75 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वोयुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे ऽष्टाविंशतितमो ऽध्यायः ॥ 28॥ वसिष्ठ उवाच जमदग्निस्ततो भूयस्तमुवाच रुषान्वितः । ब्रह्मस्वं नापहर्त्तव्यं पुरुषेण विजानता
75 // iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe voyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde 'ṣṭāviṃśatitamo 'dhyāyaḥ // 28// vasiṣṭha uvāca jamadagnistato bhūyastamuvāca ruṣānvitaḥ / brahmasvaṃ nāpaharttavyaṃ puruṣeṇa vijānatā
1 ॥ प्रसह्य गां मे हरतो पापमाप्स्यसि दुर्मते । आयुर्जाने परिक्षीणं न चेदेतत्करिष्यति
1 // prasahya gāṃ me harato pāpamāpsyasi durmate / āyurjāne parikṣīṇaṃ na cedetatkariṣyati
2 ॥ बलादिच्छसि यन्नेतुं तन्न शक्यं कथञ्चन । स्वयं वा यदि सायुच्येद्विनशिष्यति पार्थिवः
2 // balādicchasi yannetuṃ tanna śakyaṃ kathañcana / svayaṃ vā yadi sāyucyedvinaśiṣyati pārthivaḥ
3 ॥ दानं विनापहरणं ब्राह्मणानां तपस्विनाम् । शतायुषोर्ऽजुनादन्यः को न्विच्छति जिजीविषुः
3 // dānaṃ vināpaharaṇaṃ brāhmaṇānāṃ tapasvinām / śatāyuṣor'junādanyaḥ ko nvicchati jijīviṣuḥ
4 ॥ इत्युक्तस्तेन संक्रुद्धः स मन्त्रीकालचोदितः । बद्ध्वा तां गां दृढैः पाशैर्विचकर्ष बलान्वितः
4 // ityuktastena saṃkruddhaḥ sa mantrīkālacoditaḥ / baddhvā tāṃ gāṃ dṛḍhaiḥ pāśairvicakarṣa balānvitaḥ
5 ॥ जमदग्निरथ क्रोधाद्भाविकर्मप्रचोदितः । रुरोध तं यथाशक्ति विकर्षन्तं पायस्विनीम्
5 // jamadagniratha krodhādbhāvikarmapracoditaḥ / rurodha taṃ yathāśakti vikarṣantaṃ pāyasvinīm
6 ॥ जीवन्न प्रतिमोक्ष्यामि गामेनामित्यमर्षितः । जग्राह सुदृढं कण्ठे वाहुभ्यां तां महामुनिः
6 // jīvanna pratimokṣyāmi gāmenāmityamarṣitaḥ / jagrāha sudṛḍhaṃ kaṇṭhe vāhubhyāṃ tāṃ mahāmuniḥ
7 ॥ ततः क्रोधपरीतात्मा चन्द्रगुप्तो ऽतिनिर्घृणः । उत्सारयध्वमित्येनमादिदेश स्वसैनिकान्
7 // tataḥ krodhaparītātmā candragupto 'tinirghṛṇaḥ / utsārayadhvamityenamādideśa svasainikān
8 ॥ अप्रधृष्यतमं लोके तमृषिं राजकिङ्कराः । भर्त्राज्ञया प्रसह्यैनं परिवव्रुः समन्ततः
8 // apradhṛṣyatamaṃ loke tamṛṣiṃ rājakiṅkarāḥ / bhartrājñayā prasahyainaṃ parivavruḥ samantataḥ
9 ॥ दण्डैः कशाभिर्लकुडैर्विनिघ्नन्तश्च मुष्टिभिः । ते समुत्सारयन् धेनोः सुदूरतरमन्तिकात्
9 // daṇḍaiḥ kaśābhirlakuḍairvinighnantaśca muṣṭibhiḥ / te samutsārayan dhenoḥ sudūrataramantikāt
10 ॥ स तथा हन्यमोनो ऽपि व्यथितःक्षमयान्वितः । न चुक्रोधाक्रोधनत्वं सतो हि परमं धनम्
10 // sa tathā hanyamono 'pi vyathitaḥkṣamayānvitaḥ / na cukrodhākrodhanatvaṃ sato hi paramaṃ dhanam
11 ॥ स च शक्तः स्वतपसा संहर्त्तुमपि रक्षितुम् । जगत्सर्वं क्षयं तस्य चिन्तयन्न प्रचुक्रुधे
11 // sa ca śaktaḥ svatapasā saṃharttumapi rakṣitum / jagatsarvaṃ kṣayaṃ tasya cintayanna pracukrudhe
12 ॥ सपूर्वं क्रोधनो ऽत्यर्थं मातुरर्थे प्रसादितः । रामेणाभूत्ततो नित्यं शान्त एव महातपाः
12 // sapūrvaṃ krodhano 'tyarthaṃ māturarthe prasāditaḥ / rāmeṇābhūttato nityaṃ śānta eva mahātapāḥ
13 ॥ स हन्यमानः सुभृशं चूर्णिताङ्गास्थिवन्धनः । निपपात महातेजा धरण्यां गतचेतनः
13 // sa hanyamānaḥ subhṛśaṃ cūrṇitāṅgāsthivandhanaḥ / nipapāta mahātejā dharaṇyāṃ gatacetanaḥ
14 ॥ तस्मिन्मुनौ निपतिते स दुरात्मा विशङ्कितः । किङ्करानादिशच्छीघ्रं धेनोरानयने बलात्
14 // tasminmunau nipatite sa durātmā viśaṅkitaḥ / kiṅkarānādiśacchīghraṃ dhenorānayane balāt
15 ॥ ततः सवत्सां ता धेनुं बद्ध्वा पाशैर्दृढैर्नृपः । कशाभिरभिहन्यन्त चकृषुश्च निनीषया
15 // tataḥ savatsāṃ tā dhenuṃ baddhvā pāśairdṛḍhairnṛpaḥ / kaśābhirabhihanyanta cakṛṣuśca ninīṣayā
16 ॥ आकृष्यमाणा बहुभिः कशाभिर्लगुडैरपि । हन्यमाना भृशं तैश्च चुक्रुधे च पयस्विनी
16 // ākṛṣyamāṇā bahubhiḥ kaśābhirlaguḍairapi / hanyamānā bhṛśaṃ taiśca cukrudhe ca payasvinī
17 ॥ व्यथितातिकशापातैः क्रोधेन महातान्विता । आकृष्य पाशान् सुदृढान् कृत्वात्मानममोचयत्
17 // vyathitātikaśāpātaiḥ krodhena mahātānvitā / ākṛṣya pāśān sudṛḍhān kṛtvātmānamamocayat
18 ॥ विमुक्तपाशवन्धासा सर्वतो ऽभिवृता बलैः । हुंहारवं प्रकुर्वाणा सर्वतो ऽह्यपतद्रुषा
18 // vimuktapāśavandhāsā sarvato 'bhivṛtā balaiḥ / huṃhāravaṃ prakurvāṇā sarvato 'hyapatadruṣā
19 ॥ विषाणखुरपुच्छाग्रैरभिहत्य समन्ततः । राजमन्त्रिबलं सर्वं व्यद्रावयदमर्षिता
19 // viṣāṇakhurapucchāgrairabhihatya samantataḥ / rājamantribalaṃ sarvaṃ vyadrāvayadamarṣitā
20 ॥ विद्राव्य किङ्करान्सर्वांस्तरसैव पयस्विनी । पश्यतां सर्वभूतानां गगनं प्रत्यपद्यत
20 // vidrāvya kiṅkarānsarvāṃstarasaiva payasvinī / paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ gaganaṃ pratyapadyata
21 ॥ ततस्ते भग्नसंकल्पाः संभग्नक्षतविग्रहाः । प्रसह्य बद्ध्वा तद्वत्सं जग्मुरेवातिनिर्घृणाः
21 // tataste bhagnasaṃkalpāḥ saṃbhagnakṣatavigrahāḥ / prasahya baddhvā tadvatsaṃ jagmurevātinirghṛṇāḥ
22 ॥ पयस्विनीं विना वत्सं गृहीत्वा किङ्करैः सह । स पापस्तरसा राज्ञः सन्निधिं समुपागमत्
22 // payasvinīṃ vinā vatsaṃ gṛhītvā kiṅkaraiḥ saha / sa pāpastarasā rājñaḥ sannidhiṃ samupāgamat
23 ॥ गत्वा समीपं नृपतेः प्रणम्यास्मै प्रशंसकृत् । तद्व्रत्तान्तमशेषेण व्याचचक्षे ससाध्वसः
23 // gatvā samīpaṃ nṛpateḥ praṇamyāsmai praśaṃsakṛt / tadvrattāntamaśeṣeṇa vyācacakṣe sasādhvasaḥ