37 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे कर्मविपाकादिकथनं नाम पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 226 सूत उवाच वक्ष्ये साङ्गं महायोगं भुक्तिमुक्तिकरं परम् । सर्वपापप्रशमनं भक्त्यानुपठितं शृणु
37 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe karmavipākādikathanaṃ nāma pañcaviṃśatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 226 sūta uvāca vakṣye sāṅgaṃ mahāyogaṃ bhuktimuktikaraṃ param / sarvapāpapraśamanaṃ bhaktyānupaṭhitaṃ śṛṇu
1 ॥ ममेति मूलं दुः खस्य न ममेति निवर्तनम् । दत्तात्रेयो ह्यलर्काय इममाह महामतिः
1 // mameti mūlaṃ duḥ khasya na mameti nivartanam / dattātreyo hyalarkāya imamāha mahāmatiḥ
2 ॥ अहमित्यङ्कुरोत्पन्नो ममेति स्कन्धवान्महान् । गृहक्षेत्राणि शाखाश्च यत्र दाराभिपल्लवः
2 // ahamityaṅkurotpanno mameti skandhavānmahān / gṛhakṣetrāṇi śākhāśca yatra dārābhipallavaḥ
3 ॥ धनधान्ये महापत्रे पापमूलो ऽतिदुर्गमः । विधिवत्सुखशान्त्यर्थं जातो ऽज्ञानमहातरुः
3 // dhanadhānye mahāpatre pāpamūlo 'tidurgamaḥ / vidhivatsukhaśāntyarthaṃ jāto 'jñānamahātaruḥ
4 ॥ छिन्नो विद्याकुठारेण ते गता लयमीश्वरे । प्राप्य ब्रह्मरसं पीतं नीरजस्कमकण्टकम्
4 // chinno vidyākuṭhāreṇa te gatā layamīśvare / prāpya brahmarasaṃ pītaṃ nīrajaskamakaṇṭakam
5 ॥ प्राप्नुवन्ति पराः प्राज्ञाः सुखनिर्वृतिमेव च । मूर्तेन्द्रियलयं नूनं न त्वं राजन् न चाप्यहम्
5 // prāpnuvanti parāḥ prājñāḥ sukhanirvṛtimeva ca / mūrtendriyalayaṃ nūnaṃ na tvaṃ rājan na cāpyaham
6 ॥ न तन्मात्रादिकं वाचा नैवान्तः करणं तथा । कं वा पश्यसि राजेन्द्र प्रधानमिदमावयोः
6 // na tanmātrādikaṃ vācā naivāntaḥ karaṇaṃ tathā / kaṃ vā paśyasi rājendra pradhānamidamāvayoḥ
7 ॥ मृतः परे ऽह्नि क्षेत्रज्ञः संजातो ऽयं गुणात्मकः । एकत्वे ऽपि पृथग्भावस्तथा क्षेत्रात्मनो नृप
7 // mṛtaḥ pare 'hni kṣetrajñaḥ saṃjāto 'yaṃ guṇātmakaḥ / ekatve 'pi pṛthagbhāvastathā kṣetrātmano nṛpa
8 ॥ ज्ञानपूर्ववियोगो ऽसौ ज्ञाने नष्टे च योगिनः । सा मुक्तिर्ब्रह्मणा चैक्य मनैक्यं प्राकृतैर्गुणैः
8 // jñānapūrvaviyogo 'sau jñāne naṣṭe ca yoginaḥ / sā muktirbrahmaṇā caikya manaikyaṃ prākṛtairguṇaiḥ
9 ॥ तद्गृहं यत्र वसति तद्भोज्यं येन जीवति । यन्मुक्तये तदेवोक्तं ज्ञानाज्ञाने न चान्यथा
9 // tadgṛhaṃ yatra vasati tadbhojyaṃ yena jīvati / yanmuktaye tadevoktaṃ jñānājñāne na cānyathā
10 ॥ उपभोगेन पुण्याना मपुण्यानाञ्च पार्थिव । कर्तव्यानाञ्च नित्यानां क्षयन्त्वकरणात्तथा
10 // upabhogena puṇyānā mapuṇyānāñca pārthiva / kartavyānāñca nityānāṃ kṣayantvakaraṇāttathā
11 ॥ अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ । यमाः पञ्चाथ नियमाः शौचं द्विविधमीरितम्
11 // ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau / yamāḥ pañcātha niyamāḥ śaucaṃ dvividhamīritam
12 ॥ सन्तोषस्तपसा शान्तिर्वासुदेवार्चनं दमः । आसन पद्मकाद्युक्तं प्राणायामो मरुज्जयः
12 // santoṣastapasā śāntirvāsudevārcanaṃ damaḥ / āsana padmakādyuktaṃ prāṇāyāmo marujjayaḥ
13 ॥ प्रत्येकं त्रिविधः सो ऽपि पूरकुम्भकरेचकैः । लघुर्यो दशमात्रस्तु द्विगुणः स तु मध्यमः
13 // pratyekaṃ trividhaḥ so 'pi pūrakumbhakarecakaiḥ / laghuryo daśamātrastu dviguṇaḥ sa tu madhyamaḥ
14 ॥ त्रिगुणाभिस्तु मात्राभिरुत्तमः स उदाहृतः । जपध्यानयुतौ गर्भो विपरीतस्त्वर्भकः
14 // triguṇābhistu mātrābhiruttamaḥ sa udāhṛtaḥ / japadhyānayutau garbho viparītastvarbhakaḥ
15 ॥ प्रथमे नजयेत्स्वप्नं मध्यमेन च वेपथुम् । विपाकं हि तृतीयेन जातान्दोषास्त्वनुक्रमात्
15 // prathame najayetsvapnaṃ madhyamena ca vepathum / vipākaṃ hi tṛtīyena jātāndoṣāstvanukramāt
16 ॥ आसनस्थन्तुयुञ्जीत कृत्वा च प्रणवं हृदी । पार्ष्णिभ्यां लिङ्गवृषणौ स्पर्शन्नकाग्रमानसः
16 // āsanasthantuyuñjīta kṛtvā ca praṇavaṃ hṛdī / pārṣṇibhyāṃ liṅgavṛṣaṇau sparśannakāgramānasaḥ
17 ॥ रजसा तमसो वृत्तिं सत्त्वेन रजसस्तथा । निरुध्य निश्चलो भूत्वा स्थितो युञ्जीत योगवित्
17 // rajasā tamaso vṛttiṃ sattvena rajasastathā / nirudhya niścalo bhūtvā sthito yuñjīta yogavit
18 ॥ इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः प्राणादीनम्न एव च । निगृह्य समवायेन प्रत्याहार मुपक्रमेत्
18 // indriyāṇīndriyārthebhyaḥ prāṇādīnamna eva ca / nigṛhya samavāyena pratyāhāra mupakramet
19 ॥ प्राणायामा दशाष्टौ च धारणा सा विधीयते । द्वे धारणे स्मृतो योगो योगिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
19 // prāṇāyāmā daśāṣṭau ca dhāraṇā sā vidhīyate / dve dhāraṇe smṛto yogo yogibhistattvadarśibhiḥ
20 ॥ प्राङ्नाड्यां हृदये चात्र तृतीया च तथोरसि । कण्ठे मुखे ना सिकाग्रे नेत्रे भ्रूमध्यमूर्धसु
20 // prāṅnāḍyāṃ hṛdaye cātra tṛtīyā ca tathorasi / kaṇṭhe mukhe nā sikāgre netre bhrūmadhyamūrdhasu
21 ॥ किञ्चित्तस्मात्परस्मिंश्च धारणा दशधा स्मृता । दशैता धारणाः प्राप्य प्राप्नोत्यक्षररूपताम्
21 // kiñcittasmātparasmiṃśca dhāraṇā daśadhā smṛtā / daśaitā dhāraṇāḥ prāpya prāpnotyakṣararūpatām
22 ॥ यथाग्निरग्नौ संक्षिप्तस्तथात्मा परमात्मनि । ब्रह्मरूपं महापुण्यमोमित्येकाक्षरं जपेत्
22 // yathāgniragnau saṃkṣiptastathātmā paramātmani / brahmarūpaṃ mahāpuṇyamomityekākṣaraṃ japet
23 ॥ अकारश्च तथोकारो मकारश्चाक्षरत्रयम् । एतास्तिस्त्रस्ततो मात्राः सत्त्वराजसतामसाः
23 // akāraśca tathokāro makāraścākṣaratrayam / etāstistrastato mātrāḥ sattvarājasatāmasāḥ
24 ॥ निर्गुणा योगिगम्याद्यार्धमात्रा परा स्थिता । गान्धारीति च विज्ञेया गान्धारस्वरसंश्रया । इत्येतदक्षरं ब्रह्म परमोङ्कारसंज्ञितम्
24 // nirguṇā yogigamyādyārdhamātrā parā sthitā / gāndhārīti ca vijñeyā gāndhārasvarasaṃśrayā / ityetadakṣaraṃ brahma paramoṅkārasaṃjñitam
25 ॥ अहं ब्रह्म परं ज्योतिः स्थूलदेहविवर्जितम् । अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जरामरणवर्जितम्
25 // ahaṃ brahma paraṃ jyotiḥ sthūladehavivarjitam / ahaṃ brahma paraṃ jyotirjarāmaraṇavarjitam
26 ॥ अहं ब्रह्म परं ज्योतिः पृथिव्या मलवर्जितम् । अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्वाय्वाकाशविवर्जितम्
