20 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भुवनकोशवर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 56 हरिरुवाच । सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरस्य च । ज्येष्ठः शान्तभवो नाम शिशिरस्तदन्तरः
20 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe bhuvanakośavarṇanaṃ nāma pañcapañcāśattamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 56 hariruvāca / sapta medhātitheḥ putrāḥ plakṣadvīpeśvarasya ca / jyeṣṭhaḥ śāntabhavo nāma śiśirastadantaraḥ
1 ॥ सुखोदयस्तथा नन्दः शिवः क्षेमक एव च । ध्रुवश्च सप्तमस्तेषां प्लक्षद्वीपेश्वरा हि ते
1 // sukhodayastathā nandaḥ śivaḥ kṣemaka eva ca / dhruvaśca saptamasteṣāṃ plakṣadvīpeśvarā hi te
2 ॥ गोमेदश्चैव चन्द्रश्च नारदो दुन्दुभिस्तथा । सोमकः सुमनाः शैलो बैभ्राजश्चात्र सप्तमः
2 // gomedaścaiva candraśca nārado dundubhistathā / somakaḥ sumanāḥ śailo baibhrājaścātra saptamaḥ
3 ॥ अनुतप्ता शिखी चैव विपाशा त्रिदिवा क्रमुः । अमृता सुकृता चैव सप्तैतास्तत्र निम्नगाः
3 // anutaptā śikhī caiva vipāśā tridivā kramuḥ / amṛtā sukṛtā caiva saptaitāstatra nimnagāḥ
4 ॥ वपुष्माञ्छाल्मलस्येशस्तत्सुता वर्षनामकाः । श्वेतो ऽथ हरितश्चैव जीमूतो रोहितस्तथा
4 // vapuṣmāñchālmalasyeśastatsutā varṣanāmakāḥ / śveto 'tha haritaścaiva jīmūto rohitastathā
5 ॥ वैद्युतो मानसश्चैव सप्रभशाचपि सप्तमः । कुमुदश्चोन्नतो द्रोणो महिषो ऽथ बलाहकः
5 // vaidyuto mānasaścaiva saprabhaśācapi saptamaḥ / kumudaśconnato droṇo mahiṣo 'tha balāhakaḥ
6 ॥ क्रौञ्चः ककुद्मान्ह्येते वै गिरयः सरितस्त्विमाः । योनितोया वितृष्णा च चन्द्रा शुक्ल विमोचनी
6 // krauñcaḥ kakudmānhyete vai girayaḥ saritastvimāḥ / yonitoyā vitṛṣṇā ca candrā śukla vimocanī
7 ॥ विधृतिः सप्तमी तासां स्मृताः पापप्रशान्तिदाः । ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे सप्त पुत्राः शृणुष्वतान्
7 // vidhṛtiḥ saptamī tāsāṃ smṛtāḥ pāpapraśāntidāḥ / jyotiṣmataḥ kuśadvīpe sapta putrāḥ śṛṇuṣvatān
8 ॥ उद्भिदो वेणुमांश्चैव द्वैरथो लम्बनो धृतिः । प्रभाकरो ऽथ कपिलस्तन्नामा वर्षपद्धतिः
8 // udbhido veṇumāṃścaiva dvairatho lambano dhṛtiḥ / prabhākaro 'tha kapilastannāmā varṣapaddhatiḥ
9 ॥ विद्रुमो हेमशैलश्च द्युतिमान्पुष्पवांस्तथा । कुशेशयो हरिश्चैव सप्तमो मन्दराचलः
9 // vidrumo hemaśailaśca dyutimānpuṣpavāṃstathā / kuśeśayo hariścaiva saptamo mandarācalaḥ
10 ॥ धूतपापा शिवा चैव पवित्रा सन्मतिस्तथा । विद्युदभ्रा मही चान्या सर्वपापहरास्त्विमाः
10 // dhūtapāpā śivā caiva pavitrā sanmatistathā / vidyudabhrā mahī cānyā sarvapāpaharāstvimāḥ
11 ॥ क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः पुत्राः सप्त महात्मनः । कुशलो मन्दगश्चोष्णः पीवरो ऽथोन्धकारकः
11 // krauñcadvīpe dyutimataḥ putrāḥ sapta mahātmanaḥ / kuśalo mandagaścoṣṇaḥ pīvaro 'thondhakārakaḥ
12 ॥ मुनिश्च दुन्दुभिश्चैव सप्तैते तत्सुता हर । क्रौञ्चश्च वामनश्चैव तृतीयश्चान्ध (थ) कारकः
12 // muniśca dundubhiścaiva saptaite tatsutā hara / krauñcaśca vāmanaścaiva tṛtīyaścāndha (tha) kārakaḥ
13 ॥ दिवावृत्पञ्चमश्चान्यो दुन्दुभिः पुण्डरीकवान् । गौरी कुमुद्वती चैव सन्ध्या रात्रिर्मनोजवा
13 // divāvṛtpañcamaścānyo dundubhiḥ puṇḍarīkavān / gaurī kumudvatī caiva sandhyā rātrirmanojavā
14 ॥ ख्यातिश्च पुण्डरीका च सप्तैता वर्षनिम्नगाः । शाकद्वीपेश्वराद्भव्यात्सप्त पुत्राः प्रजज्ञिरे
14 // khyātiśca puṇḍarīkā ca saptaitā varṣanimnagāḥ / śākadvīpeśvarādbhavyātsapta putrāḥ prajajñire
15 ॥ जलद्श्च कुमारश्च सुकुमारोरुणी बकः । कुसुमोदः समोदार्किः सप्तमश्च महाद्रुमः
15 // jaladśca kumāraśca sukumāroruṇī bakaḥ / kusumodaḥ samodārkiḥ saptamaśca mahādrumaḥ
16 ॥ सुकुमारी कुमारी च नलिनी धेनुका च या । इक्षुश्च वेणुका चैव गभस्ती सप्तमी तथा
16 // sukumārī kumārī ca nalinī dhenukā ca yā / ikṣuśca veṇukā caiva gabhastī saptamī tathā
17 ॥ शबलात्पुष्करेशाच्च महावीरश्च धातकिः । अभूद्वर्षद्वयं चैव मानसोत्तरपर्वतः
17 // śabalātpuṣkareśācca mahāvīraśca dhātakiḥ / abhūdvarṣadvayaṃ caiva mānasottaraparvataḥ
18 ॥ योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः । तावच्चैव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः
18 // yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhvaṃ pañcāśaducchritaḥ / tāvaccaiva ca vistīrṇaḥ sarvataḥ parimaṇḍalaḥ
19 ॥ स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवेष्टितः । स्वादूदकस्य पुरतो दृश्यते लोकसंस्थितिः
19 // svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ pariveṣṭitaḥ / svādūdakasya purato dṛśyate lokasaṃsthitiḥ
20 ॥ द्विगुणा काञ्चनी भूमिः सर्वजन्तुविवर्जिता । लोकालोकस्ततः शैलो योजनायुताविस्तृतः । तमसा पर्वतो व्याप्तस्तमो ऽप्यण्डकटाहतः
20 // dviguṇā kāñcanī bhūmiḥ sarvajantuvivarjitā / lokālokastataḥ śailo yojanāyutāvistṛtaḥ / tamasā parvato vyāptastamo 'pyaṇḍakaṭāhataḥ