अथ ग्रसनमालोक्य यमः क्रोधविमूर्छितः ववर्ष शरवर्षेण विशेषेणाग्निवर्चसा
atha grasanamālokya yamaḥ krodhavimūrchitaḥ vavarṣa śaravarṣeṇa viśeṣeṇāgnivarcasā
स विद्धो बहुभिर्बाणैर् ग्रसनो ऽतिपराक्रमः कृतप्रतिकृताकाङ्क्षी धनुरानम्य भैरवम्
sa viddho bahubhirbāṇair grasano 'tiparākramaḥ kṛtapratikṛtākāṅkṣī dhanurānamya bhairavam
शतैः पञ्चभिरत्युग्रैः शराणां यममर्दयत् स विचिन्त्य यमो बाणान् ग्रसनस्यातिपौरुषम्
śataiḥ pañcabhiratyugraiḥ śarāṇāṃ yamamardayat sa vicintya yamo bāṇān grasanasyātipauruṣam
बाणवृष्टिभिरुग्राभिर् यमो ग्रसनमर्दयत् कृतान्तशरवृष्टिं तां वियति प्रतिसर्पिणीम्
bāṇavṛṣṭibhirugrābhir yamo grasanamardayat kṛtāntaśaravṛṣṭiṃ tāṃ viyati pratisarpiṇīm
चिछेद शरवर्षेण ग्रसनो दानवेश्वरः विफलां तां समालोक्य यमस्तां शरसंततिम्
cicheda śaravarṣeṇa grasano dānaveśvaraḥ viphalāṃ tāṃ samālokya yamastāṃ śarasaṃtatim
स विचिन्त्य शरव्रातं ग्रसनस्य रथं प्रति चिक्षेप मुद्गरं घोरं तरसा तस्य चान्तकः
sa vicintya śaravrātaṃ grasanasya rathaṃ prati cikṣepa mudgaraṃ ghoraṃ tarasā tasya cāntakaḥ
स तं मुद्गरम् आयान्तम् उत्प्लुत्य गगनस्थितम् जग्राह वामहस्तेन याम्यं दानवनन्दनः
sa taṃ mudgaram āyāntam utplutya gaganasthitam jagrāha vāmahastena yāmyaṃ dānavanandanaḥ
तमेव मुद्गरं गृह्य यमस्य महिषं रुषा पातयामास वेगेन स पपात महीतले
tameva mudgaraṃ gṛhya yamasya mahiṣaṃ ruṣā pātayāmāsa vegena sa papāta mahītale
उत्प्लुत्याथ यमस्तस्मान् महिषान्निष्पतिष्यतः प्रासेन ताडयामास ग्रसनं वदने दृढम्
utplutyātha yamastasmān mahiṣānniṣpatiṣyataḥ prāsena tāḍayāmāsa grasanaṃ vadane dṛḍham
स तु प्रासप्रहारेण मूर्छितो न्यपतद्भुवि ग्रसनं पतितं दृष्ट्वा जम्भो भीमपराक्रमः
sa tu prāsaprahāreṇa mūrchito nyapatadbhuvi grasanaṃ patitaṃ dṛṣṭvā jambho bhīmaparākramaḥ
यमस्य भिन्दिपालेन प्रहारमकरोद्धृदि यमस्तेन प्रहारेण सुस्राव रुधिरं मुखात्
yamasya bhindipālena prahāramakaroddhṛdi yamastena prahāreṇa susrāva rudhiraṃ mukhāt
कृतान्तं मर्दितं दृष्ट्वा गदापाणिर्धनाधिपः वृतो यक्षायुतशतैर् जम्भं प्रत्युद्ययौ रुषा
kṛtāntaṃ marditaṃ dṛṣṭvā gadāpāṇirdhanādhipaḥ vṛto yakṣāyutaśatair jambhaṃ pratyudyayau ruṣā
जम्भो रुषा तम् आयान्तं दानवानीकसंवृतः उवाच प्राज्ञो वाक्यं तु यथा स्निग्धेन भाषितम्
jambho ruṣā tam āyāntaṃ dānavānīkasaṃvṛtaḥ uvāca prājño vākyaṃ tu yathā snigdhena bhāṣitam
ग्रसनो लब्धसंज्ञो ऽथ यमस्य प्राहिणोद्गदाम् मणिहेमपरिष्कारां गुर्वीम् अरिविमर्दिनीम्
grasano labdhasaṃjño 'tha yamasya prāhiṇodgadām maṇihemapariṣkārāṃ gurvīm arivimardinīm
तामप्रतर्क्यां सम्प्रेक्ष्य गदां महिषवाहनः गदायाः प्रतिघातार्थं जगद्दलनभैरवम्
tāmapratarkyāṃ samprekṣya gadāṃ mahiṣavāhanaḥ gadāyāḥ pratighātārthaṃ jagaddalanabhairavam
दण्डं मुमोच कोपेन ज्वालामालासमाकुलम् स गदां वियति प्राप्य ररासाम्बुधरो यथा
daṇḍaṃ mumoca kopena jvālāmālāsamākulam sa gadāṃ viyati prāpya rarāsāmbudharo yathā
संघट्टमभवत्ताभ्यां शैलाभ्यामिव दुःसहम् ताभ्यां निष्पेषनिर्ह्रादजडीकृतदिगन्तरम्
saṃghaṭṭamabhavattābhyāṃ śailābhyāmiva duḥsaham tābhyāṃ niṣpeṣanirhrādajaḍīkṛtadigantaram
जगद् व्याकुलतां यातं प्रलयागमशङ्कया क्षणात्प्रशान्तनिर्ह्रादं ज्वलदुल्कासमाचितम्
jagad vyākulatāṃ yātaṃ pralayāgamaśaṅkayā kṣaṇātpraśāntanirhrādaṃ jvaladulkāsamācitam
निष्पेषणे तयोर्भीमम् अभूद्गगनगोचरम् निहत्याथ गदां दण्डस् ततो ग्रसनमूर्धनि
niṣpeṣaṇe tayorbhīmam abhūdgaganagocaram nihatyātha gadāṃ daṇḍas tato grasanamūrdhani
हृत्वा श्रियमिवानर्थो दुर्वृत्तस्यापतद्दृढः स तु तेन प्रहारेण दृष्ट्वा सतिमिरा दिशः
hṛtvā śriyamivānartho durvṛttasyāpataddṛḍhaḥ sa tu tena prahāreṇa dṛṣṭvā satimirā diśaḥ
पपात भूमौ निःसंज्ञो भूमिरेणुविभूषितः ततो हाहारवो घोरः सेनयोरुभयोरभूत्
papāta bhūmau niḥsaṃjño bhūmireṇuvibhūṣitaḥ tato hāhāravo ghoraḥ senayorubhayorabhūt
ततो मुहूर्तमात्रेण ग्रसनः प्राप्य चेतनाम् अपश्यत्स्वां तनुं ध्वस्तां विलोलाभरणाम्बराम्
tato muhūrtamātreṇa grasanaḥ prāpya cetanām apaśyatsvāṃ tanuṃ dhvastāṃ vilolābharaṇāmbarām
स चापि चिन्तयामास कृते प्रतिकृतिक्रियाम् मद्विधे वस्तुनि पुंसि प्रभोः परिभवोदयात्
sa cāpi cintayāmāsa kṛte pratikṛtikriyām madvidhe vastuni puṃsi prabhoḥ paribhavodayāt
मय्याश्रितानि सैन्यानि जिते मयि विनाशिता असंभावित एवास्तु जनः स्वच्छन्दचेष्टितः
mayyāśritāni sainyāni jite mayi vināśitā asaṃbhāvita evāstu janaḥ svacchandaceṣṭitaḥ
न तु व्यर्थशतोद्घुष्टसंभावितधनो नरः एवं संचिन्त्य वेगेन समुत्तस्थौ महाबलः
na tu vyarthaśatodghuṣṭasaṃbhāvitadhano naraḥ evaṃ saṃcintya vegena samuttasthau mahābalaḥ
मुद्गरं कालदण्डाभं गृहीत्वा गिरिसंनिभः ग्रसनो घोरसंकल्पः संदष्टौष्ठपुटच्छदः
mudgaraṃ kāladaṇḍābhaṃ gṛhītvā girisaṃnibhaḥ grasano ghorasaṃkalpaḥ saṃdaṣṭauṣṭhapuṭacchadaḥ
रथेन त्वरितो गच्छन् नाससादान्तकं रणे समासाद्य यमं युद्धे ग्रसनो भ्राम्य मुद्गरम्
rathena tvarito gacchan nāsasādāntakaṃ raṇe samāsādya yamaṃ yuddhe grasano bhrāmya mudgaram
वेगेन महता रौद्रं चिक्षेप यममूर्धनि विलोक्य मुद्गरं दीप्तं यमः संभ्रान्तलोचनः
vegena mahatā raudraṃ cikṣepa yamamūrdhani vilokya mudgaraṃ dīptaṃ yamaḥ saṃbhrāntalocanaḥ
वञ्चयामास दुर्धर्षं मुद्गरं स महाबलः तस्मिन्नपसृते दूरं चण्डानां भीमकर्मणाम्
vañcayāmāsa durdharṣaṃ mudgaraṃ sa mahābalaḥ tasminnapasṛte dūraṃ caṇḍānāṃ bhīmakarmaṇām
याम्यानां किंकराणां तु सहस्रं निष्पिपेष ह ततस्तां निहतां दृष्ट्वा घोरां किंकरवाहिनीम्
yāmyānāṃ kiṃkarāṇāṃ tu sahasraṃ niṣpipeṣa ha tatastāṃ nihatāṃ dṛṣṭvā ghorāṃ kiṃkaravāhinīm
अगमत्परमं क्षोभं नानाप्रहरणोद्यतः ग्रसनस्तु समालोक्य तां किंकरमयीं चमूम्
agamatparamaṃ kṣobhaṃ nānāpraharaṇodyataḥ grasanastu samālokya tāṃ kiṃkaramayīṃ camūm
मेने यमसहस्राणि सृष्टानि यममायया निग्राह्य ग्रसनः सेनां विसृजन्नस्त्रवृष्टयः
mene yamasahasrāṇi sṛṣṭāni yamamāyayā nigrāhya grasanaḥ senāṃ visṛjannastravṛṣṭayaḥ
कल्पान्तघोरसंकाशो बभूव क्रोधमूर्छितः कांश्चिद्बिभेद शूलेन कांश्चिद्बाणैरजिह्मगैः
kalpāntaghorasaṃkāśo babhūva krodhamūrchitaḥ kāṃścidbibheda śūlena kāṃścidbāṇairajihmagaiḥ
कांश्चित् पिपेष गदया कांश्च मुद्गरवृष्टिभिः केचित्प्रासप्रहारैश्च दारुणैस्ताडितास्तदा
kāṃścit pipeṣa gadayā kāṃśca mudgaravṛṣṭibhiḥ kecitprāsaprahāraiśca dāruṇaistāḍitāstadā
अपरे बहुशस्तस्य ललम्बुर्बाहुमण्डले शिलाभिरपरे जघ्नुर् द्रुमैरन्यैर्महोच्छ्रयैः
apare bahuśastasya lalamburbāhumaṇḍale śilābhirapare jaghnur drumairanyairmahocchrayaiḥ
तस्यापरे तु गात्रेषु दशनैरप्यदंशयन् अपरे मुष्टिभिः पृष्ठं किंकराः प्रहरन्ति च
tasyāpare tu gātreṣu daśanairapyadaṃśayan apare muṣṭibhiḥ pṛṣṭhaṃ kiṃkarāḥ praharanti ca
अभिद्रुतस्तथा घोरैर् ग्रसनः क्रोधमूर्छितः उत्सृज्य गात्रं भूपृष्ठे निष्पिपेष सहस्रशः
abhidrutastathā ghorair grasanaḥ krodhamūrchitaḥ utsṛjya gātraṃ bhūpṛṣṭhe niṣpipeṣa sahasraśaḥ
कांश्चिदुत्थाय मुष्टिभिर् जघ्ने किंकरसंश्रयान् स तु किंकरयुद्धेन ग्रसनः श्रममाप्तवान्
kāṃścidutthāya muṣṭibhir jaghne kiṃkarasaṃśrayān sa tu kiṃkarayuddhena grasanaḥ śramamāptavān
तमालोक्य यमः श्रान्तं निहतां च स्ववाहिनीम् आजगाम समुद्यम्य दण्डं महिषवाहनः
tamālokya yamaḥ śrāntaṃ nihatāṃ ca svavāhinīm ājagāma samudyamya daṇḍaṃ mahiṣavāhanaḥ
ग्रसनस्तु समायान्तम् आजघ्ने गदयोरसि अचिन्तयित्वा तत्कर्म ग्रसनस्यान्तको ऽरिहा
grasanastu samāyāntam ājaghne gadayorasi acintayitvā tatkarma grasanasyāntako 'rihā
जघ्ने रथस्य मूर्धन्यान् व्याघ्रान्दण्डेन कोपनः स रथो दण्डमथितैर् व्याघ्रैरर्धैर् विकृष्यते
jaghne rathasya mūrdhanyān vyāghrāndaṇḍena kopanaḥ sa ratho daṇḍamathitair vyāghrairardhair vikṛṣyate
संशयः पुरुषस्येव चित्तं दैत्यस्य तद्रथम् समुत्सृज्य रथं दैत्यः पदातिर्धरणीं गतः
saṃśayaḥ puruṣasyeva cittaṃ daityasya tadratham samutsṛjya rathaṃ daityaḥ padātirdharaṇīṃ gataḥ
यमं भुजाभ्यामादाय योधयामास दानवः यमो ऽपि शस्त्राण्युत्सृज्य बाहुयुद्धेष्ववर्तत
yamaṃ bhujābhyāmādāya yodhayāmāsa dānavaḥ yamo 'pi śastrāṇyutsṛjya bāhuyuddheṣvavartata
ग्रसनः कटिवस्त्रैस्तु यमं गुह्य बलोद्धतः भ्रामयामास वेगेन प्रचित्तमिव सम्भ्रमः
grasanaḥ kaṭivastraistu yamaṃ guhya baloddhataḥ bhrāmayāmāsa vegena pracittamiva sambhramaḥ
यमो ऽपि कण्ठे ऽवष्टभ्य दैत्यं बाहुयुगेन तु वेगेन भ्रामयामास समुत्कृष्य महीतलात्
yamo 'pi kaṇṭhe 'vaṣṭabhya daityaṃ bāhuyugena tu vegena bhrāmayāmāsa samutkṛṣya mahītalāt
ततो मुष्टिभिरन्योन्यं निर्दयौ तौ निजघ्नतुः दैत्येन्द्रस्यातिकायत्वात् ततः श्रान्तभुजो यमः
tato muṣṭibhiranyonyaṃ nirdayau tau nijaghnatuḥ daityendrasyātikāyatvāt tataḥ śrāntabhujo yamaḥ
स्कन्धे निधाय दैत्यस्य मुखं विश्रान्तिमैच्छत तमालक्ष्य ततो दैत्यः श्रान्तमन्तकमोजसा
skandhe nidhāya daityasya mukhaṃ viśrāntimaicchata tamālakṣya tato daityaḥ śrāntamantakamojasā
निष्पिपेष महीपृष्ठे बहुशः पार्ष्णिपाणिभिः यावद्यमस्य वदनात् सुस्राव रुधिरं बहु
niṣpipeṣa mahīpṛṣṭhe bahuśaḥ pārṣṇipāṇibhiḥ yāvadyamasya vadanāt susrāva rudhiraṃ bahu
निर्जीवितं यमं दृष्ट्वा ततः संत्यज्य दानवः जयं प्राप्योद्धतं दैत्यो नादं मुक्त्वा महास्वनः
nirjīvitaṃ yamaṃ dṛṣṭvā tataḥ saṃtyajya dānavaḥ jayaṃ prāpyoddhataṃ daityo nādaṃ muktvā mahāsvanaḥ
स्वयं सैन्यं समासाद्य तस्थौ गिरिरिवाचलः धनाधिपस्य जम्भेन सायकैर्मर्मभेदिभिः
svayaṃ sainyaṃ samāsādya tasthau giririvācalaḥ dhanādhipasya jambhena sāyakairmarmabhedibhiḥ
दिशो ऽवरुद्धाः क्रुद्धेन सैन्यं चास्य निकृन्तितम् ततः क्रोधपरीतस्तु धनेशो जम्भदानवम्
diśo 'varuddhāḥ kruddhena sainyaṃ cāsya nikṛntitam tataḥ krodhaparītastu dhaneśo jambhadānavam
हृदि विव्याध बाणानां सहस्रेणाग्निवर्चसाम् सारथिं च शतेनाजौ ध्वजं दशभिरेव च
hṛdi vivyādha bāṇānāṃ sahasreṇāgnivarcasām sārathiṃ ca śatenājau dhvajaṃ daśabhireva ca
हस्तौ च पञ्चसप्तत्या मार्गणैर्दशभिर्धनुः मार्गणैर् बर्हिपत्त्राङ्गैस् तैलधौतैरजिह्मगैः
hastau ca pañcasaptatyā mārgaṇairdaśabhirdhanuḥ mārgaṇair barhipattrāṅgais tailadhautairajihmagaiḥ
सिंहमेकेन तं तीक्ष्णैर् विव्याध दशभिः शरैः जम्भस्तु कर्म तद्दृष्ट्वा धनेशस्यातिदुष्करम्
siṃhamekena taṃ tīkṣṇair vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ jambhastu karma taddṛṣṭvā dhaneśasyātiduṣkaram
हृदि धैर्यं समालम्ब्य किंचित्संत्रस्तमानसः जग्राह निशितान्बाणाञ् छत्रुमर्मविभेदिनः
hṛdi dhairyaṃ samālambya kiṃcitsaṃtrastamānasaḥ jagrāha niśitānbāṇāñ chatrumarmavibhedinaḥ
आकर्णाकृष्टचापस्तु जम्भः क्रोधपरिप्लुतः विव्याध धनदं तीक्ष्णैः शरैर्वक्षसि दानवः
ākarṇākṛṣṭacāpastu jambhaḥ krodhapariplutaḥ vivyādha dhanadaṃ tīkṣṇaiḥ śarairvakṣasi dānavaḥ
सारथिं चास्य बाणेन दृढेनाभ्यहनद्धृदि चिछेद ज्यामथैकेन तैलधौतेन दानवः
sārathiṃ cāsya bāṇena dṛḍhenābhyahanaddhṛdi cicheda jyāmathaikena tailadhautena dānavaḥ
ततस्तु निशितैर्बाणैर् दारुणैर् मर्मभेदिभिः विव्याधोरसि वित्तेशं दशभिः क्रूरकर्मकृत्
tatastu niśitairbāṇair dāruṇair marmabhedibhiḥ vivyādhorasi vitteśaṃ daśabhiḥ krūrakarmakṛt
मोहं परमतो गच्छन् दृढविद्धो हि वित्तपः स क्षणाद्धैर्यमालम्ब्य धनुराकृष्य भैरवम्
mohaṃ paramato gacchan dṛḍhaviddho hi vittapaḥ sa kṣaṇāddhairyamālambya dhanurākṛṣya bhairavam
किरन्बाणसहस्राणि निशितानि धनाधिपः दिशः खं विदिशो भूमीर् अनीकान्यसुरस्य च
kiranbāṇasahasrāṇi niśitāni dhanādhipaḥ diśaḥ khaṃ vidiśo bhūmīr anīkānyasurasya ca
पूरयामास वेगेन संछाद्य रविमण्डलम् जम्भो ऽपि परमेकैकं शरैर्बहुभिराहवे
pūrayāmāsa vegena saṃchādya ravimaṇḍalam jambho 'pi paramekaikaṃ śarairbahubhirāhave
चिछेद लघुसंधानो धनेशस्यातिपौरुषात् ततो धनेशः संक्रुद्धो दानवेन्द्रस्य कर्मणा
cicheda laghusaṃdhāno dhaneśasyātipauruṣāt tato dhaneśaḥ saṃkruddho dānavendrasya karmaṇā