26 // ahaṃ brahma paraṃ jyotiḥ pṛthivyā malavarjitam / ahaṃ brahma paraṃ jyotirvāyvākāśavivarjitam
27 ॥ अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सूक्ष्मदेहविवर्जितम् । अहं ब्रह्मपरं ज्योतिः स्थानास्थानविवर्जितम्
27 // ahaṃ brahma paraṃ jyotiḥ sūkṣmadehavivarjitam / ahaṃ brahmaparaṃ jyotiḥ sthānāsthānavivarjitam
28 ॥ अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्गन्धमात्रविवर्जितम् । अहं ब्रह्म परं ज्योतिः श्रोत्रत्वक्परिवर्जितम्
28 // ahaṃ brahma paraṃ jyotirgandhamātravivarjitam / ahaṃ brahma paraṃ jyotiḥ śrotratvakparivarjitam
29 ॥ अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जिह्वाघ्राणविवर्जितम् । अहं ब्रह्म परं ज्योतिः प्राणापानविवर्जितम्
29 // ahaṃ brahma paraṃ jyotirjihvāghrāṇavivarjitam / ahaṃ brahma paraṃ jyotiḥ prāṇāpānavivarjitam
30 ॥ अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्व्यानोदानविवर्जितम् । अहं ब्रह्म परं ज्योतिरज्ञानपरिवर्जितम्
30 // ahaṃ brahma paraṃ jyotirvyānodānavivarjitam / ahaṃ brahma paraṃ jyotirajñānaparivarjitam
31 ॥ अहं ब्रह्म परं ज्योतिस्तुरीयं परमं पदम् । देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितम्
31 // ahaṃ brahma paraṃ jyotisturīyaṃ paramaṃ padam / dehendriyamanobuddhiprāṇāhaṅkāravarjitam
32 ॥ नित्यशुद्धबुद्धंमुक्तमहामानन्दमद्वयम् । अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्ज्ञानरूपो विमुक्तये
32 // nityaśuddhabuddhaṃmuktamahāmānandamadvayam / ahaṃ brahma paraṃ jyotirjñānarūpo vimuktaye
33 ॥ सूत उवाच । इत्यष्टाङ्गो मया योग उक्तः शौनक मुक्तिदः । नित्यनैमित्तिकं गत्वा लयं प्राकृतबन्धनाः
33 // sūta uvāca / ityaṣṭāṅgo mayā yoga uktaḥ śaunaka muktidaḥ / nityanaimittikaṃ gatvā layaṃ prākṛtabandhanāḥ
34 ॥ उत्पद्यन्ते हि संसारे नैकं यात्वा परात्मनाम् । विमुच्यते विमुक्तश्च ज्ञानादज्ञानमोहितः
34 // utpadyante hi saṃsāre naikaṃ yātvā parātmanām / vimucyate vimuktaśca jñānādajñānamohitaḥ
35 ॥ ततो नं म्रियते दुः खी न रोगी न च वन्धवान् । न पापैर्युज्यते योगी नरके न विपच्यते
35 // tato naṃ mriyate duḥ khī na rogī na ca vandhavān / na pāpairyujyate yogī narake na vipacyate
36 ॥ गर्भवासे स नो दुः खी स स्यान्नारायणो ऽव्ययः । भक्त्या त्वनन्यया लभ्यो भगवान्भुक्तिमुक्तिदः
36 // garbhavāse sa no duḥ khī sa syānnārāyaṇo 'vyayaḥ / bhaktyā tvananyayā labhyo bhagavānbhuktimuktidaḥ
37 ॥ ध्यानेन पूजया जप्यैः सम्यक् स्तोत्रैर्यतव्रतैः । यज्ञैर्दानैश्चित्तशुद्धिस्तया ज्ञानञ्च लभ्यते
37 // dhyānena pūjayā japyaiḥ samyak stotrairyatavrataiḥ / yajñairdānaiścittaśuddhistayā jñānañca labhyate
38 ॥ प्रणवादिकमन्त्रैश्च जप्यैर्मुक्तिं गता द्विजाः । इन्द्रो ऽपि परमं स्थानं गन्धर्वाप्सरसो वराः
38 // praṇavādikamantraiśca japyairmuktiṃ gatā dvijāḥ / indro 'pi paramaṃ sthānaṃ gandharvāpsaraso varāḥ
39 ॥ प्राप्ता देवाश्च देवत्वं मुनित्वं मुनयो गताः । गन्धर्वत्वञ्च गन्धर्वा राजत्वञ्च नृपादयः
39 // prāptā devāśca devatvaṃ munitvaṃ munayo gatāḥ / gandharvatvañca gandharvā rājatvañca nṛpādayaḥ