Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Mārkaṇḍeya Purāṇa

Chapter 61

मार्कण्डेयपुराणम्

MarkP_61.

15 ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेठकिंपुरुषादिवर्षवर्णनम् ऽ नाम षष्टितमो ऽध्यायः एकषष्टितमो ऽध्यायः- 61 क्रौष्टुकिरुवाच कथितं भवता सम्यग् यत् पृष्टो ऽसि महामुने । भूसमुद्रादिसंस्थानं प्रमाणानि तथा ग्रहाः

15 // iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇeṭhakiṃpuruṣādivarṣavarṇanam ' nāma ṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ ekaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ- 61 krauṣṭukiruvāca kathitaṃ bhavatā samyag yat pṛṣṭo 'si mahāmune / bhūsamudrādisaṃsthānaṃ pramāṇāni tathā grahāḥ

MarkP_61.

1 ॥ तेषाञ्चैव प्रमाणञ्च नक्षत्राणाञ्च संस्थितिः । भूरादयस्तथा लोकाः पातालान्यखिलान्यपि

1 // teṣāñcaiva pramāṇañca nakṣatrāṇāñca saṃsthitiḥ / bhūrādayastathā lokāḥ pātālānyakhilānyapi

MarkP_61.

2 ॥ स्वायम्भुवं तथा ख्यातं मुने ! मन्वन्तरं मम । तदन्तराण्यहं श्रोतुमिच्छे मन्वन्तराणि वै । मन्वन्तराधिपान् देवानृषींस्तत्तनयान्नृपान्

2 // svāyambhuvaṃ tathā khyātaṃ mune ! manvantaraṃ mama / tadantarāṇyahaṃ śrotumicche manvantarāṇi vai / manvantarādhipān devānṛṣīṃstattanayānnṛpān

MarkP_61.

3 ॥ मार्कण्डेय उवाच मन्वन्तरं मयाख्यातं तव स्वायम्भुवं च यत् । स्वारोचिषाख्यमन्यत् तु शृणु तस्मादनन्तरम्

3 // mārkaṇḍeya uvāca manvantaraṃ mayākhyātaṃ tava svāyambhuvaṃ ca yat / svārociṣākhyamanyat tu śṛṇu tasmādanantaram

MarkP_61.

4 ॥ कश्चिद् द्विजातिप्रवरः पुरे ऽभूदरुणास्पदे । वरुणायास्तटे विप्रो रूपेणात्यश्विनावपि

4 // kaścid dvijātipravaraḥ pure 'bhūdaruṇāspade / varuṇāyāstaṭe vipro rūpeṇātyaśvināvapi

MarkP_61.

5 ॥ मृदुस्वभावः सद्वृत्तो वेदवेदाङ्गपारगः । सदातिथिप्रियो रात्रावागतानां समाश्रयः

5 // mṛdusvabhāvaḥ sadvṛtto vedavedāṅgapāragaḥ / sadātithipriyo rātrāvāgatānāṃ samāśrayaḥ

MarkP_61.

6 ॥ तस्य बुद्धिरियं त्वासीदहं पश्ये वसुन्धराम् । अतिरम्यवनोद्यानां नानानगरशोभिताम्

6 // tasya buddhiriyaṃ tvāsīdahaṃ paśye vasundharām / atiramyavanodyānāṃ nānānagaraśobhitām

MarkP_61.

7 ॥ अथागतो।ञतिथिः कश्चित् कदाचित्तस्य वेश्मनि । नानौषधिप्रभावज्ञो मन्त्रविद्याविशारदः

7 // athāgato/ñatithiḥ kaścit kadācittasya veśmani / nānauṣadhiprabhāvajño mantravidyāviśāradaḥ

MarkP_61.

8 ॥ अभ्यर्थितस्तु तेनासौ श्रद्धापूतेन चेतसा । तस्याचख्यौ स देशांश्च रम्याणि नगराणि च

8 // abhyarthitastu tenāsau śraddhāpūtena cetasā / tasyācakhyau sa deśāṃśca ramyāṇi nagarāṇi ca

MarkP_61.

9 ॥ वनानि नद्यः शैलांश्च पुण्यान्यायतनानि च । स ततो विस्मयाविष्टः प्राह तं द्विजसत्तमम्

9 // vanāni nadyaḥ śailāṃśca puṇyānyāyatanāni ca / sa tato vismayāviṣṭaḥ prāha taṃ dvijasattamam

MarkP_61.