व्यधमत्तस्य सैन्यानि नानासायकवृष्टिभिः तद्दृष्ट्वा दुष्कृतं कर्म धनाध्यक्षस्य दानवः
vyadhamattasya sainyāni nānāsāyakavṛṣṭibhiḥ taddṛṣṭvā duṣkṛtaṃ karma dhanādhyakṣasya dānavaḥ
गृहीत्वा मुद्गरं भीमम् आयसं हेमभूषितम् धनदानुचरान्यक्षान् निष्पिपेष सहस्रशः
gṛhītvā mudgaraṃ bhīmam āyasaṃ hemabhūṣitam dhanadānucarānyakṣān niṣpipeṣa sahasraśaḥ
ते वध्यमाना दैत्येन मुञ्चन्तो भैरवान्रवान् रथं धनपतेः सर्वे परिवार्य व्यवस्थिताः
te vadhyamānā daityena muñcanto bhairavānravān rathaṃ dhanapateḥ sarve parivārya vyavasthitāḥ
दृष्ट्वा तानर्दितान्देवः शूलं जग्राह दारुणम् तेन दैत्यसहस्राणि सूदयामास सत्वरः
dṛṣṭvā tānarditāndevaḥ śūlaṃ jagrāha dāruṇam tena daityasahasrāṇi sūdayāmāsa satvaraḥ
क्षीयमाणेषु दैत्येषु दानवः क्रोधमूर्छितः जग्राह परशुं दैत्यो मर्दनं दैत्यविद्विषाम्
kṣīyamāṇeṣu daityeṣu dānavaḥ krodhamūrchitaḥ jagrāha paraśuṃ daityo mardanaṃ daityavidviṣām
स तेन शितधारेण धनभर्तुर् महारथम् चिछेद शतशो दैत्यो ह्य् आखुः स्निग्धमिवाम्बरम्
sa tena śitadhāreṇa dhanabhartur mahāratham cicheda śataśo daityo hy ākhuḥ snigdhamivāmbaram
पदातिरथ वित्तेशो गदामादाय भैरवीम् महाहवविमर्देषु दृप्तशत्रुविनाशिनीम्
padātiratha vitteśo gadāmādāya bhairavīm mahāhavavimardeṣu dṛptaśatruvināśinīm
अधृष्यां सर्वभूतानां बहुवर्षगणार्चिताम् नानाचन्दनदिग्धाङ्गां दिव्यपुष्पविवासिताम्
adhṛṣyāṃ sarvabhūtānāṃ bahuvarṣagaṇārcitām nānācandanadigdhāṅgāṃ divyapuṣpavivāsitām
निर्मलायोमयीं गुर्वीम् अमोघां हेमभूषणाम् चिक्षेप मूर्ध्नि संक्रुद्धो जम्भस्य तु धनाधिपः
nirmalāyomayīṃ gurvīm amoghāṃ hemabhūṣaṇām cikṣepa mūrdhni saṃkruddho jambhasya tu dhanādhipaḥ
आयान्तीं तां समालोक्य तडित्संघातमण्डिताम् दैत्यो गदाभिघातार्थं शस्त्रवृष्टिं मुमोच ह
āyāntīṃ tāṃ samālokya taḍitsaṃghātamaṇḍitām daityo gadābhighātārthaṃ śastravṛṣṭiṃ mumoca ha
चक्राणि कुणपान्प्रासान् भुशुण्डीः पट्टिशानपि हेमकेयूरनद्धाभ्यां बाहुभ्यां चण्डविक्रमः
cakrāṇi kuṇapānprāsān bhuśuṇḍīḥ paṭṭiśānapi hemakeyūranaddhābhyāṃ bāhubhyāṃ caṇḍavikramaḥ
व्यर्थीकृत्य तु तान्सर्वान् आयुधान्दैत्यवक्षसि प्रस्फुरन्ती पपातोग्रा महोल्केवाद्रिकन्दरे
vyarthīkṛtya tu tānsarvān āyudhāndaityavakṣasi prasphurantī papātogrā maholkevādrikandare
स तयाभिहतो गाढं पपात रथकूबरे स्रोतोभिश्चास्य रुधिरं सुस्राव गतचेतसः
sa tayābhihato gāḍhaṃ papāta rathakūbare srotobhiścāsya rudhiraṃ susrāva gatacetasaḥ
जम्भं तु निहतं मत्वा कुजम्भो भैरवस्वनः धनाधिपस्य संक्रुद्धो वाक्येनातीव कोपितः
jambhaṃ tu nihataṃ matvā kujambho bhairavasvanaḥ dhanādhipasya saṃkruddho vākyenātīva kopitaḥ
चक्रे बाणमयं जालं दिक्षु यक्षाधिपस्य तु चिछेद बाणजालं तद् अर्धचन्द्रैः शितैस्ततः
cakre bāṇamayaṃ jālaṃ dikṣu yakṣādhipasya tu cicheda bāṇajālaṃ tad ardhacandraiḥ śitaistataḥ
मुमोच शरवृष्टिं तु तस्मै यक्षाधिपो बली स तं दैत्यः शरव्रातं चिछेद निशितैः शरैः
mumoca śaravṛṣṭiṃ tu tasmai yakṣādhipo balī sa taṃ daityaḥ śaravrātaṃ cicheda niśitaiḥ śaraiḥ
व्यर्थीकृतां तु तां दृष्ट्वा शरवृष्टिं धनाधिपः शक्तिं जग्राह दुर्धर्षां हेमघण्टाट्टहासिनीम्
vyarthīkṛtāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā śaravṛṣṭiṃ dhanādhipaḥ śaktiṃ jagrāha durdharṣāṃ hemaghaṇṭāṭṭahāsinīm
बाहुना रत्नकेयूरकान्तिसंतानहासिना स तां निरूप्य वेगेन कुजम्भाय मुमोच ह
bāhunā ratnakeyūrakāntisaṃtānahāsinā sa tāṃ nirūpya vegena kujambhāya mumoca ha
सा कुजम्भस्य हृदयं दारयामास दारुणम् वित्तेहा स्वल्पसत्त्वस्य पुरुषस्येव भाविता
sā kujambhasya hṛdayaṃ dārayāmāsa dāruṇam vittehā svalpasattvasya puruṣasyeva bhāvitā
अथास्य हृदयं भित्त्वा जगाम धरणीतलम् ततो मुहूर्तादस्वस्थो दानवो दारुणाकृतिः
athāsya hṛdayaṃ bhittvā jagāma dharaṇītalam tato muhūrtādasvastho dānavo dāruṇākṛtiḥ
जग्राह पट्टिशं दैत्यः प्रांशुं शितशिलामुखम् स तेन पट्टिशेनाजौ धनदस्य स्तनान्तरम्
jagrāha paṭṭiśaṃ daityaḥ prāṃśuṃ śitaśilāmukham sa tena paṭṭiśenājau dhanadasya stanāntaram
वाक्येन तीक्ष्णरूपेण मर्मान्तरविसर्पिणा निर्बिभेदाभिजातस्य हृदयं दुर्जनो यथा
vākyena tīkṣṇarūpeṇa marmāntaravisarpiṇā nirbibhedābhijātasya hṛdayaṃ durjano yathā
तेन पट्टिशघातेन धनेशः परिमूर्छितः निपपात रथोपस्थे जर्जरो धूर्वहो यथा
tena paṭṭiśaghātena dhaneśaḥ parimūrchitaḥ nipapāta rathopasthe jarjaro dhūrvaho yathā
तथागतं तु तं दृष्ट्वा धनेशं नरवाहनम् खड्गास्त्रो निरृतिर्देवो निशाचरबलानुगः
tathāgataṃ tu taṃ dṛṣṭvā dhaneśaṃ naravāhanam khaḍgāstro nirṛtirdevo niśācarabalānugaḥ
अभिदुद्राव वेगेन कुजम्भं भीमविक्रमम् अथ दृष्ट्वा तु दुर्धर्षं कुजम्भो राक्षसेश्वरम्
abhidudrāva vegena kujambhaṃ bhīmavikramam atha dṛṣṭvā tu durdharṣaṃ kujambho rākṣaseśvaram
चोदयामास सैन्यानि राक्षसेन्द्रवधं प्रति स दृष्ट्वा चोदितां सेनां भल्लनानास्त्रभीषणाम्
codayāmāsa sainyāni rākṣasendravadhaṃ prati sa dṛṣṭvā coditāṃ senāṃ bhallanānāstrabhīṣaṇām
रथादाप्लुत्य वेगेन भूषणद्युतिभास्वरः खड्गेन कमलानीव विकोशेनाम्बरत्विषा
rathādāplutya vegena bhūṣaṇadyutibhāsvaraḥ khaḍgena kamalānīva vikośenāmbaratviṣā
चिछेद रिपुवक्त्राणि विचित्राणि समन्ततः तिर्यक्पृष्ठमधश्चोर्ध्वं दीर्घबाहुर्महासिना
cicheda ripuvaktrāṇi vicitrāṇi samantataḥ tiryakpṛṣṭhamadhaścordhvaṃ dīrghabāhurmahāsinā
संदष्टौष्ठपुटाटोपभ्रुकुटीविकटाननः प्रचण्डकोपरक्ताक्षो न्यकृन्तद्दानवान्रणे
saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāṭopabhrukuṭīvikaṭānanaḥ pracaṇḍakoparaktākṣo nyakṛntaddānavānraṇe
ततो निःशेषितप्रायां विलोक्य स्वामनीकिनीम् मुक्त्वा कुजम्भो धनदं राक्षसेन्द्रमभिद्रवन्
tato niḥśeṣitaprāyāṃ vilokya svāmanīkinīm muktvā kujambho dhanadaṃ rākṣasendramabhidravan
लब्धसंज्ञो ऽथ जम्भस्तु धनाध्यक्षपदानुगान् जीवग्राहान्स जग्राह बद्ध्वा पाशैः सहस्रशः
