देवीं सापश्यद् आयान्तीं सखीं मातुर्विभूषिताम् कुसुममोदिनीं नाम तस्य शैलस्य देवताम्
devīṃ sāpaśyad āyāntīṃ sakhīṃ māturvibhūṣitām kusumamodinīṃ nāma tasya śailasya devatām
सापि दृष्ट्वा गिरिसुतां स्नेहविक्लवमानसा क्व पुत्रि गच्छसीत्युच्चैर् आलिङ्ग्योवाच देवता
sāpi dṛṣṭvā girisutāṃ snehaviklavamānasā kva putri gacchasītyuccair āliṅgyovāca devatā
सा चास्यै सर्वमाचख्यौ शंकरात्कोपकारणम् पुनश्चोवाच गिरिजा देवतां मातृसंमताम्
sā cāsyai sarvamācakhyau śaṃkarātkopakāraṇam punaścovāca girijā devatāṃ mātṛsaṃmatām
नित्यं शैलाधिराजस्य देवता त्वमनिन्दिते सर्वतः संनिधानं ते मम चातीव वत्सला
nityaṃ śailādhirājasya devatā tvamanindite sarvataḥ saṃnidhānaṃ te mama cātīva vatsalā
अतस्तुते प्रवक्ष्यामि यद्विधेयं तदा धिया अन्यस्त्रीसंप्रवेशस्तु त्वया रक्ष्यः प्रयत्नतः
atastute pravakṣyāmi yadvidheyaṃ tadā dhiyā anyastrīsaṃpraveśastu tvayā rakṣyaḥ prayatnataḥ
रहस्यत्र प्रयत्नेन चेतसा सततं गिरौ पिनाकिनः प्रविष्टायां वक्तव्यं मे त्वयानघे
rahasyatra prayatnena cetasā satataṃ girau pinākinaḥ praviṣṭāyāṃ vaktavyaṃ me tvayānaghe
ततो ऽहं संविधास्यामि यत्कृत्यं तदनन्तरम् इत्युक्ता सा तथेत्युक्त्वा जगाम स्वगिरिं शुभम्
tato 'haṃ saṃvidhāsyāmi yatkṛtyaṃ tadanantaram ityuktā sā tathetyuktvā jagāma svagiriṃ śubham
उमापि पितुरुद्यानं जगामाद्रिसुता द्रुतम् अन्तरिक्षं समाविश्य मेघमालामिव प्रभा
umāpi piturudyānaṃ jagāmādrisutā drutam antarikṣaṃ samāviśya meghamālāmiva prabhā
ततो विभूषणान्यस्य वृक्षवल्कलधारिणी ग्रीष्मे पञ्चाग्निसंतप्ता वर्षासु च जलोषिता
tato vibhūṣaṇānyasya vṛkṣavalkaladhāriṇī grīṣme pañcāgnisaṃtaptā varṣāsu ca jaloṣitā
शैशिरासु च रात्रीषु शुष्कस्थण्डिलशायिनी एवं साधयती तत्र तपसा संव्यवस्थिता
śaiśirāsu ca rātrīṣu śuṣkasthaṇḍilaśāyinī evaṃ sādhayatī tatra tapasā saṃvyavasthitā
ज्ञात्वा तु तां गिरिसुतां दैत्यस्तत्रान्तरे वशी अन्धकस्य सुतो दृप्तः पितुर्वधमनुस्मरन्
jñātvā tu tāṃ girisutāṃ daityastatrāntare vaśī andhakasya suto dṛptaḥ piturvadhamanusmaran
देवान्सर्वान्विजित्याजौ बकभ्राता रणोत्कटः आडिर्नामान्तरप्रेक्षी सततं चन्द्रमौलिनः
devānsarvānvijityājau bakabhrātā raṇotkaṭaḥ āḍirnāmāntaraprekṣī satataṃ candramaulinaḥ
आजगामामररिपुः पुरं त्रिपुरघातिनः स तत्रागत्य ददृशे वीरकं द्वार्यवस्थितम्
ājagāmāmararipuḥ puraṃ tripuraghātinaḥ sa tatrāgatya dadṛśe vīrakaṃ dvāryavasthitam
विचिन्त्यासीद्वरं दत्तं स पुरा पद्मजन्मना हते तदान्धके दैत्ये गिरिशेनामरद्विषि
vicintyāsīdvaraṃ dattaṃ sa purā padmajanmanā hate tadāndhake daitye giriśenāmaradviṣi
आडिश्चकार विपुलं तपः परमदारुणम् तमागत्याब्रवीद्ब्रह्मा तपसा परितोषितः
āḍiścakāra vipulaṃ tapaḥ paramadāruṇam tamāgatyābravīdbrahmā tapasā paritoṣitaḥ
किमाडे दानवश्रेष्ठ तपसा प्राप्तुमिच्छसि ब्रह्माणमाह दैत्यस्तु निर्मृत्युत्वमहं वृणे
kimāḍe dānavaśreṣṭha tapasā prāptumicchasi brahmāṇamāha daityastu nirmṛtyutvamahaṃ vṛṇe
न कश्चिच् च विना मृत्युं नरो दानव विद्यते यतस्ततो ऽपि दैत्येन्द्र मृत्युः प्राप्यः शरीरिणा
na kaścic ca vinā mṛtyuṃ naro dānava vidyate yatastato 'pi daityendra mṛtyuḥ prāpyaḥ śarīriṇā
इत्युक्तो दैत्यसिंहस्तु प्रोवाचाम्बुजसंभवम् रूपस्य परिवर्तो मे यदा स्यात्पद्मसंभव
ityukto daityasiṃhastu provācāmbujasaṃbhavam rūpasya parivarto me yadā syātpadmasaṃbhava
तदा मृत्युर्मम भवेद् अन्यथा त्वमरो ह्यहम् इत्युक्तस्तु तदोवाच तुष्टः कमलसंभवः
tadā mṛtyurmama bhaved anyathā tvamaro hyaham ityuktastu tadovāca tuṣṭaḥ kamalasaṃbhavaḥ
यदा द्वितीयो रूपस्य विवर्तस्ते भविष्यति तदा ते भविता मृत्युर् अन्यथा न भविष्यति
yadā dvitīyo rūpasya vivartaste bhaviṣyati tadā te bhavitā mṛtyur anyathā na bhaviṣyati
इत्युक्तो ऽमरतां मेने दैत्यसूनुर् महाबलः तस्मिन्काले तु संस्मृत्य तद्वधोपायमात्मनः
ityukto 'maratāṃ mene daityasūnur mahābalaḥ tasminkāle tu saṃsmṛtya tadvadhopāyamātmanaḥ
परिहर्तुं दृष्टिपथं वीरकस्याभवत्तदा भुजंगरूपी रन्ध्रेण प्रविवेश दृशः पथम्
parihartuṃ dṛṣṭipathaṃ vīrakasyābhavattadā bhujaṃgarūpī randhreṇa praviveśa dṛśaḥ patham
परिहृत्य गणेशस्य दानवो ऽसौ सुदुर्जयः अलक्षितो गणेशेन प्रविष्टो ऽथ पुरान्तकम्
parihṛtya gaṇeśasya dānavo 'sau sudurjayaḥ alakṣito gaṇeśena praviṣṭo 'tha purāntakam
भुजगरूपं संत्यज्य बभूवाथ महासुरः उमारूपी छलयितुं गिरिशं मूढचेतनः
bhujagarūpaṃ saṃtyajya babhūvātha mahāsuraḥ umārūpī chalayituṃ giriśaṃ mūḍhacetanaḥ
कृत्वा मायां ततो रूपम् अप्रतर्क्यमनोहरम् सर्वावयवसम्पूर्णं सर्वाभिज्ञानसंवृतम्
kṛtvā māyāṃ tato rūpam apratarkyamanoharam sarvāvayavasampūrṇaṃ sarvābhijñānasaṃvṛtam
कृत्वा मुखान्तरे दन्तान् दैत्यो वज्रोपमान्दृढान् तीक्ष्णाग्रान् बुद्धिमोहेन गिरिशं हन्तुमुद्यतः
kṛtvā mukhāntare dantān daityo vajropamāndṛḍhān tīkṣṇāgrān buddhimohena giriśaṃ hantumudyataḥ
कृत्वोमारूपसंस्थानं गतो दैत्यो हरान्तिकम् पापो रम्याकृतिश्चित्रभूषणाम्बरभूषितः
