अहो कृष्णस्य माहात्म्यम् अद्भुतं चातिमानुषम् रामस्य च मुनिश्रेष्ठ त्वयोक्तं भुवि दुर्लभम् ॥
aho kṛṣṇasya māhātmyam adbhutaṃ cātimānuṣam rāmasya ca muniśreṣṭha tvayoktaṃ bhuvi durlabham //
न तृप्तिम् अधिगच्छामः शृण्वन्तो भगवत्कथाम् तस्माद् ब्रूहि महाभाग भूयो देवस्य चेष्टितम् ॥
na tṛptim adhigacchāmaḥ śṛṇvanto bhagavatkathām tasmād brūhi mahābhāga bhūyo devasya ceṣṭitam //
प्रादुर्भावः पुराणेषु विष्णोर् अमिततेजसः सतां कथयताम् एव वराह इति नः श्रुतम् ॥
prādurbhāvaḥ purāṇeṣu viṣṇor amitatejasaḥ satāṃ kathayatām eva varāha iti naḥ śrutam //
न जानीमो ऽस्य चरितं न विधिं न च विस्तरम् न कर्मगुणसद्भावं न हेतुत्वमनीषितम् ॥
na jānīmo 'sya caritaṃ na vidhiṃ na ca vistaram na karmaguṇasadbhāvaṃ na hetutvamanīṣitam //
किमात्मको वराहो ऽसौ का मूर्तिः का च देवता किमाचारप्रभावो वा किं वा तेन तदा कृतम् ॥
kimātmako varāho 'sau kā mūrtiḥ kā ca devatā kimācāraprabhāvo vā kiṃ vā tena tadā kṛtam //
यज्ञार्थे समवेतानां मिषतां च द्विजन्मनाम् महावराहचरितं सर्वलोकसुखावहम् ॥
yajñārthe samavetānāṃ miṣatāṃ ca dvijanmanām mahāvarāhacaritaṃ sarvalokasukhāvaham //
यथा नारायणो ब्रह्मन् वाराहं रूपम् आस्थितः दंष्ट्रया गां समुद्रस्थाम् उज्जहारारिमर्दनः ॥
yathā nārāyaṇo brahman vārāhaṃ rūpam āsthitaḥ daṃṣṭrayā gāṃ samudrasthām ujjahārārimardanaḥ //
विस्तरेणैव कर्माणि सर्वाणि रिपुघातिनः श्रोतुं नो वर्तते बुद्धिर् हरेः कृष्णस्य धीमतः ॥
vistareṇaiva karmāṇi sarvāṇi ripughātinaḥ śrotuṃ no vartate buddhir hareḥ kṛṣṇasya dhīmataḥ //
कर्मणाम् आनुपूर्व्या च प्रादुर्भावाश् च ये विभो या वास्य प्रकृतिर् ब्रह्मंस् ताश् चाख्यातुं त्वम् अर्हसि ॥
karmaṇām ānupūrvyā ca prādurbhāvāś ca ye vibho yā vāsya prakṛtir brahmaṃs tāś cākhyātuṃ tvam arhasi //
प्रश्नभारो महान् एष भवद्भिः समुदाहृतः यथाशक्त्या तु वक्ष्यामि श्रूयतां वैष्णवं यशः ॥
praśnabhāro mahān eṣa bhavadbhiḥ samudāhṛtaḥ yathāśaktyā tu vakṣyāmi śrūyatāṃ vaiṣṇavaṃ yaśaḥ //
विष्णोः प्रभावश्रवणे दिष्ट्या वो मतिर् उत्थिता तस्माद् विष्णोः समस्ता वै शृणुध्वं याः प्रवृत्तयः ॥
viṣṇoḥ prabhāvaśravaṇe diṣṭyā vo matir utthitā tasmād viṣṇoḥ samastā vai śṛṇudhvaṃ yāḥ pravṛttayaḥ //
सहस्रास्यं सहस्राक्षं सहस्रचरणं च यम् सहस्रशिरसं देवं सहस्रकरम् अव्ययम् ॥
sahasrāsyaṃ sahasrākṣaṃ sahasracaraṇaṃ ca yam sahasraśirasaṃ devaṃ sahasrakaram avyayam //
सहस्रजिह्वं भास्वन्तं सहस्रमुकुटं प्रभुम् सहस्रदं सहस्रादिं सहस्रभुजम् अव्ययम् ॥
sahasrajihvaṃ bhāsvantaṃ sahasramukuṭaṃ prabhum sahasradaṃ sahasrādiṃ sahasrabhujam avyayam //
हवनं सवनं चैव होतारं हव्यम् एव च पात्राणि च पवित्राणि वेदिं दीक्षां समित् स्रुवम् ॥
havanaṃ savanaṃ caiva hotāraṃ havyam eva ca pātrāṇi ca pavitrāṇi vediṃ dīkṣāṃ samit sruvam //
स्रुक्सोमसूर्यमुशलं प्रोक्षणीं दक्षिणायनम् अध्वर्युं सामगं विप्रं सदस्यं सदनं सदः ॥
sruksomasūryamuśalaṃ prokṣaṇīṃ dakṣiṇāyanam adhvaryuṃ sāmagaṃ vipraṃ sadasyaṃ sadanaṃ sadaḥ //
यूपं चक्रं ध्रुवां दर्वीं चरूंश् चोलूखलानि च प्राग्वंशं यज्ञभूमिं च होतारं च परं च यत् ॥
yūpaṃ cakraṃ dhruvāṃ darvīṃ carūṃś colūkhalāni ca prāgvaṃśaṃ yajñabhūmiṃ ca hotāraṃ ca paraṃ ca yat //
ह्रस्वाण्य् अतिप्रमाणानि स्थावराणि चराणि च प्रायश्चित्तानि वार्घ्यं च स्थण्डिलानि कुशास् तथा ॥
hrasvāṇy atipramāṇāni sthāvarāṇi carāṇi ca prāyaścittāni vārghyaṃ ca sthaṇḍilāni kuśās tathā //
मन्त्रयज्ञवहं वह्निं भागं भागवहं च यत् अग्रासिनं सोमभुजं हुतार्चिषम् उदायुधम् ॥
mantrayajñavahaṃ vahniṃ bhāgaṃ bhāgavahaṃ ca yat agrāsinaṃ somabhujaṃ hutārciṣam udāyudham //
आहुर् वेदविदो विप्रा यं यज्ञे शाश्वतं प्रभुम् तस्य विष्णोः सुरेशस्य श्रीवत्साङ्कस्य धीमतः ॥
āhur vedavido viprā yaṃ yajñe śāśvataṃ prabhum tasya viṣṇoḥ sureśasya śrīvatsāṅkasya dhīmataḥ //
प्रादुर्भावसहस्राणि समतीतान्य् अनेकशः भूयश् चैव भविष्यन्ति ह्य् एवम् आह पितामहः ॥
prādurbhāvasahasrāṇi samatītāny anekaśaḥ bhūyaś caiva bhaviṣyanti hy evam āha pitāmahaḥ //
यत् पृच्छध्वं महाभागा दिव्यां पुण्याम् इमां कथाम् प्रादुर्भावाश्रितां विष्णोः सर्वपापहरां शिवाम् ॥
yat pṛcchadhvaṃ mahābhāgā divyāṃ puṇyām imāṃ kathām prādurbhāvāśritāṃ viṣṇoḥ sarvapāpaharāṃ śivām //
शृणुध्वं तां महाभागास् तद्गतेनान्तरात्मना प्रवक्ष्याम्य् आनुपूर्व्येण यत् पृच्छध्वं ममानघाः ॥
śṛṇudhvaṃ tāṃ mahābhāgās tadgatenāntarātmanā pravakṣyāmy ānupūrvyeṇa yat pṛcchadhvaṃ mamānaghāḥ //
वासुदेवस्य माहात्म्यं चरितं च महामतेः हितार्थं सुरमर्त्यानां लोकानां प्रभवाय च ॥
vāsudevasya māhātmyaṃ caritaṃ ca mahāmateḥ hitārthaṃ suramartyānāṃ lokānāṃ prabhavāya ca //
बहुशः सर्वभूतात्मा प्रादुर्भवति वीर्यवान् प्रादुर्भावांश् च वक्ष्यामि पुण्यान् दिव्यान् गुणान्वितान् ॥
bahuśaḥ sarvabhūtātmā prādurbhavati vīryavān prādurbhāvāṃś ca vakṣyāmi puṇyān divyān guṇānvitān //
सुप्तो युगसहस्रं यः प्रादुर्भवति कार्यतः पूर्णे युगसहस्रे ऽथ देवदेवो जगत्पतिः ॥
supto yugasahasraṃ yaḥ prādurbhavati kāryataḥ pūrṇe yugasahasre 'tha devadevo jagatpatiḥ //
ब्रह्मा च कपिलश् चैव त्र्यम्बकस् त्रिदशास् तथा देवाः सप्तर्षयश् चैव नागाश् चाप्सरसस् तथा ॥
brahmā ca kapilaś caiva tryambakas tridaśās tathā devāḥ saptarṣayaś caiva nāgāś cāpsarasas tathā //
सनत्कुमारश् च महानुभावो मनुर् महात्मा भगवान् प्रजाकरः पुराणदेवो ऽथ पुराणि चक्रे प्रदीप्तवैश्वानरतुल्यतेजाः
sanatkumāraś ca mahānubhāvo manur mahātmā bhagavān prajākaraḥ purāṇadevo 'tha purāṇi cakre pradīptavaiśvānaratulyatejāḥ
यो ऽसौ चार्णवमध्यस्थो नष्टे स्थावरजङ्गमे नष्टे देवासुरनरे प्रनष्टोरगराक्षसे ॥
yo 'sau cārṇavamadhyastho naṣṭe sthāvarajaṅgame naṣṭe devāsuranare pranaṣṭoragarākṣase //
योद्धुकामौ दुराधर्षौ ताव् उभौ मधुकैटभौ हतौ भगवता तेन तयोर् दत्त्वामितं वरम् ॥
yoddhukāmau durādharṣau tāv ubhau madhukaiṭabhau hatau bhagavatā tena tayor dattvāmitaṃ varam //
पुरा कमलनाभस्य स्वपतः सागराम्भसि पुष्करे तत्र संभूता देवाः सर्षिगणास् तथा ॥
purā kamalanābhasya svapataḥ sāgarāmbhasi puṣkare tatra saṃbhūtā devāḥ sarṣigaṇās tathā //
एष पौष्करको नाम प्रादुर्भावो महात्मनः पुराणं कथ्यते यत्र देवश्रुतिसमाहितम् ॥
eṣa pauṣkarako nāma prādurbhāvo mahātmanaḥ purāṇaṃ kathyate yatra devaśrutisamāhitam //
वाराहस् तु श्रुतिमुखः प्रादुर्भावो महात्मनः यत्र विष्णुः सुरश्रेष्ठो वाराहं रूपम् आस्थितः ॥
vārāhas tu śrutimukhaḥ prādurbhāvo mahātmanaḥ yatra viṣṇuḥ suraśreṣṭho vārāhaṃ rūpam āsthitaḥ //
वेदपादो यूपदंष्ट्रः क्रतुदन्तश् चितीमुखः अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षो महातपाः ॥
vedapādo yūpadaṃṣṭraḥ kratudantaś citīmukhaḥ agnijihvo darbharomā brahmaśīrṣo mahātapāḥ //
अहोरात्रेक्षणो दिव्यो वेदाङ्गः श्रुतिभूषणः आज्यनासः स्रुवतुण्डः सामघोषस्वरो महान् ॥
ahorātrekṣaṇo divyo vedāṅgaḥ śrutibhūṣaṇaḥ ājyanāsaḥ sruvatuṇḍaḥ sāmaghoṣasvaro mahān //
सत्यधर्ममयः श्रीमान् क्रमविक्रमसत्कृतः प्रायश्चित्तनखो घोरः पशुजानुर् मुखाकृतिः ॥
satyadharmamayaḥ śrīmān kramavikramasatkṛtaḥ prāyaścittanakho ghoraḥ paśujānur mukhākṛtiḥ //
उद्गतान्त्रो होमलिङ्गो बीजौषधिमहाफलः वाद्यन्तरात्मा मन्त्रस्फिग् विकृतः सोमशोणितः ॥
udgatāntro homaliṅgo bījauṣadhimahāphalaḥ vādyantarātmā mantrasphig vikṛtaḥ somaśoṇitaḥ //
वेदिस्कन्धो हविर्गन्धो हव्यकव्यातिवेगवान् प्राग्वंशकायो द्युतिमान् नानादीक्षाभिर् अन्वितः ॥
vediskandho havirgandho havyakavyātivegavān prāgvaṃśakāyo dyutimān nānādīkṣābhir anvitaḥ //
दक्षिणाहृदयो योगी महासत्त्रमयो महान् उपाकर्माष्टरुचकः प्रवर्गावर्तभूषणः ॥
dakṣiṇāhṛdayo yogī mahāsattramayo mahān upākarmāṣṭarucakaḥ pravargāvartabhūṣaṇaḥ //
नानाच्छन्दोगतिपथो गुह्योपनिषदासनः छायापत्नीसहायो ऽसौ मणिशृङ्ग इवोत्थितः ॥
nānācchandogatipatho guhyopaniṣadāsanaḥ chāyāpatnīsahāyo 'sau maṇiśṛṅga ivotthitaḥ //
महीं सागरपर्यन्तां सशैलवनकाननाम् एकार्णवजलभ्रष्टाम् एकार्णवगतः प्रभुः ॥
mahīṃ sāgaraparyantāṃ saśailavanakānanām ekārṇavajalabhraṣṭām ekārṇavagataḥ prabhuḥ //
दंष्ट्रया यः समुद्धृत्य लोकानां हितकाम्यया सहस्रशीर्षो लोकादिश् चकार जगतीं पुनः ॥
daṃṣṭrayā yaḥ samuddhṛtya lokānāṃ hitakāmyayā sahasraśīrṣo lokādiś cakāra jagatīṃ punaḥ //
एवं यज्ञवराहेण भूत्वा भूतहितार्थिना उद्धृता पृथिवी देवी सागराम्बुधरा पुरा ॥
evaṃ yajñavarāheṇa bhūtvā bhūtahitārthinā uddhṛtā pṛthivī devī sāgarāmbudharā purā //
वाराह एष कथितो नारसिंहस् ततो द्विजाः यत्र भूत्वा मृगेन्द्रेण हिरण्यकशिपुर् हतः ॥
vārāha eṣa kathito nārasiṃhas tato dvijāḥ yatra bhūtvā mṛgendreṇa hiraṇyakaśipur hataḥ //