10 ॥ अनेकदेशदर्शित्वेनातिश्रमसमन्वितः । त्वं नातिवृद्धो वयसा नातिवृत्तश्च यौवनात् । कथमल्पेन कालेन पृथिवीमटसि द्विज

10 // anekadeśadarśitvenātiśramasamanvitaḥ / tvaṃ nātivṛddho vayasā nātivṛttaśca yauvanāt / kathamalpena kālena pṛthivīmaṭasi dvija

MarkP_61.

11 ॥ ब्राह्मण उवाच मन्त्रौषधिप्रभावेण विप्राप्रतिहता गतिः । योजनानां सहस्रं हि दिनार्धेन व्रजाम्यम्

11 // brāhmaṇa uvāca mantrauṣadhiprabhāveṇa viprāpratihatā gatiḥ / yojanānāṃ sahasraṃ hi dinārdhena vrajāmyam

MarkP_61.

12 ॥ मार्कण्डेय उवाच ततः स विप्रस्तं भूयः प्रत्युवाचेदमादरात् । श्रद्धधानो वचस्तस्य ब्राह्मणस्य विपश्चितः

12 // mārkaṇḍeya uvāca tataḥ sa viprastaṃ bhūyaḥ pratyuvācedamādarāt / śraddhadhāno vacastasya brāhmaṇasya vipaścitaḥ

MarkP_61.

13 ॥ मम प्रसादं भगवन् ! कुरु मन्त्रप्रभावजम् । द्रष्टुमेतां मम महीमतीवेच्छा प्रवर्तते

13 // mama prasādaṃ bhagavan ! kuru mantraprabhāvajam / draṣṭumetāṃ mama mahīmatīvecchā pravartate

MarkP_61.

14 ॥ प्रादात् स ब्राह्मणश्चास्मै पादलेपमुदारधीः । अभिमन्त्रयामास दिशं तेनाख्याताञ्च यत्नतः

14 // prādāt sa brāhmaṇaścāsmai pādalepamudāradhīḥ / abhimantrayāmāsa diśaṃ tenākhyātāñca yatnataḥ

MarkP_61.

15 ॥ तेनानुलिप्तपादो ऽथ स द्विजो द्विजसत्तम । हिमवन्तमगाद् द्रष्टुं नानाप्रस्त्रवणान्वितम्

15 // tenānuliptapādo 'tha sa dvijo dvijasattama / himavantamagād draṣṭuṃ nānāprastravaṇānvitam

MarkP_61.

16 ॥ सहस्रं योजनानां हि दिनार्धेन व्रजामि यत् । आयास्यामीति सञ्चिन्त्य तदर्धेनापरेण हि

16 // sahasraṃ yojanānāṃ hi dinārdhena vrajāmi yat / āyāsyāmīti sañcintya tadardhenāpareṇa hi

MarkP_61.

17 ॥ सम्प्राप्तो हिमवत्पृष्ठं नातिश्रान्ततनुर्द्विज । विचचार ततस्तत्र तुहिनाचलभूतले

17 // samprāpto himavatpṛṣṭhaṃ nātiśrāntatanurdvija / vicacāra tatastatra tuhinācalabhūtale

MarkP_61.

18 ॥ पादाक्रान्तेन तस्याथ तुहिनेन विलीयता । प्रक्षालितः पादलेपः परमौषधिसम्भः

18 // pādākrāntena tasyātha tuhinena vilīyatā / prakṣālitaḥ pādalepaḥ paramauṣadhisambhaḥ

MarkP_61.

19 ॥ ततो जडगतिः सो ऽथ इतश्चेतश्च पर्यटन् । ददर्शातिमनोज्ञानि सानूनि हिमभूभृतः

19 // tato jaḍagatiḥ so 'tha itaścetaśca paryaṭan / dadarśātimanojñāni sānūni himabhūbhṛtaḥ

MarkP_61.

20 ॥ सिद्धगन्धर्वजुष्टानि किन्नराभिरतानि च । क्रीडाविहाररम्याणि देवादीनामितस्ततः

20 // siddhagandharvajuṣṭāni kinnarābhiratāni ca / krīḍāvihāraramyāṇi devādīnāmitastataḥ

MarkP_61.

