103 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने बलाहकादिसप्तसेनापतिवधो नाम चतुर्विंशो ऽध्यायः ततः श्रुत्वा वधं तेषां तपोबलवतामपि । न्यश्वसत्कृष्णसर्पेन्द्र इव भण्डो महासुरः
103 // iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne balāhakādisaptasenāpativadho nāma caturviṃśo 'dhyāyaḥ tataḥ śrutvā vadhaṃ teṣāṃ tapobalavatāmapi / nyaśvasatkṛṣṇasarpendra iva bhaṇḍo mahāsuraḥ
1 ॥ एकान्ते मन्त्रयामास स आहूय महोदरौ । भण्डः प्रचण्डशैण्डीर्यः काङ्क्षमाणो रणे जयम्
1 // ekānte mantrayāmāsa sa āhūya mahodarau / bhaṇḍaḥ pracaṇḍaśaiṇḍīryaḥ kāṅkṣamāṇo raṇe jayam
2 ॥ युवराजो ऽपि सक्रोधो विषङ्गेण यवीयसा । भण्डासुरं नमस्कृत्य मन्त्रस्थानमुपागमत्
2 // yuvarājo 'pi sakrodho viṣaṅgeṇa yavīyasā / bhaṇḍāsuraṃ namaskṛtya mantrasthānamupāgamat
3 ॥ अत्याप्तैर्मन्त्रिभिर्युक्तः कुटिलाक्षपुरःसरैः । ललिताविजये मन्त्रं चकार क्वथिताश्यः
3 // atyāptairmantribhiryuktaḥ kuṭilākṣapuraḥsaraiḥ / lalitāvijaye mantraṃ cakāra kvathitāśyaḥ
4 ॥ भण्ड उवाच अहो बत कुलभ्रंशः समायातः सुरद्विषाम् । उपेक्षामधुना कर्तुं प्रवृत्तो बलवान्विधिः
4 // bhaṇḍa uvāca aho bata kulabhraṃśaḥ samāyātaḥ suradviṣām / upekṣāmadhunā kartuṃ pravṛtto balavānvidhiḥ
5 ॥ मद्भृत्यनाममात्रेण विद्रवन्ति दिवौकसः । तादृशानामिहास्माकमागतो ऽयं विपर्ययः
5 // madbhṛtyanāmamātreṇa vidravanti divaukasaḥ / tādṛśānāmihāsmākamāgato 'yaṃ viparyayaḥ
6 ॥ करोति बलिनं क्लीबं धनिनं धनवर्जितम् । दीर्घायुषमनायुष्कं दुर्धाता भवितव्यता
6 // karoti balinaṃ klībaṃ dhaninaṃ dhanavarjitam / dīrghāyuṣamanāyuṣkaṃ durdhātā bhavitavyatā
7 ॥ क्व सत्त्वमस्मद्बाहुनां क्वेयं दुर्ल्ललिता वधूः । अकाण्ड एव विधिना कृतो ऽयं निष्ठुरो विधिः
7 // kva sattvamasmadbāhunāṃ kveyaṃ durllalitā vadhūḥ / akāṇḍa eva vidhinā kṛto 'yaṃ niṣṭhuro vidhiḥ
8 ॥ सर्पिणीमाययोदग्रास्तंया दुर्घटशौर्यया । अधिसंग्रामभूचक्रे सेनान्यो विनिपातिताः
8 // sarpiṇīmāyayodagrāstaṃyā durghaṭaśauryayā / adhisaṃgrāmabhūcakre senānyo vinipātitāḥ
9 ॥ एवमुद्दामदर्पाढ्या वनिता कापि मायिनी । यदि संप्रहरत्यस्मान्धिग्बलं नो भुजार्जितम्
9 // evamuddāmadarpāḍhyā vanitā kāpi māyinī / yadi saṃpraharatyasmāndhigbalaṃ no bhujārjitam
10 ॥ इमं प्रसंगं वक्तुं च जिह्वा जिह्वेति मामकी । वनिता किमु मत्सैन्यं मर्द यिष्यति दुर्मदा
10 // imaṃ prasaṃgaṃ vaktuṃ ca jihvā jihveti māmakī / vanitā kimu matsainyaṃ marda yiṣyati durmadā
11 ॥ तदत्र मूलच्छेदाय तस्या यत्नो विधीयताम् । मया चारमुखाज्ज्ञाता तस्या वृत्तिर्महाबला
11 // tadatra mūlacchedāya tasyā yatno vidhīyatām / mayā cāramukhājjñātā tasyā vṛttirmahābalā
12 ॥ सर्वेषामपि सैन्यानां पश्चादेवावतिष्ठते । अग्रतश्चलितं सैन्यं हयहस्तिरथादिकम्
12 // sarveṣāmapi sainyānāṃ paścādevāvatiṣṭhate / agrataścalitaṃ sainyaṃ hayahastirathādikam
13 ॥ अस्मिन्नेव ह्यवसरे पार्ष्णिग्राहो विधीयताम् । पार्ष्णिग्रहमिमं कर्तुं विषङ्गश्चतुरो भवेत्
13 // asminneva hyavasare pārṣṇigrāho vidhīyatām / pārṣṇigrahamimaṃ kartuṃ viṣaṅgaścaturo bhavet
14 ॥ तेन प्रौढमदोन्मता बहुसंग्रामदुर्मदाः । दश पञ्च च सेनान्यः सह यान्तु युयुत्सया
14 // tena prauḍhamadonmatā bahusaṃgrāmadurmadāḥ / daśa pañca ca senānyaḥ saha yāntu yuyutsayā
15 ॥ पृष्ठतः परिवारास्तु न तथा संति ते पुनः । अल्पैस्तु रक्षिता वै स्यात्तेनैवासौ सुनिग्रहा
15 // pṛṣṭhataḥ parivārāstu na tathā saṃti te punaḥ / alpaistu rakṣitā vai syāttenaivāsau sunigrahā
16 ॥ अतस्त्वं बहुसन्नाहमाविधाय मदोत्कटः । विषङ्ग गुप्तरूपेण पार्ष्णिग्राहं समाचर
16 // atastvaṃ bahusannāhamāvidhāya madotkaṭaḥ / viṣaṅga guptarūpeṇa pārṣṇigrāhaṃ samācara
17 ॥ अल्पीयसी त्वया सार्द्धं सेना गच्छतु विक्रमात् । सज्जाश्च लन्तु सेनान्यो दिक्पालविजयोद्धताः
17 // alpīyasī tvayā sārddhaṃ senā gacchatu vikramāt / sajjāśca lantu senānyo dikpālavijayoddhatāḥ
18 ॥ अक्षौहिण्यश्च सेनानां दश पञ्च चलन्तु ते । त्वं गुप्तवेषस्तां दुष्टां सन्निपत्य दृढं जहि
18 // akṣauhiṇyaśca senānāṃ daśa pañca calantu te / tvaṃ guptaveṣastāṃ duṣṭāṃ sannipatya dṛḍhaṃ jahi
19 ॥ सैव निःशेषशक्तीनां मूलभूता महीयसी । तस्याः समूलनाशेन शक्तिवृन्दं विनश्यति
19 // saiva niḥśeṣaśaktīnāṃ mūlabhūtā mahīyasī / tasyāḥ samūlanāśena śaktivṛndaṃ vinaśyati
20 ॥ कन्दच्छेदे सरोजिन्या दलजालमिवांभसि । सर्वेषामेव पश्चाद्यो रथश्चलति भासुरः
20 // kandacchede sarojinyā dalajālamivāṃbhasi / sarveṣāmeva paścādyo rathaścalati bhāsuraḥ
21 ॥ दशयोजनसंपन्ननिजदेहसमुच्छ्रयः । महामुक्तातपत्रेण सर्वोद्ध्व परिशोभितः
21 // daśayojanasaṃpannanijadehasamucchrayaḥ / mahāmuktātapatreṇa sarvoddhva pariśobhitaḥ
22 ॥ वहन्मुहर्वीज्यमानं चामराणां चतुष्टयम् । उत्तङ्गकेतुसंघातलिखितांबुदमण्डलः
22 // vahanmuharvījyamānaṃ cāmarāṇāṃ catuṣṭayam / uttaṅgaketusaṃghātalikhitāṃbudamaṇḍalaḥ
23 ॥ तस्मिन्रथे समायाति सा दृष्टा हरिणेक्षणा । निबृतं संनिपत्य त्वं चिह्नेनानेन लक्षिताम्
23 // tasminrathe samāyāti sā dṛṣṭā hariṇekṣaṇā / nibṛtaṃ saṃnipatya tvaṃ cihnenānena lakṣitām
24 ॥ तां विजित्य दुराचारां केशेष्वा कृष्य मर्दय । पुरतश्चलिते सैन्ये सत्त्वशालिनि सा वधूः
24 // tāṃ vijitya durācārāṃ keśeṣvā kṛṣya mardaya / purataścalite sainye sattvaśālini sā vadhūḥ
25 ॥ स्त्रीमात्ररक्षा भवतो वशमेष्यति सत्त्वरम् । भवत्सहायभूतायां सेनेन्द्राणामिहाभिधा
25 // strīmātrarakṣā bhavato vaśameṣyati sattvaram / bhavatsahāyabhūtāyāṃ senendrāṇāmihābhidhā
26 ॥ शृणु यैर्भवतो युद्धे साह्यकार्यमतन्द्रितैः । आद्यो मदनको नाम दीर्घजिह्वो द्वितीयकः
26 // śṛṇu yairbhavato yuddhe sāhyakāryamatandritaiḥ / ādyo madanako nāma dīrghajihvo dvitīyakaḥ
27 ॥ हुबको हुलुमुलुश्च कक्लसः कक्लिवाहनः । थुक्लसः पुण्ड्रकेतुश्च चण्डबाहुश्च कुक्कुरः
27 // hubako hulumuluśca kaklasaḥ kaklivāhanaḥ / thuklasaḥ puṇḍraketuśca caṇḍabāhuśca kukkuraḥ
28 ॥ जंबुकाक्षो जंभनश्च तीक्ष्णशृङ्गस्त्रिकण्टकः । चन्द्रगुप्तश्च पञ्चैते दश चोक्ताश्चमूवराः
28 // jaṃbukākṣo jaṃbhanaśca tīkṣṇaśṛṅgastrikaṇṭakaḥ / candraguptaśca pañcaite daśa coktāścamūvarāḥ
29 ॥ एकैकाक्षौहिणीयुक्ताः प्रत्येकं भवता सह । आगमिष्यन्ति सेनान्यो दमनाद्या महाबलाः
29 // ekaikākṣauhiṇīyuktāḥ pratyekaṃ bhavatā saha / āgamiṣyanti senānyo damanādyā mahābalāḥ
30 ॥ परस्य कटकं नैव यथा जानाति ते गतिम् । तथा गुप्तसमाचारः पार्ष्णिग्राहं समाचर
30 // parasya kaṭakaṃ naiva yathā jānāti te gatim / tathā guptasamācāraḥ pārṣṇigrāhaṃ samācara
31 ॥ अस्मिन्कार्ये सुमहतां प्रौढिमानं समुद्वहन् । निषङ्ग त्वं हि तभसे जयसिद्धिमनुत्तमाम्
31 // asminkārye sumahatāṃ prauḍhimānaṃ samudvahan / niṣaṅga tvaṃ hi tabhase jayasiddhimanuttamām
32 ॥ इति मन्त्रितमन्त्रो ऽयं दुर्मन्त्री भण्डदानवः । विषङ्गं प्रेषयामास रक्षितं सैन्यपालकैः
32 // iti mantritamantro 'yaṃ durmantrī bhaṇḍadānavaḥ / viṣaṅgaṃ preṣayāmāsa rakṣitaṃ sainyapālakaiḥ
33 ॥ अथ श्रीललितादेव्याः पार्ष्णिग्राहकृतोद्यमे । युवराजानुजे दैत्ये सूर्यो ऽस्तगिरिमाययौ
33 // atha śrīlalitādevyāḥ pārṣṇigrāhakṛtodyame / yuvarājānuje daitye sūryo 'stagirimāyayau
34 ॥ प्रथमे युद्धदिवसे व्यतीते लोकभीषणे । अन्धकारः समभवत्तस्य बाह्यचिकीर्षया
34 // prathame yuddhadivase vyatīte lokabhīṣaṇe / andhakāraḥ samabhavattasya bāhyacikīrṣayā
35 ॥ महिषस्कन्धधूम्राभं वनक्रोडवपुर्द्दुति । नीलकण्ठनिभच्छायं निबिडं पप्रथे तमः
35 // mahiṣaskandhadhūmrābhaṃ vanakroḍavapurdduti / nīlakaṇṭhanibhacchāyaṃ nibiḍaṃ paprathe tamaḥ
36 ॥ कुञ्जेषु पिण्डितमिव प्रधावदिव संधिषु । उज्जिहानमिव क्षोणीविवरेभ्यः सहस्रशः
36 // kuñjeṣu piṇḍitamiva pradhāvadiva saṃdhiṣu / ujjihānamiva kṣoṇīvivarebhyaḥ sahasraśaḥ
37 ॥ निर्गच्छदिव शैलानां भूरि कन्दरमन्दिरात् । क्वचिद्दीपप्रभाजाले कृतकातरचेष्टितम्
37 // nirgacchadiva śailānāṃ bhūri kandaramandirāt / kvaciddīpaprabhājāle kṛtakātaraceṣṭitam
38 ॥ दत्तावलंबनमिव स्त्रीणां कर्णोत्पलत्विषि । एकीभूतमिव प्रौढदिङ्नागमिव कज्जले । आबद्धमैत्रकमिव स्फुरच्छाद्वलमण्डले
38 // dattāvalaṃbanamiva strīṇāṃ karṇotpalatviṣi / ekībhūtamiva prauḍhadiṅnāgamiva kajjale / ābaddhamaitrakamiva sphuracchādvalamaṇḍale
39 ॥ कृतप्रियाश्लेषमिव स्फुरन्तीष्वसियष्टिषु । गुप्तप्रविष्टमिव च श्यामासु वनपङ्क्तिषु
39 // kṛtapriyāśleṣamiva sphurantīṣvasiyaṣṭiṣu / guptapraviṣṭamiva ca śyāmāsu vanapaṅktiṣu
40 ॥ क्रमेण बहुलीभूतं प्रससार महत्तमः । त्रियामावामनयना नीलकञ्चुकरोचिषा
40 // krameṇa bahulībhūtaṃ prasasāra mahattamaḥ / triyāmāvāmanayanā nīlakañcukarociṣā
41 ॥ तिमिरेणावृतं विश्वं न किञ्चित्प्रत्यपद्यत । असुराणां प्रदुष्टानां रात्रिरेव बलावहा
41 // timireṇāvṛtaṃ viśvaṃ na kiñcitpratyapadyata / asurāṇāṃ praduṣṭānāṃ rātrireva balāvahā
42 ॥ तेषां मायाविलासो ऽयं तस्यामेव हि वर्धते । अथ प्रचलितं सैन्यं विषङ्गेण महौजसा
42 // teṣāṃ māyāvilāso 'yaṃ tasyāmeva hi vardhate / atha pracalitaṃ sainyaṃ viṣaṅgeṇa mahaujasā
43 ॥ धौतखड्गलताच्छायावर्धिष्णु तिमिरच्छटम् । दमनाद्याश्च सेनान्यः श्मामकङ्कटधारिणः
43 // dhautakhaḍgalatācchāyāvardhiṣṇu timiracchaṭam / damanādyāśca senānyaḥ śmāmakaṅkaṭadhāriṇaḥ
44 ॥ श्यामोष्णीषधराः श्यामवर्णसर्वपरिच्छदाः । एकत्वमिव संप्राप्तास्तिमिरेणातिभूयसा
44 // śyāmoṣṇīṣadharāḥ śyāmavarṇasarvaparicchadāḥ / ekatvamiva saṃprāptāstimireṇātibhūyasā
45 ॥ विषङ्गमनुसंचेलुः कृताग्रजनमस्कृतिम् । कूटेन युद्धकृत्येन विजिगीषुर्महेश्वरीम्
45 // viṣaṅgamanusaṃceluḥ kṛtāgrajanamaskṛtim / kūṭena yuddhakṛtyena vijigīṣurmaheśvarīm
46 ॥ मेघडंबरकं नाम दधे वक्षसि कङ्कटम् । यथा तस्य निशायुद्धानुरूपो वेषसंग्रहः
46 // meghaḍaṃbarakaṃ nāma dadhe vakṣasi kaṅkaṭam / yathā tasya niśāyuddhānurūpo veṣasaṃgrahaḥ
47 ॥ तथा कृतवती सेना श्यामलं कञ्चुकादिकम् । न च दुन्दुभिनिस्वानो न च मर्द्दलगर्जितम्
47 // tathā kṛtavatī senā śyāmalaṃ kañcukādikam / na ca dundubhinisvāno na ca marddalagarjitam
48 ॥ पणवानकभेरीणां न च घोषविजृंभणम् । गुप्ताचाराः प्रचलितास्तिमिरेण समावृताः
48 // paṇavānakabherīṇāṃ na ca ghoṣavijṛṃbhaṇam / guptācārāḥ pracalitāstimireṇa samāvṛtāḥ
49 ॥ परैरदृश्यगतयो विष्कोशीकृतरिष्टयः । पश्चिमाभिमुखं यान्ति ललितायाः पताकिनीम्
49 // parairadṛśyagatayo viṣkośīkṛtariṣṭayaḥ / paścimābhimukhaṃ yānti lalitāyāḥ patākinīm
50 ॥ आवृतोत्तरमार्गेण पूर्वभागमशिश्रियन् । निश्वासमपि सस्वानमकुर्वन्तः पदेपदे
50 // āvṛtottaramārgeṇa pūrvabhāgamaśiśriyan / niśvāsamapi sasvānamakurvantaḥ padepade
51 ॥ सावधानाः प्रचलिताः पार्ष्णिग्राहाय दानवाः । भूयः पुरस्य दिग्भागं गत्वा मन्दपराक्रमाः
51 // sāvadhānāḥ pracalitāḥ pārṣṇigrāhāya dānavāḥ / bhūyaḥ purasya digbhāgaṃ gatvā mandaparākramāḥ
52 ॥ ललितासैन्यमेव स्वान्सूचयन्तः प्रपृच्छतः । आगत्य निभृतं पृष्ठे कवचच्छन्नविग्रहाः
52 // lalitāsainyameva svānsūcayantaḥ prapṛcchataḥ / āgatya nibhṛtaṃ pṛṣṭhe kavacacchannavigrahāḥ
53 ॥ चक्रराजरथं तुङ्गं मेरुमन्दरसंनिभम् । अपश्यन्नतिदीप्ताभिः शक्तिभिः परिवारितम्
53 // cakrarājarathaṃ tuṅgaṃ merumandarasaṃnibham / apaśyannatidīptābhiḥ śaktibhiḥ parivāritam
54 ॥ तत्र मुक्तातपत्रस्य वर्त्तमानामधःस्थले । सहस्रादित्यसंकाशां पश्चिमाभिमुखीं स्थिताम्
54 // tatra muktātapatrasya varttamānāmadhaḥsthale / sahasrādityasaṃkāśāṃ paścimābhimukhīṃ sthitām
55 ॥ कामेश्वर्यादिनित्याभिः स्वसमानसमृद्धिभिः । नर्मालापविनोदेन सेव्यमानां रथोत्तमे
55 // kāmeśvaryādinityābhiḥ svasamānasamṛddhibhiḥ / narmālāpavinodena sevyamānāṃ rathottame
56 ॥ तां तथाभूतवृत्तान्ताम तादृशरणोद्यमाम् । पुरोगतं महत्सैन्यं वीक्षमाण सकौतुकम्
56 // tāṃ tathābhūtavṛttāntāma tādṛśaraṇodyamām / purogataṃ mahatsainyaṃ vīkṣamāṇa sakautukam
57 ॥ मन्वानश्च हि तामेव विषङ्गः सुदुराशयः । पृष्ठवंशे रथेन्द्रस्य घट्टयामास सैनिकैः
57 // manvānaśca hi tāmeva viṣaṅgaḥ sudurāśayaḥ / pṛṣṭhavaṃśe rathendrasya ghaṭṭayāmāsa sainikaiḥ
58 ॥ तत्राणि मादिशक्तीनां परिवारवरूथिनी । महाकलकलं चक्रुरणिमाद्याः परःशतम्
58 // tatrāṇi mādiśaktīnāṃ parivāravarūthinī / mahākalakalaṃ cakruraṇimādyāḥ paraḥśatam
59 ॥ पट्टिशैर्द्रुघणैश्चैव भिन्दिपालैर्भुशुण्डिभिः । कठोरवज्रनिर्धातनिष्ठुरैः शक्तिमण्डलैः
59 // paṭṭiśairdrughaṇaiścaiva bhindipālairbhuśuṇḍibhiḥ / kaṭhoravajranirdhātaniṣṭhuraiḥ śaktimaṇḍalaiḥ
60 ॥ मर्दयन्तो महासत्त्वाः समरं बहुमेनिरे । आकस्मिकरणोत्साहविपर्याविष्टविग्रहम्
60 // mardayanto mahāsattvāḥ samaraṃ bahumenire / ākasmikaraṇotsāhaviparyāviṣṭavigraham
61 ॥ अकाण्डक्षुभितं चासीद्रथस्थं शक्तिमण्डलम् । विपाटैः पाटयामासुरदृश्यैरन्धकारिणः
61 // akāṇḍakṣubhitaṃ cāsīdrathasthaṃ śaktimaṇḍalam / vipāṭaiḥ pāṭayāmāsuradṛśyairandhakāriṇaḥ
62 ॥ ततश्चक्ररथेन्द्रस्य नवमे पर्वणि स्थिताः । अदृश्यमानशस्त्राणामदृश्यनिजवर्मणाम्
62 // tataścakrarathendrasya navame parvaṇi sthitāḥ / adṛśyamānaśastrāṇāmadṛśyanijavarmaṇām
63 ॥ तिमिरच्छन्नरूपाणां दानवानां शिलीमुखैः । इतस्ततो बहु क्लिष्टं छन्नवर्मितमर्मवत्
63 // timiracchannarūpāṇāṃ dānavānāṃ śilīmukhaiḥ / itastato bahu kliṣṭaṃ channavarmitamarmavat
64 ॥ शक्तीनां मण्डलं तेने क्रन्दनं ललितां प्रति । पूर्वानुक्रम तस्तत्र संप्राप्तं सुमहद्भयम्
64 // śaktīnāṃ maṇḍalaṃ tene krandanaṃ lalitāṃ prati / pūrvānukrama tastatra saṃprāptaṃ sumahadbhayam
65 ॥ कर्णाकर्णिकयाकर्ण्य ललिता कोपमादधे । एतस्मिन्नन्तरे भण्डश्चण्डदुर्मत्रिपण्डितः
65 // karṇākarṇikayākarṇya lalitā kopamādadhe / etasminnantare bhaṇḍaścaṇḍadurmatripaṇḍitaḥ
66 ॥ दशाक्षौहिणिकायुक्तं कुटिलाक्षं महौजसम् । ललितासैन्यनाशाय युद्धाय प्रजिघाय सः
66 // daśākṣauhiṇikāyuktaṃ kuṭilākṣaṃ mahaujasam / lalitāsainyanāśāya yuddhāya prajighāya saḥ
67 ॥ यथा पश्चात्कलकलं श्रुत्वाग्रेवर्तिनी चमूः । नागच्छति तथा चक्रे कुटिलाक्षो महारणम्
67 // yathā paścātkalakalaṃ śrutvāgrevartinī camūḥ / nāgacchati tathā cakre kuṭilākṣo mahāraṇam
68 ॥ एवं चोभयतो युद्धं पश्चादग्रे तथाभवत् । अत्यन्ततुमुलं चासीच्छक्तीनां सैनिके महत्
68 // evaṃ cobhayato yuddhaṃ paścādagre tathābhavat / atyantatumulaṃ cāsīcchaktīnāṃ sainike mahat
69 ॥ नक्तसत्त्वाश्च दैत्येन्द्रास्तिमिरेण समावृताः । इतस्ततः शिथिलतां कण्टके निन्युरुद्धताः
69 // naktasattvāśca daityendrāstimireṇa samāvṛtāḥ / itastataḥ śithilatāṃ kaṇṭake ninyuruddhatāḥ
70 ॥ निषङ्गेण दुराशेन धमनाद्यैश्चमूवरैः । चमूभिश्च प्रणहिता न्यपतञ्छत्रुकोटयः
70 // niṣaṅgeṇa durāśena dhamanādyaiścamūvaraiḥ / camūbhiśca praṇahitā nyapatañchatrukoṭayaḥ
71 ॥ ताभिर्दैत्यास्त्रमालाभिश्चक्रराजरथो वृतः । बकावलीनिबिडतः शैलराज इवाबभौ
71 // tābhirdaityāstramālābhiścakrarājaratho vṛtaḥ / bakāvalīnibiḍataḥ śailarāja ivābabhau
72 ॥ आक्रान्तपर्वणाधस्ताद्विषङ्गेण दुरात्मना । मुक्त एकः शरोदेव्यास्तालवृन्तमचूर्णयत्
72 // ākrāntaparvaṇādhastādviṣaṅgeṇa durātmanā / mukta ekaḥ śarodevyāstālavṛntamacūrṇayat
73 ॥ अथ तेनाव्याहितेन संभ्रान्ते शक्तिमण्डले । कामेश्वरीमुखा नित्या महान्तं क्रोधमाययुः
73 // atha tenāvyāhitena saṃbhrānte śaktimaṇḍale / kāmeśvarīmukhā nityā mahāntaṃ krodhamāyayuḥ
74 ॥ ईषद्भृकुटिसंसक्तं श्रीदेव्या वदनांबुजम् । अवलोक्य भृशोद्विग्ना नित्या दधुरतिश्रमम्
74 // īṣadbhṛkuṭisaṃsaktaṃ śrīdevyā vadanāṃbujam / avalokya bhṛśodvignā nityā dadhuratiśramam
75 ॥ नित्या कालस्वरूपिण्यः प्रत्येकं तिथिविग्रहाः । क्रोधमुद्वीक्ष्य सम्नाज्ञ्या युद्धाय दधुरुद्यमम्
75 // nityā kālasvarūpiṇyaḥ pratyekaṃ tithivigrahāḥ / krodhamudvīkṣya samnājñyā yuddhāya dadhurudyamam
76 ॥ प्रणिपत्य च तां देवीं महाराज्ञीं महोदयाम् । ऊचुर्वाचमकाण्डोत्थां युद्धकौतुकगद्गदाम्
76 // praṇipatya ca tāṃ devīṃ mahārājñīṃ mahodayām / ūcurvācamakāṇḍotthāṃ yuddhakautukagadgadām
77 ॥ तिथिनित्या उचुः । देवदेवी महाराज्ञी तवाग्रे ब्रेक्षितां चमूम् । दण्डिनीमन्त्रनाथादिमहाशक्त्याभपालिताम्
77 // tithinityā ucuḥ / devadevī mahārājñī tavāgre brekṣitāṃ camūm / daṇḍinīmantranāthādimahāśaktyābhapālitām
78 ॥ धर्षितु कातरा दुष्टा मायाच्छद्मपरायणाः । पार्ष्णिग्राहेण युद्धेन बाधन्ते रथपुङ्गवम्
78 // dharṣitu kātarā duṣṭā māyācchadmaparāyaṇāḥ / pārṣṇigrāheṇa yuddhena bādhante rathapuṅgavam
79 ॥ तस्मात्तिमिरसंछन्नमूर्तीनां विबुधद्रुहाम् । शमयामो वयं दर्पं क्षणमात्रं विलोकय
79 // tasmāttimirasaṃchannamūrtīnāṃ vibudhadruhām / śamayāmo vayaṃ darpaṃ kṣaṇamātraṃ vilokaya
80 ॥ या वह्निवासिनी नित्या या ज्वालामालिनी परा । ताभ्यां प्रदीपिते युद्धे द्रष्टुं शक्ताः सुरद्विषः
80 // yā vahnivāsinī nityā yā jvālāmālinī parā / tābhyāṃ pradīpite yuddhe draṣṭuṃ śaktāḥ suradviṣaḥ
81 ॥ प्रशमय्य महादर्पं पार्ष्णिग्राहप्रवर्तिनाम् । सहसैवागमिष्यामः सेवितुं श्रीपदांबुजम् । आज्ञां देहि महाराज्ञि मर्दनार्थं दुरात्मनाम्
81 // praśamayya mahādarpaṃ pārṣṇigrāhapravartinām / sahasaivāgamiṣyāmaḥ sevituṃ śrīpadāṃbujam / ājñāṃ dehi mahārājñi mardanārthaṃ durātmanām
82 ॥ इत्युक्ते सति नित्याभिस्तथास्त्विति जगाद सा । अथ कामेश्वरी नित्या प्रणम्य ललितेश्वरीम् । तया संप्रेषिता ताभिः कुण्डलीकृत कार्मुका
82 // ityukte sati nityābhistathāstviti jagāda sā / atha kāmeśvarī nityā praṇamya laliteśvarīm / tayā saṃpreṣitā tābhiḥ kuṇḍalīkṛta kārmukā
83 ॥ सा हन्तुं तान्दुराचारान्कूटयुद्धकृतक्षणान् । बालारुणमिव क्रोधारुणं वक्त्रं वितन्वती
83 // sā hantuṃ tāndurācārānkūṭayuddhakṛtakṣaṇān / bālāruṇamiva krodhāruṇaṃ vaktraṃ vitanvatī
84 ॥ रे रे तिष्ठत पापिष्ठा मायानिष्ठाश्छिनद्मि वः । अन्धकारमनुप्राप्य कूटयुद्धपरायणाः
84 // re re tiṣṭhata pāpiṣṭhā māyāniṣṭhāśchinadmi vaḥ / andhakāramanuprāpya kūṭayuddhaparāyaṇāḥ
85 ॥ इति तान्भर्त्सयन्ती सा तूणीरोत्खातसायकात् । पर्वावरोहणं चक्रे क्रोधेन प्रस्खलद्गतिः
85 // iti tānbhartsayantī sā tūṇīrotkhātasāyakāt / parvāvarohaṇaṃ cakre krodhena praskhaladgatiḥ
86 ॥ सज्जकार्मुकहस्ताश्च भगमालापुरःसराः । अन्याश्च चरिता नित्याः कृत पर्वावरोहणाः
86 // sajjakārmukahastāśca bhagamālāpuraḥsarāḥ / anyāśca caritā nityāḥ kṛta parvāvarohaṇāḥ
87 ॥ ज्वालामालिनि नित्या च या नित्या वह्निवासिनी । सज्जे युद्धे स्वतेजोभिः समदीपयतां रणे
87 // jvālāmālini nityā ca yā nityā vahnivāsinī / sajje yuddhe svatejobhiḥ samadīpayatāṃ raṇe
88 ॥ अथ ते दुष्टदनुजाः प्रदीप्ते युद्धमण्डले । प्रकाशवपुषस्तत्र मरान्तं क्रोधमाययुः
88 // atha te duṣṭadanujāḥ pradīpte yuddhamaṇḍale / prakāśavapuṣastatra marāntaṃ krodhamāyayuḥ
89 ॥ कामेश्वर्यादिका नित्यास्ताः पञ्चदश सायुधाः । ससिंहनादास्तान्दैत्यानमृद्नन्नेव हेलया
89 // kāmeśvaryādikā nityāstāḥ pañcadaśa sāyudhāḥ / sasiṃhanādāstāndaityānamṛdnanneva helayā
90 ॥ महाकलकलस्तत्र समभूद्युद्धसीमनि । मन्दरक्षोभितांभोदिवेल्लत्कल्लोलमण्डलः
90 // mahākalakalastatra samabhūdyuddhasīmani / mandarakṣobhitāṃbhodivellatkallolamaṇḍalaḥ
91 ॥ ताश्च नित्यावलत्क्वाणकङ्कणैर्युधि पाणिभिः । आकृष्य प्रामकोदण्डास्तेनिरे युद्धमुद्धतम्
91 // tāśca nityāvalatkvāṇakaṅkaṇairyudhi pāṇibhiḥ / ākṛṣya prāmakodaṇḍāstenire yuddhamuddhatam
92 ॥ यामत्रितयपर्यन्तमेवं युद्धमवर्त्तत । नित्यानां निशितैर्बाणैरक्षौहिण्यश्च संहृताः
92 // yāmatritayaparyantamevaṃ yuddhamavarttata / nityānāṃ niśitairbāṇairakṣauhiṇyaśca saṃhṛtāḥ
93 ॥ जघान दमनं दुष्टं कामेशी प्रथमं शरैः । दीर्घजिह्वं चमूनाथं भगमाला व्यदारत्
93 // jaghāna damanaṃ duṣṭaṃ kāmeśī prathamaṃ śaraiḥ / dīrghajihvaṃ camūnāthaṃ bhagamālā vyadārat
94 ॥ नित्यक्लिन्ना च भेरुण्डा हुम्बेकं हुलुमल्लकम् । कक्लसं वह्निवासा च निजघान शरैः शतैः
94 // nityaklinnā ca bheruṇḍā humbekaṃ hulumallakam / kaklasaṃ vahnivāsā ca nijaghāna śaraiḥ śataiḥ
95 ॥ महावज्रेश्वरी बाणैरभिनत्केकिवाहनम् । पुक्लसं शिवदूती च प्राहिणोद्यमसादनम्
95 // mahāvajreśvarī bāṇairabhinatkekivāhanam / puklasaṃ śivadūtī ca prāhiṇodyamasādanam
96 ॥ पुण्ड्रकेतुं भुजोद्दण्डं त्वरिता समदारयत् । कुलसुन्दरिका नित्या चण्डबाहुं च कुक्कुरम्
96 // puṇḍraketuṃ bhujoddaṇḍaṃ tvaritā samadārayat / kulasundarikā nityā caṇḍabāhuṃ ca kukkuram
97 ॥ अथ निलपताका च विजया च जयोद्धते । जंबुकाक्षं जृंभणं च व्यतन्वातां रणे बलिम् । सर्वमङ्गलिका नित्या तीक्ष्णशृङ्गमखण्डयत् । ज्वालामालिनिका नित्या जघानोग्रं त्रिकर्णकम्
97 // atha nilapatākā ca vijayā ca jayoddhate / jaṃbukākṣaṃ jṛṃbhaṇaṃ ca vyatanvātāṃ raṇe balim / sarvamaṅgalikā nityā tīkṣṇaśṛṅgamakhaṇḍayat / jvālāmālinikā nityā jaghānograṃ trikarṇakam
98 ॥ चन्द्रगुप्तं च दुःशीलं चित्रं चित्रा व्यदारत् । सेनानाथेषु सर्वेषु निहतेषु दुरात्मसु
98 // candraguptaṃ ca duḥśīlaṃ citraṃ citrā vyadārat / senānātheṣu sarveṣu nihateṣu durātmasu
99 ॥ विषङ्गः परमः कुद्धश्चचाल पुरतो बली । अथ यामावशेषायां यामिन्यां घटिकाद्वयम्
99 // viṣaṅgaḥ paramaḥ kuddhaścacāla purato balī / atha yāmāvaśeṣāyāṃ yāminyāṃ ghaṭikādvayam
100 ॥ नित्याभिः सह संग्रामं विधाय स दुराशयः । अशक्यत्वं समुद्दिश्य चक्राम प्रपलायितुम्
100 // nityābhiḥ saha saṃgrāmaṃ vidhāya sa durāśayaḥ / aśakyatvaṃ samuddiśya cakrāma prapalāyitum
101 ॥ कामेश्वरीकराकृष्टचापोत्थौर्निशितैः शरैः । भिन्नवर्मा दृढतरं विषङ्गो विह्वलाशयः । हतावशिष्टैर्योधैश्च सार्धमेव पलायितः
101 // kāmeśvarīkarākṛṣṭacāpotthaurniśitaiḥ śaraiḥ / bhinnavarmā dṛḍhataraṃ viṣaṅgo vihvalāśayaḥ / hatāvaśiṣṭairyodhaiśca sārdhameva palāyitaḥ
102 ॥ ताभिर्न निहतो दुष्टो यस्माद्वध्यः स दानवः । दण्डनाथाशरेणैव कालदण्डसमत्विषा
102 // tābhirna nihato duṣṭo yasmādvadhyaḥ sa dānavaḥ / daṇḍanāthāśareṇaiva kāladaṇḍasamatviṣā
103 ॥ तस्मिन्पलायिते दुष्टे विषङ्गे भण्डसोदरे । सा विभाता च रजनी प्रसन्नाश्चाभवन्दिशः
103 // tasminpalāyite duṣṭe viṣaṅge bhaṇḍasodare / sā vibhātā ca rajanī prasannāścābhavandiśaḥ
104 ॥ पलायितं रणेवीरमनुसर्त्तुमनौचिती । इति ताः समरान्नित्यास्तस्मिन्काले व्यरंसिषुः
104 // palāyitaṃ raṇevīramanusarttumanaucitī / iti tāḥ samarānnityāstasminkāle vyaraṃsiṣuḥ
105 ॥ दैत्यशस्त्रव्रणस्यन्दिशोणितप्लुतविग्रहाः । नित्याः श्रीललितां देवीं प्रणिपेतुर्जयोद्धताः
105 // daityaśastravraṇasyandiśoṇitaplutavigrahāḥ / nityāḥ śrīlalitāṃ devīṃ praṇipeturjayoddhatāḥ
106 ॥ इत्थं रात्रौ महद्युद्धं तत्र जातं भयङ्करम् । नित्यानां रूपजालं च शस्त्रक्षतमलोकयत्
106 // itthaṃ rātrau mahadyuddhaṃ tatra jātaṃ bhayaṅkaram / nityānāṃ rūpajālaṃ ca śastrakṣatamalokayat
107 ॥ श्रुत्वोदन्तं महाराज्ञी कृपापाङ्गेन सैक्षत । तदालोकनमात्रेण व्रणो निर्व्रणतामगात्
107 // śrutvodantaṃ mahārājñī kṛpāpāṅgena saikṣata / tadālokanamātreṇa vraṇo nirvraṇatāmagāt
108 ॥ नित्यानां विक्रमैश्चापि ललिता प्रीतिमासदत्
108 // nityānāṃ vikramaiścāpi lalitā prītimāsadat