labdhasaṃjño 'tha jambhastu dhanādhyakṣapadānugān jīvagrāhānsa jagrāha baddhvā pāśaiḥ sahasraśaḥ
मूर्तिमन्ति तु रत्नानि विविधानि च दानवाः वाहनानि च दिव्यानि विमानानि सहस्रशः
mūrtimanti tu ratnāni vividhāni ca dānavāḥ vāhanāni ca divyāni vimānāni sahasraśaḥ
धनेशो लब्धसंज्ञो ऽथ तामवस्थां विलोक्य तु निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च रोषात्ताम्रविलोचनः
dhaneśo labdhasaṃjño 'tha tāmavasthāṃ vilokya tu niḥśvasandīrghamuṣṇaṃ ca roṣāttāmravilocanaḥ
ध्यात्वास्त्रं गारुडं दिव्यं बाणं संधाय कार्मुके मुमोच दानवानीके तं बाणं शत्रुदारणम्
dhyātvāstraṃ gāruḍaṃ divyaṃ bāṇaṃ saṃdhāya kārmuke mumoca dānavānīke taṃ bāṇaṃ śatrudāraṇam
प्रथमं कार्मुकात्तस्य निश्चेरुर्धूमराजयः अनन्तरं स्फुलिङ्गानां कोटयो दीप्तवर्चसाम्
prathamaṃ kārmukāttasya niścerurdhūmarājayaḥ anantaraṃ sphuliṅgānāṃ koṭayo dīptavarcasām
ततो ज्वालाकुलं व्योम चकारास्त्रं समन्ततः ततः क्रमेण दुर्वारं नानारूपं तदाभवत्
tato jvālākulaṃ vyoma cakārāstraṃ samantataḥ tataḥ krameṇa durvāraṃ nānārūpaṃ tadābhavat
अमूर्तश्चाभवल्लोको ह्य् अन्धकारसमावृतः ततो ऽन्तरिक्षे शंसन्ति तेजस्ते तु परिष्कृतम्
amūrtaścābhavalloko hy andhakārasamāvṛtaḥ tato 'ntarikṣe śaṃsanti tejaste tu pariṣkṛtam
कुजम्भस्तत्समालोच्य दानवो ऽतिपराक्रमः अभिदुद्राव वेगेन पदातिर्धनदं नदन्
kujambhastatsamālocya dānavo 'tiparākramaḥ abhidudrāva vegena padātirdhanadaṃ nadan
अथाभिमुखम् आयान्तं दैत्यं दृष्ट्वा धनाधिपः बभूव सम्भ्रमाविष्टः पलायनपरायणः
athābhimukham āyāntaṃ daityaṃ dṛṣṭvā dhanādhipaḥ babhūva sambhramāviṣṭaḥ palāyanaparāyaṇaḥ
ततः पलायतस्तस्य मुकुटं रत्नमण्डितम् पपात भूतले दीप्तं रविबिम्बमिवाम्बरात्
tataḥ palāyatastasya mukuṭaṃ ratnamaṇḍitam papāta bhūtale dīptaṃ ravibimbamivāmbarāt
शूराणामभिजातानां भर्तर्यपसृते रणात् मर्तुं संग्रामशिरसि युक्तं तद्भूषणाग्रतः
śūrāṇāmabhijātānāṃ bhartaryapasṛte raṇāt martuṃ saṃgrāmaśirasi yuktaṃ tadbhūṣaṇāgrataḥ
इति व्यवस्य दुर्धर्षा नानाशस्त्रास्त्रपाणयः युयुत्सवः स्थिता यक्षा मुकुटं परिवार्य तम्
iti vyavasya durdharṣā nānāśastrāstrapāṇayaḥ yuyutsavaḥ sthitā yakṣā mukuṭaṃ parivārya tam
अभिमानधना वीरा धनदस्य पदानुगाः तानमर्षाच्च सम्प्रेक्ष्य दानवश्चण्डपौरुषः
abhimānadhanā vīrā dhanadasya padānugāḥ tānamarṣācca samprekṣya dānavaścaṇḍapauruṣaḥ
भुशुण्डीं भैरवाकारां गृहीत्वा शैलगौरवाम् रक्षिणो मुकुटस्याथ निष्पिपेष निशाचरान्
bhuśuṇḍīṃ bhairavākārāṃ gṛhītvā śailagauravām rakṣiṇo mukuṭasyātha niṣpipeṣa niśācarān
तान्प्रमथ्याथ दनुजो मुकुटं तत्स्वके रथे समारोप्यामररिपुर् जित्वा धनदमाहवे
tānpramathyātha danujo mukuṭaṃ tatsvake rathe samāropyāmararipur jitvā dhanadamāhave
धनानि रत्नानि च मूर्तिमन्ति तथा निधानानि शरीरिणश्च आदाय सर्वाणि जगाम दैत्यो जम्भः स्वसैन्यं दनुजेन्द्रसिंहः धनाधिपो वै विनिकीर्णमूर्धजो जगाम दीनः सुरभर्तुरन्तिकम्
dhanāni ratnāni ca mūrtimanti tathā nidhānāni śarīriṇaśca ādāya sarvāṇi jagāma daityo jambhaḥ svasainyaṃ danujendrasiṃhaḥ dhanādhipo vai vinikīrṇamūrdhajo jagāma dīnaḥ surabharturantikam
कुजम्भेनाथ संसक्तो रजनीचरनन्दनः मायाममोघामाश्रित्य तामसीं राक्षसेश्वरः
kujambhenātha saṃsakto rajanīcaranandanaḥ māyāmamoghāmāśritya tāmasīṃ rākṣaseśvaraḥ
मोहयामास दैत्येन्द्रं जगत्कृत्वा तमोमयम् ततो विफलनेत्राणि दानवानां बलानि तु
mohayāmāsa daityendraṃ jagatkṛtvā tamomayam tato viphalanetrāṇi dānavānāṃ balāni tu
न शेकुश्चलितं तत्र पदादपि पदं तदा ततो नानास्त्रवर्षेण दानवानां महाचमूम्
na śekuścalitaṃ tatra padādapi padaṃ tadā tato nānāstravarṣeṇa dānavānāṃ mahācamūm
जघान घननीहारतिमिरातुरवाहनाम् वध्यमानेषु दैत्येषु कुजम्भे मूढचेतसि
jaghāna ghananīhāratimirāturavāhanām vadhyamāneṣu daityeṣu kujambhe mūḍhacetasi
महिषो दानवेन्द्रस्तु कल्पान्ताम्भोदसंनिभः अस्त्रं चकार सावित्रम् उल्कासंघातमण्डितम्
mahiṣo dānavendrastu kalpāntāmbhodasaṃnibhaḥ astraṃ cakāra sāvitram ulkāsaṃghātamaṇḍitam
विजृम्भत्यथ सावित्रे परमास्त्रे प्रतापिनि प्रणाशमगमत्तीव्रं तमो घोरमनन्तरम्
vijṛmbhatyatha sāvitre paramāstre pratāpini praṇāśamagamattīvraṃ tamo ghoramanantaram
ततो ऽस्त्रं विस्फुलिङ्गाङ्कं तमः कृत्स्नं व्यनाशयत् प्रफुल्लारुणपद्मौघं शरदीवामलं सरः
tato 'straṃ visphuliṅgāṅkaṃ tamaḥ kṛtsnaṃ vyanāśayat praphullāruṇapadmaughaṃ śaradīvāmalaṃ saraḥ
ततस्तमसि संशान्ते दैत्येन्द्राः प्राप्तचक्षुषः चक्रुः क्रूरेण मनसा देवानीकैः सहाद्भुतम्
tatastamasi saṃśānte daityendrāḥ prāptacakṣuṣaḥ cakruḥ krūreṇa manasā devānīkaiḥ sahādbhutam
शस्त्रैरमर्षान्निर्मुक्तैर् भुजंगास्त्रं विनोदितम् अथादाय धनुर्घोरम् इषूंश्चाशीविषोपमान्
śastrairamarṣānnirmuktair bhujaṃgāstraṃ vinoditam athādāya dhanurghoram iṣūṃścāśīviṣopamān
कुजम्भो ऽधावत क्षिप्तं रक्षोराजबलं प्रति राक्षसेन्द्रस्तम् आयान्तं विलोक्य सपदानुगः
kujambho 'dhāvata kṣiptaṃ rakṣorājabalaṃ prati rākṣasendrastam āyāntaṃ vilokya sapadānugaḥ
विव्याध निशितैर्बाणैः क्रूराशीविषभीषणैः तदादानं च संधानं न मोक्षश्चापि लक्ष्यते
vivyādha niśitairbāṇaiḥ krūrāśīviṣabhīṣaṇaiḥ tadādānaṃ ca saṃdhānaṃ na mokṣaścāpi lakṣyate
चिछेदास्य शरव्रातान् स्वशरैर् अतिलाघवात् ध्वजं परमतीक्ष्णेन चित्रकर्मामरद्विषः
cichedāsya śaravrātān svaśarair atilāghavāt dhvajaṃ paramatīkṣṇena citrakarmāmaradviṣaḥ
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् कुजम्भः कर्म तद्दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रस्य संयुगे
sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍādapātayat kujambhaḥ karma taddṛṣṭvā rākṣasendrasya saṃyuge
रोषरक्तेक्षणयुतो रथादाप्लुत्य दानवः खड्गं जग्राह वेगेन शरदम्बरनिर्मलम्
roṣaraktekṣaṇayuto rathādāplutya dānavaḥ khaḍgaṃ jagrāha vegena śaradambaranirmalam
चर्म चोदयखण्डेन्दुदशकेन विभूषितम् अभ्यद्रवद्रणे दैत्यो रक्षो ऽधिपतिमोजसा