21 ॥ दिव्याप्सरोगणशतैराकीर्णान्यवलोकयन् । नातृप्यत द्विजश्रेष्ठः प्रोद्भूतपुलको मुने

21 // divyāpsarogaṇaśatairākīrṇānyavalokayan / nātṛpyata dvijaśreṣṭhaḥ prodbhūtapulako mune

MarkP_61.

22 ॥ क्वचित् प्रस्त्रवणाद् भ्रष्टजलपातमनोरमम् । प्रनृत्यच्छिखिकेकाभिरन्यतश्च निनादितम्

22 // kvacit prastravaṇād bhraṣṭajalapātamanoramam / pranṛtyacchikhikekābhiranyataśca nināditam

MarkP_61.

23 ॥ दात्यूहकोयष्टिकाद्यैः क्वचिच्चातिमनोहरैः । पुंस्कोकिलकलालापैः श्रुतिहारिभिरन्वितम्

23 // dātyūhakoyaṣṭikādyaiḥ kvaciccātimanoharaiḥ / puṃskokilakalālāpaiḥ śrutihāribhiranvitam

MarkP_61.

24 ॥ प्रफुल्लतरुगन्धेन वासितानिलवीजितम् । मुदा युक्तः स ददृशे हिमवन्तं महागिरिम्

24 // praphullatarugandhena vāsitānilavījitam / mudā yuktaḥ sa dadṛśe himavantaṃ mahāgirim

MarkP_61.

25 ॥ दृष्ट्वा चैतं द्विजसुतो हिमवन्तं महाचलम् । श्वो द्रक्ष्यामीति संचिन्त्य मतिञ्चक्रे गृहं प्रति

25 // dṛṣṭvā caitaṃ dvijasuto himavantaṃ mahācalam / śvo drakṣyāmīti saṃcintya matiñcakre gṛhaṃ prati

MarkP_61.

26 ॥ विभ्रष्टपादलेपो ऽथ चिरेण जडितक्रमः । चिन्तयामास किमिदं मयाज्ञानादनुष्ठितम्

26 // vibhraṣṭapādalepo 'tha cireṇa jaḍitakramaḥ / cintayāmāsa kimidaṃ mayājñānādanuṣṭhitam

MarkP_61.

27 ॥ यदि प्रलेपो नष्टो मे विलीनो हिमवारिणा । शैलो ऽतिदुर्गमश्चायं दूरञ्चाहमिहागतः

27 // yadi pralepo naṣṭo me vilīno himavāriṇā / śailo 'tidurgamaścāyaṃ dūrañcāhamihāgataḥ

MarkP_61.

28 ॥ प्रयास्यामि क्रियाहानिमग्निशुश्रूषणादिकम् । कथमत्र करिष्यामि सङ्कटं महदागतम्

28 // prayāsyāmi kriyāhānimagniśuśrūṣaṇādikam / kathamatra kariṣyāmi saṅkaṭaṃ mahadāgatam

MarkP_61.

29 ॥ इदं रम्यमिदं रम्यमित्यस्मिन् वरपर्वते । शक्तदृष्टिरहं तृप्तिं न यास्ये ऽब्दशतैरपि

29 // idaṃ ramyamidaṃ ramyamityasmin varaparvate / śaktadṛṣṭirahaṃ tṛptiṃ na yāsye 'bdaśatairapi

MarkP_61.

30 ॥ किन्नराणां कलालापाः समन्ताच्छ्रोत्रहारिणः । प्रफुल्लतरुगन्धांश्च घ्राणमत्यन्तमृच्छति

30 // kinnarāṇāṃ kalālāpāḥ samantācchrotrahāriṇaḥ / praphullatarugandhāṃśca ghrāṇamatyantamṛcchati

MarkP_61.

31 ॥ सुखस्पर्शस्तथा वायुः फलानि रसवन्ति च । हरन्ति प्रसभं चेतो मनोज्ञानि सरांसि च

31 // sukhasparśastathā vāyuḥ phalāni rasavanti ca / haranti prasabhaṃ ceto manojñāni sarāṃsi ca

MarkP_61.

32 ॥ एवं गते तु पश्येयं यदि कञ्चित् तपोनिधिम् । स ममोपदिशेन्मार्गं गमनाय गृहं प्रति

32 // evaṃ gate tu paśyeyaṃ yadi kañcit taponidhim / sa mamopadiśenmārgaṃ gamanāya gṛhaṃ prati

MarkP_61.

