26 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे व्याकरणनिरूपणं नाम पञ्चोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 206 सूत उवाच । सिद्धोदाहरणं वक्ष्ये संहितादिपुरः सरम् । विप्राः स्वसागता वीदं सुत्तमं स्यात्पितॄषभः
26 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe vyākaraṇanirūpaṇaṃ nāma pañcottaradviśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 206 sūta uvāca / siddhodāharaṇaṃ vakṣye saṃhitādipuraḥ saram / viprāḥ svasāgatā vīdaṃ suttamaṃ syātpitṝṣabhaḥ
1 ॥ ऌकारो विश्रुता सेवं लाङ्गलीषा मनीपया । गङ्गोदकं तवल्कार ऋणार्णं प्रार्णमित्यपि
1 // ḷkāro viśrutā sevaṃ lāṅgalīṣā manīpayā / gaṅgodakaṃ tavalkāra ṛṇārṇaṃ prārṇamityapi
2 ॥ शीतार्तश्च तवल्कारः सैन्द्री सौकार इत्यपि । वध्वासनञ्च पित्रर्थो लनुबन्धो नये जयेत्
2 // śītārtaśca tavalkāraḥ saindrī saukāra ityapi / vadhvāsanañca pitrartho lanubandho naye jayet
3 ॥ नायको लवणं गावस्त एते न त ईश्वराः । देवीगृहमथो अत्र अ अवेहि पटू इमौ
3 // nāyako lavaṇaṃ gāvasta ete na ta īśvarāḥ / devīgṛhamatho atra a avehi paṭū imau
4 ॥ अमी अश्वाः षडस्येति तन्न वाक् षड्दलानि च । तच्चरेत्तल्लु नातीति तज्जलं तच्छ्मशानकम्
4 // amī aśvāḥ ṣaḍasyeti tanna vāk ṣaḍdalāni ca / taccarettallu nātīti tajjalaṃ tacchmaśānakam
5 ॥ सुगन्नत्र पचन्नत्र भवांश्छादयतीति च । भवाज्झनत्करश्चैव भवांस्तरति संस्मृतम्
5 // sugannatra pacannatra bhavāṃśchādayatīti ca / bhavājjhanatkaraścaiva bhavāṃstarati saṃsmṛtam
6 ॥ भवांल्लिखति ताञ्चक्रे भवाञ्शेते ऽप्यनीदृशः । भवाण्डीनं त्वन्तरसि त्वङ्करोषि सदार्चनम्
6 // bhavāṃllikhati tāñcakre bhavāñśete 'pyanīdṛśaḥ / bhavāṇḍīnaṃ tvantarasi tvaṅkaroṣi sadārcanam
7 ॥ कश्चरेत्कष्टकारेण क कुर्यात्क फले स्थितः । कःशेते चैव कःषण्डः कस्को याति च गौरवम्
7 // kaścaretkaṣṭakāreṇa ka kuryātka phale sthitaḥ / kaḥśete caiva kaḥṣaṇḍaḥ kasko yāti ca gauravam
8 ॥ क इहात्र क एवाहुर्देवा आहुश्च भो व्रज । स्वभूर्विष्णुर्व्रजति च गीष्पतिश्चैव धूर्पतिः
8 // ka ihātra ka evāhurdevā āhuśca bho vraja / svabhūrviṣṇurvrajati ca gīṣpatiścaiva dhūrpatiḥ
9 ॥ अस्मानेष व्रजेत्सस्यादृक्साम स च गच्छति । कुटीच्छाया तथा छाया सन्धयो ऽन्ये तथेदृशाः
9 // asmāneṣa vrajetsasyādṛksāma sa ca gacchati / kuṭīcchāyā tathā chāyā sandhayo 'nye tathedṛśāḥ
10 ॥ समासाः षट् समाख्याताः स द्विजः कर्मधारयः । द्विगुस्त्रिवेदी ग्रामश्च अयं तत्पुरुषः स्मृतः
10 // samāsāḥ ṣaṭ samākhyātāḥ sa dvijaḥ karmadhārayaḥ / dvigustrivedī grāmaśca ayaṃ tatpuruṣaḥ smṛtaḥ
11 ॥ तत्कृतश्च तदर्थश्च वृकभीतिश्च यद्धनम् । ज्ञानदक्षेण तत्त्वज्ञो बहुव्रीहिरथाव्ययी
11 // tatkṛtaśca tadarthaśca vṛkabhītiśca yaddhanam / jñānadakṣeṇa tattvajño bahuvrīhirathāvyayī
12 ॥ भावो ऽधिस्त्रि यथोक्तं तु द्वन्द्वो देवर्षिमानवाः । तद्धिताः पाण्डवः शैवो ब्राहयं च ब्रह्मतादयः
12 // bhāvo 'dhistri yathoktaṃ tu dvandvo devarṣimānavāḥ / taddhitāḥ pāṇḍavaḥ śaivo brāhayaṃ ca brahmatādayaḥ
13 ॥ देवाग्निसखिपत्यंशुक्रोष्टुस्वायम्भुवः पिता । ना प्रशस्ताश्चरा गौर्ग्लौरबजन्ताश्च पुंस्यपि
13 // devāgnisakhipatyaṃśukroṣṭusvāyambhuvaḥ pitā / nā praśastāścarā gaurglaurabajantāśca puṃsyapi
14 ॥ हलन्तश्चाश्वयुक्क्ष्माभुङ्मरुत्क्रव्यान्मृगाविधः । आत्मा राजा युवा पन्थाः पूषब्रह्महणौ हली
14 // halantaścāśvayukkṣmābhuṅmarutkravyānmṛgāvidhaḥ / ātmā rājā yuvā panthāḥ pūṣabrahmahaṇau halī
15 ॥ विड्वे धा उशनानड्वान्मधुलिट् काष्ठतट् तथा । बनवार्यस्थिवस्तूनि जगत्सामाहनी तथा
15 // viḍve dhā uśanānaḍvānmadhuliṭ kāṣṭhataṭ tathā / banavāryasthivastūni jagatsāmāhanī tathā
16 ॥ कर्मसर्पिर्वपुस्तेज अज्झलन्ता नपुंसके । जाया जरा नदी लक्ष्मीः श्रीस्त्रीभूमिर्वधूरपि
16 // karmasarpirvapusteja ajjhalantā napuṃsake / jāyā jarā nadī lakṣmīḥ śrīstrībhūmirvadhūrapi
17 ॥ भ्रूः पुनर्भूस्तथा धेनुः स्वसा माता च नौ स्त्रियः । वाक्स्रग्दिङ्मुत्क्रुधः प्रायो युवतिः कुकुभस्तथा
17 // bhrūḥ punarbhūstathā dhenuḥ svasā mātā ca nau striyaḥ / vāksragdiṅmutkrudhaḥ prāyo yuvatiḥ kukubhastathā
18 ॥ द्योदिवौ प्रावृषश्चैव सुमान उष्णिगस्त्रियाम् । गुणद्रव्यक्रियायोगात्स्त्रीलिङ्गांश्च वदामि ते
18 // dyodivau prāvṛṣaścaiva sumāna uṣṇigastriyām / guṇadravyakriyāyogātstrīliṅgāṃśca vadāmi te
19 ॥ शुक्लकीलालपाश्चैव शुचिश्च ग्रामणीः सुधीः । पटुः कमलभूः कर्ता सुमतो बहवः सुनौः
19 // śuklakīlālapāścaiva śuciśca grāmaṇīḥ sudhīḥ / paṭuḥ kamalabhūḥ kartā sumato bahavaḥ sunauḥ
20 ॥ सत्या नाग्न्यस्तथा पुंसो ह्यभक्षयत दीर्घपात् । सर्वविश्वोभ ये चोभौ एकोन्यान्यतराणि च
20 // satyā nāgnyastathā puṃso hyabhakṣayata dīrghapāt / sarvaviśvobha ye cobhau ekonyānyatarāṇi ca
21 ॥ डतरो डतमो नेमस्त्वः समो ऽथ सिमेतरौ । पूर्वश्चैवाधरश्चैव दक्षिणश्चोत्तरावरौ
21 // ḍataro ḍatamo nemastvaḥ samo 'tha simetarau / pūrvaścaivādharaścaiva dakṣiṇaścottarāvarau
22 ॥ परश्चान्तरमप्येतद्यत्त्यत्किमदसस्त्विदम् । युष्मदस्मत्तत्प्रथमचरमाल्पतयार्धकाः
22 // paraścāntaramapyetadyattyatkimadasastvidam / yuṣmadasmattatprathamacaramālpatayārdhakāḥ
23 ॥ तथा कतिपयो द्वौ चेत्येवं सर्वादयस्तथा । शृणोत्याद्या जुहोतिश्च जहातिश्च दधात्यपि
23 // tathā katipayo dvau cetyevaṃ sarvādayastathā / śṛṇotyādyā juhotiśca jahātiśca dadhātyapi
24 ॥ दीप्यतिः स्तूयतिश्चैव पुत्त्रीयति धनीयति । त्रुट्यति म्रियते चैव चिचीषति निनीषति
24 // dīpyatiḥ stūyatiścaiva puttrīyati dhanīyati / truṭyati mriyate caiva cicīṣati ninīṣati
25 ॥ सर्वे तिष्ठन्ति सर्वस्मै सर्वस्मात्सर्वन्तो गतः । सर्वेषां चैव सर्वस्मिन्नेवं विश्वादयस्तथा
25 // sarve tiṣṭhanti sarvasmai sarvasmātsarvanto gataḥ / sarveṣāṃ caiva sarvasminnevaṃ viśvādayastathā
26 ॥ पूर्वे पूर्वाश्च पूर्वस्मात्पूर्वस्मिन्पूर्व ईरितः । सूत उवाच । सुप्तिङन्तुं सिद्धरूपं नाममात्रेण दर्शितम् । कात्यायनः कुमारात्तु श्रुत्वा विस्तरमब्रवीत्
26 // pūrve pūrvāśca pūrvasmātpūrvasminpūrva īritaḥ / sūta uvāca / suptiṅantuṃ siddharūpaṃ nāmamātreṇa darśitam / kātyāyanaḥ kumārāttu śrutvā vistaramabravīt