विष्णुत्वं शृणु विष्णोश्च हरित्वं च कृते युगे वैकुण्ठत्वं च देवेषु कृष्णत्वं मानुषेषु च
viṣṇutvaṃ śṛṇu viṣṇośca haritvaṃ ca kṛte yuge vaikuṇṭhatvaṃ ca deveṣu kṛṣṇatvaṃ mānuṣeṣu ca
ईश्वरस्य हि तस्यैषा कर्मणां गहना गतिः संप्रत्यतीतान्भव्यांश्च शृणु राजन्यथातथम्
īśvarasya hi tasyaiṣā karmaṇāṃ gahanā gatiḥ saṃpratyatītānbhavyāṃśca śṛṇu rājanyathātatham
अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गस्थो य एष भगवान्प्रभुः नारायणो ह्यनन्तात्मा प्रभवो ऽव्यय एव च
avyakto vyaktaliṅgastho ya eṣa bhagavānprabhuḥ nārāyaṇo hyanantātmā prabhavo 'vyaya eva ca
एष नारायणो भूत्वा हरिरासीत्सनातनः ब्रह्मा वायुश्च सोमश्च धर्मः शक्रो बृहस्पतिः
eṣa nārāyaṇo bhūtvā harirāsītsanātanaḥ brahmā vāyuśca somaśca dharmaḥ śakro bṛhaspatiḥ
अदितेरपि पुत्रत्वम् एव याति युगे युगे एष विष्णुरिति ख्यात इन्द्रस्यावरजो विभुः
aditerapi putratvam eva yāti yuge yuge eṣa viṣṇuriti khyāta indrasyāvarajo vibhuḥ
प्रसादजं ह्यस्य विभोर् अदित्याः पुत्रकारणम् वधार्थं सुरशत्रूणां दैत्यदानवरक्षसाम्
prasādajaṃ hyasya vibhor adityāḥ putrakāraṇam vadhārthaṃ suraśatrūṇāṃ daityadānavarakṣasām
प्रधानात्मा पुरा ह्येष ब्रह्माणमसृजत्प्रभुः सो ऽसृजत्पूर्वपुरुषः पुराकल्पे प्रजापतीन्
pradhānātmā purā hyeṣa brahmāṇamasṛjatprabhuḥ so 'sṛjatpūrvapuruṣaḥ purākalpe prajāpatīn
असृजन्मानवांस्तत्र ब्रह्मवंशाननुत्तमान् तेभ्यो ऽभवन्महात्मभ्यो बहुधा ब्रह्म शाश्वतम्
asṛjanmānavāṃstatra brahmavaṃśānanuttamān tebhyo 'bhavanmahātmabhyo bahudhā brahma śāśvatam
एतदाश्चर्यभूतस्य विष्णोः कर्मानुकीर्तनम् कीर्तनीयस्य लोकेषु कीर्त्यमानं निबोध मे
etadāścaryabhūtasya viṣṇoḥ karmānukīrtanam kīrtanīyasya lokeṣu kīrtyamānaṃ nibodha me
वृते वृत्रवधे तत्र वर्तमाने कृते युगे आसीत्त्रैलोक्यविख्यातः सङ्ग्रामस्तारकामयः
vṛte vṛtravadhe tatra vartamāne kṛte yuge āsīttrailokyavikhyātaḥ saṅgrāmastārakāmayaḥ
यत्र ते दानवा घोराः सर्वे सङ्ग्रामदुर्जयाः घ्नन्ति देवगणान्सर्वान् सयक्षोरगराक्षसान्
yatra te dānavā ghorāḥ sarve saṅgrāmadurjayāḥ ghnanti devagaṇānsarvān sayakṣoragarākṣasān
ते वध्यमाना विमुखाः क्षीणप्रहरणा रणे त्रातारं मनसा जग्मुर् देवं नारायणं प्रभुम्
te vadhyamānā vimukhāḥ kṣīṇapraharaṇā raṇe trātāraṃ manasā jagmur devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum
एतस्मिन्नन्तरे मेघा निर्वाणाङ्गारवर्चसः सार्कचन्द्रग्रहगणं छादयन्तो नभस्तलम्
etasminnantare meghā nirvāṇāṅgāravarcasaḥ sārkacandragrahagaṇaṃ chādayanto nabhastalam
चण्डा विद्युद्गणोपेता घोरनिर्ह्रादकारिणः अन्योन्यवेगाभिहताः प्रववुः सह मारुताः
caṇḍā vidyudgaṇopetā ghoranirhrādakāriṇaḥ anyonyavegābhihatāḥ pravavuḥ saha mārutāḥ
दीप्ततोयाशनिपनैर् वज्रवेगानलानिलैः रवैः सुघोरैरुत्पातैर् दह्यमानम् इवाम्बरम्
dīptatoyāśanipanair vajravegānalānilaiḥ ravaiḥ sughorairutpātair dahyamānam ivāmbaram
तत उल्कासहस्राणि निपेतुः खगतान्यपि दिव्यानि च विमानानि प्रपतन्त्युत्पतन्ति च
tata ulkāsahasrāṇi nipetuḥ khagatānyapi divyāni ca vimānāni prapatantyutpatanti ca
चतुर्युगान्तपर्याये लोकानां यद्भयं भवेत् अरूपवन्ति रूपाणि तस्मिन्नुत्पातलक्षणे
caturyugāntaparyāye lokānāṃ yadbhayaṃ bhavet arūpavanti rūpāṇi tasminnutpātalakṣaṇe
जातं च निष्प्रभं सर्वं न प्राज्ञायत किंचन तिमिरौघपरिक्षिप्ता न रेजुश्च दिशो दश
jātaṃ ca niṣprabhaṃ sarvaṃ na prājñāyata kiṃcana timiraughaparikṣiptā na rejuśca diśo daśa
विवेश रूपिणी काली कालमेघावगुण्ठिता द्यौर्न भात्यभिभूतार्का घोरेण तमसावृता
viveśa rūpiṇī kālī kālameghāvaguṇṭhitā dyaurna bhātyabhibhūtārkā ghoreṇa tamasāvṛtā
तान्घनौघान्स तिमिरान् दोर्भ्यामाक्षिप्य स प्रभुः वपुः संदर्शयामास दिव्यं कृष्णवपुर्हरिः
tānghanaughānsa timirān dorbhyāmākṣipya sa prabhuḥ vapuḥ saṃdarśayāmāsa divyaṃ kṛṣṇavapurhariḥ
बलाहकाञ्जननिभं बलाहकतनूरुहम् तेजसा वपुषा चैव कृष्णं कृष्णमिवाचलम्
balāhakāñjananibhaṃ balāhakatanūruham tejasā vapuṣā caiva kṛṣṇaṃ kṛṣṇamivācalam
दीप्तपीताम्बरधरं तप्तकाञ्चनभूषणम् धूमान्धकारवपुषं युगान्ताग्निमिवोत्थितम्
dīptapītāmbaradharaṃ taptakāñcanabhūṣaṇam dhūmāndhakāravapuṣaṃ yugāntāgnimivotthitam
चतुर्द्विगुणपीनांसं किरीटच्छन्नमूर्धजम् बभौ चामीकरप्रख्यैर् आयुधैरुपशोभितम्
caturdviguṇapīnāṃsaṃ kirīṭacchannamūrdhajam babhau cāmīkaraprakhyair āyudhairupaśobhitam
चन्द्रार्ककिरणोद्द्योतं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम् नन्दकानन्दितकरं शराशीविषधारिणम्
candrārkakiraṇoddyotaṃ girikūṭamivocchritam nandakānanditakaraṃ śarāśīviṣadhāriṇam
शक्तिचित्रबलोदग्रं शङ्खचक्रगदाधरम् विष्णुशैलं क्षमामूलं श्रीवृक्षं शार्ङ्गशृङ्गिणम्
śakticitrabalodagraṃ śaṅkhacakragadādharam viṣṇuśailaṃ kṣamāmūlaṃ śrīvṛkṣaṃ śārṅgaśṛṅgiṇam
त्रिदशोदारफलदं स्वर्गस्त्रीचारुपल्लवम् सर्वलोकमनःकान्तं सर्वसत्त्वमनोहरम्
tridaśodāraphaladaṃ svargastrīcārupallavam sarvalokamanaḥkāntaṃ sarvasattvamanoharam
नानविमानविटपं तोयदाम्बुमधुस्रवम् विद्याहंकारसाराढ्यं महाभूतप्ररोहणम्
nānavimānaviṭapaṃ toyadāmbumadhusravam vidyāhaṃkārasārāḍhyaṃ mahābhūtaprarohaṇam
विशेषपत्रैर्निचितं ग्रहनक्षत्रपुष्पितम् दैत्यलोकमहास्कन्धं मर्त्यलोकप्रकाशितम्
viśeṣapatrairnicitaṃ grahanakṣatrapuṣpitam daityalokamahāskandhaṃ martyalokaprakāśitam
सागराकारनिर्ह्रादं रसातलमहाश्रयम् मृगेन्द्रपाशैर्विततं पक्षजन्तुनिषेवितम्
sāgarākāranirhrādaṃ rasātalamahāśrayam mṛgendrapāśairvitataṃ pakṣajantuniṣevitam
शीलार्थचारुगन्धाढ्यं सर्वलोकमहाद्रुमम् अव्यक्तानन्तसलिलं व्यक्ताहंकारफेनिलम्
śīlārthacārugandhāḍhyaṃ sarvalokamahādrumam avyaktānantasalilaṃ vyaktāhaṃkāraphenilam
महाभूततरङ्गौघं ग्रहनक्षत्रबुद्बुदम् विमानविहगव्यातं तोयदाडम्बराकुलम्
mahābhūtataraṅgaughaṃ grahanakṣatrabudbudam vimānavihagavyātaṃ toyadāḍambarākulam
जन्तुमत्स्यगणाकीर्णं शैलशङ्खकुलैर्युतम् त्रैगुण्यविषयावर्तं सर्वलोकतिमिङ्गिलम्
jantumatsyagaṇākīrṇaṃ śailaśaṅkhakulairyutam traiguṇyaviṣayāvartaṃ sarvalokatimiṅgilam
वीरवृक्षलतागुल्मं भुजगोत्कृष्टशैवलम् द्वादशार्कमहाद्वीपं रुद्रैकादशपत्तनम्
vīravṛkṣalatāgulmaṃ bhujagotkṛṣṭaśaivalam dvādaśārkamahādvīpaṃ rudraikādaśapattanam
वस्वष्टपर्वतोपेतं त्रैलोक्याम्भोमहोदधिम् संध्यासंख्योर्मिसलिलं सुपर्णानिलसेवितम्
vasvaṣṭaparvatopetaṃ trailokyāmbhomahodadhim saṃdhyāsaṃkhyormisalilaṃ suparṇānilasevitam
दैत्यरक्षोगणग्राहं यक्षोरगझषाकुलम् पितामहमहावीर्यं सर्वस्त्रीरत्नशोभितम्
daityarakṣogaṇagrāhaṃ yakṣoragajhaṣākulam pitāmahamahāvīryaṃ sarvastrīratnaśobhitam
श्रीकीर्तिकान्तिलक्ष्मीभिर् नदीभिर् उपशोभितम् कालयोगिमहापर्वप्रलयोत्पत्तिवेगिनम्
śrīkīrtikāntilakṣmībhir nadībhir upaśobhitam kālayogimahāparvapralayotpattiveginam
तं तु योगमहापारं नारायणमहार्णवम् देवाधिदेवं वरदं भक्तानां भक्तिवत्सलम्
taṃ tu yogamahāpāraṃ nārāyaṇamahārṇavam devādhidevaṃ varadaṃ bhaktānāṃ bhaktivatsalam
अनुग्रहकरं देवं प्रशान्तिकरणं शुभम् हर्यश्वरथसंयुक्ते सुपर्णध्वजसेविते
anugrahakaraṃ devaṃ praśāntikaraṇaṃ śubham haryaśvarathasaṃyukte suparṇadhvajasevite
ग्रहचन्द्रार्करचिते मन्दराक्षवरावृते अनन्तरश्मिभिर्युक्ते विस्तीर्णे मेरुगह्वरे
grahacandrārkaracite mandarākṣavarāvṛte anantaraśmibhiryukte vistīrṇe merugahvare
तारकाचित्रकुसुमे ग्रहनक्षत्रबन्धुरे भयेष्वभयदं व्योम्नि देवा दैत्यपराजिताः
tārakācitrakusume grahanakṣatrabandhure bhayeṣvabhayadaṃ vyomni devā daityaparājitāḥ
ददृशुस्ते स्थितं देवं दिव्ये लोकमये रथे ते कृताञ्जलयः सर्वे देवाः शक्रपुरोगमाः
dadṛśuste sthitaṃ devaṃ divye lokamaye rathe te kṛtāñjalayaḥ sarve devāḥ śakrapurogamāḥ
जयशब्दं पुरस्कृत्य शरण्यं शरणं गताः स तेषां तां गिरं श्रुत्वा विष्णुर्दैवतदैवतम्
jayaśabdaṃ puraskṛtya śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gatāḥ sa teṣāṃ tāṃ giraṃ śrutvā viṣṇurdaivatadaivatam
मनश्चक्रे विनाशाय दानवानां महामृधे आकाशे तु स्थितो विष्णुर् उत्तमं वपुरास्थितः
manaścakre vināśāya dānavānāṃ mahāmṛdhe ākāśe tu sthito viṣṇur uttamaṃ vapurāsthitaḥ
उवाच देवताः सर्वाः सप्रतिज्ञमिदं वचः शान्तिं व्रजत भद्रं वो मा भैष्ट मरुतां गणाः
uvāca devatāḥ sarvāḥ sapratijñamidaṃ vacaḥ śāntiṃ vrajata bhadraṃ vo mā bhaiṣṭa marutāṃ gaṇāḥ
जिता मे दानवाः सर्वे त्रैलोक्यं परिगृह्यताम् ते तस्य सत्यसंधस्य विष्णोर्वाक्येन तोषिताः
jitā me dānavāḥ sarve trailokyaṃ parigṛhyatām te tasya satyasaṃdhasya viṣṇorvākyena toṣitāḥ
देवाः प्रीतिं समाजग्मुः प्राश्यामृतमिवोत्तमम् ततस्तमः संहृतं तद् विनेशुश्च बलाहकाः
devāḥ prītiṃ samājagmuḥ prāśyāmṛtamivottamam tatastamaḥ saṃhṛtaṃ tad vineśuśca balāhakāḥ
प्रववुश्च शिवा वाताः प्रशान्ताश्च दिशो दश शुद्धप्रभाणि ज्योतींषि सोमश्चक्रुः प्रदक्षिणाम्
pravavuśca śivā vātāḥ praśāntāśca diśo daśa śuddhaprabhāṇi jyotīṃṣi somaścakruḥ pradakṣiṇām
न विग्रहं ग्रहाश्चक्रुः प्रशान्ताश्चापि सिन्धवः विरजस्काभवन्मार्गा नाकवर्गादयस्त्रयः
na vigrahaṃ grahāścakruḥ praśāntāścāpi sindhavaḥ virajaskābhavanmārgā nākavargādayastrayaḥ
यथार्थमूहुः सरितो नापि चुक्षुभिरे ऽर्णवाः आसञ्छुभानीन्द्रियाणि नराणामन्तरात्मसु
yathārthamūhuḥ sarito nāpi cukṣubhire 'rṇavāḥ āsañchubhānīndriyāṇi narāṇāmantarātmasu
महर्षयो वीतशोका वेदान् उच्चैरधीयत यज्ञेषु च हविः पाकं शिवमाप च पावकः
maharṣayo vītaśokā vedān uccairadhīyata yajñeṣu ca haviḥ pākaṃ śivamāpa ca pāvakaḥ
प्रवृत्तधर्माः संवृत्ता लोका मुदितमानसाः विष्णोर्दत्तप्रतिज्ञस्य श्रुत्वारिनिधने गिरम्
pravṛttadharmāḥ saṃvṛttā lokā muditamānasāḥ viṣṇordattapratijñasya śrutvārinidhane giram