95 ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे जडोपाख्याने यमकिङ्करसंवादो नाम चतुर्दशो ऽध्यायः पञ्चदशो ऽध्यायः यमकिङ्कर उवाच पतितात् प्रतिगृह्यार्थं खरयोनिं व्रजेद् द्विजः । नरकात् प्रतिमुक्तस्तु कृमिः पतितयाजकः
95 // iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe jaḍopākhyāne yamakiṅkarasaṃvādo nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ pañcadaśo 'dhyāyaḥ yamakiṅkara uvāca patitāt pratigṛhyārthaṃ kharayoniṃ vrajed dvijaḥ / narakāt pratimuktastu kṛmiḥ patitayājakaḥ
1 ॥ उपाध्यायव्यलीकन्तु कृत्वा श्वा भवति द्विजः । तज्जायां मनसावाञ्छन् तद्द्रव्यञ्चाप्यसंशयम्
1 // upādhyāyavyalīkantu kṛtvā śvā bhavati dvijaḥ / tajjāyāṃ manasāvāñchan taddravyañcāpyasaṃśayam
2 ॥ गर्दभो जायते जन्तुः पित्रोश्चाप्यवमानकः । मातापितरावाक्रुश्य शारिका सम्प्रजायते
2 // gardabho jāyate jantuḥ pitroścāpyavamānakaḥ / mātāpitarāvākruśya śārikā samprajāyate
3 ॥ भ्रातुः पत्न्यवमन्ता च कपोतत्वं प्रपद्यते । तामेव पीडयित्वा तु कच्छपत्वं प्रपद्यते
3 // bhrātuḥ patnyavamantā ca kapotatvaṃ prapadyate / tāmeva pīḍayitvā tu kacchapatvaṃ prapadyate
4 ॥ भर्तृपिण्डमुपाश्नन् यस्तदिष्टं न निषेवते । सो ऽपि मोहसमापन्नो जायते वानरो मृतः
4 // bhartṛpiṇḍamupāśnan yastadiṣṭaṃ na niṣevate / so 'pi mohasamāpanno jāyate vānaro mṛtaḥ
5 ॥ न्यासापहर्ता नरकाद्विमुक्तो जायते कृमिः । असूयकश्च नरकान्मुक्तो भवति राक्षसः
5 // nyāsāpahartā narakādvimukto jāyate kṛmiḥ / asūyakaśca narakānmukto bhavati rākṣasaḥ
6 ॥ विश्वासहन्ता च नरो मीनयोनौ प्रजायते । धान्यं यवांस्तिलान् माषान् कुलत्थान् सर्षपांश्चणान्
6 // viśvāsahantā ca naro mīnayonau prajāyate / dhānyaṃ yavāṃstilān māṣān kulatthān sarṣapāṃścaṇān
7 ॥ कलायान कलमान् मुद्गान् गोधूमानतसीस्तथा । शस्यान्यन्यानि वा हृत्वा मोहाज्जन्तुरचेतनः
7 // kalāyāna kalamān mudgān godhūmānatasīstathā / śasyānyanyāni vā hṛtvā mohājjanturacetanaḥ
8 ॥ सञ्जायते महावक्त्रो मूषिको बभ्रुसन्निभः । परदाराभिमर्षात्तु वृको घोरो ऽभिजायते
8 // sañjāyate mahāvaktro mūṣiko babhrusannibhaḥ / paradārābhimarṣāttu vṛko ghoro 'bhijāyate
9 ॥ श्वा शृगालो वको गृध्रो व्याडः कङ्कस्तथा क्रमात् । भ्रातृभार्याञ्च दुर्बुद्धिर्यो धर्षयति पापकृत्
9 // śvā śṛgālo vako gṛdhro vyāḍaḥ kaṅkastathā kramāt / bhrātṛbhāryāñca durbuddhiryo dharṣayati pāpakṛt
10 ॥ पुंस्कोकिलत्वमाप्नोति स चापि नरकाच्च्युतः । सखिभार्यां गुरोर्भार्यां राजभार्याञ्च पापकृत्