पुरा कृतयुगे नाम सुरारिर् बलदर्पितः दैत्यानाम् आदिपुरुषश् चकार सुमहत् तपः ॥
purā kṛtayuge nāma surārir baladarpitaḥ daityānām ādipuruṣaś cakāra sumahat tapaḥ //
दश वर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च जपोपवासनिरतस् तस्थौ मौनव्रतस्थितः ॥
daśa varṣasahasrāṇi śatāni daśa pañca ca japopavāsaniratas tasthau maunavratasthitaḥ //
ततः शमदमाभ्यां च ब्रह्मचर्येण चैव हि प्रीतो ऽभवत् ततस् तस्य तपसा नियमेन च ॥
tataḥ śamadamābhyāṃ ca brahmacaryeṇa caiva hi prīto 'bhavat tatas tasya tapasā niyamena ca //
तं वै स्वयंभूर् भगवान् स्वयम् आगम्य भो द्विजाः विमानेनार्कवर्णेन हंसयुक्तेन भास्वता ॥
taṃ vai svayaṃbhūr bhagavān svayam āgamya bho dvijāḥ vimānenārkavarṇena haṃsayuktena bhāsvatā //
आदित्यैर् वसुभिः सार्धं मरुद्भिर् दैवतैस् तथा रुद्रैर् विश्वसहायैश् च यक्षराक्षसकिंनरैः ॥
ādityair vasubhiḥ sārdhaṃ marudbhir daivatais tathā rudrair viśvasahāyaiś ca yakṣarākṣasakiṃnaraiḥ //
दिशाभिः प्रदिशाभिश् च नदीभिः सागरैस् तथा नक्षत्रैश् च मुहूर्तैश् च खेचरैश् च महाग्रहैः ॥
diśābhiḥ pradiśābhiś ca nadībhiḥ sāgarais tathā nakṣatraiś ca muhūrtaiś ca khecaraiś ca mahāgrahaiḥ //
देवर्षिभिस् तपोवृद्धैः सिद्धैर् विद्वद्भिर् एव च राजर्षिभिः पुण्यतमैर् गन्धर्वैर् अप्सरोगणैः ॥
devarṣibhis tapovṛddhaiḥ siddhair vidvadbhir eva ca rājarṣibhiḥ puṇyatamair gandharvair apsarogaṇaiḥ //
चराचरगुरुः श्रीमान् वृतः सर्वैः सुरैस् तथा ब्रह्मा ब्रह्मविदां श्रेष्ठो दैत्यं वचनम् अब्रवीत् ॥
carācaraguruḥ śrīmān vṛtaḥ sarvaiḥ surais tathā brahmā brahmavidāṃ śreṣṭho daityaṃ vacanam abravīt //
प्रीतो ऽस्मि तव भक्तस्य तपसानेन सुव्रत वरं वरय भद्रं ते यथेष्टं कामम् आप्नुहि ॥
prīto 'smi tava bhaktasya tapasānena suvrata varaṃ varaya bhadraṃ te yatheṣṭaṃ kāmam āpnuhi //
न देवासुरगन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाः ऋषयो वाथ मां शापैः क्रुद्धा लोकपितामह ॥
na devāsuragandharvā na yakṣoragarākṣasāḥ ṛṣayo vātha māṃ śāpaiḥ kruddhā lokapitāmaha //
शपेयुस् तपसा युक्ता वर एष वृतो मया न शस्त्रेण न वास्त्रेण गिरिणा पादपेन वा ॥
śapeyus tapasā yuktā vara eṣa vṛto mayā na śastreṇa na vāstreṇa giriṇā pādapena vā //
न शुष्केण न चार्द्रेण न चैवोर्ध्वं न चाप्य् अधः पाणिप्रहारेणैकेन सभृत्यबलवाहनम् ॥
na śuṣkeṇa na cārdreṇa na caivordhvaṃ na cāpy adhaḥ pāṇiprahāreṇaikena sabhṛtyabalavāhanam //
यो मां नाशयितुं शक्तः स मे मृत्युर् भविष्यति भवेयम् अहम् एवार्कः सोमो वायुर् हुताशनः ॥
yo māṃ nāśayituṃ śaktaḥ sa me mṛtyur bhaviṣyati bhaveyam aham evārkaḥ somo vāyur hutāśanaḥ //
सलिलं चान्तरिक्षं च आकाशं चैव सर्वशः अहं क्रोधश् च कामश् च वरुणो वासवो यमः धनदश् च धनाध्यक्षो यक्षः किंपुरुषाधिपः ॥
salilaṃ cāntarikṣaṃ ca ākāśaṃ caiva sarvaśaḥ ahaṃ krodhaś ca kāmaś ca varuṇo vāsavo yamaḥ dhanadaś ca dhanādhyakṣo yakṣaḥ kiṃpuruṣādhipaḥ //
एते दिव्या वरास् तात मया दत्तास् तवाद्भुताः सर्वान् कामान् इमांस् तात प्राप्स्यसि त्वं न संशयः ॥
ete divyā varās tāta mayā dattās tavādbhutāḥ sarvān kāmān imāṃs tāta prāpsyasi tvaṃ na saṃśayaḥ //
एवम् उक्त्वा तु भगवाञ् जगामाशु पितामहः वैराजं ब्रह्मसदनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम् ॥
evam uktvā tu bhagavāñ jagāmāśu pitāmahaḥ vairājaṃ brahmasadanaṃ brahmarṣigaṇasevitam //
ततो देवाश् च नागाश् च गन्धर्वा मुनयस् तथा वरप्रदानं श्रुत्वैव पितामहम् उपस्थिताः ॥
tato devāś ca nāgāś ca gandharvā munayas tathā varapradānaṃ śrutvaiva pitāmaham upasthitāḥ //
वरेणानेन भगवन् बाधिष्यति स नो ऽसुरः तत् प्रसीदाशु भगवन् वधो ऽप्य् अस्य विचिन्त्यताम् ॥
vareṇānena bhagavan bādhiṣyati sa no 'suraḥ tat prasīdāśu bhagavan vadho 'py asya vicintyatām //
भगवन् सर्वभूतानां स्वयंभूर् आदिकृत् प्रभुः स्रष्टा च हव्यकव्यानाम् अव्यक्तं प्रकृतिर् ध्रुवम् ॥
bhagavan sarvabhūtānāṃ svayaṃbhūr ādikṛt prabhuḥ sraṣṭā ca havyakavyānām avyaktaṃ prakṛtir dhruvam //
ततो लोकहितं वाक्यं श्रुत्वा देवः प्रजापतिः प्रोवाच भगवान् वाक्यं सर्वदेवगणांस् तथा ॥
tato lokahitaṃ vākyaṃ śrutvā devaḥ prajāpatiḥ provāca bhagavān vākyaṃ sarvadevagaṇāṃs tathā //
अवश्यं त्रिदशास् तेन प्राप्तव्यं तपसः फलम् तपसो ऽन्ते च भगवान् वधं विष्णुः करिष्यति ॥
