78 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे गयामाहात्म्यं नाम त्र्यशीतितमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 84 ब्रह्मोवाच । उद्यतस्तु गयां गन्तुं श्राद्धं कृत्वा विधानतः । विधाय कार्पटीविषं ग्रामस्यापि प्रदक्षिणम्
78 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe gayāmāhātmyaṃ nāma tryaśītitamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 84 brahmovāca / udyatastu gayāṃ gantuṃ śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ / vidhāya kārpaṭīviṣaṃ grāmasyāpi pradakṣiṇam
1 ॥ ततो ग्रामान्तरं गत्वा श्राद्धशेषस्य भोजनम् । कृत्वा प्रदक्षिणं गच्छेत्प्रतिग्रहविवर्जितः
1 // tato grāmāntaraṃ gatvā śrāddhaśeṣasya bhojanam / kṛtvā pradakṣiṇaṃ gacchetpratigrahavivarjitaḥ
2 ॥ गृहाच्चलितमात्रस्य गयायां गमनं प्रति । स्वर्गारोहणसोपानं पितॄणां तु पदेपदे
2 // gṛhāccalitamātrasya gayāyāṃ gamanaṃ prati / svargārohaṇasopānaṃ pitṝṇāṃ tu padepade
3 ॥ मुण्डनं चोपवासश्च सर्वतीर्थेष्वयं विधिः । वर्जयित्वा कुरुक्षेत्रं विशालां विरजां गयाम्
3 // muṇḍanaṃ copavāsaśca sarvatīrtheṣvayaṃ vidhiḥ / varjayitvā kurukṣetraṃ viśālāṃ virajāṃ gayām
4 ॥ दिवा च सर्वदा रात्रौ गयायां श्राद्धकृद्भवेत् । वाराणस्यां कृतं श्राद्धं तीर्थे शोणनदे तथा
4 // divā ca sarvadā rātrau gayāyāṃ śrāddhakṛdbhavet / vārāṇasyāṃ kṛtaṃ śrāddhaṃ tīrthe śoṇanade tathā
5 ॥ पुनः पुनामहानद्यां श्राद्धी स्वर्गं पितॄन्नयेत् । उत्तरं मानसं गत्वा सिद्धिं प्राप्नोत्यनुत्तमाम्
5 // punaḥ punāmahānadyāṃ śrāddhī svargaṃ pitṝnnayet / uttaraṃ mānasaṃ gatvā siddhiṃ prāpnotyanuttamām
6 ॥ तस्मिन्निवर्तयेच्छ्राद्धं स्नानं चैव निवर्तयेत् । कामान्स लभते दिव्यान्मोक्षोपायं च सर्वशः
6 // tasminnivartayecchrāddhaṃ snānaṃ caiva nivartayet / kāmānsa labhate divyānmokṣopāyaṃ ca sarvaśaḥ
7 ॥ दक्षिणं मानसं गत्वा मौनी पिण्डादि कारयेत् । ऋणत्रयापाकरणं लभेद्दक्षिणमानसे
7 // dakṣiṇaṃ mānasaṃ gatvā maunī piṇḍādi kārayet / ṛṇatrayāpākaraṇaṃ labheddakṣiṇamānase
8 ॥ सिद्धानां प्रीतिजननैः पापानां च भयङ्करैः । लेलिहानैर्महाघोरैरक्षतैः पन्नगोत्तमैः
8 // siddhānāṃ prītijananaiḥ pāpānāṃ ca bhayaṅkaraiḥ / lelihānairmahāghorairakṣataiḥ pannagottamaiḥ
9 ॥ नाम्ना कनखलं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । उदीच्यां मुण्डपृष्ठस्य देवर्षिगणसेवितम्
9 // nāmnā kanakhalaṃ tīrthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam / udīcyāṃ muṇḍapṛṣṭhasya devarṣigaṇasevitam
10 ॥ तत्र स्नात्वा दिवं याति श्राद्धं दत्तमथाक्षयम् । सूर्यं नत्वा त्विदं कुर्यात्कृतपिण्डादिसत्क्रियः
10 // tatra snātvā divaṃ yāti śrāddhaṃ dattamathākṣayam / sūryaṃ natvā tvidaṃ kuryātkṛtapiṇḍādisatkriyaḥ
11 ॥ कव्यवाहस्तथा सोमो यमश्चैवार्यमा तथा । अग्निष्वात्ता बर्हिषदः सोमपाः पिदृदेवताः
11 // kavyavāhastathā somo yamaścaivāryamā tathā / agniṣvāttā barhiṣadaḥ somapāḥ pidṛdevatāḥ
12 ॥ आगच्छन्तु महाभागा युषमाभी रक्षितास्त्विह । मदीयाः पितरो ये च कुले जाताः सनाभयः
12 // āgacchantu mahābhāgā yuṣamābhī rakṣitāstviha / madīyāḥ pitaro ye ca kule jātāḥ sanābhayaḥ
13 ॥ तेषां पिण्डप्रदानार्थमागतो ऽस्मि गयामिमाम् । कृतपिण्डः फल्गुतीर्थे पश्यैद्देवं पितामहम्
13 // teṣāṃ piṇḍapradānārthamāgato 'smi gayāmimām / kṛtapiṇḍaḥ phalgutīrthe paśyaiddevaṃ pitāmaham
14 ॥ गदाधरं ततः पश्येत्पितॄणामनृणामनृणो भवेत् । फल्गुतीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा देवं गदाधरम्
14 // gadādharaṃ tataḥ paśyetpitṝṇāmanṛṇāmanṛṇo bhavet / phalgutīrthe naraḥ snātvā dṛṣṭvā devaṃ gadādharam
15 ॥ आत्मानं तारयेत्सद्यो दश पूर्वान्दशापरान् । प्रथमेह्निविधिः प्रोक्तो द्वितीयदिवसे व्रजेत्
15 // ātmānaṃ tārayetsadyo daśa pūrvāndaśāparān / prathamehnividhiḥ prokto dvitīyadivase vrajet
16 ॥ धर्मारण्यं मतङ्गस्य वाप्यां पिण्डादिकृद्भवेत् । धर्मारण्यं समासाद्य वाजपेयफलं लभेत्
16 // dharmāraṇyaṃ mataṅgasya vāpyāṃ piṇḍādikṛdbhavet / dharmāraṇyaṃ samāsādya vājapeyaphalaṃ labhet
17 ॥ राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं स्याद्ब्रह्मतीर्थके । श्राद्धं पिण्डोदकं कार्यं मध्ये वै कूपयूपयोः
17 // rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ syādbrahmatīrthake / śrāddhaṃ piṇḍodakaṃ kāryaṃ madhye vai kūpayūpayoḥ
18 ॥ कूपोदकेन तत्कार्यं पितॄणां दत्तमक्षयम् । तृतीये ऽबह्नि ब्रह्मसदो गत्वा स्नात्वाथ तर्पणम्
18 // kūpodakena tatkāryaṃ pitṝṇāṃ dattamakṣayam / tṛtīye 'bahni brahmasado gatvā snātvātha tarpaṇam
19 ॥ कृत्वा श्राद्धादिकं पिण्डं मध्ये वै यूपकूपयोः । गोप्रचारसमीपस्था आब्रह्म ब्रह्मकल्पिताः
19 // kṛtvā śrāddhādikaṃ piṇḍaṃ madhye vai yūpakūpayoḥ / gopracārasamīpasthā ābrahma brahmakalpitāḥ
20 ॥ तेषा सेवनमात्रेण पितरो मोक्षगामिनः । यूपं प्रदक्षिणीकृत्य वाजपेयफलं लभेत्
20 // teṣā sevanamātreṇa pitaro mokṣagāminaḥ / yūpaṃ pradakṣiṇīkṛtya vājapeyaphalaṃ labhet
21 ॥ फल्गुतीर्थे चतुर्थे ऽहिनि स्नात्वा देवादितर्पणम् । कृत्वा श्राद्धङ्गयाशीर्षे कुर्याद्रुद्रपदादिषु
21 // phalgutīrthe caturthe 'hini snātvā devāditarpaṇam / kṛtvā śrāddhaṅgayāśīrṣe kuryādrudrapadādiṣu
22 ॥ पिणाडान्देहिमुखे व्यासे पञ्चाग्नौ च पदत्रये । सूर्येन्दुकार्तिकेयेषु कृतं श्राद्धं तथाक्षयम्
22 // piṇāḍāndehimukhe vyāse pañcāgnau ca padatraye / sūryendukārtikeyeṣu kṛtaṃ śrāddhaṃ tathākṣayam
23 ॥ श्राद्धं तु नवदेवत्यं कुर्याद्द्वादशदैवतम् । अन्वष्टकासु वृद्धौ च गयायां मृतवासरे
23 // śrāddhaṃ tu navadevatyaṃ kuryāddvādaśadaivatam / anvaṣṭakāsu vṛddhau ca gayāyāṃ mṛtavāsare
24 ॥ अत्र मातुः पृथक् श्राद्धमन्यत्र पतिना सह । स्नात्वा दशाश्वमेधे तु दृष्ट्वा देवं पितामहम्
24 // atra mātuḥ pṛthak śrāddhamanyatra patinā saha / snātvā daśāśvamedhe tu dṛṣṭvā devaṃ pitāmaham
25 ॥ रुद्रपादं नरः स्पृष्ट्वा न चेहावर्तते पुनः । त्रिर्वित्तपूर्णां पृथिवीं दत्त्वा यत्फलमाप्नुयात्
25 // rudrapādaṃ naraḥ spṛṣṭvā na cehāvartate punaḥ / trirvittapūrṇāṃ pṛthivīṃ dattvā yatphalamāpnuyāt
26 ॥ स तत्फलमवाप्नोति कृत्वा श्राद्धं गयाशिरे । शमीपत्रप्रमाणेन पिण्डं दद्याद्गयाशिरे
26 // sa tatphalamavāpnoti kṛtvā śrāddhaṃ gayāśire / śamīpatrapramāṇena piṇḍaṃ dadyādgayāśire
27 ॥ पितरो यान्ति देवत्वं नात्र कार्या विचारणा । मुण्डपृष्टे पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता
27 // pitaro yānti devatvaṃ nātra kāryā vicāraṇā / muṇḍapṛṣṭe padaṃ nyastaṃ mahādevena dhīmatā
28 ॥ अल्पेन तपसा तत्र महापुण्यमवाप्नुयात् । गयाशीर्षे तु यः पिण्डान्नाम्ना येषां तु निर्वपेत्
28 // alpena tapasā tatra mahāpuṇyamavāpnuyāt / gayāśīrṣe tu yaḥ piṇḍānnāmnā yeṣāṃ tu nirvapet
29 ॥ नरकस्था दिवं यान्ति स्वर्गस्था मोक्षमाप्नुयुः । पञ्चमे ऽह्नि गन्दालोले स्नात्वा वटतले ततः
29 // narakasthā divaṃ yānti svargasthā mokṣamāpnuyuḥ / pañcame 'hni gandālole snātvā vaṭatale tataḥ
30 ॥ पिण्डान्दद्यात्पितॄणां च सकलं तारयेत्कुलम् । वटमूलं समासाद्य शाकेनोष्णोदकेन वा
30 // piṇḍāndadyātpitṝṇāṃ ca sakalaṃ tārayetkulam / vaṭamūlaṃ samāsādya śākenoṣṇodakena vā
31 ॥ एकस्मिन् भोजिते विप्र कोटिर्भवति भोजिताः । कृते श्राद्धे ऽक्षयवटे दृष्ट्वा च प्रपितामहम्
31 // ekasmin bhojite vipra koṭirbhavati bhojitāḥ / kṛte śrāddhe 'kṣayavaṭe dṛṣṭvā ca prapitāmaham
32 ॥ अक्षयाल्लंभते लोकान्कुलानामुद्धरेच्छतम् । एष्टव्या बहवः पुत्त्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत्
32 // akṣayāllaṃbhate lokānkulānāmuddharecchatam / eṣṭavyā bahavaḥ puttrā yadyeko 'pi gayāṃ vrajet
33 ॥ यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत् । प्रेतः कश्चित्समुद्दिश्य वणिजं कञ्चिदब्रवीत्
33 // yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet / pretaḥ kaścitsamuddiśya vaṇijaṃ kañcidabravīt
34 ॥ मम नाम्ना गयाशीर्षे पिण्डनिर्वपणं कुरु । प्रेतभावाद्विमुक्तः स्यांस्वर्गदो दातुरेव च
34 // mama nāmnā gayāśīrṣe piṇḍanirvapaṇaṃ kuru / pretabhāvādvimuktaḥ syāṃsvargado dātureva ca
35 ॥ श्रुत्वा वणिग्गयाशीर्ष प्रेतराजाय पिण्डकम् । प्रददावनुजैः सार्धं स्वपितृभ्यस्ततो ददौ
35 // śrutvā vaṇiggayāśīrṣa pretarājāya piṇḍakam / pradadāvanujaiḥ sārdhaṃ svapitṛbhyastato dadau
36 ॥ सर्वे मुक्ता विशालो ऽपि सपुत्रो ऽभुच्च पिण्डदः । विशालायां विशालो ऽभूद्राजपुत्रोब्रवीद्द्विजान्
36 // sarve muktā viśālo 'pi saputro 'bhucca piṇḍadaḥ / viśālāyāṃ viśālo 'bhūdrājaputrobravīddvijān
37 ॥ कथं पुत्रादयः स्युर्मे विप्राश्चोतुर्विशालकम् । गयायां पिण्डदानेन तव सर्वं भविष्यति
37 // kathaṃ putrādayaḥ syurme viprāścoturviśālakam / gayāyāṃ piṇḍadānena tava sarvaṃ bhaviṣyati
38 ॥ विशालो ऽथ गयाशीर्ष पिण्डदो ऽभूच्च पुत्रवान् । दृष्ट्वाकाशे सितं रक्तं कृष्णं पुरुषमब्रवीत्
38 // viśālo 'tha gayāśīrṣa piṇḍado 'bhūcca putravān / dṛṣṭvākāśe sitaṃ raktaṃ kṛṣṇaṃ puruṣamabravīt
39 ॥ के यूयं तेषु चैवैकः सितः प्रोचे विशालकम् । अहं सितस्ते जनक इन्द्रलोकं गतः शभम्
39 // ke yūyaṃ teṣu caivaikaḥ sitaḥ proce viśālakam / ahaṃ sitaste janaka indralokaṃ gataḥ śabham
40 ॥ मम पुत्र पिता रक्तो ब्रह्महा पापकृत्परम् । अयं पितामहः कृष्ण ऋषयो ऽनेन घातिताः
40 // mama putra pitā rakto brahmahā pāpakṛtparam / ayaṃ pitāmahaḥ kṛṣṇa ṛṣayo 'nena ghātitāḥ
41 ॥ अवीचिं नरकं प्राप्तौ मुक्तौ जातौ च पिण्डद । मुक्तीकृतास्ततः सर्वे व्रजामः स्वर्गमुत्तमम्
41 // avīciṃ narakaṃ prāptau muktau jātau ca piṇḍada / muktīkṛtāstataḥ sarve vrajāmaḥ svargamuttamam
42 ॥ कृतकृत्यो विशालो ऽपि राज्यं कृत्वा दिवं ययौ । ये ऽस्मत्कुले तु पितरो लुप्तपिण्डोदकक्रियाः
42 // kṛtakṛtyo viśālo 'pi rājyaṃ kṛtvā divaṃ yayau / ye 'smatkule tu pitaro luptapiṇḍodakakriyāḥ
43 ॥ ये चाप्यकृतचूडास्तु ये च गर्भाद्विनिःसृताः । येषां दाहो न क्रियाच ये ऽग्निदग्धास्तथापरे
43 // ye cāpyakṛtacūḍāstu ye ca garbhādviniḥsṛtāḥ / yeṣāṃ dāho na kriyāca ye 'gnidagdhāstathāpare
44 ॥ भूमौ दत्तेन तृप्यन्तु तृप्ता यान्तु परां गतिम् । पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः
44 // bhūmau dattena tṛpyantu tṛptā yāntu parāṃ gatim / pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ
45 ॥ माता पितामही चैव तथैव प्रपितामही । तथा मातामहश्चैव प्रमातामह एव च
45 // mātā pitāmahī caiva tathaiva prapitāmahī / tathā mātāmahaścaiva pramātāmaha eva ca
46 ॥ वृद्धप्रमातामहश्च तथा मातामही परम् । प्रमातामही तथा वृद्धप्रमातामहीति वै
46 // vṛddhapramātāmahaśca tathā mātāmahī param / pramātāmahī tathā vṛddhapramātāmahīti vai
47 ॥ अन्येषां चैव पिण्डो ऽयमक्षय्यमुपतिष्ठताम्
47 // anyeṣāṃ caiva piṇḍo 'yamakṣayyamupatiṣṭhatām