33 ॥ मार्कण्डेय उवाच स एवं चिन्तयन् विप्रो बभ्राम च हिमाचले । भ्रष्टपादौषधिबलो वैक्लवं परमं गतः

33 // mārkaṇḍeya uvāca sa evaṃ cintayan vipro babhrāma ca himācale / bhraṣṭapādauṣadhibalo vaiklavaṃ paramaṃ gataḥ

MarkP_61.

34 ॥ तं ददर्श भ्रमन्तञ्च मुनिश्रेष्ठं वरूथिनी । वराप्सरा महाभागा मौलेया रूपशालिनी

34 // taṃ dadarśa bhramantañca muniśreṣṭhaṃ varūthinī / varāpsarā mahābhāgā mauleyā rūpaśālinī

MarkP_61.

35 ॥ तस्मिन् दृष्टे ततः साभूद् द्विजवर्ये वरूथिनी । मदनाकृष्टहृदया सानुरागा हि तत्क्षणात्

35 // tasmin dṛṣṭe tataḥ sābhūd dvijavarye varūthinī / madanākṛṣṭahṛdayā sānurāgā hi tatkṣaṇāt

MarkP_61.

36 ॥ चिन्तयामास को न्वेष रमणीयतमाकृतिः । सफलं मे भवेज्जन्म यदि मां नावमन्यते

36 // cintayāmāsa ko nveṣa ramaṇīyatamākṛtiḥ / saphalaṃ me bhavejjanma yadi māṃ nāvamanyate

MarkP_61.

37 ॥ अहो ऽस्य रूपमाधुर्यमहो ऽस्य ललिता गतिः । अहो गम्भीरता दृष्टेः कुतो ऽस्य सदृशो भुवि

37 // aho 'sya rūpamādhuryamaho 'sya lalitā gatiḥ / aho gambhīratā dṛṣṭeḥ kuto 'sya sadṛśo bhuvi

MarkP_61.

38 ॥ दृष्टा देवास्तथा दैत्याः सिद्धगन्धर्वपन्नगाः । कथमेको ऽपि नास्त्यस्य तुल्यरूपो महात्मनः

38 // dṛṣṭā devāstathā daityāḥ siddhagandharvapannagāḥ / kathameko 'pi nāstyasya tulyarūpo mahātmanaḥ

MarkP_61.

39 ॥ यथाहमस्मिन्मय्येष सानुरागस्तथा यदि । भवेदत्र मया कार्यस्तत्कृतः पुण्यसञ्चयः

39 // yathāhamasminmayyeṣa sānurāgastathā yadi / bhavedatra mayā kāryastatkṛtaḥ puṇyasañcayaḥ

MarkP_61.

40 ॥ यद्येष मयि सुस्त्रिग्धां दृष्टिमद्य निपातयेत् । कृतपुण्या न मत्तो ऽन्या त्रैलोक्ये वनिता ततः

40 // yadyeṣa mayi sustrigdhāṃ dṛṣṭimadya nipātayet / kṛtapuṇyā na matto 'nyā trailokye vanitā tataḥ

MarkP_61.

41 ॥ मार्कण्डेय उवाच एवं सञ्चिन्तयन्ती सा दिव्ययोषित् स्मरातुरा । आत्मानं दर्शयामास कमनीयतराकृतिम्

41 // mārkaṇḍeya uvāca evaṃ sañcintayantī sā divyayoṣit smarāturā / ātmānaṃ darśayāmāsa kamanīyatarākṛtim

MarkP_61.

42 ॥ तान्तु दृष्ट्वा द्विजसुतश्चारुरूपां वरूथिनीम् । सोपचारं समागम्य वाक्यमेतदुवाच ह

42 // tāntu dṛṣṭvā dvijasutaścārurūpāṃ varūthinīm / sopacāraṃ samāgamya vākyametaduvāca ha

MarkP_61.

43 ॥ का त्वं कमलगर्भाभे कस्य किं वानुतिष्ठसि । ब्राह्मणो ऽहमिहायातो नगरादरुणास्पदात्

43 // kā tvaṃ kamalagarbhābhe kasya kiṃ vānutiṣṭhasi / brāhmaṇo 'hamihāyāto nagarādaruṇāspadāt

MarkP_61.

44 ॥ पादलेपो ऽत्र मे ध्वस्तो विलीनो हिमवारिणा । यस्यानुभावादत्राहमागतो मदिरेक्षणे

44 // pādalepo 'tra me dhvasto vilīno himavāriṇā / yasyānubhāvādatrāhamāgato madirekṣaṇe

MarkP_61.