10 // puṃskokilatvamāpnoti sa cāpi narakāccyutaḥ / sakhibhāryāṃ gurorbhāryāṃ rājabhāryāñca pāpakṛt
11 ॥ प्रधर्षयित्वा कामात्मा शूकरो जायते नरः । यज्ञ-दान-विवाहानां विघ्रकर्ता भवेत् कृमिः
11 // pradharṣayitvā kāmātmā śūkaro jāyate naraḥ / yajña-dāna-vivāhānāṃ vighrakartā bhavet kṛmiḥ
12 ॥ पुनर्दात् च कन्यायाः कृमिरेवोपजायते । देवता-पितृ-विप्राणामदत्वा यो ऽन्नमश्नुते
12 // punardāt ca kanyāyāḥ kṛmirevopajāyate / devatā-pitṛ-viprāṇāmadatvā yo 'nnamaśnute
13 ॥ प्रमुक्तो नरकात् सो ऽपि वायसः सम्प्रजायते । ज्येष्ठं पितृसमं वापि भ्रातरं यो ऽवमन्यते
13 // pramukto narakāt so 'pi vāyasaḥ samprajāyate / jyeṣṭhaṃ pitṛsamaṃ vāpi bhrātaraṃ yo 'vamanyate
14 ॥ नरकात् सो ऽपि विभ्रष्टः क्रौञ्चयोनौ प्रजायते । शूद्रश्च ब्राह्मणरिं गत्वा कृमियोनौ प्रजायते
14 // narakāt so 'pi vibhraṣṭaḥ krauñcayonau prajāyate / śūdraśca brāhmaṇariṃ gatvā kṛmiyonau prajāyate
15 ॥ तस्यामपत्यमुत्पाद्य काष्ठान्तः कीटको भवेत् । शूकरः कृमिको मद्गुश्चण्डालश्च प्रजायते
15 // tasyāmapatyamutpādya kāṣṭhāntaḥ kīṭako bhavet / śūkaraḥ kṛmiko madguścaṇḍālaśca prajāyate
16 ॥ अकृतज्ञो ऽधमः पुंसां विमुक्तो नरकान्नरः । कृतघ्रः कृमिकः कीटः पतङ्गो वृश्चिकस्तथा
16 // akṛtajño 'dhamaḥ puṃsāṃ vimukto narakānnaraḥ / kṛtaghraḥ kṛmikaḥ kīṭaḥ pataṅgo vṛścikastathā
17 ॥ मत्स्यस्तु वायसः कूर्मः पुक्कसो जायते ततः । अशस्त्रं पुरुषं हत्वा नरः सञ्जायते खरः
17 // matsyastu vāyasaḥ kūrmaḥ pukkaso jāyate tataḥ / aśastraṃ puruṣaṃ hatvā naraḥ sañjāyate kharaḥ
18 ॥ कृमिः स्त्रीवधकर्ता च बालहन्ता च जायते । भोजनं चोरयित्वा तु मक्षिका जायते नरः
18 // kṛmiḥ strīvadhakartā ca bālahantā ca jāyate / bhojanaṃ corayitvā tu makṣikā jāyate naraḥ
19 ॥ तत्राप्यस्ति विशेषो वै भोजनस्य शृणुष्व तत् । ह्त्वान्नन्तु स मार्जारो जायते नरकाच्च्युतः
19 // tatrāpyasti viśeṣo vai bhojanasya śṛṇuṣva tat / htvānnantu sa mārjāro jāyate narakāccyutaḥ
20 ॥ तिलपिण्याकसंमिश्रमन्नं हृत्वा तु मूषिकः । घृतं हृत्वा च नकुलः काको मद्गुरजामिषम्
20 // tilapiṇyākasaṃmiśramannaṃ hṛtvā tu mūṣikaḥ / ghṛtaṃ hṛtvā ca nakulaḥ kāko madgurajāmiṣam
21 ॥ मत्स्यमांसापहृत् काकः श्येनो मार्गामिषापहृत् । वीचीकाकस्त्वपहृते लवणे दधनि कृमिः
21 // matsyamāṃsāpahṛt kākaḥ śyeno mārgāmiṣāpahṛt / vīcīkākastvapahṛte lavaṇe dadhani kṛmiḥ
22 ॥ चोरयित्वा पयश्चापि बलाका सम्प्रजायते । यस्तु चोरयते तैलं तैलपायी स जायते
22 // corayitvā payaścāpi balākā samprajāyate / yastu corayate tailaṃ tailapāyī sa jāyate
23 ॥ मधु हृत्वा नरो दंशः पूपं हृत्वा पिपीलिकः । चोरयित्वा तु निष्पावान् जायते गृहगोलकः
23 // madhu hṛtvā naro daṃśaḥ pūpaṃ hṛtvā pipīlikaḥ / corayitvā tu niṣpāvān jāyate gṛhagolakaḥ
24 ॥ आसवं चोरयित्वा तु तित्तिरित्वमवाप्नुयात् । अयो हृत्वा तु पापात्मा वायसः सम्प्रजायते
24 // āsavaṃ corayitvā tu tittiritvamavāpnuyāt / ayo hṛtvā tu pāpātmā vāyasaḥ samprajāyate
25 ॥ हृते कांस्ये च हारीतः कपोतो रुप्यभाजने । हृत्वा तु काञ्चनं भाण्डं कृमियोनौ प्रजायते
25 // hṛte kāṃsye ca hārītaḥ kapoto rupyabhājane / hṛtvā tu kāñcanaṃ bhāṇḍaṃ kṛmiyonau prajāyate
26 ॥ पत्रोर्णं चोरयित्वा तु क्रकरत्वञ्च गच्छति । कोषकारश्च कौषेये हृते वस्त्रे ऽभिजायते
26 // patrorṇaṃ corayitvā tu krakaratvañca gacchati / koṣakāraśca kauṣeye hṛte vastre 'bhijāyate
27 ॥ दुकूले शार्ङ्गकः पापो हृते चैवांशुके शुकः । तथैवाजाविकं हृत्वा वस्त्रं क्षौमं च जायते
27 // dukūle śārṅgakaḥ pāpo hṛte caivāṃśuke śukaḥ / tathaivājāvikaṃ hṛtvā vastraṃ kṣaumaṃ ca jāyate
28 ॥ कार्पासिके हृते क्रौञ्चो वाल्कहर्ता बकस्तथा । मयूरो वर्णकान् हृत्वा शाकपत्रं च जायते
28 // kārpāsike hṛte krauñco vālkahartā bakastathā / mayūro varṇakān hṛtvā śākapatraṃ ca jāyate
29 ॥ जीवज्जीवकतां याति रक्तवस्त्रापहृन्नरः । छुच्छुन्दरिः शुभान् गन्धान् वासो हृत्वा शशो भवेत्
29 // jīvajjīvakatāṃ yāti raktavastrāpahṛnnaraḥ / chucchundariḥ śubhān gandhān vāso hṛtvā śaśo bhavet
30 ॥ षण्ढः फलापहरणात् काष्ठस्य घुणकीटकः । पुष्पापहृद् दरिद्रश्च पङ्गुर्यानापहृन्नरः
30 // ṣaṇḍhaḥ phalāpaharaṇāt kāṣṭhasya ghuṇakīṭakaḥ / puṣpāpahṛd daridraśca paṅguryānāpahṛnnaraḥ
31 ॥ शाकहर्ता च हारीतस्तोयहर्ता च चातकः । भूहर्ता नरकान् गत्वा रौरवादीन् सुदारुणान्
31 // śākahartā ca hārītastoyahartā ca cātakaḥ / bhūhartā narakān gatvā rauravādīn sudāruṇān
32 ॥ तृण-गुल्म-लता-वल्लि-त्वक्सारतरुतां क्रमात् । प्राप्य क्षीणाल्पपापस्तु नरो भवति वै ततः
32 // tṛṇa-gulma-latā-valli-tvaksāratarutāṃ kramāt / prāpya kṣīṇālpapāpastu naro bhavati vai tataḥ
33 ॥ कृमिः कीटः पतङ्गो ऽथ पक्षी तोय चरो मृगः । गोत्वं प्राप्य च चण्डाल-पुक्कसादि जुगुप्सितम्
33 // kṛmiḥ kīṭaḥ pataṅgo 'tha pakṣī toya caro mṛgaḥ / gotvaṃ prāpya ca caṇḍāla-pukkasādi jugupsitam
34 ॥ पङ्ग्वन्धो वधिरः कुष्ठी यक्ष्मणा च प्रपीडितः । मुखरोगाक्षिरोगैश्च गुदरोगैश्च बाध्यते
34 // paṅgvandho vadhiraḥ kuṣṭhī yakṣmaṇā ca prapīḍitaḥ / mukharogākṣirogaiśca gudarogaiśca bādhyate