kṛtvomārūpasaṃsthānaṃ gato daityo harāntikam pāpo ramyākṛtiścitrabhūṣaṇāmbarabhūṣitaḥ
तं दृष्ट्वा गिरिशस्तुष्टस् तदालिङ्ग्य महासुरम् मन्यमानो गिरिसुतां सर्वैरवयवान्तरैः
taṃ dṛṣṭvā giriśastuṣṭas tadāliṅgya mahāsuram manyamāno girisutāṃ sarvairavayavāntaraiḥ
अपृच्छत्साधु ते भावो गिरिपुत्रि न कृत्रिमः या त्वं मदाशयं ज्ञात्वा प्राप्तेह वरवर्णिनी
apṛcchatsādhu te bhāvo giriputri na kṛtrimaḥ yā tvaṃ madāśayaṃ jñātvā prāpteha varavarṇinī
त्वया विरहितं शून्यं मन्यमानो जगत्त्रयम् प्राप्ता प्रसन्नवदना युक्तमेवंविधं त्वयि
tvayā virahitaṃ śūnyaṃ manyamāno jagattrayam prāptā prasannavadanā yuktamevaṃvidhaṃ tvayi
इत्युक्तो दानवेन्द्रस्तु तदाभाषत्स्मयञ्छनैः न चाबुध्यदभिज्ञानं प्रायस्त्रिपुरघातिनः
ityukto dānavendrastu tadābhāṣatsmayañchanaiḥ na cābudhyadabhijñānaṃ prāyastripuraghātinaḥ
यातास्म्यहं तपश्चर्तुं वाल्लभ्याय तवातुलम् रतिश्च तत्र मे नाभूत् ततः प्राप्ता त्वदन्तिकम्
yātāsmyahaṃ tapaścartuṃ vāllabhyāya tavātulam ratiśca tatra me nābhūt tataḥ prāptā tvadantikam
इत्युक्तः शंकरः शङ्कां कांचित्प्राप्यावधारयत् हृदयेन समाधाय देवः प्रहसिताननः
ityuktaḥ śaṃkaraḥ śaṅkāṃ kāṃcitprāpyāvadhārayat hṛdayena samādhāya devaḥ prahasitānanaḥ
कुपिता मयि तन्वङ्गी प्रकृत्या च दृढव्रता अप्राप्तकामा सम्प्राप्ता किमेतत्संशयो मम
kupitā mayi tanvaṅgī prakṛtyā ca dṛḍhavratā aprāptakāmā samprāptā kimetatsaṃśayo mama
इति चिन्त्य हरस्तस्या अभिज्ञानं विधारयन् नापश्यद्वामपार्श्वे तु तदङ्गे पद्मलक्षणम्
iti cintya harastasyā abhijñānaṃ vidhārayan nāpaśyadvāmapārśve tu tadaṅge padmalakṣaṇam
लोमावर्तं तु रचितं ततो देवः पिनाकधृक् अबुध्यद्दानवीं मायाम् आकारं गूहयंस्ततः
lomāvartaṃ tu racitaṃ tato devaḥ pinākadhṛk abudhyaddānavīṃ māyām ākāraṃ gūhayaṃstataḥ
मेढ्रे वज्रास्त्रमादाय दानवं तमसूदयत् अबुध्यद्वीरको नैव दानवेन्द्रं निषूदितम्
meḍhre vajrāstramādāya dānavaṃ tamasūdayat abudhyadvīrako naiva dānavendraṃ niṣūditam
हरेण सूदितं दृष्ट्वा स्त्रीरूपं दानवेश्वरम् अपरिच्छिन्नतत्त्वार्था शैलपुत्र्यै न्यवेदयत्
hareṇa sūditaṃ dṛṣṭvā strīrūpaṃ dānaveśvaram aparicchinnatattvārthā śailaputryai nyavedayat
दूतेन मारुतेनाशुगामिना नगदेवता श्रुत्वा वायुमुखाद्देवी क्रोधरक्तविलोचना अशपद्वीरकं पुत्रं हृदयेन विदूयता
dūtena mārutenāśugāminā nagadevatā śrutvā vāyumukhāddevī krodharaktavilocanā aśapadvīrakaṃ putraṃ hṛdayena vidūyatā