45 ॥ वरूथिन्युवाच मौलेयाहं महाभागा नाम्ना ख्याता वरूथिनी । विचरामि सदैवात्र रमणीये महाचले

45 // varūthinyuvāca mauleyāhaṃ mahābhāgā nāmnā khyātā varūthinī / vicarāmi sadaivātra ramaṇīye mahācale

MarkP_61.

46 ॥ साहं त्वद्दर्शनाद्विप्र ! कामवक्तव्यताङ्गता । प्रशाधि यन्मया कार्यं त्वदधीनास्मि साम्प्रतम्

46 // sāhaṃ tvaddarśanādvipra ! kāmavaktavyatāṅgatā / praśādhi yanmayā kāryaṃ tvadadhīnāsmi sāmpratam

MarkP_61.

47 ॥ ब्राह्मण उवाच येनोपायेन गच्छेयं निजगेहं शुचिस्मिते । तन्ममाचक्ष्व कल्याणि हानिर्नो ऽखिलकर्मणाम्

47 // brāhmaṇa uvāca yenopāyena gaccheyaṃ nijagehaṃ śucismite / tanmamācakṣva kalyāṇi hānirno 'khilakarmaṇām

MarkP_61.

48 ॥ नित्यनैमित्तिकानान्तु महाहानिर्द्विजन्मनः । भवत्यतस्त्वं हे भद्रे ! मामुद्धर हिमालयात्

48 // nityanaimittikānāntu mahāhānirdvijanmanaḥ / bhavatyatastvaṃ he bhadre ! māmuddhara himālayāt

MarkP_61.

49 ॥ प्रशस्यते न प्रवासो ब्राह्मणानां कदाचम । अपराद्धं न मे भीरु देशदर्शनकौतुकम्

49 // praśasyate na pravāso brāhmaṇānāṃ kadācama / aparāddhaṃ na me bhīru deśadarśanakautukam

MarkP_61.

50 ॥ सतो गृहे द्विजाग्र्यस्य निष्पत्तिः सर्वकर्मणाम् । नित्यनैमित्तिकानाञ्च हानिरेवं प्रवासिनः

50 // sato gṛhe dvijāgryasya niṣpattiḥ sarvakarmaṇām / nityanaimittikānāñca hānirevaṃ pravāsinaḥ

MarkP_61.

51 ॥ सा त्वं किं बहुनोक्तेन तथा कुरु यशस्विनि । यथा नास्तं गेत सूर्ये पश्यामि निजमालयम्

51 // sā tvaṃ kiṃ bahunoktena tathā kuru yaśasvini / yathā nāstaṃ geta sūrye paśyāmi nijamālayam

MarkP_61.

52 ॥ वरूथिन्युवाच मैवं ब्रूहि महाभाग ! मा भूत्स दिवसो मम । मां परित्यज्य यत्र त्वं निजगेहमुपैष्यसि

52 // varūthinyuvāca maivaṃ brūhi mahābhāga ! mā bhūtsa divaso mama / māṃ parityajya yatra tvaṃ nijagehamupaiṣyasi

MarkP_61.

53 ॥ अहो रम्यतरः स्वर्गो न यतो द्विजनन्दन । अतो वयं परित्यज्य तिष्ठामो ऽत्र सुरालयम्

53 // aho ramyataraḥ svargo na yato dvijanandana / ato vayaṃ parityajya tiṣṭhāmo 'tra surālayam

MarkP_61.

54 ॥ स त्वं सह मया कान्त ! कान्ते ऽत्र तुहिनाचले । रममाणो न मर्त्यानां बान्धवानां स्मरिष्यसि

54 // sa tvaṃ saha mayā kānta ! kānte 'tra tuhinācale / ramamāṇo na martyānāṃ bāndhavānāṃ smariṣyasi

MarkP_61.

55 ॥ स्त्रजो वस्त्राण्यलङ्कारान् भोगभोज्यानुलेपनम् । दास्याम्यत्र तथाहन्ते स्मरेण वशगा हृता

55 // strajo vastrāṇyalaṅkārān bhogabhojyānulepanam / dāsyāmyatra tathāhante smareṇa vaśagā hṛtā

MarkP_61.