35 ॥ अपस्मारी च भवति शूद्रत्वं च स गच्छति । एष एव क्रमो दृष्टो गोसुवर्णापहारिणाम्
35 // apasmārī ca bhavati śūdratvaṃ ca sa gacchati / eṣa eva kramo dṛṣṭo gosuvarṇāpahāriṇām
36 ॥ विद्यापहारिणश्चोग्रा निष्क्रयभ्रंशिनो गुरोः । जायामन्यस्य पुरुषः पारख्यां प्रतिपादयन्
36 // vidyāpahāriṇaścogrā niṣkrayabhraṃśino guroḥ / jāyāmanyasya puruṣaḥ pārakhyāṃ pratipādayan
37 ॥ प्राप्नोति षण्ढतां मूढो यातनाभ्यः परिच्युतः । यः करोति नरो होममसमिद्धे विभावसौ
37 // prāpnoti ṣaṇḍhatāṃ mūḍho yātanābhyaḥ paricyutaḥ / yaḥ karoti naro homamasamiddhe vibhāvasau
38 ॥ सो ऽजिर्णव्याधिदुः खार्तो मन्दाग्निः संप्रजायते । परनिन्दा कृतघ्रत्वं परमर्मावघट्टनम्
38 // so 'jirṇavyādhiduḥ khārto mandāgniḥ saṃprajāyate / paranindā kṛtaghratvaṃ paramarmāvaghaṭṭanam
39 ॥ नैष्ठुर्यं निर्घृणत्वञ्च परदारोपसेवनम् । परस्वहरणाशौचं देवतानाञ्च कुत्सनम्
39 // naiṣṭhuryaṃ nirghṛṇatvañca paradāropasevanam / parasvaharaṇāśaucaṃ devatānāñca kutsanam
40 ॥ निकृत्या कञ्चनं नृणां कार्पण्यं च नृणां वधः । यानि च प्रतिषिद्धानि तत्प्रवृत्तिश्च सन्तता
40 // nikṛtyā kañcanaṃ nṛṇāṃ kārpaṇyaṃ ca nṛṇāṃ vadhaḥ / yāni ca pratiṣiddhāni tatpravṛttiśca santatā
41 ॥ उपलक्ष्याणि जानीयान्मुक्तानां नरकादनु । दया भूतेषु संवादः परलोकप्रतिक्रिया
41 // upalakṣyāṇi jānīyānmuktānāṃ narakādanu / dayā bhūteṣu saṃvādaḥ paralokapratikriyā
42 ॥ सत्यं भूतहितार्थोक्तिर्वेदप्रामाण्यदर्शनम् । गुरु-देवर्षि-सिद्धर्षिपूजनं साधुसङ्गमः
42 // satyaṃ bhūtahitārthoktirvedaprāmāṇyadarśanam / guru-devarṣi-siddharṣipūjanaṃ sādhusaṅgamaḥ
43 ॥ सत्क्रियाभायसनं मैत्रीमिति बुध्यते पण्डितः । अन्यानि चैव सद्धर्मङ्क्रियाभूतानि यानि च
43 // satkriyābhāyasanaṃ maitrīmiti budhyate paṇḍitaḥ / anyāni caiva saddharmaṅkriyābhūtāni yāni ca
44 ॥ स्वर्गच्युतानां लिङ्गानि पुरुषाणामपापिनाम् । एतदुद्देशतो राजन् भवतः कथितं मया
44 // svargacyutānāṃ liṅgāni puruṣāṇāmapāpinām / etaduddeśato rājan bhavataḥ kathitaṃ mayā
45 ॥ स्वकर्मफलभोक्तॄणां पुण्यानां पापिनां तथा । तदेह्यन्यत्र गच्छामो दृष्टं सर्वं त्वयाधुना । त्वया दृष्टो हि नरकस्तदेह्यन्यत्र गम्यताम्
45 // svakarmaphalabhoktṝṇāṃ puṇyānāṃ pāpināṃ tathā / tadehyanyatra gacchāmo dṛṣṭaṃ sarvaṃ tvayādhunā / tvayā dṛṣṭo hi narakastadehyanyatra gamyatām
46 ॥ पुत्र उवाच ततस्तमग्रतः कृत्वा स राजा गन्तुमुद्यतः । ततश्च सर्वैरुत्क्रुष्टं यातनास्थायिभिर्नृभिः
46 // putra uvāca tatastamagrataḥ kṛtvā sa rājā gantumudyataḥ / tataśca sarvairutkruṣṭaṃ yātanāsthāyibhirnṛbhiḥ
47 ॥ प्रसादं कुरु भूपेति तिष्ठ तावन्मुहूर्तकम् । त्वदङ्गसङ्गी पवनो मनो ह्लादयते हि नः
47 // prasādaṃ kuru bhūpeti tiṣṭha tāvanmuhūrtakam / tvadaṅgasaṅgī pavano mano hlādayate hi naḥ
48 ॥ परितापञ्च गात्रेभ्यः पीडाबाधाश्च कृत्स्नशः । अपहन्ति नरव्याघ्र यदां कुर महीपते
48 // paritāpañca gātrebhyaḥ pīḍābādhāśca kṛtsnaśaḥ / apahanti naravyāghra yadāṃ kura mahīpate
49 ॥ एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां तं याम्यपुरुषं नृपः । पप्रच्छ कथमेतेषामाह्लादो मयि तिष्ठति
49 // etacchrutvā vacasteṣāṃ taṃ yāmyapuruṣaṃ nṛpaḥ / papraccha kathameteṣāmāhlādo mayi tiṣṭhati
50 ॥ किं मया कर्म तत् पुण्यं मर्त्यलोके महत् कृतम् । आह्लाददायिनी व्युष्टिर्येनेयं तदुदीरय
50 // kiṃ mayā karma tat puṇyaṃ martyaloke mahat kṛtam / āhlādadāyinī vyuṣṭiryeneyaṃ tadudīraya
51 ॥ यमपुरुष उवाच पितृदेवातिथिप्रैष्य-शिष्टेनान्नेन ते तनुः । पुष्टिमभ्यागता यस्मात् तद्गतं च मनो यतः
51 // yamapuruṣa uvāca pitṛdevātithipraiṣya-śiṣṭenānnena te tanuḥ / puṣṭimabhyāgatā yasmāt tadgataṃ ca mano yataḥ
52 ॥ ततस्त्वद्गात्रसंसर्गो पवनो ह्लाददायकः । पापकर्मकृतो राजन् यातना न प्रबाधते
52 // tatastvadgātrasaṃsargo pavano hlādadāyakaḥ / pāpakarmakṛto rājan yātanā na prabādhate
53 ॥ अश्वमेधादयो यज्ञास्त्वयेष्टा विधिवद्यतः । ततस्त्वद्दर्शनाद्याम्या यन्त्रशस्त्राग्निवायसाः
53 // aśvamedhādayo yajñāstvayeṣṭā vidhivadyataḥ / tatastvaddarśanādyāmyā yantraśastrāgnivāyasāḥ
54 ॥ पीडन-च्छेद-दाहादि-महादुः खस्य हेतवः । मृदुत्वमागता राजन् तेजसापहतास्तव
54 // pīḍana-ccheda-dāhādi-mahāduḥ khasya hetavaḥ / mṛdutvamāgatā rājan tejasāpahatāstava
55 ॥ राजोवाच न स्वर्गे ब्रह्मलोके वा तत् सुखं प्राप्यते नरैः । यदार्तजन्तुनिर्वाण-दानोत्थमिति मे मतिः
55 // rājovāca na svarge brahmaloke vā tat sukhaṃ prāpyate naraiḥ / yadārtajantunirvāṇa-dānotthamiti me matiḥ
56 ॥ यदि मत्सन्निधावेतान् यातना न प्रबाधते । ततो भद्रमुखात्राहं स्थास्ये स्थाणुरिवाचलः
56 // yadi matsannidhāvetān yātanā na prabādhate / tato bhadramukhātrāhaṃ sthāsye sthāṇurivācalaḥ
57 ॥ यमपुरुष उवाच एहि राजन् प्रगच्छामो निजपुण्यसमर्जितान् । भुङ्क्ष्व भोगानपास्येह यातनाः पापकर्मणाम्
57 // yamapuruṣa uvāca ehi rājan pragacchāmo nijapuṇyasamarjitān / bhuṅkṣva bhogānapāsyeha yātanāḥ pāpakarmaṇām
58 ॥ राजोवाच तस्मान्न तावद्यास्यामि यावदेते सुदुः खिताः । मत्सन्निधानात् सुखिनो भवन्ति नरकौकसः
58 // rājovāca tasmānna tāvadyāsyāmi yāvadete suduḥ khitāḥ / matsannidhānāt sukhino bhavanti narakaukasaḥ
59 ॥ धिक् तस्य जीवनं पुंसः शरणार्थिनमातुरम् । यो नार्तमनुगृह्णाति वैरिपक्षमपि ध्रुवम्
59 // dhik tasya jīvanaṃ puṃsaḥ śaraṇārthinamāturam / yo nārtamanugṛhṇāti vairipakṣamapi dhruvam
60 ॥ यज्ञ-दान-तपांसीह परत्र च न भूतये । भवन्ति तस्य यस्यार्त-परित्राणे न मानसम्
60 // yajña-dāna-tapāṃsīha paratra ca na bhūtaye / bhavanti tasya yasyārta-paritrāṇe na mānasam
61 ॥ नरस्य यस्य कठिनं मनो बालातुरादिषु । वृद्धेषु च न तं मन्ये मानुषं राक्षसो हि सः
61 // narasya yasya kaṭhinaṃ mano bālāturādiṣu / vṛddheṣu ca na taṃ manye mānuṣaṃ rākṣaso hi saḥ
62 ॥ एतेषां सन्निकर्षात् तु यद्यग्निपरितापजम् । तथोग्रगन्धजं वापि दुः खं नरकसम्भवम्
62 // eteṣāṃ sannikarṣāt tu yadyagniparitāpajam / tathogragandhajaṃ vāpi duḥ khaṃ narakasambhavam
63 ॥ क्षुत्पिपासाभवं दुः खं यच्च मूर्च्छाप्रदं महत् । एतेषां त्राणदानन्तु मन्ये स्वर्गसुखात् परम्
63 // kṣutpipāsābhavaṃ duḥ khaṃ yacca mūrcchāpradaṃ mahat / eteṣāṃ trāṇadānantu manye svargasukhāt param
64 ॥ प्राप्स्यन्त्यार्ता यदि सुखं बहवो दुः खिते मयि । किन्नु प्राप्तं मया न स्यात् तस्मात् त्वं व्रज माचिरम्
64 // prāpsyantyārtā yadi sukhaṃ bahavo duḥ khite mayi / kinnu prāptaṃ mayā na syāt tasmāt tvaṃ vraja māciram
65 ॥ यमपुरुष उवाच एष धर्मश्च शक्रश्च त्वां नेतुं समुपागतौ । अवश्यमस्माद् गन्तव्यं तस्मात् पार्थिव ! गम्यताम्
65 // yamapuruṣa uvāca eṣa dharmaśca śakraśca tvāṃ netuṃ samupāgatau / avaśyamasmād gantavyaṃ tasmāt pārthiva ! gamyatām
66 ॥ धर्म उवाच नयामि त्वामहं स्वर्गं त्वया सम्यगुपासितः । विमानमेतदारुह्य मा विलम्बस्व गम्यताम्
66 // dharma uvāca nayāmi tvāmahaṃ svargaṃ tvayā samyagupāsitaḥ / vimānametadāruhya mā vilambasva gamyatām
67 ॥ राजोवाच नरके मानवा धर्म पीड्यन्ते ऽत्र सहस्रशः । त्राहीति चार्ताः क्रन्दन्ति मामतो न व्रजाम्यहम्
67 // rājovāca narake mānavā dharma pīḍyante 'tra sahasraśaḥ / trāhīti cārtāḥ krandanti māmato na vrajāmyaham
68 ॥ इन्द्र उवाच कर्मणा नरकप्राप्तिरेतेषां पापकर्मिणाम् । स्वर्गस्त्वयापि गन्तव्यो नृप ! पुण्येन कर्मणा
68 // indra uvāca karmaṇā narakaprāptireteṣāṃ pāpakarmiṇām / svargastvayāpi gantavyo nṛpa ! puṇyena karmaṇā
69 ॥ राजोवाच यदि जानासि धर्म ! त्वं त्वं वा शक्र ! शचीपते । मम यावत् प्रमाणन्तु शुभं तद्वक्तुमर्हथः
69 // rājovāca yadi jānāsi dharma ! tvaṃ tvaṃ vā śakra ! śacīpate / mama yāvat pramāṇantu śubhaṃ tadvaktumarhathaḥ
70 ॥ धर्म उवाच अब्बिन्दवो यथाम्भोधौ यथा वा दिवि तारकाः । यथा वा वर्षता धारा गड्गायां सिकता यथा
70 // dharma uvāca abbindavo yathāmbhodhau yathā vā divi tārakāḥ / yathā vā varṣatā dhārā gaḍgāyāṃ sikatā yathā
71 ॥ असंख्येया महाराज यथा बिन्द्वादयो ह्यपाम् । तथा तवापि पुण्यस्य संख्या नैवोपपद्यते
71 // asaṃkhyeyā mahārāja yathā bindvādayo hyapām / tathā tavāpi puṇyasya saṃkhyā naivopapadyate
72 ॥ अनुकम्पामिमामद्य नारकेष्विह कुर्वतः । तदेव शतसाहस्त्रं संख्यामुपगतं तव
72 // anukampāmimāmadya nārakeṣviha kurvataḥ / tadeva śatasāhastraṃ saṃkhyāmupagataṃ tava
73 ॥ तद् गच्छ त्वं नृपश्रेष्ठ तद्भाक्तुममरालयम् । एते ऽपि पापं नरके क्षपयन्तु स्वकर्मजम्
73 // tad gaccha tvaṃ nṛpaśreṣṭha tadbhāktumamarālayam / ete 'pi pāpaṃ narake kṣapayantu svakarmajam
74 ॥ राजोवाच कथं स्पृहां करिष्यन्ति मत्सम्पर्केषु मानवाः । यदि सत्सन्निधावेषामुकत्कर्षो नोपजायते
74 // rājovāca kathaṃ spṛhāṃ kariṣyanti matsamparkeṣu mānavāḥ / yadi satsannidhāveṣāmukatkarṣo nopajāyate
75 ॥ तस्माद्यत् सुकृतं किञ्चिन्ममास्ति त्रिदशाधिप । तेन मुच्यन्तु नरकात् पापिनो यातनां गताः
75 // tasmādyat sukṛtaṃ kiñcinmamāsti tridaśādhipa / tena mucyantu narakāt pāpino yātanāṃ gatāḥ
76 ॥ इन्द्र उवाच एवमूर्ध्वतरं स्थानं त्वयावाप्तं महीपते । एतांश्च नरकात् पश्य विमुक्तान् पापकारिणः
76 // indra uvāca evamūrdhvataraṃ sthānaṃ tvayāvāptaṃ mahīpate / etāṃśca narakāt paśya vimuktān pāpakāriṇaḥ
77 ॥ पुत्र उवाच ततो ऽपतत् पुष्पवृष्टिस्तस्योपरि महीपतेः । विमानञ्चाधिरोप्यैनं स्वर्लोकमनयद्धरिः
77 // putra uvāca tato 'patat puṣpavṛṣṭistasyopari mahīpateḥ / vimānañcādhiropyainaṃ svarlokamanayaddhariḥ
78 ॥ अहञ्चान्ये च ये तत्र यातनाभ्यः परिच्युताः । स्वकर्मफलनिर्दिष्टं ततो जात्यन्तरं गताः
78 // ahañcānye ca ye tatra yātanābhyaḥ paricyutāḥ / svakarmaphalanirdiṣṭaṃ tato jātyantaraṃ gatāḥ
79 ॥ एवमेते समाख्याता नरका द्विजसत्तम । येन येन च पापेन यां यां योनिमुपैति वै
79 // evamete samākhyātā narakā dvijasattama / yena yena ca pāpena yāṃ yāṃ yonimupaiti vai
80 ॥ तत् तत् सर्वं समाख्यातं यथा दृष्टं मया पुरा । पुरानुभवजं ज्ञानमवाप्यावितथं तव । अतः परं महाभाग किमन्यत् कथयामि ते
80 // tat tat sarvaṃ samākhyātaṃ yathā dṛṣṭaṃ mayā purā / purānubhavajaṃ jñānamavāpyāvitathaṃ tava / ataḥ paraṃ mahābhāga kimanyat kathayāmi te