avaśyaṃ tridaśās tena prāptavyaṃ tapasaḥ phalam tapaso 'nte ca bhagavān vadhaṃ viṣṇuḥ kariṣyati //
एतच् छ्रुत्वा सुराः सर्वे वाक्यं पङ्कजजन्मनः स्वानि स्थानानि दिव्यानि जग्मुस् ते वै मुदान्विताः ॥
etac chrutvā surāḥ sarve vākyaṃ paṅkajajanmanaḥ svāni sthānāni divyāni jagmus te vai mudānvitāḥ //
लब्धमात्रे वरे चापि सर्वाः सो ऽबाधत प्रजाः हिरण्यकशिपुर् दैत्यो वरदानेन दर्पितः ॥
labdhamātre vare cāpi sarvāḥ so 'bādhata prajāḥ hiraṇyakaśipur daityo varadānena darpitaḥ //
आश्रमेषु महाभागान् मुनीन् वै संशितव्रतान् सत्यधर्मरतान् दान्तांस् तदा धर्षितवांस् तथा ॥
āśrameṣu mahābhāgān munīn vai saṃśitavratān satyadharmaratān dāntāṃs tadā dharṣitavāṃs tathā //
त्रिदिवस्थांस् तथा देवान् पराजित्य महाबलः त्रैलोक्यं वशम् आनीय स्वर्गे वसति सो ऽसुरः ॥
tridivasthāṃs tathā devān parājitya mahābalaḥ trailokyaṃ vaśam ānīya svarge vasati so 'suraḥ //
यदा वरमदोन्मत्तो विचरन् दानवो भुवि यज्ञीयान् अकरोद् दैत्यान् अयज्ञीयाश् च देवताः ॥
yadā varamadonmatto vicaran dānavo bhuvi yajñīyān akarod daityān ayajñīyāś ca devatāḥ //
आदित्या वसवः साध्या विश्वे च मरुतस् तथा शरण्यं शरणं विष्णुम् उपतस्थुर् महाबलम् ॥
ādityā vasavaḥ sādhyā viśve ca marutas tathā śaraṇyaṃ śaraṇaṃ viṣṇum upatasthur mahābalam //
देवब्रह्ममयं यज्ञं ब्रह्मदेवं सनातनम् भूतं भव्यं भविष्यं च प्रभुं लोकनमस्कृतम् नारायणं विभुं देवं शरण्यं शरणं गताः ॥
devabrahmamayaṃ yajñaṃ brahmadevaṃ sanātanam bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca prabhuṃ lokanamaskṛtam nārāyaṇaṃ vibhuṃ devaṃ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gatāḥ //
त्रायस्व नो ऽद्य देवेश हिरण्यकशिपोर् भयात् त्वं हि नः परमो देवस् त्वं हि नः परमो गुरुः ॥
trāyasva no 'dya deveśa hiraṇyakaśipor bhayāt tvaṃ hi naḥ paramo devas tvaṃ hi naḥ paramo guruḥ //
त्वं हि नः परमो धाता ब्रह्मादीनां सुरोत्तम उत्फुल्लामलपत्त्राक्ष शत्रुपक्षक्षयंकर क्षयाय दितिवंशस्य शरणं त्वं भवस्व नः ॥
tvaṃ hi naḥ paramo dhātā brahmādīnāṃ surottama utphullāmalapattrākṣa śatrupakṣakṣayaṃkara kṣayāya ditivaṃśasya śaraṇaṃ tvaṃ bhavasva naḥ //
भयं त्यजध्वम् अमरा अभयं वो ददाम्य् अहम् तथैव त्रिदिवं देवाः प्रतिलप्स्यथ मा चिरम् ॥
bhayaṃ tyajadhvam amarā abhayaṃ vo dadāmy aham tathaiva tridivaṃ devāḥ pratilapsyatha mā ciram //
एषो ऽहं सगणं दैत्यं वरदानेन दर्पितम् अवध्यम् अमरेन्द्राणां दानवेन्द्रं निहन्मि तम् ॥
eṣo 'haṃ sagaṇaṃ daityaṃ varadānena darpitam avadhyam amarendrāṇāṃ dānavendraṃ nihanmi tam //
एवम् उक्त्वा तु भगवान् विसृज्य त्रिदशेश्वरान् हिरण्यकशिपोः स्थानम् आजगाम महाबलः ॥
evam uktvā tu bhagavān visṛjya tridaśeśvarān hiraṇyakaśipoḥ sthānam ājagāma mahābalaḥ //
नरस्यार्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्धतनुं प्रभुः नारसिंहेन वपुषा पाणिं संस्पृश्य पाणिना ॥
narasyārdhatanuṃ kṛtvā siṃhasyārdhatanuṃ prabhuḥ nārasiṃhena vapuṣā pāṇiṃ saṃspṛśya pāṇinā //
घनजीमूतसंकाशो घनजीमूतनिस्वनः घनजीमूतदीप्तौजा जीमूत इव वेगवान् ॥
ghanajīmūtasaṃkāśo ghanajīmūtanisvanaḥ ghanajīmūtadīptaujā jīmūta iva vegavān //
दैत्यं सो ऽतिबलं दृष्ट्वा दृप्तशार्दूलविक्रमः दृप्तैर् दैत्यगणैर् गुप्तं हतवान् एकपाणिना ॥
daityaṃ so 'tibalaṃ dṛṣṭvā dṛptaśārdūlavikramaḥ dṛptair daityagaṇair guptaṃ hatavān ekapāṇinā //
नृसिंह एष कथितो भूयो ऽयं वामनः परः यत्र वामनम् आस्थाय रूपं दैत्यविनाशनम् ॥
nṛsiṃha eṣa kathito bhūyo 'yaṃ vāmanaḥ paraḥ yatra vāmanam āsthāya rūpaṃ daityavināśanam //
बलेर् बलवतो यज्ञे बलिना विष्णुना पुरा विक्रमैस् त्रिभिर् अक्षोभ्याः क्षोभितास् ते महासुराः ॥
baler balavato yajñe balinā viṣṇunā purā vikramais tribhir akṣobhyāḥ kṣobhitās te mahāsurāḥ //
विप्रचित्तिः शिवः शङ्कुर् अयःशङ्कुस् तथैव च अयःशिरा अश्वशिरा हयग्रीवश् च वीर्यवान् ॥
vipracittiḥ śivaḥ śaṅkur ayaḥśaṅkus tathaiva ca ayaḥśirā aśvaśirā hayagrīvaś ca vīryavān //
वेगवान् केतुमान् उग्रः सोग्रव्यग्रो महासुरः पुष्करः पुष्कलश् चैव शाश्वो ऽश्वपतिर् एव च ॥
vegavān ketumān ugraḥ sogravyagro mahāsuraḥ puṣkaraḥ puṣkalaś caiva śāśvo 'śvapatir eva ca //
प्रह्लादो ऽश्वपतिः कुम्भः संह्रादो गमनप्रियः अनुह्रादो हरिहयो वाराहः संहरो ऽनुजः ॥
prahlādo 'śvapatiḥ kumbhaḥ saṃhrādo gamanapriyaḥ anuhrādo harihayo vārāhaḥ saṃharo 'nujaḥ //
शरभः शलभश् चैव कुपथः क्रोधनः क्रथः बृहत्कीर्तिर् महाजिह्वः शङ्कुकर्णो महास्वनः ॥
śarabhaḥ śalabhaś caiva kupathaḥ krodhanaḥ krathaḥ bṛhatkīrtir mahājihvaḥ śaṅkukarṇo mahāsvanaḥ //
दीप्तजिह्वो ऽर्कनयनो मृगपादो मृगप्रियः वायुर् गरिष्ठो नमुचिः सम्बरो विस्करो महान् ॥
dīptajihvo 'rkanayano mṛgapādo mṛgapriyaḥ vāyur gariṣṭho namuciḥ sambaro viskaro mahān //
चन्द्रहन्ता क्रोधहन्ता क्रोधवर्धन एव च कालकः कालकोपश् च वृत्रः क्रोधो विरोचनः ॥
candrahantā krodhahantā krodhavardhana eva ca kālakaḥ kālakopaś ca vṛtraḥ krodho virocanaḥ //
गरिष्ठश् च वरिष्ठश् च प्रलम्बनरकाव् उभौ इन्द्रतापनवातापी केतुमान् बलदर्पितः ॥
gariṣṭhaś ca variṣṭhaś ca pralambanarakāv ubhau indratāpanavātāpī ketumān baladarpitaḥ //
असिलोमा पुलोमा च बाष्कलः प्रमदो मदः स्वमिश्रः कालवदनः करालः केशिर् एव च ॥
asilomā pulomā ca bāṣkalaḥ pramado madaḥ svamiśraḥ kālavadanaḥ karālaḥ keśir eva ca //
एकाक्षश् चन्द्रमा राहुः संह्रादः सम्बरः स्वनः शतघ्नीचक्रहस्ताश् च तथा मुशलपाणयः ॥
ekākṣaś candramā rāhuḥ saṃhrādaḥ sambaraḥ svanaḥ śataghnīcakrahastāś ca tathā muśalapāṇayaḥ //
अश्वयन्त्रायुधोपेता भिन्दिपालायुधास् तथा शूलोलूखलहस्ताश् च परश्वधधरास् तथा ॥
aśvayantrāyudhopetā bhindipālāyudhās tathā śūlolūkhalahastāś ca paraśvadhadharās tathā //
पाशमुद्गरहस्ताश् च तथा परिघपाणयः महाशिलाप्रहरणाः शूलहस्ताश् च दानवाः ॥
pāśamudgarahastāś ca tathā parighapāṇayaḥ mahāśilāpraharaṇāḥ śūlahastāś ca dānavāḥ //
नानाप्रहरणा घोरा नानावेशा महाबलाः कूर्मकुक्कुटवक्त्राश् च शशोलूकमुखास् तथा ॥
nānāpraharaṇā ghorā nānāveśā mahābalāḥ kūrmakukkuṭavaktrāś ca śaśolūkamukhās tathā //
खरोष्ट्रवदनाश् चैव वराहवदनास् तथा मार्जारशिखिवक्त्राश् च महावक्त्रास् तथा परे ॥
kharoṣṭravadanāś caiva varāhavadanās tathā mārjāraśikhivaktrāś ca mahāvaktrās tathā pare //
नक्रमेषाननाः शूरा गोजाविमहिषाननाः गोधाशल्लकिवक्त्राश् च क्रोष्टुवक्त्राश् च दानवाः ॥
nakrameṣānanāḥ śūrā gojāvimahiṣānanāḥ godhāśallakivaktrāś ca kroṣṭuvaktrāś ca dānavāḥ //
आखुदर्दुरवक्त्राश् च घोरा वृकमुखास् तथा भीमा मकरवक्त्राश् च क्रौञ्चवक्त्राश् च दानवाः ॥
ākhudarduravaktrāś ca ghorā vṛkamukhās tathā bhīmā makaravaktrāś ca krauñcavaktrāś ca dānavāḥ //
अश्वाननाः खरमुखा मयूरवदनास् तथा गजेन्द्रचर्मवसनास् तथा कृष्णाजिनाम्बराः ॥
aśvānanāḥ kharamukhā mayūravadanās tathā gajendracarmavasanās tathā kṛṣṇājināmbarāḥ //
चीरसंवृतगात्राश् च तथा नीलकवाससः उष्णीषिणो मुकुटिनस् तथा कुण्डलिनो ऽसुराः ॥
cīrasaṃvṛtagātrāś ca tathā nīlakavāsasaḥ uṣṇīṣiṇo mukuṭinas tathā kuṇḍalino 'surāḥ //
किरीटिनो लम्बशिखाः कम्बुग्रीवाः सुवर्चसः नानावेशधरा दैत्या नानामाल्यानुलेपनाः ॥
kirīṭino lambaśikhāḥ kambugrīvāḥ suvarcasaḥ nānāveśadharā daityā nānāmālyānulepanāḥ //
स्वान्य् आयुधानि संगृह्य प्रदीप्तानि च तेजसा क्रममाणं हृषीकेशम् उपावर्तन्त सर्वशः ॥
svāny āyudhāni saṃgṛhya pradīptāni ca tejasā kramamāṇaṃ hṛṣīkeśam upāvartanta sarvaśaḥ //
प्रमथ्य सर्वान् दैतेयान् पादहस्ततलैर् विभुः रूपं कृत्वा महाभीमं जहाराशु स मेदिनीम् ॥
pramathya sarvān daiteyān pādahastatalair vibhuḥ rūpaṃ kṛtvā mahābhīmaṃ jahārāśu sa medinīm //
तस्य विक्रमतो भूमिं चन्द्रादित्यौ स्तनान्तरे नभः प्रक्रममाणस्य नाभ्यां किल तथा स्थितौ ॥
tasya vikramato bhūmiṃ candrādityau stanāntare nabhaḥ prakramamāṇasya nābhyāṃ kila tathā sthitau //
परम् आक्रममाणस्य जानुदेशे व्यवस्थितौ विष्णोर् अमितवीर्यस्य वदन्त्य् एवं द्विजातयः ॥
param ākramamāṇasya jānudeśe vyavasthitau viṣṇor amitavīryasya vadanty evaṃ dvijātayaḥ //
हृत्वा स मेदिनीं कृत्स्नां हत्वा चासुरपुंगवान् ददौ शक्राय वसुधां विष्णुर् बलवतां वरः ॥
hṛtvā sa medinīṃ kṛtsnāṃ hatvā cāsurapuṃgavān dadau śakrāya vasudhāṃ viṣṇur balavatāṃ varaḥ //
एष वो वामनो नाम प्रादुर्भावो महात्मनः वेदविद्भिर् द्विजैर् एतत् कथ्यते वैष्णवं यशः ॥
eṣa vo vāmano nāma prādurbhāvo mahātmanaḥ vedavidbhir dvijair etat kathyate vaiṣṇavaṃ yaśaḥ //
भूयो भूतात्मनो विष्णोः प्रादुर्भावो महात्मनः दत्तात्रेय इति ख्यातः क्षमया परया युतः ॥
bhūyo bhūtātmano viṣṇoḥ prādurbhāvo mahātmanaḥ dattātreya iti khyātaḥ kṣamayā parayā yutaḥ //
तेन नष्टेषु वेदेषु प्रक्रियासु मखेषु च चातुर्वर्ण्ये च संकीर्णे धर्मे शिथिलतां गते ॥