56 ॥ वीणावेणुस्वनं गीतं किन्नराणां मनोरमम् । अङ्गाह्लादकरो वायुरुष्णान्नमुदकं शुचि

56 // vīṇāveṇusvanaṃ gītaṃ kinnarāṇāṃ manoramam / aṅgāhlādakaro vāyuruṣṇānnamudakaṃ śuci

MarkP_61.

57 ॥ मनोभिलषिता शय्या सुगन्धमनुलेपनम् । इहासतो महाभाग गृहे किन्ते निजे ऽधिकम्

57 // manobhilaṣitā śayyā sugandhamanulepanam / ihāsato mahābhāga gṛhe kinte nije 'dhikam

MarkP_61.

58 ॥ इहासतो नैव जरा कदाचित्ते भविष्यति । त्रिदशानामियं भूमिर्यौवनोपचयप्रदा

58 // ihāsato naiva jarā kadācitte bhaviṣyati / tridaśānāmiyaṃ bhūmiryauvanopacayapradā

MarkP_61.

59 ॥ इत्युक्त्वा सानुरागा सा सहसा कमलेक्षणा । आलिलिङ्ग प्रसीदेति वदन्ती कलमुन्मनाः

59 // ityuktvā sānurāgā sā sahasā kamalekṣaṇā / āliliṅga prasīdeti vadantī kalamunmanāḥ

MarkP_61.

60 ॥ ब्राह्मण उवाच मा मां स्प्राक्षीर्व्रजान्यत्र दुष्टे यः सदृशस्तव । मयान्यथा याचिता त्वमन्यथैवाप्युपैषि माम्

60 // brāhmaṇa uvāca mā māṃ sprākṣīrvrajānyatra duṣṭe yaḥ sadṛśastava / mayānyathā yācitā tvamanyathaivāpyupaiṣi mām

MarkP_61.

61 ॥ सायं प्रातर्हुतं हव्यं लोकान् यच्छति शाश्वतान् । त्रैलोक्यमेतदखिलं मूढे इव्ये प्रतिष्ठितम्

61 // sāyaṃ prātarhutaṃ havyaṃ lokān yacchati śāśvatān / trailokyametadakhilaṃ mūḍhe ivye pratiṣṭhitam

MarkP_61.

62 ॥ वरूथिन्युवाच किं ते नाहं प्रिया विप्र ! रमणीयो न किं गिरिः । गन्धर्वान् किन्नरादींश्च त्यक्त्वाभीष्टो हि कस्तव

62 // varūthinyuvāca kiṃ te nāhaṃ priyā vipra ! ramaṇīyo na kiṃ giriḥ / gandharvān kinnarādīṃśca tyaktvābhīṣṭo hi kastava

MarkP_61.

63 ॥ निजमालयमप्यस्माद्भवान् यास्यत्यसंशयम् । स्वल्पकालं मया सार्धं भुङ्क्षव भोगान् सुदुर्लभान्

63 // nijamālayamapyasmādbhavān yāsyatyasaṃśayam / svalpakālaṃ mayā sārdhaṃ bhuṅkṣava bhogān sudurlabhān

MarkP_61.

64 ॥ ब्राह्मण उवाच अष्टावात्मगुणा ये हि तेषामादौ दया द्विज । तां करोषि कथं न त्वं मयि सद्धर्मपालक

64 // brāhmaṇa uvāca aṣṭāvātmaguṇā ye hi teṣāmādau dayā dvija / tāṃ karoṣi kathaṃ na tvaṃ mayi saddharmapālaka

MarkP_61.

66 ॥ त्वद्विमुक्ता न जीवामि तथा प्रीतिमती त्वयि । नैतद्वदाम्यहं मिथ्या प्रसीद कुलनन्दन

66 // tvadvimuktā na jīvāmi tathā prītimatī tvayi / naitadvadāmyahaṃ mithyā prasīda kulanandana

MarkP_61.

67 ॥ ब्राह्मण उवाच यदि प्रीतिमती सत्यं नोपचाराद्ब्रवीषि माम् । तदुपायं समाचक्ष्व येन यामि स्वमालयम्

67 // brāhmaṇa uvāca yadi prītimatī satyaṃ nopacārādbravīṣi mām / tadupāyaṃ samācakṣva yena yāmi svamālayam

MarkP_61.

68 ॥ वरूथिन्युवाच निजमालयमप्यस्माद्भवान् यास्यत्यसंशयम् । स्वल्पकालं मया सार्धं भुङ्क्ष्व भोगान् सुदुर्लभान्

68 // varūthinyuvāca nijamālayamapyasmādbhavān yāsyatyasaṃśayam / svalpakālaṃ mayā sārdhaṃ bhuṅkṣva bhogān sudurlabhān

MarkP_61.

69 ॥ ब्राह्मण उवाच न भोगार्थाय विप्राणां शस्यते हि वरूथिनी । इह क्लेशाय विप्राणां चेष्टा प्रेत्याफलप्रदा

69 // brāhmaṇa uvāca na bhogārthāya viprāṇāṃ śasyate hi varūthinī / iha kleśāya viprāṇāṃ ceṣṭā pretyāphalapradā

MarkP_61.

70 ॥ वरूथिन्युवाच सन्त्राणं म्रियमाणाया मम कृत्वा परत्र ते । पुण्यस्यैव फलं भावि भोगाश्चान्यत्र जन्मनि

70 // varūthinyuvāca santrāṇaṃ mriyamāṇāyā mama kṛtvā paratra te / puṇyasyaiva phalaṃ bhāvi bhogāścānyatra janmani

MarkP_61.

71 ॥ एवं च द्वयमप्यत्र तवोपचयकारणम् । प्रत्याख्यानादहं मृत्युं त्वञ्च पापमवाप्स्यसि

71 // evaṃ ca dvayamapyatra tavopacayakāraṇam / pratyākhyānādahaṃ mṛtyuṃ tvañca pāpamavāpsyasi

MarkP_61.

72 ॥ ब्राह्मण उवाच परस्त्रियं नाभिलषेदित्युचुर्गुरवो मम । तेन त्वां नाभिवाञ्छामि कामं विलप शुष्य वा

72 // brāhmaṇa uvāca parastriyaṃ nābhilaṣedityucurguravo mama / tena tvāṃ nābhivāñchāmi kāmaṃ vilapa śuṣya vā

MarkP_61.

73 ॥ मार्कण्डेय उवाच इत्युक्त्वा स महाभागः स्पृष्ट्वापः प्रयतः शुचिः । प्राहेदं प्रणिपत्याग्निं गार्हपत्यमुपांशुना

73 // mārkaṇḍeya uvāca ityuktvā sa mahābhāgaḥ spṛṣṭvāpaḥ prayataḥ śuciḥ / prāhedaṃ praṇipatyāgniṃ gārhapatyamupāṃśunā

MarkP_61.

74 ॥ भगवन् ! गार्हपत्याग्ने योनिस्त्वं सर्वकर्मणाम् । त्वत्त आहवनीयो ऽग्निर्दक्षिणाग्निश्च नान्यतः

74 // bhagavan ! gārhapatyāgne yonistvaṃ sarvakarmaṇām / tvatta āhavanīyo 'gnirdakṣiṇāgniśca nānyataḥ

MarkP_61.

75 ॥ युष्मदाप्यायनाद् देवा वृष्टिशस्यादिहेतवः । भवन्ति शस्यादखिलं जगद्भवति नान्यतः

75 // yuṣmadāpyāyanād devā vṛṣṭiśasyādihetavaḥ / bhavanti śasyādakhilaṃ jagadbhavati nānyataḥ

MarkP_61.

76 ॥ एवं त्वत्तो भवत्येतद्येन सत्येन वै जगत् । तथाहमद्य स्वं गेहं पश्येयं सति भास्करे

76 // evaṃ tvatto bhavatyetadyena satyena vai jagat / tathāhamadya svaṃ gehaṃ paśyeyaṃ sati bhāskare

MarkP_61.

77 ॥ यथा वै वैदिकं कर्म स्वकाले नोज्झितं मया । तेन सत्येन पश्येयं गृहस्थो ऽद्य दिवाकरम्

77 // yathā vai vaidikaṃ karma svakāle nojjhitaṃ mayā / tena satyena paśyeyaṃ gṛhastho 'dya divākaram

MarkP_61.

78 ॥ यथा च न परद्रव्ये परदारे च मे मतिः । कदाचित् साभिलाषाभूत्तथैतत् सिद्धिमेतु मे

78 // yathā ca na paradravye paradāre ca me matiḥ / kadācit sābhilāṣābhūttathaitat siddhimetu me

Edition, source and reuse
Edition
Mārkaṇḍeya Purāṇa, chapters 1–93, GRETIL electronic text; printed edition is not identified in the header.
Electronic text
Members of the Sansknet Project · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः