Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Mārkaṇḍeya Purāṇa

Chapter 42

मार्कण्डेयपुराणम्

MarkP_42.

26 ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे योगिचर्यानामैकचत्वारिंशो ऽध्यायः द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः दत्तात्रेय उवाच एवं यो वर्तते योगी सम्यग्योगव्यवस्थितः । न स व्यावर्तितुं शक्यो जन्मान्तरशतैरपि

26 // iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe yogicaryānāmaikacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ dvicatvāriṃśo 'dhyāyaḥ dattātreya uvāca evaṃ yo vartate yogī samyagyogavyavasthitaḥ / na sa vyāvartituṃ śakyo janmāntaraśatairapi

MarkP_42.

1 ॥ दृष्ट्वा च परमात्मानं प्रत्यक्षं विश्वरूपिणम् । विश्वपादशिरोग्रीवं विश्वेशं विश्वभावनम्

1 // dṛṣṭvā ca paramātmānaṃ pratyakṣaṃ viśvarūpiṇam / viśvapādaśirogrīvaṃ viśveśaṃ viśvabhāvanam

MarkP_42.

2 ॥ तत्प्राप्तये महत्पुण्यमोमित्येकाक्षरं जपेत् । तदेवाध्ययनं तस्य स्वरूपं शृण्वतः परम्

2 // tatprāptaye mahatpuṇyamomityekākṣaraṃ japet / tadevādhyayanaṃ tasya svarūpaṃ śṛṇvataḥ param

MarkP_42.

3 ॥ अकारश्च तथोकारो मकारश्चाक्षरत्रयम् । एता एव त्रयो मात्राः सात्त्वराजसतामसाः

3 // akāraśca tathokāro makāraścākṣaratrayam / etā eva trayo mātrāḥ sāttvarājasatāmasāḥ

MarkP_42.

4 ॥ निर्गुणा योगिगम्यान्या चार्धमात्रोर्ध्वसंस्थिता । गान्धारीति च विज्ञेया गान्धारस्वरसंश्रया

4 // nirguṇā yogigamyānyā cārdhamātrordhvasaṃsthitā / gāndhārīti ca vijñeyā gāndhārasvarasaṃśrayā

MarkP_42.

5 ॥ पिपीलिकागतिस्पर्शा प्रयुक्ता मूर्ध्नि लक्ष्यते । यथा प्रयुक्त ओङ्गारः प्रतिनिर्याति मूर्धनि

5 // pipīlikāgatisparśā prayuktā mūrdhni lakṣyate / yathā prayukta oṅgāraḥ pratiniryāti mūrdhani

MarkP_42.

6 ॥ तथोङ्कारमयो योगी त्वक्षरे त्वक्षरो भवेत् । प्राणो धनुः शरो ह्यात्मा ब्रह्म वेध्यमनुत्तमम्

6 // tathoṅkāramayo yogī tvakṣare tvakṣaro bhavet / prāṇo dhanuḥ śaro hyātmā brahma vedhyamanuttamam

MarkP_42.

7 ॥ अप्रमत्तेन वेद्धव्यं शरवत्तन्मयो भवेत् । ओमित्येतत् त्रयो वेदास्त्रयो लोकास्त्रयो ऽग्नयः

7 // apramattena veddhavyaṃ śaravattanmayo bhavet / omityetat trayo vedāstrayo lokāstrayo 'gnayaḥ

MarkP_42.

8 ॥ विष्णुर्-ब्रह्मा-हरश्चैव ऋक्सामानि यजूंषि च । मात्राः सार्धाश्च तिस्त्रश्च विज्ञेयाः परमार्थतः

8 // viṣṇur-brahmā-haraścaiva ṛksāmāni yajūṃṣi ca / mātrāḥ sārdhāśca tistraśca vijñeyāḥ paramārthataḥ

MarkP_42.

9 ॥ तत्र युक्तस्तु यो योगी स तल्लयमवाप्नुयात् । अकारस्त्वथ भूर्लोक उकारश्चोच्यते भुवः

9 // tatra yuktastu yo yogī sa tallayamavāpnuyāt / akārastvatha bhūrloka ukāraścocyate bhuvaḥ

MarkP_42.

10 ॥ सव्यञ्जनो मकारश्च स्वर्लोकः परिकल्प्यते । व्यक्ता तु प्रथमा मात्रा द्वितीयाव्यक्तसंज्ञिता

10 // savyañjano makāraśca svarlokaḥ parikalpyate / vyaktā tu prathamā mātrā dvitīyāvyaktasaṃjñitā

MarkP_42.

11 ॥ मात्रा तृतीया चिच्छक्तिरर्धमात्रा परं पदम् । अनेनैव क्रमेणैता विज्ञेया योगभूमयः

11 // mātrā tṛtīyā cicchaktirardhamātrā paraṃ padam / anenaiva krameṇaitā vijñeyā yogabhūmayaḥ

MarkP_42.

12 ॥ ओमित्युच्चारणात् सर्वं गृहीतं सदसद् भवेत् । ह्रस्वा तु प्रथमा मात्रा द्वितीया दैर्घ्यसंयुता

12 // omityuccāraṇāt sarvaṃ gṛhītaṃ sadasad bhavet / hrasvā tu prathamā mātrā dvitīyā dairghyasaṃyutā

MarkP_42.

13 ॥ तृतीया च प्लुतार्धाख्या वचसः सा न गोचरा । इत्येतदक्षरं ब्रह्म परमोङ्कारसंज्ञितम्

13 // tṛtīyā ca plutārdhākhyā vacasaḥ sā na gocarā / ityetadakṣaraṃ brahma paramoṅkārasaṃjñitam

MarkP_42.

14 ॥ यस्तु वेद नरः सम्यक् तथा ध्यायति वा पुनः । संसारचक्रमुत्सृज्य त्यक्तत्रिविधबन्धनः

14 // yastu veda naraḥ samyak tathā dhyāyati vā punaḥ / saṃsāracakramutsṛjya tyaktatrividhabandhanaḥ

MarkP_42.

15 ॥ प्राप्रोति ब्रह्मणि लयं परमे परमात्मनि । अक्षीणकर्मबन्धश्च ज्ञात्वा मृत्युमरिष्टतः

15 // prāproti brahmaṇi layaṃ parame paramātmani / akṣīṇakarmabandhaśca jñātvā mṛtyumariṣṭataḥ

MarkP_42.

16 ॥ उत्क्रान्तिकाले संस्मृत्य पुनर्योगित्वमृच्छति । तस्मादसिद्धयोगेन सिद्धयोगेन वा पुनः । ज्ञेयन्यरिष्टानि सदा येनोत्क्रान्तौ न सीदति

16 // utkrāntikāle saṃsmṛtya punaryogitvamṛcchati / tasmādasiddhayogena siddhayogena vā punaḥ / jñeyanyariṣṭāni sadā yenotkrāntau na sīdati

Edition, source and reuse
Edition
Mārkaṇḍeya Purāṇa, chapters 1–93, GRETIL electronic text; printed edition is not identified in the header.
Electronic text
Members of the Sansknet Project · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः