148 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुरवधो नामैकोनत्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ श्रुतमाख्यानमुत्तमम् । विक्रमो ललितादेव्या विशिष्टो वर्णितस्त्वया
148 // iti śrībrahmāṇḍapurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne bhaṇḍāsuravadho nāmaikonatriṃśo 'dhyāyaḥ agastya uvāca aśvānana mahāprājña śrutamākhyānamuttamam / vikramo lalitādevyā viśiṣṭo varṇitastvayā
1 ॥ चरितैरनघैर्देव्याः सुप्रीतो ऽस्मि हयानन । श्रुता सा महतीशक्तिर्मन्त्रिणीदण्डनाथयोः
1 // caritairanaghairdevyāḥ suprīto 'smi hayānana / śrutā sā mahatīśaktirmantriṇīdaṇḍanāthayoḥ
2 ॥ पश्चात्किमकरोत्तत्र युद्धानन्तरमंबिका । चतुर्थदिनशर्वर्यां विभातायां हयानन
2 // paścātkimakarottatra yuddhānantaramaṃbikā / caturthadinaśarvaryāṃ vibhātāyāṃ hayānana
3 ॥ हयग्रीव उवाच शृणु कुम्भज तत्प्राज्ञ यत्तया जगदंबया । पश्चादाचरितं कर्म निहते भण्डदानवे
3 // hayagrīva uvāca śṛṇu kumbhaja tatprājña yattayā jagadaṃbayā / paścādācaritaṃ karma nihate bhaṇḍadānave
4 ॥ शक्तीनामखिलं सैन्यं दैत्ययुधशतार्दितम् । मुहुराह्लादयामास लोचनैरमृताप्लुतैः
4 // śaktīnāmakhilaṃ sainyaṃ daityayudhaśatārditam / muhurāhlādayāmāsa locanairamṛtāplutaiḥ
5 ॥ ललितापरमेशान्याः कटाक्षामृतधारया । जहुर्युद्धपरिश्रान्तिं शक्तयः प्रीतिमानसाः
5 // lalitāparameśānyāḥ kaṭākṣāmṛtadhārayā / jahuryuddhapariśrāntiṃ śaktayaḥ prītimānasāḥ
6 ॥ अस्मिन्नवसरे देवा भण्डमर्दनतोषिताः । सर्वे ऽपि सेवितुं प्राप्ता ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः
6 // asminnavasare devā bhaṇḍamardanatoṣitāḥ / sarve 'pi sevituṃ prāptā brahmaviṣṇupurogamāḥ
7 ॥ ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च शक्राद्यास्त्रिदशास्तथा । आदित्या वसवो रुद्रा मरुतः साध्यदेवताः
7 // brahmā viṣṇuśca rudraśca śakrādyāstridaśāstathā / ādityā vasavo rudrā marutaḥ sādhyadevatāḥ
8 ॥ सिद्धाः किंपुरुषा यक्षा निरृत्याद्या निशाचराः । प्रह्लादाद्या महादैत्याः सर्वे ऽप्यण्डनिवासिनः
8 // siddhāḥ kiṃpuruṣā yakṣā nirṛtyādyā niśācarāḥ / prahlādādyā mahādaityāḥ sarve 'pyaṇḍanivāsinaḥ
9 ॥ आगत्य तुष्टुवुः प्रीत्या सिंहासनमहेश्वरीम्
9 // āgatya tuṣṭuvuḥ prītyā siṃhāsanamaheśvarīm
10 ॥ ब्रह्माद्या ऊचुः नमोनमस्ते जगदेकनाथे नमोनमः श्रीत्रिपुराभिधाने । नमोनमो भण्डमहासुरघ्ने नमो ऽस्तु कामेश्वरि वामकेशि
10 // brahmādyā ūcuḥ namonamaste jagadekanāthe namonamaḥ śrītripurābhidhāne / namonamo bhaṇḍamahāsuraghne namo 'stu kāmeśvari vāmakeśi
11 ॥ चिन्तामणे चिन्तितदानदक्षे ऽचिन्तये चिराकारतरङ्गमाले । चित्राम्बरे चित्रजगत्प्रसूते चित्राख्यनित्ये सुखदे नमस्ते
11 // cintāmaṇe cintitadānadakṣe 'cintaye cirākārataraṅgamāle / citrāmbare citrajagatprasūte citrākhyanitye sukhade namaste
12 ॥ मोक्षप्रदे मुग्धशशाङ्कचूडे मुग्धस्मिते मोहनभेददक्षे । मुद्रेश्वरीचर्चितराजतन्त्रे मुद्राप्रिये देवि नमोनमस्ते
12 // mokṣaprade mugdhaśaśāṅkacūḍe mugdhasmite mohanabhedadakṣe / mudreśvarīcarcitarājatantre mudrāpriye devi namonamaste
13 ॥ क्रूरान्तकध्वंसिनि कोमलाङ्गे कोपेषु कालीं तनुमादधाने । क्रोडानने पालितसैन्यचक्रे क्रोडीकृताशेषभये नमस्ते
13 // krūrāntakadhvaṃsini komalāṅge kopeṣu kālīṃ tanumādadhāne / kroḍānane pālitasainyacakre kroḍīkṛtāśeṣabhaye namaste
14 ॥ षडङ्गदेवीपरिवारकृष्णे षडङ्गयुक्तश्रुतिवाक्यमृग्ये । षट्चक्रसंस्थे च षडूर्मियुक्ते षड्भावरूपे ललिते नमस्ते
14 // ṣaḍaṅgadevīparivārakṛṣṇe ṣaḍaṅgayuktaśrutivākyamṛgye / ṣaṭcakrasaṃsthe ca ṣaḍūrmiyukte ṣaḍbhāvarūpe lalite namaste
15 ॥ कामे शिवे मुख्यसमस्तनित्ये कान्तासनान्ते कमलायताक्षि । कामप्रदे कामिनि कामशंभोः काम्ये कलानामधिपे नमस्ते
15 // kāme śive mukhyasamastanitye kāntāsanānte kamalāyatākṣi / kāmaprade kāmini kāmaśaṃbhoḥ kāmye kalānāmadhipe namaste
16 ॥ दिव्यौषधाद्ये नगरौघरूपे दिव्ये दिनाधीशसहस्रकान्ते । देदीप्यमाने दयया सनाथे देवाधिदेवप्रमदे नमस्ते
16 // divyauṣadhādye nagaraugharūpe divye dinādhīśasahasrakānte / dedīpyamāne dayayā sanāthe devādhidevapramade namaste
17 ॥ सदाणिमाद्यष्टकसेवनीये सदाशिवात्मोज्ज्वलमञ्चवासे । सभ्ये सदेकाल यपादपूज्ये सवित्रि लोकस्य नमोनमस्ते
17 // sadāṇimādyaṣṭakasevanīye sadāśivātmojjvalamañcavāse / sabhye sadekāla yapādapūjye savitri lokasya namonamaste
18 ॥ ब्राह्मीमुखैर्मातृगणैर्निषेव्ये ब्रह्मप्रिये ब्राह्मणबन्धमेत्रि । ब्रह्मामृतस्रोतसि राजहंसिब्रह्मेश्वरि श्रीललिते नमस्ते
18 // brāhmīmukhairmātṛgaṇairniṣevye brahmapriye brāhmaṇabandhametri / brahmāmṛtasrotasi rājahaṃsibrahmeśvari śrīlalite namaste
19 ॥ संक्षोभिणीमुख्यसमस्तमुद्रासंसेविते संसरणप्रहन्त्रि । संसारलीलाकृतिसारसाक्षि सदा नमस्ते ललिते ऽधिनाथे । नित्ये कलाषोडशकेन नामाकर्षिण्यधीशि प्रमथेन सेव्ये
19 // saṃkṣobhiṇīmukhyasamastamudrāsaṃsevite saṃsaraṇaprahantri / saṃsāralīlākṛtisārasākṣi sadā namaste lalite 'dhināthe / nitye kalāṣoḍaśakena nāmākarṣiṇyadhīśi pramathena sevye
20 ॥ नित्ये निरातङ्कदयाप्रपञ्चे नीलालकश्रेणि नमोनमस्ते । अनङ्गपुष्पादिभिरुन्नदाभिरनङ्गदेवीभिरजस्रसेव्ये । अभव्यहन्त्र्यक्षरराशिरूपे हतारिवर्गे ललिते नमस्ते
20 // nitye nirātaṅkadayāprapañce nīlālakaśreṇi namonamaste / anaṅgapuṣpādibhirunnadābhiranaṅgadevībhirajasrasevye / abhavyahantryakṣararāśirūpe hatārivarge lalite namaste
21 ॥ संक्षोभिणीमुख्यचतुर्दशार्चिर्मालावृतोदारमहाप्रदीप्ते । आत्मानमाबिभ्रति विभ्रमाढ्ये शुभ्राश्रये शुभ्रपदे नमस्ते
21 // saṃkṣobhiṇīmukhyacaturdaśārcirmālāvṛtodāramahāpradīpte / ātmānamābibhrati vibhramāḍhye śubhrāśraye śubhrapade namaste
22 ॥ सशर्वसिद्धादि कशक्तिवन्द्ये सर्वज्ञविज्ञातपदारविन्दे । सर्वाधिके सर्वगते समस्तसिद्धिप्रदे श्रीललिते नमस्ते
22 // saśarvasiddhādi kaśaktivandye sarvajñavijñātapadāravinde / sarvādhike sarvagate samastasiddhiprade śrīlalite namaste
23 ॥ सर्वज्ञजातप्रथमाभिरन्यदेवी भिरप्याश्रितचक्रभूमे । सर्वामराकाङ्क्षितपूरयित्रि सर्वस्य लोकस्य सवित्रि पाहि
23 // sarvajñajātaprathamābhiranyadevī bhirapyāśritacakrabhūme / sarvāmarākāṅkṣitapūrayitri sarvasya lokasya savitri pāhi
24 ॥ वन्दे वशिन्यादिकवाग्विभूते वर्द्धिष्णुचक्र द्युतिवाहवाहे । बलाहकश्यामकचे वचो ऽब्धे वरप्रदे सुंदरि पाहि विश्वम्
24 // vande vaśinyādikavāgvibhūte varddhiṣṇucakra dyutivāhavāhe / balāhakaśyāmakace vaco 'bdhe varaprade suṃdari pāhi viśvam
25 ॥ बाणादिदिव्यायुधसार्वभौमे भण्डासुरानीकवनान्तदावे । अत्युग्रतेजोज्ज्वलितांबुराशे प्रसेव्यमाने परितो नमस्ते
25 // bāṇādidivyāyudhasārvabhaume bhaṇḍāsurānīkavanāntadāve / atyugratejojjvalitāṃburāśe prasevyamāne parito namaste
26 ॥ कामेशि वज्रेशि भगेश्यरूपे कन्ये कले कालविलोपदक्षे । कथाविशेषीकृतदैत्यसैन्ये कामेशयान्ते कमले नमस्ते
26 // kāmeśi vajreśi bhageśyarūpe kanye kale kālavilopadakṣe / kathāviśeṣīkṛtadaityasainye kāmeśayānte kamale namaste
27 ॥ बिन्दुस्थिते बिन्दुकलैकरूपे बिन्द्वात्मिके बृंहितचित्प्रकाशे । बृहत्कुचंभोजविलोलहारे बृहत्प्रभावे ललिते नमस्ते
27 // bindusthite bindukalaikarūpe bindvātmike bṛṃhitacitprakāśe / bṛhatkucaṃbhojavilolahāre bṛhatprabhāve lalite namaste
28 ॥ कामेश्वरोत्संगसदानिवासे कालात्मिके देवि कृतानुकंपे । कल्पावसानोत्थित कालिरूपे कामप्रदे कल्पलते नमस्ते
28 // kāmeśvarotsaṃgasadānivāse kālātmike devi kṛtānukaṃpe / kalpāvasānotthita kālirūpe kāmaprade kalpalate namaste
29 ॥ सवारुणे सांद्रसुधांशुशीते सारङ्गशावाक्षि सरोजवक्त्रे । सारस्य सारस्य सदैकभूमे समस्तविद्येश्वरि संनतिस्ते
29 // savāruṇe sāṃdrasudhāṃśuśīte sāraṅgaśāvākṣi sarojavaktre / sārasya sārasya sadaikabhūme samastavidyeśvari saṃnatiste
30 ॥ तव प्रभावेण चिदग्निजायां श्रीशंभुनाथप्रकडीकृतायाः । भण्डासुराद्याः समरे प्रचण्डा हता जगत्कण्टकतां प्रयाताः
30 // tava prabhāveṇa cidagnijāyāṃ śrīśaṃbhunāthaprakaḍīkṛtāyāḥ / bhaṇḍāsurādyāḥ samare pracaṇḍā hatā jagatkaṇṭakatāṃ prayātāḥ
31 ॥ नव्यानि सर्वाणि वपूंषि कृत्वा हि सांद्रकारुण्यसुधाप्लवैर्न्नः । त्वया समस्तं भुवनं सहर्षं सुजीवितं सुंदरि सभ्यलभ्ये
31 // navyāni sarvāṇi vapūṃṣi kṛtvā hi sāṃdrakāruṇyasudhāplavairnnaḥ / tvayā samastaṃ bhuvanaṃ saharṣaṃ sujīvitaṃ suṃdari sabhyalabhye
32 ॥ श्रीशंभुनाथस्य महाशयस्य द्वितीयतेजः प्रसरात्मके यः । स्थाण्वाश्रमे कॢप्ततया विरक्तः सतीवियोगेन विरस्तभोगः
32 // śrīśaṃbhunāthasya mahāśayasya dvitīyatejaḥ prasarātmake yaḥ / sthāṇvāśrame kḷptatayā viraktaḥ satīviyogena virastabhogaḥ
33 ॥ तेनाद्रिवंशे धृतजन्मलाभां कन्यामुमां योजयितुं प्रवृत्ताः । एवं स्मरं प्रेरितवन्त एव तस्यान्तिकं घोर तपःस्थितस्य
33 // tenādrivaṃśe dhṛtajanmalābhāṃ kanyāmumāṃ yojayituṃ pravṛttāḥ / evaṃ smaraṃ preritavanta eva tasyāntikaṃ ghora tapaḥsthitasya
34 ॥ तेनाथ वैराग्यतपोविघातक्रोधेन लालाटकृशानुदग्धः । भस्मावशेषो मदनस्ततो ऽभूत्ततो हि भण्डासुर एष जातः
34 // tenātha vairāgyatapovighātakrodhena lālāṭakṛśānudagdhaḥ / bhasmāvaśeṣo madanastato 'bhūttato hi bhaṇḍāsura eṣa jātaḥ
35 ॥ ततो वधस्तस्य दुराशयस्य कृतो भवत्या रणदुर्मदस्य । अथास्मदर्थे त्वतनुस्सजातस्त्वं कामसंजीवनमाशुकुर्याः
35 // tato vadhastasya durāśayasya kṛto bhavatyā raṇadurmadasya / athāsmadarthe tvatanussajātastvaṃ kāmasaṃjīvanamāśukuryāḥ
36 ॥ इयं रतिर्भर्तृवियोगखिन्ना वैधव्यमत्यन्तमभव्यमाप । पुनस्त्वदुत्पादितकामसंगाद्भविष्यति श्रीललिते सनाथा
36 // iyaṃ ratirbhartṛviyogakhinnā vaidhavyamatyantamabhavyamāpa / punastvadutpāditakāmasaṃgādbhaviṣyati śrīlalite sanāthā
37 ॥ तया तु दृष्टेन मनोभवेन संमोहितः पूर्ववदिन्दुमौलिः । चिरं कृतात्यन्तमहासपर्या तां पार्वतीं द्राक्परिणेष्यतीशः
37 // tayā tu dṛṣṭena manobhavena saṃmohitaḥ pūrvavadindumauliḥ / ciraṃ kṛtātyantamahāsaparyā tāṃ pārvatīṃ drākpariṇeṣyatīśaḥ
38 ॥ तयोश्च संगाद्भविता कुमारः समस्तगीर्वाणचमूविनेता । तेनैव वीरेण रणे निरस्य स तारको नाम सुरारिराजः
38 // tayośca saṃgādbhavitā kumāraḥ samastagīrvāṇacamūvinetā / tenaiva vīreṇa raṇe nirasya sa tārako nāma surārirājaḥ
39 ॥ यो भण्डदैत्यस्य दुराशयस्य मित्रं स लोकत्रयधूमकेतुः । श्रीकण्ठपुत्रैण रणे हतश्चेत्प्राणप्रतिष्ठैव तदा भवेन्नः
39 // yo bhaṇḍadaityasya durāśayasya mitraṃ sa lokatrayadhūmaketuḥ / śrīkaṇṭhaputraiṇa raṇe hataścetprāṇapratiṣṭhaiva tadā bhavennaḥ
40 ॥ तस्मात्त्वमंबत्रिपुरे जनानां मानापहं मन्मथवीरवर्यम् । उत्पाद्यरत्या विधवात्वदुःखमपाकुरु व्याकुलकुन्तलायाः
40 // tasmāttvamaṃbatripure janānāṃ mānāpahaṃ manmathavīravaryam / utpādyaratyā vidhavātvaduḥkhamapākuru vyākulakuntalāyāḥ
41 ॥ एषा त्वनाथा भवतीं प्रपन्ना भर्तृप्रणाशेन कृशाङ्गयष्टिः । नमस्करोति त्रिपुराभिधाने तदत्र कारुण्यकलां विधेहि
41 // eṣā tvanāthā bhavatīṃ prapannā bhartṛpraṇāśena kṛśāṅgayaṣṭiḥ / namaskaroti tripurābhidhāne tadatra kāruṇyakalāṃ vidhehi
42 ॥ हयग्रीव उवाच इति स्तुत्वा महेशानी ब्रह्माद्या विबुधोत्तमाः । तां रतिं दर्शयमासुर्मलिनां शोककर्शितम्
42 // hayagrīva uvāca iti stutvā maheśānī brahmādyā vibudhottamāḥ / tāṃ ratiṃ darśayamāsurmalināṃ śokakarśitam
43 ॥ सा पर्यश्रुमुखी कीर्णकुन्तला धूलिधूसरा । ननाम जगदंबां वै वैधव्यत्यक्तभूषणा
43 // sā paryaśrumukhī kīrṇakuntalā dhūlidhūsarā / nanāma jagadaṃbāṃ vai vaidhavyatyaktabhūṣaṇā
44 ॥ अथ तद्दर्शनोत्पन्नकारुण्या परमेश्वरी । ततः कटाक्षादुत्पन्नः स्मयमानसुखांबुजः
44 // atha taddarśanotpannakāruṇyā parameśvarī / tataḥ kaṭākṣādutpannaḥ smayamānasukhāṃbujaḥ
45 ॥ पूर्वदेहाधिकरुचिर्मन्मथो मदमेदुरः । द्विभुजः सर्वभूषाढ्यः पुष्पेषुः पुष्पकार्मुकः
45 // pūrvadehādhikarucirmanmatho madameduraḥ / dvibhujaḥ sarvabhūṣāḍhyaḥ puṣpeṣuḥ puṣpakārmukaḥ
46 ॥ आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् । अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे । मज्जन्ती निजभर्तारमवरोक्य मुदं गता
46 // ānandayankaṭākṣeṇa pūrvajanmapriyāṃ ratim / atha sāpi ratirdevī mahatyānandasāgare / majjantī nijabhartāramavarokya mudaṃ gatā
47 ॥ आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् । अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे । मज्जन्ती निजभर्तारमवलोक्य मुदं गता
47 // ānandayankaṭākṣeṇa pūrvajanmapriyāṃ ratim / atha sāpi ratirdevī mahatyānandasāgare / majjantī nijabhartāramavalokya mudaṃ gatā
48 ॥ श्यामले स्नापयित्वैनां वस्त्रकाञ्च्यादिभूषणैः । अलङ्कृत्य यथापूर्वं शीघ्रमानीयतामिह
48 // śyāmale snāpayitvaināṃ vastrakāñcyādibhūṣaṇaiḥ / alaṅkṛtya yathāpūrvaṃ śīghramānīyatāmiha
49 ॥ तदाज्ञां शिरसा धृत्वा श्यामा सर्वं तथाकरोत । ब्रह्मर्षिभिर्वसिष्ठाद्यैर्वैवाहि कविधानतः
49 // tadājñāṃ śirasā dhṛtvā śyāmā sarvaṃ tathākarota / brahmarṣibhirvasiṣṭhādyairvaivāhi kavidhānataḥ
50 ॥ कारयामास दंपत्योः पाणिग्रहणमङ्गलम् । अप्सरोभिश्च सर्वाभिर्नृत्यगीतादिसंयुतम्
50 // kārayāmāsa daṃpatyoḥ pāṇigrahaṇamaṅgalam / apsarobhiśca sarvābhirnṛtyagītādisaṃyutam
51 ॥ एतद्दृष्ट्वा महेन्द्राद्या ऋषयश्च तपोधनाः । साधुसाध्विति शंसंतस्तुष्टुवुर्ललितांबिकाम्
51 // etaddṛṣṭvā mahendrādyā ṛṣayaśca tapodhanāḥ / sādhusādhviti śaṃsaṃtastuṣṭuvurlalitāṃbikām
52 ॥ पुष्पवृष्टिं विमुञ्चन्तः सर्वे सन्तुष्टमानसाः । बभूवुस्तौ महाभक्त्या प्रणम्य ललितेश्वरीम्
52 // puṣpavṛṣṭiṃ vimuñcantaḥ sarve santuṣṭamānasāḥ / babhūvustau mahābhaktyā praṇamya laliteśvarīm
53 ॥ तत्पार्श्वे तु समागत्य बद्धाञ्जलिपुटौ स्थितौ । अथ कन्दर्पवीरो ऽपि नमस्कृत्य महेश्वरीम् । व्यज्ञापयदिदं वाक्यं भक्तिनिर्भरमानसः
53 // tatpārśve tu samāgatya baddhāñjalipuṭau sthitau / atha kandarpavīro 'pi namaskṛtya maheśvarīm / vyajñāpayadidaṃ vākyaṃ bhaktinirbharamānasaḥ
54 ॥ यद्दग्धमीशनेत्रेण वपुर्मे ललितांबिके । तत्त्वदीयकटाक्षस्य प्रसादात्पुनरागतम्
54 // yaddagdhamīśanetreṇa vapurme lalitāṃbike / tattvadīyakaṭākṣasya prasādātpunarāgatam
55 ॥ तव पुत्रो ऽस्मि दासो ऽस्मि क्वापि कृत्ये नियुङ्क्ष्व माम् । इत्युक्ता परमेशानी तमाह मकरध्वजम्
55 // tava putro 'smi dāso 'smi kvāpi kṛtye niyuṅkṣva mām / ityuktā parameśānī tamāha makaradhvajam
56 ॥ श्रीदेव्युवाच वत्सागच्छ मनोजन्मन्न भयं तव विद्यते । मत्प्रसादाज्जगत्सर्वं मोहयाव्याहताशुग
56 // śrīdevyuvāca vatsāgaccha manojanmanna bhayaṃ tava vidyate / matprasādājjagatsarvaṃ mohayāvyāhatāśuga
57 ॥ तद्बाणपातनाज्जातधैर्यविप्लव ईश्वरः । पर्वतस्य सुतां गौरीं परिणेष्यति सत्वरम्
57 // tadbāṇapātanājjātadhairyaviplava īśvaraḥ / parvatasya sutāṃ gaurīṃ pariṇeṣyati satvaram
58 ॥ सहस्रकोटयः कामा मत्प्रसादात्त्वदुद्भवाः । सर्वेषां देहमाविश्य दास्यन्ति रतिमुत्तमाम्
58 // sahasrakoṭayaḥ kāmā matprasādāttvadudbhavāḥ / sarveṣāṃ dehamāviśya dāsyanti ratimuttamām
59 ॥ मत्प्रसादेन वैराग्यात्संक्रुद्धो ऽपि स ईश्वरः । देहदाहं विधातुं ते न समर्थो भविष्यति
59 // matprasādena vairāgyātsaṃkruddho 'pi sa īśvaraḥ / dehadāhaṃ vidhātuṃ te na samartho bhaviṣyati
60 ॥ अदृश्यमूर्तिः सर्वेषां प्राणिनां भवमोहनः । स्वभार्याविरहाशङ्की देहस्यार्धं प्रदास्यति । प्रयातो ऽसौ कातरात्मा त्वद्बाणाहतमानसः
60 // adṛśyamūrtiḥ sarveṣāṃ prāṇināṃ bhavamohanaḥ / svabhāryāvirahāśaṅkī dehasyārdhaṃ pradāsyati / prayāto 'sau kātarātmā tvadbāṇāhatamānasaḥ
61 ॥ अद्य प्रभृति कन्दर्प मत्प्रसादान्महीयसः । त्वन्निन्दां ये करिष्यन्ति त्वयि वा विमुखाशयाः । अवश्यं क्लीबतैव स्यात्तेषां जन्मनिजन्मनि
61 // adya prabhṛti kandarpa matprasādānmahīyasaḥ / tvannindāṃ ye kariṣyanti tvayi vā vimukhāśayāḥ / avaśyaṃ klībataiva syātteṣāṃ janmanijanmani
62 ॥ ये पापिष्ठा दुरात्मानो मद्भक्तद्रोहिणश्च हि । तानगम्यासु नारीषु पातयित्वा विनाशय
62 // ye pāpiṣṭhā durātmāno madbhaktadrohiṇaśca hi / tānagamyāsu nārīṣu pātayitvā vināśaya
63 ॥ येषां मदीय पूजासु मद्भक्तेष्वादृतं मनः । तेषां कामसुखं सर्वं संपादय समीप्सितम्
63 // yeṣāṃ madīya pūjāsu madbhakteṣvādṛtaṃ manaḥ / teṣāṃ kāmasukhaṃ sarvaṃ saṃpādaya samīpsitam
64 ॥ इति श्रीललितादेव्या कृताज्ञावचनं स्मरः । तथेति शिरसा बिभ्रत्सांजलिर्निर्ययौ ततः
64 // iti śrīlalitādevyā kṛtājñāvacanaṃ smaraḥ / tatheti śirasā bibhratsāṃjalirniryayau tataḥ
65 ॥ तस्यानङ्गस्य सर्वेभ्यो रोमकूपेभ्य उत्थिताः । बहवः शोभनाकारा मदना विश्वमोहनाः
65 // tasyānaṅgasya sarvebhyo romakūpebhya utthitāḥ / bahavaḥ śobhanākārā madanā viśvamohanāḥ
66 ॥ तैर्विमोह्य समस्तं च जगच्चक्रं मनोभवः । पुनः स्थाण्वाश्रमं प्राप चन्द्रमौलेर्जिगीषया
66 // tairvimohya samastaṃ ca jagaccakraṃ manobhavaḥ / punaḥ sthāṇvāśramaṃ prāpa candramaulerjigīṣayā
67 ॥ वसंतेन च मित्रेण सेनान्या शीतरोचिषा । रागेण पीठमर्देन मन्दानिलरयेण च
67 // vasaṃtena ca mitreṇa senānyā śītarociṣā / rāgeṇa pīṭhamardena mandānilarayeṇa ca
68 ॥ पुंस्कोकिलगलत्स्वानकाहलीभिश्च संयुतः । शृङ्गारवीरसंपन्नो रत्यालिङ्गितविग्रहः
68 // puṃskokilagalatsvānakāhalībhiśca saṃyutaḥ / śṛṅgāravīrasaṃpanno ratyāliṅgitavigrahaḥ
69 ॥ जैत्र शरासनं धुन्वन्प्रवीराणां पुरोगमः । मदनारेरभिमुखं प्राप्य निभय आस्थितः
69 // jaitra śarāsanaṃ dhunvanpravīrāṇāṃ purogamaḥ / madanārerabhimukhaṃ prāpya nibhaya āsthitaḥ
70 ॥ तपोनिष्ठं चन्द्रचूडं ताडयामास सायकैः । अथ कन्दर्पबाणौधैस्ताडितश्चन्द्रशेखरः । दूरीचकार वैराग्यं तपस्तत्त्याज दुष्करम्
70 // taponiṣṭhaṃ candracūḍaṃ tāḍayāmāsa sāyakaiḥ / atha kandarpabāṇaudhaistāḍitaścandraśekharaḥ / dūrīcakāra vairāgyaṃ tapastattyāja duṣkaram
71 ॥ नियमानखिलांस्त्यक्त्वा त्यक्तधैर्यः शिवः कृतः । तामेव पार्वतीं ध्यात्वा भूयोभूयः स्मरातुरः
71 // niyamānakhilāṃstyaktvā tyaktadhairyaḥ śivaḥ kṛtaḥ / tāmeva pārvatīṃ dhyātvā bhūyobhūyaḥ smarāturaḥ
72 ॥ निशश्वास वहञ्शर्वः पाण्डुरं गण्डमण्डलम् । बाष्पायमाणो विरही संतप्तो धैर्यविप्लवात् । भूयोभूयो गिरिसुतां पूर्वदृष्टामनुस्मरन्
72 // niśaśvāsa vahañśarvaḥ pāṇḍuraṃ gaṇḍamaṇḍalam / bāṣpāyamāṇo virahī saṃtapto dhairyaviplavāt / bhūyobhūyo girisutāṃ pūrvadṛṣṭāmanusmaran
73 ॥ अनङ्गबाणदहनैस्तप्यमानस्य शूलिनः । न चन्द्ररेखा नो गङ्गा देहतापच्छिदे ऽभवत्
73 // anaṅgabāṇadahanaistapyamānasya śūlinaḥ / na candrarekhā no gaṅgā dehatāpacchide 'bhavat
74 ॥ नन्दिभृङ्गिमहाकालप्रमुखैर्गणमण्डलैः । आहृते पुष्पशयने विलुलोठ मुहुर्मुहुः
74 // nandibhṛṅgimahākālapramukhairgaṇamaṇḍalaiḥ / āhṛte puṣpaśayane viluloṭha muhurmuhuḥ
75 ॥ नन्दिनो हस्तमालंब्य पुष्पतल्पान्तरात्पुनः । पुष्पतल्पान्तरं गत्वा व्यचेष्टत मुहुर्मुहुः
75 // nandino hastamālaṃbya puṣpatalpāntarātpunaḥ / puṣpatalpāntaraṃ gatvā vyaceṣṭata muhurmuhuḥ
76 ॥ न पुष्पशयनेनेन्दुखण्डनिर्गलितामृते । न हिमानीपयसि वा निवृत्तस्तद्वपुर्ज्वरः
76 // na puṣpaśayanenendukhaṇḍanirgalitāmṛte / na himānīpayasi vā nivṛttastadvapurjvaraḥ
77 ॥ स तनेरतनुज्वालां शमयिष्यन्मुहुर्मुहुः । शिलीभूतान्हिमपयः पट्टानध्यवसच्छिवः । भूयः शैलसुतारूपं चित्रपट्टे नखैर्लिखत्
77 // sa taneratanujvālāṃ śamayiṣyanmuhurmuhuḥ / śilībhūtānhimapayaḥ paṭṭānadhyavasacchivaḥ / bhūyaḥ śailasutārūpaṃ citrapaṭṭe nakhairlikhat
78 ॥ तदालोकनतो ऽदूरमनङ्गार्तिमवर्धयत् । तामालिख्य ह्रिया नम्रां वीक्षमाणां कटाक्षतः
78 // tadālokanato 'dūramanaṅgārtimavardhayat / tāmālikhya hriyā namrāṃ vīkṣamāṇāṃ kaṭākṣataḥ
79 ॥ तच्चित्रपट्टमङ्गेषु रोमहर्षेषु चाक्षिपत् । चिन्तासंगेन महता महात्या रतिसंपदा । भूयसा स्मरतापेन विव्यथे विषमेक्षणः
79 // taccitrapaṭṭamaṅgeṣu romaharṣeṣu cākṣipat / cintāsaṃgena mahatā mahātyā ratisaṃpadā / bhūyasā smaratāpena vivyathe viṣamekṣaṇaḥ
80 ॥ तामेव सर्वतः पश्यंस्तस्यामेव मनो दिशन् । तथैव संल्लपन्सार्धमुन्मादेनोपपन्नया
80 // tāmeva sarvataḥ paśyaṃstasyāmeva mano diśan / tathaiva saṃllapansārdhamunmādenopapannayā
81 ॥ तन्मात्रभूतहृदयस्तच्चित्तस्तत्परायणः । तत्कथासुधया नीतसमस्तरजनीदिनः
81 // tanmātrabhūtahṛdayastaccittastatparāyaṇaḥ / tatkathāsudhayā nītasamastarajanīdinaḥ
82 ॥ तच्छीलवर्णन रतस्तद्रूपालोकनोत्सुकः । तच्चारुभोगसंकल्पमालाकरसुमालिकः । तन्मयत्वमनुप्राप्तस्ततापातितरां शिवः
82 // tacchīlavarṇana ratastadrūpālokanotsukaḥ / taccārubhogasaṃkalpamālākarasumālikaḥ / tanmayatvamanuprāptastatāpātitarāṃ śivaḥ
83 ॥ इमां मनोभव रुजमचिकित्स्यां स धूर्जटिः । अवलोक्य विवाहाय भृशमुद्यमवानभूत्
83 // imāṃ manobhava rujamacikitsyāṃ sa dhūrjaṭiḥ / avalokya vivāhāya bhṛśamudyamavānabhūt
84 ॥ इत्थं विमोह्य तं देवं कन्दर्पो ललिताज्ञया । अथ तां पर्वतसुतामाशुगैरभ्यतापयत्
84 // itthaṃ vimohya taṃ devaṃ kandarpo lalitājñayā / atha tāṃ parvatasutāmāśugairabhyatāpayat
85 ॥ प्रभूतविरहज्वालामलिनैः श्वसितानलैः । शुष्यमाणाधरदलो भृशं पाण्डुकपोलभूः
85 // prabhūtavirahajvālāmalinaiḥ śvasitānalaiḥ / śuṣyamāṇādharadalo bhṛśaṃ pāṇḍukapolabhūḥ
86 ॥ नाहारे वा न शयने न स्वापे धृतिमिच्छति । मखीसहस्रैः सिषिचे नित्यं शीतोपचारकैः
86 // nāhāre vā na śayane na svāpe dhṛtimicchati / makhīsahasraiḥ siṣice nityaṃ śītopacārakaiḥ
87 ॥ पुनः पुनस्तप्यमाना पुनरेव च विह्वला । न जगाम रुजाशान्ति मन्मथाग्नेर्महीयसः
87 // punaḥ punastapyamānā punareva ca vihvalā / na jagāma rujāśānti manmathāgnermahīyasaḥ
88 ॥ न निद्रां पार्वती भेजे विरहेणोपतापिता । स्वतनोस्तापनेनासौ पितुः खेदमवर्धयत्
88 // na nidrāṃ pārvatī bheje viraheṇopatāpitā / svatanostāpanenāsau pituḥ khedamavardhayat
89 ॥ अप्रतीकारपुरुषं विरहं तुहितुः शिवे । अवलोक्य स शैलेन्द्रो महादुःखमवाप्तवान्
89 // apratīkārapuruṣaṃ virahaṃ tuhituḥ śive / avalokya sa śailendro mahāduḥkhamavāptavān
90 ॥ भद्रे त्वं तपसा देवं तोषयित्वा महेश्वरम् । भार्तारं तं समृच्छेति पित्रा सम्प्रेरिताथ सा
90 // bhadre tvaṃ tapasā devaṃ toṣayitvā maheśvaram / bhārtāraṃ taṃ samṛccheti pitrā sampreritātha sā
91 ॥ हिमवच्छैलशिखरे गौरीशिखरनामनि । वकार पतिलाभाय पार्वती दुष्करं तपः
91 // himavacchailaśikhare gaurīśikharanāmani / vakāra patilābhāya pārvatī duṣkaraṃ tapaḥ
92 ॥ शिशिरेषु जलावासा ग्रीष्मे दहनमध्यगा । अर्के निविष्टदृष्टिश्च सुघोरं तप आस्थिता
92 // śiśireṣu jalāvāsā grīṣme dahanamadhyagā / arke niviṣṭadṛṣṭiśca sughoraṃ tapa āsthitā
93 ॥ तेनैव तपसा तुष्टः सान्निध्यं दत्तवाञ्छिवः । अङ्गीचकार तां भार्यां वैवाहिकविधानतः
93 // tenaiva tapasā tuṣṭaḥ sānnidhyaṃ dattavāñchivaḥ / aṅgīcakāra tāṃ bhāryāṃ vaivāhikavidhānataḥ
94 ॥ अथाद्रिपतिना दत्तां तनयां नलिनेक्षणाम् । सप्तर्षिद्वारतः पूर्वं प्रार्थितामुदवोढ सः
94 // athādripatinā dattāṃ tanayāṃ nalinekṣaṇām / saptarṣidvārataḥ pūrvaṃ prārthitāmudavoḍha saḥ
95 ॥ तया च रममाणो ऽसौ बहुकालं महेश्वरः । ओषधीप्रस्थनगरे श्वशुरस्य गृहे ऽवसत्
95 // tayā ca ramamāṇo 'sau bahukālaṃ maheśvaraḥ / oṣadhīprasthanagare śvaśurasya gṛhe 'vasat
96 ॥ पुनः कैलासमागत्य समस्तैः प्रमथैः सह । पार्वतीमानिनायाद्रिनाथस्य प्रीतिमावहत्
96 // punaḥ kailāsamāgatya samastaiḥ pramathaiḥ saha / pārvatīmānināyādrināthasya prītimāvahat
97 ॥ रममाणस्तया सार्थं कैलासे मन्दरे तथा । विन्ध्याद्रौ हेमशैले च मलये पारियात्रके
97 // ramamāṇastayā sārthaṃ kailāse mandare tathā / vindhyādrau hemaśaile ca malaye pāriyātrake
98 ॥ नानाविधेषु स्थानेषु रतिं प्राप महेश्वरः । अथ तस्यां ससर्जोग्रं वीर्यं सा सोढुमक्षमा
98 // nānāvidheṣu sthāneṣu ratiṃ prāpa maheśvaraḥ / atha tasyāṃ sasarjograṃ vīryaṃ sā soḍhumakṣamā
99 ॥ भुव्यत्यजत्सापि वह्नौ कृत्तिकासु स चाक्षिपत् । ताश्च गङ्गाजले ऽमुञ्चन्सा चैव शरकानने
99 // bhuvyatyajatsāpi vahnau kṛttikāsu sa cākṣipat / tāśca gaṅgājale 'muñcansā caiva śarakānane
100 ॥ तत्रोद्भूतो महावीरो महासेनः षडाननः । गङ्गायाश्चान्तिकं नीतो धूर्जटिर्वृद्धि मागमत्
100 // tatrodbhūto mahāvīro mahāsenaḥ ṣaḍānanaḥ / gaṅgāyāścāntikaṃ nīto dhūrjaṭirvṛddhi māgamat
101 ॥ स वर्धमानो दिवसेदिवसे तीव्रविक्रमः । शिक्षितो निजतातेन सर्वा विद्या अवाप्तवान्
101 // sa vardhamāno divasedivase tīvravikramaḥ / śikṣito nijatātena sarvā vidyā avāptavān
102 ॥ अथ तातकृतानुज्ञः सुरसैन्यपतिर्भवन् । तारकं मारयामास समस्तैः सह दानवैः
102 // atha tātakṛtānujñaḥ surasainyapatirbhavan / tārakaṃ mārayāmāsa samastaiḥ saha dānavaiḥ
103 ॥ ततस्तारकदैत्येन्द्रवधसन्तोषशालिना । शक्रेण दत्तां स गुहो देवसेनामुपानयत्
103 // tatastārakadaityendravadhasantoṣaśālinā / śakreṇa dattāṃ sa guho devasenāmupānayat
104 ॥ सा शक्रतनया देवसेना नाम यशस्विनी । आसाद्यरमणं स्कन्दमानन्दं मृशमादधौ
104 // sā śakratanayā devasenā nāma yaśasvinī / āsādyaramaṇaṃ skandamānandaṃ mṛśamādadhau
105 ॥ इत्थं संमोहिताशेषविश्वचक्रो मनोभवः । देवकार्यं सुसम्पाद्य जगाम श्रीपुरं पुनः
105 // itthaṃ saṃmohitāśeṣaviśvacakro manobhavaḥ / devakāryaṃ susampādya jagāma śrīpuraṃ punaḥ
106 ॥ यत्र श्रीनगरे पुण्ये ललिता परमेश्वरी । वर्तते जगतामृद्ध्यै तत्र तां सेवितुं ययौ
106 // yatra śrīnagare puṇye lalitā parameśvarī / vartate jagatāmṛddhyai tatra tāṃ sevituṃ yayau