carma codayakhaṇḍendudaśakena vibhūṣitam abhyadravadraṇe daityo rakṣo 'dhipatimojasā
तं रक्षो ऽधिपतिः प्राप्तं मुद्गरेणाहनद्धृदि स तु तेन प्रहारेण क्षीणः संभ्रान्तमानसः
taṃ rakṣo 'dhipatiḥ prāptaṃ mudgareṇāhanaddhṛdi sa tu tena prahāreṇa kṣīṇaḥ saṃbhrāntamānasaḥ
तस्थावचेष्टो दनुजो यथा धीरो धराधरः स मुहूर्तं समाश्वस्तो दानवेन्द्रो ऽतिदुर्जयः
tasthāvaceṣṭo danujo yathā dhīro dharādharaḥ sa muhūrtaṃ samāśvasto dānavendro 'tidurjayaḥ
रथमारुह्य जग्राह रक्षो वामकरेण तु केशेषु निरृतिं दैत्यो जानुनाक्रम्य धिष्ठितम्
rathamāruhya jagrāha rakṣo vāmakareṇa tu keśeṣu nirṛtiṃ daityo jānunākramya dhiṣṭhitam
ततः खड्गेन च शिरश् छेत्तुमैच्छदमर्षणः तस्मिंस्तदन्तरे देवो वरुणो ऽपांपतिर्द्रुतम्
tataḥ khaḍgena ca śiraś chettumaicchadamarṣaṇaḥ tasmiṃstadantare devo varuṇo 'pāṃpatirdrutam
पाशेन दानवेन्द्रस्य बबन्ध च भुजद्वयम् ततो बद्धभुजं दैत्यं विफलीकृतपौरुषम्
pāśena dānavendrasya babandha ca bhujadvayam tato baddhabhujaṃ daityaṃ viphalīkṛtapauruṣam
ताडयामास गदया दयामुत्सृज्य पाशभृत् स तु तेन प्रहारेण स्रोतोभिः क्षतजं वमन्
tāḍayāmāsa gadayā dayāmutsṛjya pāśabhṛt sa tu tena prahāreṇa srotobhiḥ kṣatajaṃ vaman
दधार रूपं मेघस्य विद्युन्मालालतावृतम् तदवस्थागतं दृष्ट्वा कुजम्भं महिषासुरः
dadhāra rūpaṃ meghasya vidyunmālālatāvṛtam tadavasthāgataṃ dṛṣṭvā kujambhaṃ mahiṣāsuraḥ
व्यावृत्तवदने ऽगाधे ग्रस्तुमैच्छत् सुरावुभौ निरृतिं वरुणं चैव तीक्ष्णदंष्ट्रोत्कटाननः
vyāvṛttavadane 'gādhe grastumaicchat surāvubhau nirṛtiṃ varuṇaṃ caiva tīkṣṇadaṃṣṭrotkaṭānanaḥ
तावभिप्रायमालक्ष्य तस्य दैत्यस्य दूषितम् त्यक्त्वा रथपथं भीतौ महिषस्यातिरंहसा
tāvabhiprāyamālakṣya tasya daityasya dūṣitam tyaktvā rathapathaṃ bhītau mahiṣasyātiraṃhasā
भृशं द्रुतौ जवाद् दिग्भ्याम् उभाभ्यां भयविह्वलौ जगाम निरृतिः क्षिप्रं शरणं पाकशासनम्
bhṛśaṃ drutau javād digbhyām ubhābhyāṃ bhayavihvalau jagāma nirṛtiḥ kṣipraṃ śaraṇaṃ pākaśāsanam
क्रुद्धस्तु महिषो दैत्यो वरुणं समभिद्रुतः तमन्तकमुखासक्तम् आलोक्य हिमवद्द्युतिः
kruddhastu mahiṣo daityo varuṇaṃ samabhidrutaḥ tamantakamukhāsaktam ālokya himavaddyutiḥ
चक्रे सोमास्त्रनिःसृष्टं हिमसंघातकण्टकम् वायव्यं चास्त्रमतुलं चन्द्रश्चक्रे द्वितीयकम्
cakre somāstraniḥsṛṣṭaṃ himasaṃghātakaṇṭakam vāyavyaṃ cāstramatulaṃ candraścakre dvitīyakam
वायुना तेन चन्द्रेण संशुष्केण हिमेन च व्यथिता दानवाः सर्वे शीतोच्छिन्ना विपौरुषाः
vāyunā tena candreṇa saṃśuṣkeṇa himena ca vyathitā dānavāḥ sarve śītocchinnā vipauruṣāḥ
न शेकुश्चलितुं पद्भ्यां नास्त्राण्यादातुमेव च महाहिमनिपातेन शस्त्रैश्चन्द्रप्रचोदितैः
na śekuścalituṃ padbhyāṃ nāstrāṇyādātumeva ca mahāhimanipātena śastraiścandrapracoditaiḥ
गात्राण्यसुरसैन्यानाम् अदह्यन्त समन्ततः महिषो निष्प्रयत्नस्तु शीतेनाकम्पिताननः
gātrāṇyasurasainyānām adahyanta samantataḥ mahiṣo niṣprayatnastu śītenākampitānanaḥ
कक्षावालम्ब्य पाणिभ्याम् उपविष्टो ह्यधोमुखः सर्वे ते निष्प्रतीकारा दैत्याश्चन्द्रमसा जिताः
kakṣāvālambya pāṇibhyām upaviṣṭo hyadhomukhaḥ sarve te niṣpratīkārā daityāścandramasā jitāḥ
रणेच्छां दूरतस्त्यक्त्वा तस्थुस्ते जीवितार्थिनः तत्राब्रवीत्कालनेमिर् दैत्यान्कोपेन दीपितः
raṇecchāṃ dūratastyaktvā tasthuste jīvitārthinaḥ tatrābravītkālanemir daityānkopena dīpitaḥ
भो भोः शृङ्गारिणः शराः सर्वे शस्त्रास्त्रपारगाः एकैको ऽपि जगत्सर्वं शक्तस्तुलयितुं भुजैः
bho bhoḥ śṛṅgāriṇaḥ śarāḥ sarve śastrāstrapāragāḥ ekaiko 'pi jagatsarvaṃ śaktastulayituṃ bhujaiḥ
एकैको ऽपि क्षमो ग्रस्तुं जगत्सर्वं चराचरम् एकैकस्यापि पर्याप्ता न सर्वे ऽपि दिवौकसः
ekaiko 'pi kṣamo grastuṃ jagatsarvaṃ carācaram ekaikasyāpi paryāptā na sarve 'pi divaukasaḥ
कलां पूरयितुं यत्नात् षोडशीमतिविक्रमाः किं प्रयाताश्च तिष्ठध्वं समरे ऽमरनिर्जिताः
kalāṃ pūrayituṃ yatnāt ṣoḍaśīmativikramāḥ kiṃ prayātāśca tiṣṭhadhvaṃ samare 'maranirjitāḥ
न युक्तमेतच्छूराणां विशेषाद्दैत्यजन्मनाम् राजा चान्तरितो ऽस्माकं तारको लोकमारकः
na yuktametacchūrāṇāṃ viśeṣāddaityajanmanām rājā cāntarito 'smākaṃ tārako lokamārakaḥ
विरतानां रणादस्मात् क्रुद्धः प्राणान्हरिष्यति शीतेन नष्टश्रुतयो भ्रष्टवाक्पाटवास्तथा
viratānāṃ raṇādasmāt kruddhaḥ prāṇānhariṣyati śītena naṣṭaśrutayo bhraṣṭavākpāṭavāstathā
मूकास्तदाभवन्दैत्या रणद्दशनपङ्क्तयः तान्दृष्ट्वा नष्टचेतस्कान् दैत्याञ्छीतेन सादितान्
mūkāstadābhavandaityā raṇaddaśanapaṅktayaḥ tāndṛṣṭvā naṣṭacetaskān daityāñchītena sāditān
मत्वा कालक्षमं कार्यं कालनेमिर्महासुरः आश्रित्य दानवीं मायां वितत्य स्वं महावपुः
matvā kālakṣamaṃ kāryaṃ kālanemirmahāsuraḥ āśritya dānavīṃ māyāṃ vitatya svaṃ mahāvapuḥ
पूरयामास गगनं दिशो विदिश एव च निर्ममे दानवेन्द्रेशः शरीरे भास्करायुतम्
pūrayāmāsa gaganaṃ diśo vidiśa eva ca nirmame dānavendreśaḥ śarīre bhāskarāyutam
दिशश्च मायया चण्डैः पूरयामास पावकैः ततो ज्वालाकुलं सर्वं त्रैलोक्यमभवत्क्षणात्
diśaśca māyayā caṇḍaiḥ pūrayāmāsa pāvakaiḥ tato jvālākulaṃ sarvaṃ trailokyamabhavatkṣaṇāt
तेन ज्वालासमूहेन हिमांशुरगमच्छमम् ततः क्रमेण विभ्रष्टं शीतदुर्दिनम् आबभौ
tena jvālāsamūhena himāṃśuragamacchamam tataḥ krameṇa vibhraṣṭaṃ śītadurdinam ābabhau
तद्बलं दानवेन्द्राणां मायया कालनेमिनः तद्दृष्ट्वा दानवानीकं लब्धसंज्ञं दिवाकरः उवाचारुणमुद्भ्रान्तः कोपाल्लोकैकलोचनः
tadbalaṃ dānavendrāṇāṃ māyayā kālaneminaḥ taddṛṣṭvā dānavānīkaṃ labdhasaṃjñaṃ divākaraḥ uvācāruṇamudbhrāntaḥ kopāllokaikalocanaḥ
नयारुण रथं शीघ्रं कालनेमिरथो यतः विमर्दस्तत्र विषमो भविता शूरसंक्षयः
nayāruṇa rathaṃ śīghraṃ kālanemiratho yataḥ vimardastatra viṣamo bhavitā śūrasaṃkṣayaḥ
जित एष शशाङ्को ऽत्र यद्बलं वयमाश्रिताः इत्युक्तश्चोदयामास रथं गरुडपूर्वजः
jita eṣa śaśāṅko 'tra yadbalaṃ vayamāśritāḥ ityuktaścodayāmāsa rathaṃ garuḍapūrvajaḥ
प्रयत्नविधृतैरश्वैः सितचामरमालिभिः जगद्दीपो ऽथ भगवाञ् जग्राह विततं धनुः
prayatnavidhṛtairaśvaiḥ sitacāmaramālibhiḥ jagaddīpo 'tha bhagavāñ jagrāha vitataṃ dhanuḥ
शरौ च द्वौ महाभागो दिव्यावाशीविषद्युती संचारास्त्रेण संधाय बाणमेकं ससर्ज सः
śarau ca dvau mahābhāgo divyāvāśīviṣadyutī saṃcārāstreṇa saṃdhāya bāṇamekaṃ sasarja saḥ
द्वितीयमिन्द्रजालेन योजितं प्रमुमोच ह संचारास्त्रेण रूपाणां क्षणाच्चक्रे विपर्ययम्
dvitīyamindrajālena yojitaṃ pramumoca ha saṃcārāstreṇa rūpāṇāṃ kṣaṇāccakre viparyayam
देवानां दानवं रूपं दानवानां च दैविकम् मत्वा सुरान्स्वकानेव जघ्ने घोरास्त्रलाघवात्
devānāṃ dānavaṃ rūpaṃ dānavānāṃ ca daivikam matvā surānsvakāneva jaghne ghorāstralāghavāt
कालनेमी रुषाविष्टः कृतान्त इव संक्षये कांश्चित्खड्गेन तीक्ष्णेन कांश्चिन् नाराचवृष्टिभिः कांश्चिद्गदाभिर्घोराभिः कांश्चिद्घोरैः परश्वधैः
kālanemī ruṣāviṣṭaḥ kṛtānta iva saṃkṣaye kāṃścitkhaḍgena tīkṣṇena kāṃścin nārācavṛṣṭibhiḥ kāṃścidgadābhirghorābhiḥ kāṃścidghoraiḥ paraśvadhaiḥ
शिरांसि केषांचिदपातयच्च भुजान्रथान्सारथींश्चोग्रवेगः कांश्चित् पिपेषाथ रथस्य वेगात् कांश्चित्क्रुधा चोद्धतमुष्टिपातैः
śirāṃsi keṣāṃcidapātayacca bhujānrathānsārathīṃścogravegaḥ kāṃścit pipeṣātha rathasya vegāt kāṃścitkrudhā coddhatamuṣṭipātaiḥ
रणे विनिहतान्दृष्ट्वा नेमिः स्वान्दानवाधिपः रूपं स्वं तु प्रपद्यन्त ह्य् असुराः सुरधर्षिताः
raṇe vinihatāndṛṣṭvā nemiḥ svāndānavādhipaḥ rūpaṃ svaṃ tu prapadyanta hy asurāḥ suradharṣitāḥ
कालनेमी रुषाविष्टस् तेषां रूपं न बुद्धवान् नेमिदैत्यस्तु तान्दृष्ट्वा कालनेमिमुवाच ह
kālanemī ruṣāviṣṭas teṣāṃ rūpaṃ na buddhavān nemidaityastu tāndṛṣṭvā kālanemimuvāca ha
अहं नेमिः सुरो नैव कालनेमे विदस्व माम् भवता मोहितेनाजौ निहता भूरिविक्रमाः
ahaṃ nemiḥ suro naiva kālaneme vidasva mām bhavatā mohitenājau nihatā bhūrivikramāḥ
दैत्यानां दशलक्षाणि दुर्जयानां सुरैरिह सर्वास्त्रवारणं मुञ्च ब्राह्ममस्त्रं त्वरान्वितः
daityānāṃ daśalakṣāṇi durjayānāṃ surairiha sarvāstravāraṇaṃ muñca brāhmamastraṃ tvarānvitaḥ
स तेन बोधितो दैत्यः सम्भ्रमाकुलचेतनः योजयामास बाणं हि ब्रह्मास्त्रविहितेन तु
sa tena bodhito daityaḥ sambhramākulacetanaḥ yojayāmāsa bāṇaṃ hi brahmāstravihitena tu
मुमोच चापि दैत्येन्द्रः स स्वयं सुरकण्टकः ततो ऽस्त्रतेजसा व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्
mumoca cāpi daityendraḥ sa svayaṃ surakaṇṭakaḥ tato 'stratejasā vyāptaṃ trailokyaṃ sacarācaram
देवानां चाभवत्सैन्यं सर्वमेव भयान्वितम् संचरास्त्रं च संशान्तं स्वयमायोधने बभौ
devānāṃ cābhavatsainyaṃ sarvameva bhayānvitam saṃcarāstraṃ ca saṃśāntaṃ svayamāyodhane babhau
तस्मिन्प्रतिहते ह्यस्त्रे भ्रष्टतेजा दिवाकरः महेन्द्रजालमाश्रित्य चक्रे स्वां कोटिशस्तनुम्
tasminpratihate hyastre bhraṣṭatejā divākaraḥ mahendrajālamāśritya cakre svāṃ koṭiśastanum
विस्फूर्जत्करसम्पातसमाक्रान्तजगत्त्रयम् तताप दानवानीकं गतमज्जौघशोणितम्
visphūrjatkarasampātasamākrāntajagattrayam tatāpa dānavānīkaṃ gatamajjaughaśoṇitam
ततश्चावर्षदनलं समन्ताद् अतिसंहतम् चक्षूंषि दानवेन्द्राणां चकारान्धानि च प्रभुः
tataścāvarṣadanalaṃ samantād atisaṃhatam cakṣūṃṣi dānavendrāṇāṃ cakārāndhāni ca prabhuḥ
गजानामगलन्मेदः पेतुश्चाप्यरवा भुवि तुरगा निःश्वसन्तश्च घर्मार्ता रथिनो ऽपि च
gajānāmagalanmedaḥ petuścāpyaravā bhuvi turagā niḥśvasantaśca gharmārtā rathino 'pi ca
इतश्चेतश्च सलिलं प्रार्थयन्तस्तृषातुराः प्रच्छायविटपांश्चैव गिरीणां गह्वराणि च
itaścetaśca salilaṃ prārthayantastṛṣāturāḥ pracchāyaviṭapāṃścaiva girīṇāṃ gahvarāṇi ca
तेषां प्रार्थयतां शीतं द्रुमान्तरविसर्पिणाम् दावाग्निः प्रज्वलंश्चैव घोरार्चिर्दग्धपादपः तोयार्थिनः पुरो दृष्ट्वा तोयं कल्लोलमालिनम्
teṣāṃ prārthayatāṃ śītaṃ drumāntaravisarpiṇām dāvāgniḥ prajvalaṃścaiva ghorārcirdagdhapādapaḥ toyārthinaḥ puro dṛṣṭvā toyaṃ kallolamālinam
पुरःस्थितमपि प्राप्तुं न शेकुरवमर्दिताः अप्राप्य सलिलं भूमौ व्यात्तास्या गतचेतसः
puraḥsthitamapi prāptuṃ na śekuravamarditāḥ aprāpya salilaṃ bhūmau vyāttāsyā gatacetasaḥ
तत्र तत्र व्यदृश्यन्त मृता दैत्येश्वरा भुवि रथा गजाश्च पतितास् तुरगाश्च समापिताः
tatra tatra vyadṛśyanta mṛtā daityeśvarā bhuvi rathā gajāśca patitās turagāśca samāpitāḥ
स्थिता वमन्तो धावन्तो गलद्रक्तवसासृजः दानवानां सहस्राणि व्यदृश्यन्त मृतानि तु
sthitā vamanto dhāvanto galadraktavasāsṛjaḥ dānavānāṃ sahasrāṇi vyadṛśyanta mṛtāni tu
संक्षये दानवेन्द्राणां तस्मिन्महति वर्तिते प्रकोपोद्भूतताम्राक्षः कालनेमी रुषातुरः
saṃkṣaye dānavendrāṇāṃ tasminmahati vartite prakopodbhūtatāmrākṣaḥ kālanemī ruṣāturaḥ
अभवत्कल्पमेघाभः स्फुरद्भूरिशतह्रदः गम्भीरास्फोटनिर्ह्रादजगद्धृदयघट्टकः
abhavatkalpameghābhaḥ sphuradbhūriśatahradaḥ gambhīrāsphoṭanirhrādajagaddhṛdayaghaṭṭakaḥ
प्रच्छाद्य गगनाभोगं रविमायां व्यनाशयत् शीतं ववर्ष सलिलं दानवेन्द्रबलं प्रति
pracchādya gaganābhogaṃ ravimāyāṃ vyanāśayat śītaṃ vavarṣa salilaṃ dānavendrabalaṃ prati
दैत्यास्तां वृष्टिमासाद्य समाश्वस्तास्ततः क्रमात् बीजाङ्कुरा इवाम्लानाः प्राप्य वृष्टिं धरातले
daityāstāṃ vṛṣṭimāsādya samāśvastāstataḥ kramāt bījāṅkurā ivāmlānāḥ prāpya vṛṣṭiṃ dharātale
ततः स मेघरूपी तु कालनेमिर्महासुरः शस्त्रवृष्टिं ववर्षोग्रां देवानीकेषु दुर्जयाम्
tataḥ sa megharūpī tu kālanemirmahāsuraḥ śastravṛṣṭiṃ vavarṣogrāṃ devānīkeṣu durjayām
तया वृष्ट्या बाध्यमाना दैत्येन्द्राणां महौजसाम् गतिं कां च न पश्यन्तो गावः शीतार्दिता इव
tayā vṛṣṭyā bādhyamānā daityendrāṇāṃ mahaujasām gatiṃ kāṃ ca na paśyanto gāvaḥ śītārditā iva
परस्परं व्यलीयन्त पृष्ठेषु व्यस्त्रपाणयः स्वेषु बाधे व्यलीयन्त गजेषु तुरगेषु च
parasparaṃ vyalīyanta pṛṣṭheṣu vyastrapāṇayaḥ sveṣu bādhe vyalīyanta gajeṣu turageṣu ca