tena naṣṭeṣu vedeṣu prakriyāsu makheṣu ca cāturvarṇye ca saṃkīrṇe dharme śithilatāṃ gate //
अतिवर्धति चाधर्मे सत्ये नष्टे ऽनृते स्थिते प्रजासु शीर्यमाणासु धर्मे चाकुलतां गते ॥
ativardhati cādharme satye naṣṭe 'nṛte sthite prajāsu śīryamāṇāsu dharme cākulatāṃ gate //
सयज्ञाः सक्रिया वेदाः प्रत्यानीता हि तेन वै चातुर्वर्ण्यम् असंकीर्णं कृतं तेन महात्मना ॥
sayajñāḥ sakriyā vedāḥ pratyānītā hi tena vai cāturvarṇyam asaṃkīrṇaṃ kṛtaṃ tena mahātmanā //
तेन हैहयराजस्य कार्तवीर्यस्य धीमतः वरदेन वरो दत्तो दत्तात्रेयेण धीमता ॥
tena haihayarājasya kārtavīryasya dhīmataḥ varadena varo datto dattātreyeṇa dhīmatā //
एतद् बाहुद्वयं यत् ते तत् ते मम कृते नृप शतानि दश बाहूनां भविष्यन्ति न संशयः ॥
etad bāhudvayaṃ yat te tat te mama kṛte nṛpa śatāni daśa bāhūnāṃ bhaviṣyanti na saṃśayaḥ //
पालयिष्यसि कृत्स्नां च वसुधां वसुधेश्वर दुर्निरीक्ष्यो ऽरिवृन्दानां युद्धस्थश् च भविष्यसि ॥
pālayiṣyasi kṛtsnāṃ ca vasudhāṃ vasudheśvara durnirīkṣyo 'rivṛndānāṃ yuddhasthaś ca bhaviṣyasi //
एष वो वैष्णवः श्रीमान् प्रादुर्भावो ऽद्भुतः शुभः भूयश् च जामदग्न्यो ऽयं प्रादुर्भावो महात्मनः ॥
eṣa vo vaiṣṇavaḥ śrīmān prādurbhāvo 'dbhutaḥ śubhaḥ bhūyaś ca jāmadagnyo 'yaṃ prādurbhāvo mahātmanaḥ //
यत्र बाहुसहस्रेण द्विषतां दुर्जयं रणे रामो ऽर्जुनम् अनीकस्थं जघान नृपतिं प्रभुः ॥
yatra bāhusahasreṇa dviṣatāṃ durjayaṃ raṇe rāmo 'rjunam anīkasthaṃ jaghāna nṛpatiṃ prabhuḥ //
रथस्थं पार्थिवं रामः पातयित्वार्जुनं भुवि धर्षयित्वार्जुनं रामः क्रोशमानं च मेघवत् ॥
rathasthaṃ pārthivaṃ rāmaḥ pātayitvārjunaṃ bhuvi dharṣayitvārjunaṃ rāmaḥ krośamānaṃ ca meghavat //
कृत्स्नं बाहुसहस्रं च चिच्छेद भृगुनन्दनः परश्वधेन दीप्तेन ज्ञातिभिः सहितस्य वै ॥
kṛtsnaṃ bāhusahasraṃ ca ciccheda bhṛgunandanaḥ paraśvadhena dīptena jñātibhiḥ sahitasya vai //
कीर्णा क्षत्रियकोटीभिर् मेरुमन्दरभूषणा त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवी तेन निःक्षत्रिया कृता ॥
kīrṇā kṣatriyakoṭībhir merumandarabhūṣaṇā triḥ saptakṛtvaḥ pṛthivī tena niḥkṣatriyā kṛtā //
कृत्वा निःक्षत्रियां चैनां भार्गवः सुमहायशाः सर्वपापविनाशाय वाजिमेधेन चेष्टवान् ॥
kṛtvā niḥkṣatriyāṃ caināṃ bhārgavaḥ sumahāyaśāḥ sarvapāpavināśāya vājimedhena ceṣṭavān //
यस्मिन् यज्ञे महादाने दक्षिणां भृगुनन्दनः मारीचाय ददौ प्रीतः कश्यपाय वसुंधराम् ॥
yasmin yajñe mahādāne dakṣiṇāṃ bhṛgunandanaḥ mārīcāya dadau prītaḥ kaśyapāya vasuṃdharām //
वारणांस् तुरगाञ् शुभ्रान् रथांश् च रथिनां वरः हिरण्यम् अक्षयं धेनुर् गजेन्द्रांश् च महीपतिः ॥
vāraṇāṃs turagāñ śubhrān rathāṃś ca rathināṃ varaḥ hiraṇyam akṣayaṃ dhenur gajendrāṃś ca mahīpatiḥ //
ददौ तस्मिन् महायज्ञे वाजिमेधे महायशाः अद्यापि च हितार्थाय लोकानां भृगुनन्दनः ॥
dadau tasmin mahāyajñe vājimedhe mahāyaśāḥ adyāpi ca hitārthāya lokānāṃ bhṛgunandanaḥ //
चरमाणस् तपो घोरं जामदग्न्यः पुनः प्रभुः आस्ते वै देववच् छ्रीमान् महेन्द्रे पर्वतोत्तमे ॥
caramāṇas tapo ghoraṃ jāmadagnyaḥ punaḥ prabhuḥ āste vai devavac chrīmān mahendre parvatottame //
एष विष्णोः सुरेशस्य शाश्वतस्याव्ययस्य च जामदग्न्य इति ख्यातः प्रादुर्भावो महात्मनः ॥
eṣa viṣṇoḥ sureśasya śāśvatasyāvyayasya ca jāmadagnya iti khyātaḥ prādurbhāvo mahātmanaḥ //
चतुर्विंशे युगे वापि विश्वामित्रपुरःसरः जज्ञे दशरथस्याथ पुत्रः पद्मायतेक्षणः ॥
caturviṃśe yuge vāpi viśvāmitrapuraḥsaraḥ jajñe daśarathasyātha putraḥ padmāyatekṣaṇaḥ //
कृत्वात्मानं महाबाहुश् चतुर्धा प्रभुर् ईश्वरः लोके राम इति ख्यातस् तेजसा भास्करोपमः ॥
kṛtvātmānaṃ mahābāhuś caturdhā prabhur īśvaraḥ loke rāma iti khyātas tejasā bhāskaropamaḥ //
प्रसादनार्थं लोकस्य रक्षसां निग्रहाय च धर्मस्य च विवृद्ध्यर्थं जज्ञे तत्र महायशाः ॥
prasādanārthaṃ lokasya rakṣasāṃ nigrahāya ca dharmasya ca vivṛddhyarthaṃ jajñe tatra mahāyaśāḥ //
तम् अप्य् आहुर् मनुष्येन्द्रं सर्वभूतहिते रतम् यः समाः सर्वधर्मज्ञश् चतुर्दश वने ऽवसत् ॥
tam apy āhur manuṣyendraṃ sarvabhūtahite ratam yaḥ samāḥ sarvadharmajñaś caturdaśa vane 'vasat //
लक्ष्मणानुचरो रामः सर्वभूतहिते रतः चतुर्दश वने तप्त्वा तपो वर्षाणि राघवः ॥
lakṣmaṇānucaro rāmaḥ sarvabhūtahite rataḥ caturdaśa vane taptvā tapo varṣāṇi rāghavaḥ //
रूपिणी तस्य पार्श्वस्था सीतेति प्रथिता जने पूर्वोदिता तु या लक्ष्मीर् भर्तारम् अनुगच्छति ॥
rūpiṇī tasya pārśvasthā sīteti prathitā jane pūrvoditā tu yā lakṣmīr bhartāram anugacchati //
जनस्थाने वसन् कार्यं त्रिदशानां चकार सः तस्यापकारिणं क्रूरं पौलस्त्यं मनुजर्षभः ॥
janasthāne vasan kāryaṃ tridaśānāṃ cakāra saḥ tasyāpakāriṇaṃ krūraṃ paulastyaṃ manujarṣabhaḥ //
सीतायाः पदम् अन्विच्छन् निजघान महायशाः देवासुरगणानां च यक्षराक्षसभोगिनाम् ॥
sītāyāḥ padam anvicchan nijaghāna mahāyaśāḥ devāsuragaṇānāṃ ca yakṣarākṣasabhoginām //
यत्रावध्यं राक्षसेन्द्रं रावणं युधि दुर्जयम् युक्तं राक्षसकोटीभिर् नीलाञ्जनचयोपमम् ॥
yatrāvadhyaṃ rākṣasendraṃ rāvaṇaṃ yudhi durjayam yuktaṃ rākṣasakoṭībhir nīlāñjanacayopamam //
त्रैलोक्यद्रावणं क्रूरं रावणं राक्षसेश्वरम् दुर्जयं दुर्धरं दृप्तं शार्दूलसमविक्रमम् ॥
trailokyadrāvaṇaṃ krūraṃ rāvaṇaṃ rākṣaseśvaram durjayaṃ durdharaṃ dṛptaṃ śārdūlasamavikramam //
दुर्निरीक्ष्यं सुरगणैर् वरदानेन दर्पितम् जघान सचिवैः सार्धं ससैन्यं रावणं युधि ॥
durnirīkṣyaṃ suragaṇair varadānena darpitam jaghāna sacivaiḥ sārdhaṃ sasainyaṃ rāvaṇaṃ yudhi //
महाभ्रगणसंकाशं महाकायं महाबलम् रावणं निजघानाशु रामो भूतपतिः पुरा ॥
mahābhragaṇasaṃkāśaṃ mahākāyaṃ mahābalam rāvaṇaṃ nijaghānāśu rāmo bhūtapatiḥ purā //
सुग्रीवस्य कृते येन वानरेन्द्रो महाबलः वाली विनिहतः संख्ये सुग्रीवश् चाभिषेचितः ॥
sugrīvasya kṛte yena vānarendro mahābalaḥ vālī vinihataḥ saṃkhye sugrīvaś cābhiṣecitaḥ //
मधोश् च तनयो दृप्तो लवणो नाम दानवः हतो मधुवने वीरो वरमत्तो महासुरः ॥
madhoś ca tanayo dṛpto lavaṇo nāma dānavaḥ hato madhuvane vīro varamatto mahāsuraḥ //
यज्ञविघ्नकरौ येन मुनीनां भावितात्मनाम् मारीचश् च सुबाहुश् च बलेन बलिनां वरौ ॥
yajñavighnakarau yena munīnāṃ bhāvitātmanām mārīcaś ca subāhuś ca balena balināṃ varau //
निहतौ च निराशौ च कृतौ तेन महात्मना समरे युद्धशौण्डेन तथान्ये चापि राक्षसाः ॥
nihatau ca nirāśau ca kṛtau tena mahātmanā samare yuddhaśauṇḍena tathānye cāpi rākṣasāḥ //
विराधश् च कबन्धश् च राक्षसौ भीमविक्रमौ जघान पुरुषव्याघ्रो गन्धर्वौ शापमोहितौ ॥
virādhaś ca kabandhaś ca rākṣasau bhīmavikramau jaghāna puruṣavyāghro gandharvau śāpamohitau //
हुताशनार्कांशुतडिद्गुणाभैः प्रतप्तजाम्बूनदचित्रपुङ्खैः महेन्द्रवज्राशनितुल्यसारै रिपून् स रामः समरे निजघ्ने
hutāśanārkāṃśutaḍidguṇābhaiḥ prataptajāmbūnadacitrapuṅkhaiḥ mahendravajrāśanitulyasārai ripūn sa rāmaḥ samare nijaghne
तस्मै दत्तानि शस्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता वधार्थं देवशत्रूणां दुर्धर्षाणां सुरैर् अपि ॥
tasmai dattāni śastrāṇi viśvāmitreṇa dhīmatā vadhārthaṃ devaśatrūṇāṃ durdharṣāṇāṃ surair api //
वर्तमाने मखे येन जनकस्य महात्मनः भग्नं माहेश्वरं चापं क्रीडता लीलया पुरा ॥
vartamāne makhe yena janakasya mahātmanaḥ bhagnaṃ māheśvaraṃ cāpaṃ krīḍatā līlayā purā //
एतानि कृत्वा कर्माणि रामो धर्मभृतां वरः दशाश्वमेधाञ् जारूथ्यान् आजहार निरर्गलान् ॥
etāni kṛtvā karmāṇi rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ daśāśvamedhāñ jārūthyān ājahāra nirargalān //
नाश्रूयन्ताशुभा वाचो नाकुलं मारुतो ववौ न वित्तहरणं चासीद् रामे राज्यं प्रशासति ॥
nāśrūyantāśubhā vāco nākulaṃ māruto vavau na vittaharaṇaṃ cāsīd rāme rājyaṃ praśāsati //
परिदेवन्ति विधवा नानर्थाश् च कदाचन सर्वम् आसीच् छुभं तत्र रामे राज्यं प्रशासति ॥
paridevanti vidhavā nānarthāś ca kadācana sarvam āsīc chubhaṃ tatra rāme rājyaṃ praśāsati //
न प्राणिनां भयं चासीज् जलाग्न्यनिलघातजम् न चापि वृद्धा बालानां प्रेतकार्याणि चक्रिरे ॥
na prāṇināṃ bhayaṃ cāsīj jalāgnyanilaghātajam na cāpi vṛddhā bālānāṃ pretakāryāṇi cakrire //
ब्रह्मचर्यपरं क्षत्रं विशस् तु क्षत्रिये रताः शूद्राश् चैव हि वर्णांस् त्रीञ् शुश्रूषन्त्य् अनहंकृताः ॥
brahmacaryaparaṃ kṣatraṃ viśas tu kṣatriye ratāḥ śūdrāś caiva hi varṇāṃs trīñ śuśrūṣanty anahaṃkṛtāḥ //
नार्यो नात्यचरन् भर्तॄन् भार्यां नात्यचरत् पतिः सर्वम् आसीज् जगद् दान्तं निर्दस्युर् अभवन् मही ॥
nāryo nātyacaran bhartṝn bhāryāṃ nātyacarat patiḥ sarvam āsīj jagad dāntaṃ nirdasyur abhavan mahī //
राम एको ऽभवद् भर्ता रामः पालयिताभवत् आसन् वर्षसहस्राणि तथा पुत्रसहस्रिणः ॥
rāma eko 'bhavad bhartā rāmaḥ pālayitābhavat āsan varṣasahasrāṇi tathā putrasahasriṇaḥ //
अरोगाः प्राणिनश् चासन् रामे राज्यं प्रशासति देवतानाम् ऋषीणां च मनुष्याणां च सर्वशः ॥
arogāḥ prāṇinaś cāsan rāme rājyaṃ praśāsati devatānām ṛṣīṇāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca sarvaśaḥ //
पृथिव्यां समवायो ऽभूद् रामे राज्यं प्रशासति गाथाम् अप्य् अत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ॥
pṛthivyāṃ samavāyo 'bhūd rāme rājyaṃ praśāsati gāthām apy atra gāyanti ye purāṇavido janāḥ //
रामे निबद्धतत्त्वार्था माहात्म्यं तस्य धीमतः श्यामो युवा लोहिताक्षो दीप्तास्यो मितभाषितः ॥
rāme nibaddhatattvārthā māhātmyaṃ tasya dhīmataḥ śyāmo yuvā lohitākṣo dīptāsyo mitabhāṣitaḥ //
आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाभुजः दश वर्षसहस्राणि रामो राज्यम् अकारयत् ॥
ājānubāhuḥ sumukhaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ daśa varṣasahasrāṇi rāmo rājyam akārayat //
ऋक्सामयजुषां घोषो ज्याघोषश् च महात्मनः अव्युच्छिन्नो ऽभवद् राष्ट्रे दीयतां भुज्यताम् इति ॥
ṛksāmayajuṣāṃ ghoṣo jyāghoṣaś ca mahātmanaḥ avyucchinno 'bhavad rāṣṭre dīyatāṃ bhujyatām iti //
सत्त्ववान् गुणसंपन्नो दीप्यमानः स्वतेजसा अति चन्द्रं च सूर्यं च रामो दाशरथिर् बभौ ॥
sattvavān guṇasaṃpanno dīpyamānaḥ svatejasā ati candraṃ ca sūryaṃ ca rāmo dāśarathir babhau //
ईजे क्रतुशतैः पुण्यैः समाप्तवरदक्षिणैः हित्वायोध्यां दिवं यातो राघवो हि महाबलः ॥
īje kratuśataiḥ puṇyaiḥ samāptavaradakṣiṇaiḥ hitvāyodhyāṃ divaṃ yāto rāghavo hi mahābalaḥ //
एवम् एव महाबाहुर् इक्ष्वाकुकुलनन्दनः रावणं सगणं हत्वा दिवम् आचक्रमे विभुः ॥
evam eva mahābāhur ikṣvākukulanandanaḥ rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā divam ācakrame vibhuḥ //
अपरः केशवस्यायं प्रादुर्भावो महात्मनः विख्यातो माथुरे कल्पे सर्वलोकहिताय वै ॥
aparaḥ keśavasyāyaṃ prādurbhāvo mahātmanaḥ vikhyāto māthure kalpe sarvalokahitāya vai //
यत्र शाल्वं च चैद्यं च कंसं द्विविदम् एव च अरिष्टं वृषभं केशिं पूतनां दैत्यदारिकाम् ॥
yatra śālvaṃ ca caidyaṃ ca kaṃsaṃ dvividam eva ca ariṣṭaṃ vṛṣabhaṃ keśiṃ pūtanāṃ daityadārikām //
नागं कुवलयापीडं चाणूरं मुष्टिकं तथा दैत्यान् मानुषदेहेन सूदयाम् आस वीर्यवान् ॥
nāgaṃ kuvalayāpīḍaṃ cāṇūraṃ muṣṭikaṃ tathā daityān mānuṣadehena sūdayām āsa vīryavān //
छिन्नं बाहुसहस्रं च बाणस्याद्भुतकर्मणः नरकश् च हतः संख्ये यवनश् च महाबलः ॥
chinnaṃ bāhusahasraṃ ca bāṇasyādbhutakarmaṇaḥ narakaś ca hataḥ saṃkhye yavanaś ca mahābalaḥ //
हृतानि च महीपानां सर्वरत्नानि तेजसा दुराचाराश् च निहिताः पार्थिवा ये महीतले ॥
hṛtāni ca mahīpānāṃ sarvaratnāni tejasā durācārāś ca nihitāḥ pārthivā ye mahītale //
एष लोकहितार्थाय प्रादुर्भावो महात्मनः कल्की विष्णुयशा नाम शम्भलग्रामसंभवः ॥
eṣa lokahitārthāya prādurbhāvo mahātmanaḥ kalkī viṣṇuyaśā nāma śambhalagrāmasaṃbhavaḥ //
सर्वलोकहितार्थाय भूयो देवो महायशाः एते चान्ये च बहवो दिव्या देवगणैर् वृताः ॥
sarvalokahitārthāya bhūyo devo mahāyaśāḥ ete cānye ca bahavo divyā devagaṇair vṛtāḥ //
प्रादुर्भावाः पुराणेषु गीयन्ते ब्रह्मवादिभिः यत्र देवा विमुह्यन्ति प्रादुर्भावानुकीर्तने ॥
prādurbhāvāḥ purāṇeṣu gīyante brahmavādibhiḥ yatra devā vimuhyanti prādurbhāvānukīrtane //
पुराणं वर्तते यत्र वेदश्रुतिसमाहितम् एतद् उद्देशमात्रेण प्रादुर्भावानुकीर्तनम् ॥
purāṇaṃ vartate yatra vedaśrutisamāhitam etad uddeśamātreṇa prādurbhāvānukīrtanam //
कीर्तितं कीर्तनीयस्य सर्वलोकगुरोर् विभोः प्रीयन्ते पितरस् तस्य प्रादुर्भावानुकीर्तनात् ॥
kīrtitaṃ kīrtanīyasya sarvalokaguror vibhoḥ prīyante pitaras tasya prādurbhāvānukīrtanāt //
विष्णोर् अमितवीर्यस्य यः शृणोति कृताञ्जलिः ॥
viṣṇor amitavīryasya yaḥ śṛṇoti kṛtāñjaliḥ //
एताश् च योगेश्वरयोगमायाः श्रुत्वा नरो मुच्यति सर्वपापैः ऋद्धिं समृद्धिं विपुलांश् च भोगान् प्राप्नोति शीघ्रं भगवत्प्रसादात्
etāś ca yogeśvarayogamāyāḥ śrutvā naro mucyati sarvapāpaiḥ ṛddhiṃ samṛddhiṃ vipulāṃś ca bhogān prāpnoti śīghraṃ bhagavatprasādāt
एवं मया मुनिश्रेष्ठा विष्णोर् अमिततेजसः सर्वपापहराः पुण्याः प्रादुर्भावाः प्रकीर्तिताः ॥
evaṃ mayā muniśreṣṭhā viṣṇor amitatejasaḥ sarvapāpaharāḥ puṇyāḥ prādurbhāvāḥ prakīrtitāḥ //