Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Mārkaṇḍeya Purāṇa

Chapter 62

मार्कण्डेयपुराणम्

MarkP_62.

79 ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेठब्राह्मणवाक्यम्ऽ नामैकषष्टितमो ऽध्यायः द्विषष्टितमो ऽध्यायः- 62 मार्कण्डेय उवाच एवन्तु वदतस्तस्य द्विजपुत्रस्य पावकः । गार्हपत्यः शरीरे तु सन्निधानमथाकरोत्

79 // iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇeṭhabrāhmaṇavākyam' nāmaikaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ dviṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ- 62 mārkaṇḍeya uvāca evantu vadatastasya dvijaputrasya pāvakaḥ / gārhapatyaḥ śarīre tu sannidhānamathākarot

MarkP_62.

1 ॥ तेन चाधिष्ठितः सो ऽथ प्रभामण्डलमध्यगः । व्यदीपयत तं देशं मूर्तिमानिव हव्यवाट्

1 // tena cādhiṣṭhitaḥ so 'tha prabhāmaṇḍalamadhyagaḥ / vyadīpayata taṃ deśaṃ mūrtimāniva havyavāṭ

MarkP_62.

2 ॥ तस्यास्तु सुतरां तत्र तादृग्रूपे द्विजन्मनि । अनुरागो ऽभवद्विप्रं पश्यन्त्या देवयोषितः

2 // tasyāstu sutarāṃ tatra tādṛgrūpe dvijanmani / anurāgo 'bhavadvipraṃ paśyantyā devayoṣitaḥ

MarkP_62.

3 ॥ ततः सो ऽधिष्ठितस्तेन हव्यवाहेन तत्क्षणात् । यथापूर्वं तथा गन्तुं प्रवृत्तो द्विजनन्दनः

3 // tataḥ so 'dhiṣṭhitastena havyavāhena tatkṣaṇāt / yathāpūrvaṃ tathā gantuṃ pravṛtto dvijanandanaḥ

MarkP_62.

4 ॥ जगाम च त्वरायुक्तस्तया देव्या निरीक्षितः । आदृष्टिपातात्तन्वङ्ग्या निश्वासोत्कम्पिकन्धरम्

4 // jagāma ca tvarāyuktastayā devyā nirīkṣitaḥ / ādṛṣṭipātāttanvaṅgyā niśvāsotkampikandharam

MarkP_62.

5 ॥ ततः क्षणेनैव तदा निजगेहमवाप्य सः । यथाप्रोक्तं द्विजश्रेष्ठश्चकार सकलाः क्रियाः

5 // tataḥ kṣaṇenaiva tadā nijagehamavāpya saḥ / yathāproktaṃ dvijaśreṣṭhaścakāra sakalāḥ kriyāḥ

MarkP_62.

6 ॥ अथ सा चारुसर्वाङ्गी तत्रासक्तात्ममानसा । निश्वासपरमा निन्ये दिनशेषं तथा निशाम्

6 // atha sā cārusarvāṅgī tatrāsaktātmamānasā / niśvāsaparamā ninye dinaśeṣaṃ tathā niśām

MarkP_62.

7 ॥ निश्वसन्त्यनवद्याङ्गी हाहेति रुदती मुहुः । मन्दभाग्येति चात्मानं निनिन्द मदिरेक्षणा

7 // niśvasantyanavadyāṅgī hāheti rudatī muhuḥ / mandabhāgyeti cātmānaṃ nininda madirekṣaṇā

MarkP_62.

8 ॥ न विहारे न चाहारे रमणीये न वा वने । न कन्दरेषु रम्येषु सा बबन्ध तदा रतिम्

8 // na vihāre na cāhāre ramaṇīye na vā vane / na kandareṣu ramyeṣu sā babandha tadā ratim

MarkP_62.

9 ॥ चकार रममाणे च चक्रवाकयुगे स्पृहाम् । मुक्ता तेन वरारोहा निनिन्द निजयौवनम्

9 // cakāra ramamāṇe ca cakravākayuge spṛhām / muktā tena varārohā nininda nijayauvanam

MarkP_62.

