विशश्च प्रतिपालनैः आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्निग्रहणेन च
atithīnannapānaiśca viśaśca pratipālanaiḥ ānṛśaṃsyena śūdrāṃśca dasyūnnigrahaṇena ca
धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावद् अनुरञ्जयन् ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः
dharmeṇa ca prajāḥ sarvā yathāvad anurañjayan yayātiḥ pālayāmāsa sākṣādindra ivāparaḥ
स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम्
sa rājā siṃhavikrānto yuvā viṣayagocaraḥ avirodhena dharmasya cacāra sukhamuttamam
स सम्प्राप्य शुभान्कामांस् तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः कालं वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिपः
sa samprāpya śubhānkāmāṃs tṛptaḥ khinnaśca pārthivaḥ kālaṃ varṣasahasrāntaṃ sasmāra manujādhipaḥ
परिचिन्त्य स कालज्ञः कलाकाष्ठाश्च वीर्यवान् पूर्णम् मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह
paricintya sa kālajñaḥ kalākāṣṭhāśca vīryavān pūrṇam matvā tataḥ kālaṃ pūruṃ putramuvāca ha
न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते
na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः नालमेकस्य तत्सर्वम् इति मत्वा शमं व्रजेत्
yatpṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ nālamekasya tatsarvam iti matvā śamaṃ vrajet
यथासुखं यथोत्साहं यथाकाममरिंदम सेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव
yathāsukhaṃ yathotsāhaṃ yathākāmamariṃdama sevitā viṣayāḥ putra yauvanena mayā tava
पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाणेदं स्वयौवनम् राज्यं चैव गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः
pūro prīto 'smi bhadraṃ te gṛhāṇedaṃ svayauvanam rājyaṃ caiva gṛhāṇedaṃ tvaṃ hi me priyakṛtsutaḥ
प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नाहुषस्तदा यौवनं प्रतिपेदे स पूरुः स्वं पुनरात्मनः
pratipede jarāṃ rājā yayātirnāhuṣastadā yauvanaṃ pratipede sa pūruḥ svaṃ punarātmanaḥ
अभिषेक्तुकामं च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम् ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन्
abhiṣektukāmaṃ ca nṛpaṃ pūruṃ putraṃ kanīyasam brāhmaṇapramukhā varṇā idaṃ vacanamabruvan
कथं शुक्रस्य दौहित्रं देवयान्याः सुतं प्रभो ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं पूरोः प्रदास्यसि
kathaṃ śukrasya dauhitraṃ devayānyāḥ sutaṃ prabho jyeṣṭhaṃ yadumatikramya rājyaṃ pūroḥ pradāsyasi
ज्येष्ठो यदुस्तव सुतस् तुर्वसुस्तदनन्तरम् शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस् तथानुः पूरुरेव च
jyeṣṭho yadustava sutas turvasustadanantaram śarmiṣṭhāyāḥ suto druhyus tathānuḥ pūrureva ca
कथं ज्येष्ठमतिक्रम्य कनीयान् राज्यमर्हति एतत्संबोधयामस्त्वां स्वधर्ममनुपालय
kathaṃ jyeṣṭhamatikramya kanīyān rājyamarhati etatsaṃbodhayāmastvāṃ svadharmamanupālaya
ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः ज्येष्ठं प्रति यतो राज्यं न देयं मे कथंचन
brāhmaṇapramukhā varṇāḥ sarve śṛṇvantu me vacaḥ jyeṣṭhaṃ prati yato rājyaṃ na deyaṃ me kathaṃcana
मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतां मतः
mama jyeṣṭhena yadunā niyogo nānupālitaḥ pratikūlaḥ pituryaśca na sa putraḥ satāṃ mataḥ
मातापित्रोर्वचनकृद् धितः पथ्यश्च यः सुतः स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्तते पितृमातृषु
mātāpitrorvacanakṛd dhitaḥ pathyaśca yaḥ sutaḥ sa putraḥ putravadyaśca vartate pitṛmātṛṣu
यदुनाहमवज्ञातस् तथा तुर्वसुनापि वा द्रुह्युणा चानुना चैवम् अप्यवज्ञा कृता भृशम्
yadunāhamavajñātas tathā turvasunāpi vā druhyuṇā cānunā caivam apyavajñā kṛtā bhṛśam
पूरुणा मे कृतं वाक्यं मानितं च विशेषतः कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम
pūruṇā me kṛtaṃ vākyaṃ mānitaṃ ca viśeṣataḥ kanīyānmama dāyādo jarā yena dhṛtā mama
मम कामः स च कृतः पूरुणा पुत्ररूपिणा शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम्
mama kāmaḥ sa ca kṛtaḥ pūruṇā putrarūpiṇā śukreṇa ca varo dattaḥ kāvyenośanasā svayam
पुत्रो यस्त्वानुवर्तेत स राजा पृथिवीपतिः भवन्तः प्रतिजानन्तु पूरू राज्ये ऽभिषिच्यताम्
putro yastvānuvarteta sa rājā pṛthivīpatiḥ bhavantaḥ pratijānantu pūrū rājye 'bhiṣicyatām
यः पुत्रो गुणसम्पन्नो मातापित्रोर्हितः सदा सर्वं सो ऽर्हति कल्याणं कनीयानपि स प्रभुः
yaḥ putro guṇasampanno mātāpitrorhitaḥ sadā sarvaṃ so 'rhati kalyāṇaṃ kanīyānapi sa prabhuḥ
अर्हं पूरोरिदं राज्यं यः प्रियः प्रियकृत् तव वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम्
arhaṃ pūroridaṃ rājyaṃ yaḥ priyaḥ priyakṛt tava varadānena śukrasya na śakyaṃ vaktumuttaram
पौरजानपदैस् तुष्टैर् इत्युक्तो नाहुषस्तदा अभिषिच्य ततः पूरुं राज्ये स्वसुतमात्मजम्
paurajānapadais tuṣṭair ityukto nāhuṣastadā abhiṣicya tataḥ pūruṃ rājye svasutamātmajam
दत्त्वा च पूरवे राज्यं वनवासाय दीक्षितः पुरात्स निर्ययौ राजा ब्राह्मणैस्तापसैः सह
dattvā ca pūrave rājyaṃ vanavāsāya dīkṣitaḥ purātsa niryayau rājā brāhmaṇaistāpasaiḥ saha
यदोस्तु यादवा जातास् तुर्वसोर्यवनाः सुताः द्रुह्योश्चैव सुता भोजा अनोस्तु म्लेच्छजातयः
yadostu yādavā jātās turvasoryavanāḥ sutāḥ druhyoścaiva sutā bhojā anostu mlecchajātayaḥ
पूरोस्तु पौरवो वंशो यत्र जातो ऽसि पार्थिव इदं वर्षसहस्रात्तु राज्यं कुरुकुलागतम्
pūrostu pauravo vaṃśo yatra jāto 'si pārthiva idaṃ varṣasahasrāttu rājyaṃ kurukulāgatam