रथेषु त्वमरास्त्रस्तास् तत्र तत्र निलिल्यिरे अपरे कुञ्चितैर्गात्रैः स्वहस्तपिहिताननाः
ratheṣu tvamarāstrastās tatra tatra nililyire apare kuñcitairgātraiḥ svahastapihitānanāḥ
इतश्चेतश्च संभ्रान्ता बभ्रमुर्वै दिशो दश एवंविधे तु संग्रामे तुमुले देवसंक्षये
itaścetaśca saṃbhrāntā babhramurvai diśo daśa evaṃvidhe tu saṃgrāme tumule devasaṃkṣaye
दृश्यन्ते पतिता भूमौ शस्त्रभिन्नाङ्गसंधयः विभुजा भिन्नमूर्धानस् तथा छिन्नोरुजानवः
dṛśyante patitā bhūmau śastrabhinnāṅgasaṃdhayaḥ vibhujā bhinnamūrdhānas tathā chinnorujānavaḥ
विपर्यस्तरथासङ्गा निष्पिष्टध्वजपङ्क्तयः निर्भिन्नाङ्गैस्तुरंगैस्तु गजैश्चाचलसंनिभैः
viparyastarathāsaṅgā niṣpiṣṭadhvajapaṅktayaḥ nirbhinnāṅgaisturaṃgaistu gajaiścācalasaṃnibhaiḥ
स्रुतरक्तह्रदैर्भूमिर् विकृताविकृता बभौ एवमाजौ बली दैत्यः कालनेमिर्महासुरः
srutaraktahradairbhūmir vikṛtāvikṛtā babhau evamājau balī daityaḥ kālanemirmahāsuraḥ
जघ्ने मुहूर्तमात्रेण गन्धर्वाणां दशायुतम् यक्षाणां पञ्च लक्षाणि रक्षसामयुतानि षट्
jaghne muhūrtamātreṇa gandharvāṇāṃ daśāyutam yakṣāṇāṃ pañca lakṣāṇi rakṣasāmayutāni ṣaṭ
त्रीणि लक्षाणि जघ्ने स किंनराणां तरस्विनाम् जघ्ने पिशाचमुख्यानां सप्त लक्षाणि निर्भयः
trīṇi lakṣāṇi jaghne sa kiṃnarāṇāṃ tarasvinām jaghne piśācamukhyānāṃ sapta lakṣāṇi nirbhayaḥ
इतरेषामसंख्याताः सुरजातिनिकायिनाम् जघ्ने स कोटीः संक्रुद्धश् चित्रास्त्रैरस्त्रकोविदः
itareṣāmasaṃkhyātāḥ surajātinikāyinām jaghne sa koṭīḥ saṃkruddhaś citrāstrairastrakovidaḥ
एवं परिभवे भीमे तदा त्वमरसंक्षये संक्रुद्धावश्विनौ देवौ चित्रास्त्रकवचोज्ज्वलौ
evaṃ paribhave bhīme tadā tvamarasaṃkṣaye saṃkruddhāvaśvinau devau citrāstrakavacojjvalau
जघ्नतुः समरे दैत्यं कृतान्तानलसंनिभम् तमासाद्य रणे घोरम् एकैकः षष्टिभिः शरैः
jaghnatuḥ samare daityaṃ kṛtāntānalasaṃnibham tamāsādya raṇe ghoram ekaikaḥ ṣaṣṭibhiḥ śaraiḥ
जघ्ने मर्मसु तीक्ष्णाग्रैर् असुरं भीमदर्शनम् ताभ्यां बाणप्रहारैः स किंचिदायस्तचेतनः
jaghne marmasu tīkṣṇāgrair asuraṃ bhīmadarśanam tābhyāṃ bāṇaprahāraiḥ sa kiṃcidāyastacetanaḥ
जग्राह चक्रमष्टारं तैलधौतं रणान्तकम् तेन चक्रेण सो ऽश्विभ्यां चिछेद रथकूबरम्
jagrāha cakramaṣṭāraṃ tailadhautaṃ raṇāntakam tena cakreṇa so 'śvibhyāṃ cicheda rathakūbaram
जग्राहाथ धनुर्दैत्यः शरांश्चाशीविषोपमान् ववर्ष भिषजो मूर्ध्नि संछाद्याकाशगोचरम्
jagrāhātha dhanurdaityaḥ śarāṃścāśīviṣopamān vavarṣa bhiṣajo mūrdhni saṃchādyākāśagocaram
तावप्यस्त्रैश्चिछिदतुः शितैस्तैर्दैत्यसायकान् तच्च कर्म तयोर्दृष्ट्वा विस्मितः कोपमाविशत्
tāvapyastraiścichidatuḥ śitaistairdaityasāyakān tacca karma tayordṛṣṭvā vismitaḥ kopamāviśat
महता स तु कोपेन सर्वायोमयसादनम् जग्राह मुद्गरं भीमं कालदण्डविभीषणम्
mahatā sa tu kopena sarvāyomayasādanam jagrāha mudgaraṃ bhīmaṃ kāladaṇḍavibhīṣaṇam
स ततो भ्राम्य वेगेन चिक्षेपाश्विरथं प्रति तं तु मुद्गरम् आयान्तम् आलोक्याम्बरगोचरम्
sa tato bhrāmya vegena cikṣepāśvirathaṃ prati taṃ tu mudgaram āyāntam ālokyāmbaragocaram
त्यक्त्वा रथौ तु तौ वेगाद् आप्लुतौ तरसाश्विनौ तौ रथौ स तु निष्पिष्य मुद्गरो ऽचलसंनिभः
tyaktvā rathau tu tau vegād āplutau tarasāśvinau tau rathau sa tu niṣpiṣya mudgaro 'calasaṃnibhaḥ
दारयामास धरणीं हेमजालपरिष्कृतः तस्य कर्माश्विनौ दृष्ट्वा भिषजौ चित्रयोधिनौ
dārayāmāsa dharaṇīṃ hemajālapariṣkṛtaḥ tasya karmāśvinau dṛṣṭvā bhiṣajau citrayodhinau
वज्रास्त्रं तु प्रकुर्वाते दानवेन्द्रनिवारणम् ततो वज्रमयं वर्षं प्रावर्तद् अतिदारुणम्
vajrāstraṃ tu prakurvāte dānavendranivāraṇam tato vajramayaṃ varṣaṃ prāvartad atidāruṇam
घोरवज्रप्रहारैस्तु दैत्येन्द्रः स परिष्कृतः रथो ध्वजो धनुश्चक्रं कवचं चापि काञ्चनम्
ghoravajraprahāraistu daityendraḥ sa pariṣkṛtaḥ ratho dhvajo dhanuścakraṃ kavacaṃ cāpi kāñcanam
क्षणेन तिलशो जातं सर्वसैन्यस्य पश्यतः तद्दृष्ट्वा दुष्करं कर्म सो ऽश्विभ्यां भीमविक्रमः
kṣaṇena tilaśo jātaṃ sarvasainyasya paśyataḥ taddṛṣṭvā duṣkaraṃ karma so 'śvibhyāṃ bhīmavikramaḥ
नारायणास्त्रं बलवान् मुमोच रणमूर्धनि वज्रास्त्रं शमयामास दानवेन्द्रो ऽस्त्रतेजसा
nārāyaṇāstraṃ balavān mumoca raṇamūrdhani vajrāstraṃ śamayāmāsa dānavendro 'stratejasā
तस्मिन्प्रशान्ते वज्रास्त्रे कालनेमिरनन्तरम् जीवग्राहं ग्राहयितुम् अश्विनौ तु प्रचक्रमे
tasminpraśānte vajrāstre kālanemiranantaram jīvagrāhaṃ grāhayitum aśvinau tu pracakrame
तावश्विनौ रणाद्भीतौ सहस्राक्षरथं प्रति प्रयातौ वेपमानौ तु पदा शस्त्रविवर्जितौ
tāvaśvinau raṇādbhītau sahasrākṣarathaṃ prati prayātau vepamānau tu padā śastravivarjitau
तयोरनुगतो दैत्यः कालनेमिर्महाबलः प्राप्येन्द्रस्य रथं क्रूरो दैत्यानीकपदानुगः
tayoranugato daityaḥ kālanemirmahābalaḥ prāpyendrasya rathaṃ krūro daityānīkapadānugaḥ
तं दृष्ट्वा सर्वभूतानि वित्रेसुर्विह्वलानि तु दृष्ट्वा दैत्यस्य तत्क्रौर्यं सर्वभूतानि मेनिरे
taṃ dṛṣṭvā sarvabhūtāni vitresurvihvalāni tu dṛṣṭvā daityasya tatkrauryaṃ sarvabhūtāni menire
पराजयं महेन्द्रस्य सर्वलोकक्षयावहम् चेलुः शिखरिणो मुख्याः पेतुरुल्का नभस्तलात्
parājayaṃ mahendrasya sarvalokakṣayāvaham celuḥ śikhariṇo mukhyāḥ peturulkā nabhastalāt
जगर्जुर्जलदा दिक्षु ह्य् उद्भूताश्च महार्णवाः तां भूतविकृतिं दृष्ट्वा भगवान्गरुडध्वजः
jagarjurjaladā dikṣu hy udbhūtāśca mahārṇavāḥ tāṃ bhūtavikṛtiṃ dṛṣṭvā bhagavāngaruḍadhvajaḥ
व्यबुध्यताहिपर्यङ्के योगनिद्रां विहाय तु लक्ष्मीकरयुगाजस्रलालिताङ्घ्रिसरोरुहः
vyabudhyatāhiparyaṅke yoganidrāṃ vihāya tu lakṣmīkarayugājasralālitāṅghrisaroruhaḥ
शरदम्बरनीलाब्जकान्तदेहछविर्विभुः कौस्तुभोद्भासितोरस्कः कान्तकेयूरभास्वरः
śaradambaranīlābjakāntadehachavirvibhuḥ kaustubhodbhāsitoraskaḥ kāntakeyūrabhāsvaraḥ
विमृश्य सुरसंक्षोभं वैनतेयं समाह्वयत् आहूते ऽवस्थिते तस्मिन् नागावस्थितवर्ष्मणि
vimṛśya surasaṃkṣobhaṃ vainateyaṃ samāhvayat āhūte 'vasthite tasmin nāgāvasthitavarṣmaṇi
दिव्यनानास्त्रतीक्ष्णार्चिर् आरुह्यागात् सुरान्स्वयम् तत्रापश्यत देवेन्द्रम् अभिद्रुतमभिप्लुतैः
divyanānāstratīkṣṇārcir āruhyāgāt surānsvayam tatrāpaśyata devendram abhidrutamabhiplutaiḥ
दानवेन्द्रैर्नवाम्भोदसच्छायैः पौरुषोत्कटैः यथा हि पुरुषं घोरैर् अभाग्यैर्वंशशालिभिः
dānavendrairnavāmbhodasacchāyaiḥ pauruṣotkaṭaiḥ yathā hi puruṣaṃ ghorair abhāgyairvaṃśaśālibhiḥ
परित्राणायाशु कृतं सुक्षेत्रे कर्म निर्मलम् अथापश्यन्त दैतेया वियति ज्योतिर्मण्डलम्
paritrāṇāyāśu kṛtaṃ sukṣetre karma nirmalam athāpaśyanta daiteyā viyati jyotirmaṇḍalam
स्फुरन्तमुदयाद्रिस्थं सूर्यमुष्णत्विषा इव प्रभावं ज्ञातुमिच्छन्तो दानवास्तस्य तेजसः
sphurantamudayādristhaṃ sūryamuṣṇatviṣā iva prabhāvaṃ jñātumicchanto dānavāstasya tejasaḥ
गरुत्मन्तमपश्यन्तः कल्पान्तानलसंनिभम् तमास्थितं च मेघौघद्युतिमक्षयमच्युतम्
garutmantamapaśyantaḥ kalpāntānalasaṃnibham tamāsthitaṃ ca meghaughadyutimakṣayamacyutam
तम् आलोक्यासुरेन्द्रास्तु हर्षसम्पूर्णमानसाः अयं वै देवसर्वस्वं जिते ऽस्मिन्निर्जिताः सुराः
tam ālokyāsurendrāstu harṣasampūrṇamānasāḥ ayaṃ vai devasarvasvaṃ jite 'sminnirjitāḥ surāḥ
अयं स दैत्यचक्राणां कृतान्तः केशवो ऽरिहा एनमाश्रित्य लोकेषु यज्ञभागभुजो ऽमराः
ayaṃ sa daityacakrāṇāṃ kṛtāntaḥ keśavo 'rihā enamāśritya lokeṣu yajñabhāgabhujo 'marāḥ
इत्युक्त्वा दानवाः सर्वे परिवार्य समन्ततः निजघ्नुर्विविधैरस्त्रैस् ते तम् आयान्तम् आहवे
ityuktvā dānavāḥ sarve parivārya samantataḥ nijaghnurvividhairastrais te tam āyāntam āhave
कालनेमिप्रभृतयो दश दैत्या महारथाः षष्ट्या विव्याध बाणानां कालनेमिर्जनार्दनम्
kālanemiprabhṛtayo daśa daityā mahārathāḥ ṣaṣṭyā vivyādha bāṇānāṃ kālanemirjanārdanam
निमिः शतेन बाणानां मथनो ऽशीतिभिः शरैः जम्भकश्चैव सप्तत्या शुम्भो दशभिरेव च
nimiḥ śatena bāṇānāṃ mathano 'śītibhiḥ śaraiḥ jambhakaścaiva saptatyā śumbho daśabhireva ca
शेषा दैत्येश्वराः सर्वे विष्णुमेकैकशः शरैः दशभिश्चैव यत्तास्ते जघ्नुः सगरुडं रणे
śeṣā daityeśvarāḥ sarve viṣṇumekaikaśaḥ śaraiḥ daśabhiścaiva yattāste jaghnuḥ sagaruḍaṃ raṇe
तेषाम् अमृष्य तत्कर्म विष्णुर्दानवसूदनः एकैकं दानवं जघ्ने षड्भिः षड्भिरजिह्मगैः
teṣām amṛṣya tatkarma viṣṇurdānavasūdanaḥ ekaikaṃ dānavaṃ jaghne ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhirajihmagaiḥ
आकर्णकृष्टैर्भूयश्च कालनेमिस् त्रिभिः शरैः विष्णुं विव्याध हृदये क्रोधाद्रक्तविलोचनः
ākarṇakṛṣṭairbhūyaśca kālanemis tribhiḥ śaraiḥ viṣṇuṃ vivyādha hṛdaye krodhādraktavilocanaḥ
तस्याशोभन्त ते बाणा हृदये तप्तकाञ्चनाः मयूखानीव दीप्तानि कौस्तुभस्य स्फुटत्विषः
tasyāśobhanta te bāṇā hṛdaye taptakāñcanāḥ mayūkhānīva dīptāni kaustubhasya sphuṭatviṣaḥ
तैर्बाणैः किंचिदायस्तो हरिर्जग्राह मुद्गरम् सततं भ्राम्य वेगेन दानवाय व्यसर्जयत्
tairbāṇaiḥ kiṃcidāyasto harirjagrāha mudgaram satataṃ bhrāmya vegena dānavāya vyasarjayat
दानवेन्द्रस्तमप्राप्तं वियत्येव शतैः शरैः चिछेद तिलशः क्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम्
dānavendrastamaprāptaṃ viyatyeva śataiḥ śaraiḥ cicheda tilaśaḥ kruddho darśayanpāṇilāghavam
ततो विष्णुः प्रकुपितः प्रासं जग्राह भैरवम् तेन दैत्यस्य हृदयं ताडयामास गाढतः
tato viṣṇuḥ prakupitaḥ prāsaṃ jagrāha bhairavam tena daityasya hṛdayaṃ tāḍayāmāsa gāḍhataḥ
क्षणेन लब्धसंज्ञस्तु कालनेमिर्महासुरः शक्तिं जग्राह तीक्ष्णाग्रां हेमघण्टाट्टहासिनीम्
kṣaṇena labdhasaṃjñastu kālanemirmahāsuraḥ śaktiṃ jagrāha tīkṣṇāgrāṃ hemaghaṇṭāṭṭahāsinīm
तया वामभुजं विष्णोर् बिभेद दितिनन्दनः भिन्नः शक्त्या भुजस्तस्य स्रुतशोणित आबभौ
tayā vāmabhujaṃ viṣṇor bibheda ditinandanaḥ bhinnaḥ śaktyā bhujastasya srutaśoṇita ābabhau
पद्मरागमयेनेव केयूरेण विभूषितः ततो विष्णुः प्रकुपितो जग्राह विपुलं धनुः
padmarāgamayeneva keyūreṇa vibhūṣitaḥ tato viṣṇuḥ prakupito jagrāha vipulaṃ dhanuḥ
सप्तदश च नाराचांस् तीक्ष्णान्मर्मविभेदिनः दैत्यस्य हृदयं षड्भिर् विव्याध च त्रिभिः शरैः
saptadaśa ca nārācāṃs tīkṣṇānmarmavibhedinaḥ daityasya hṛdayaṃ ṣaḍbhir vivyādha ca tribhiḥ śaraiḥ
चतुर्भिः सारथिं चास्य ध्वजं चैकेन पत्त्रिणा द्वाभ्यां ज्याधनुषी चापि भुजं सव्यं च पत्त्रिणा
caturbhiḥ sārathiṃ cāsya dhvajaṃ caikena pattriṇā dvābhyāṃ jyādhanuṣī cāpi bhujaṃ savyaṃ ca pattriṇā
स विद्धो हृदये गाढं दैत्यो हरिशिलीमुखैः स्रुतरक्तारुणप्रांशुः पीडाकुलितमानसः
sa viddho hṛdaye gāḍhaṃ daityo hariśilīmukhaiḥ srutaraktāruṇaprāṃśuḥ pīḍākulitamānasaḥ
चकम्पे मारुतेनेव नोदितः किंशुकद्रुमः तमाकम्पितमालक्ष्य गदां जग्राह केशवः
cakampe māruteneva noditaḥ kiṃśukadrumaḥ tamākampitamālakṣya gadāṃ jagrāha keśavaḥ
तां च वेगेन चिक्षेप कालनेमिरथं प्रति सा पपात शिरस्युग्रा विपुला कालनेमिनः
tāṃ ca vegena cikṣepa kālanemirathaṃ prati sā papāta śirasyugrā vipulā kālaneminaḥ
संचूर्णितोत्तमाङ्गस्तु निष्पिष्टमुकुटो ऽसुरः स्रुतरक्तौघरन्ध्रस्तु स्रुतधातुरिवाचलः
saṃcūrṇitottamāṅgastu niṣpiṣṭamukuṭo 'suraḥ srutaraktaugharandhrastu srutadhāturivācalaḥ
प्रापतत्स्वे रथे भग्ने विसंज्ञः शिष्टजीवितः पतितस्य रथोपस्थे दानवस्याच्युतो ऽरिहा
prāpatatsve rathe bhagne visaṃjñaḥ śiṣṭajīvitaḥ patitasya rathopasthe dānavasyācyuto 'rihā
स्मितपूर्वमुवाचेदं वाक्यं चक्रायुधः प्रभुः गच्छासुर विमुक्तो ऽसि साम्प्रतं जीव निर्भयः
smitapūrvamuvācedaṃ vākyaṃ cakrāyudhaḥ prabhuḥ gacchāsura vimukto 'si sāmprataṃ jīva nirbhayaḥ
ततः स्वल्पेन कालेन अहमेव तवान्तकः एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य सारथिः कालनेमिनः अपवाह्य रथं दूरम् अनयत्कालनेमिनः
tataḥ svalpena kālena ahameva tavāntakaḥ etacchrutvā vacastasya sārathiḥ kālaneminaḥ apavāhya rathaṃ dūram anayatkālaneminaḥ