10 ॥ क्वागताहमिमं शैलं दुष्टदैवबलात्कृता । क्व च प्राप्तः स मे दृष्टेर्गोचरं तादृशो नरः

10 // kvāgatāhamimaṃ śailaṃ duṣṭadaivabalātkṛtā / kva ca prāptaḥ sa me dṛṣṭergocaraṃ tādṛśo naraḥ

MarkP_62.

11 ॥ यद्यद्य स महाभागो न मे सङ्गमुपैष्यति । तत्कामाग्निरवश्यं मां क्षपयिष्यति दुः सहः

11 // yadyadya sa mahābhāgo na me saṅgamupaiṣyati / tatkāmāgniravaśyaṃ māṃ kṣapayiṣyati duḥ sahaḥ

MarkP_62.

12 ॥ रमणीयमभूद्यत्तत्पुंस्कोकिलनिनादितम् । तेन हीनन्तदेवैतद्दहतीवाद्य मामलम्

12 // ramaṇīyamabhūdyattatpuṃskokilanināditam / tena hīnantadevaitaddahatīvādya māmalam

MarkP_62.

13 ॥ मार्कण्डेय उवाच इत्थं सा मदनाविष्टा जगाम मुनिसत्तम । ववृधे च तदा रागस्तस्यास्तस्मिन् प्रतिक्षणम्

13 // mārkaṇḍeya uvāca itthaṃ sā madanāviṣṭā jagāma munisattama / vavṛdhe ca tadā rāgastasyāstasmin pratikṣaṇam

MarkP_62.

14 ॥ कलिर्नाम्ना तु गन्धर्वः सानुरागो निराकृतः । तया पूर्वमभूत्सो ऽथ तदवस्थां ददर्श ताम्

14 // kalirnāmnā tu gandharvaḥ sānurāgo nirākṛtaḥ / tayā pūrvamabhūtso 'tha tadavasthāṃ dadarśa tām

MarkP_62.

15 ॥ स चिन्तयामास तदा किं न्वेषा गजगामिनी । निश्वासपवनम्लाना गिरावत्र वरूथिनी

15 // sa cintayāmāsa tadā kiṃ nveṣā gajagāminī / niśvāsapavanamlānā girāvatra varūthinī

MarkP_62.

16 ॥ मुनिशापक्षता किंनु केनचित् किं विमानिता । वाष्पवारिपरिक्लिन्नमियन्धत्ते यतो मुखम्

16 // muniśāpakṣatā kiṃnu kenacit kiṃ vimānitā / vāṣpavāripariklinnamiyandhatte yato mukham

MarkP_62.

17 ॥ ततः स दध्यौ सुचिरं तमर्थं कौतुकात् कलिः । ज्ञातवांश्च प्रभावेण समाधेः स यथातथम्

17 // tataḥ sa dadhyau suciraṃ tamarthaṃ kautukāt kaliḥ / jñātavāṃśca prabhāveṇa samādheḥ sa yathātatham

MarkP_62.

18 ॥ पुनः स चिन्तयामास तद्विज्ञाय मुनेः कलिः । ममोपपादितं साधु भाग्यैरेतत्पुराकृतैः

18 // punaḥ sa cintayāmāsa tadvijñāya muneḥ kaliḥ / mamopapāditaṃ sādhu bhāgyairetatpurākṛtaiḥ

MarkP_62.

19 ॥ मयैषा सानुरागेण बहुशः प्रार्थिता सती । निराकृतवती सेयमद्य प्राप्या भविष्यति

19 // mayaiṣā sānurāgeṇa bahuśaḥ prārthitā satī / nirākṛtavatī seyamadya prāpyā bhaviṣyati

MarkP_62.

20 ॥ मानुषे सानुरागेयं तत्र तद्रूपधारिणि । रंस्यते मय्यसन्दिग्धं किं कालेन करोमि तत्

20 // mānuṣe sānurāgeyaṃ tatra tadrūpadhāriṇi / raṃsyate mayyasandigdhaṃ kiṃ kālena karomi tat

MarkP_62.

21 ॥ मार्कण्डेय उवाच आत्मप्रभावेण ततस्तस्य रूपं द्विजन्मनः । कृत्वा चचार यत्रास्ते निषण्णा सा वरूथिनी

21 // mārkaṇḍeya uvāca ātmaprabhāveṇa tatastasya rūpaṃ dvijanmanaḥ / kṛtvā cacāra yatrāste niṣaṇṇā sā varūthinī

MarkP_62.

22 ॥ सा तं दृष्ट्वा वरारोहा किञ्चिदुत्फुल्ललोचना । समेत्य प्राह तन्वङ्गी प्रसीदेति पुनः पुनः

22 // sā taṃ dṛṣṭvā varārohā kiñcidutphullalocanā / sametya prāha tanvaṅgī prasīdeti punaḥ punaḥ

MarkP_62.

23 ॥ त्वया त्यक्ता न सन्देहः परित्यक्ष्यामि जीवितम् । तत्राधर्मः कष्टतरः क्रियालोपो भविष्यति

23 // tvayā tyaktā na sandehaḥ parityakṣyāmi jīvitam / tatrādharmaḥ kaṣṭataraḥ kriyālopo bhaviṣyati

MarkP_62.

24 ॥ मया समेत्य रम्ये ऽस्मिन् महाकन्दरकन्दरे । मत्परित्राणजं धर्ममवश्यं प्रतिपत्स्यसे

24 // mayā sametya ramye 'smin mahākandarakandare / matparitrāṇajaṃ dharmamavaśyaṃ pratipatsyase

MarkP_62.

25 ॥ आयुषः सावशेषं मे नृनमस्ति महामते । निवृत्तस्तेन नूनं त्वं हृदयाह्लादकारकः

25 // āyuṣaḥ sāvaśeṣaṃ me nṛnamasti mahāmate / nivṛttastena nūnaṃ tvaṃ hṛdayāhlādakārakaḥ

MarkP_62.

26 ॥ कलिरुवाच किं करोमि क्रियाहानिर्भवत्यत्र सतो मम । त्वमप्येवंविधं वाक्यं ब्रवीषि तनुमध्यमे

26 // kaliruvāca kiṃ karomi kriyāhānirbhavatyatra sato mama / tvamapyevaṃvidhaṃ vākyaṃ bravīṣi tanumadhyame

MarkP_62.

27 ॥ तदहं सङ्कटं प्राप्तो यद्ब्रवीमि करोषि तत् । यदि स्यात् सङ्गमो मे ऽद्य भवत्या सह नान्यथा

27 // tadahaṃ saṅkaṭaṃ prāpto yadbravīmi karoṣi tat / yadi syāt saṅgamo me 'dya bhavatyā saha nānyathā

MarkP_62.

28 ॥ वरूथिनी उवाच प्रसीद यद्ब्रवीषि त्वं तत्करोमि न ते मृषा । ब्रवीम्येतदनाशङ्कं यत्ते कार्यं मयाधुना

28 // varūthinī uvāca prasīda yadbravīṣi tvaṃ tatkaromi na te mṛṣā / bravīmyetadanāśaṅkaṃ yatte kāryaṃ mayādhunā

MarkP_62.

29 ॥ कलिरुवाच नाद्य संभोगसमये द्रष्टव्यो ऽहं त्वया वने । निमीलिताक्ष्याः संसर्गस्तव सुभ्रु मया सह

29 // kaliruvāca nādya saṃbhogasamaye draṣṭavyo 'haṃ tvayā vane / nimīlitākṣyāḥ saṃsargastava subhru mayā saha

MarkP_62.

30 ॥ वरूथिन्युवाच एवं भवतु भद्रन्ते यथेच्छसि तथास्तु तत् । मया सर्वप्रकारं हि वशे स्थेयं तवाधुना

30 // varūthinyuvāca evaṃ bhavatu bhadrante yathecchasi tathāstu tat / mayā sarvaprakāraṃ hi vaśe stheyaṃ tavādhunā

Edition, source and reuse
Edition
Mārkaṇḍeya Purāṇa, chapters 1–93, GRETIL electronic text; printed edition is not identified in the header.
Electronic text
Members of the Sansknet Project · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः