एवं दैत्यवधं कृष्णो बलदेवसहायवान् चक्रे दुष्टक्षितीशानां तथैव जगतः कृते ॥
evaṃ daityavadhaṃ kṛṣṇo baladevasahāyavān cakre duṣṭakṣitīśānāṃ tathaiva jagataḥ kṛte //
क्षितेश् च भारं भगवान् फाल्गुनेन समं विभुः अवतारयाम् आस हरिः समस्ताक्षौहिणीवधात् ॥
kṣiteś ca bhāraṃ bhagavān phālgunena samaṃ vibhuḥ avatārayām āsa hariḥ samastākṣauhiṇīvadhāt //
कृत्वा भारावतरणं भुवो हत्वाखिलान् नृपान् शापव्याजेन विप्राणाम् उपसंहृतवान् कुलम् ॥
kṛtvā bhārāvataraṇaṃ bhuvo hatvākhilān nṛpān śāpavyājena viprāṇām upasaṃhṛtavān kulam //
उत्सृज्य द्वारकां कृष्णस् त्यक्त्वा मानुष्यम् आत्मभूः स्वांशो विष्णुमयं स्थानं प्रविवेश पुनर् निजम् ॥
utsṛjya dvārakāṃ kṛṣṇas tyaktvā mānuṣyam ātmabhūḥ svāṃśo viṣṇumayaṃ sthānaṃ praviveśa punar nijam //
स विप्रशापव्याजेन संजह्रे स्वकुलं कथम् कथं च मानुषं देहम् उत्ससर्ज जनार्दनः ॥
sa vipraśāpavyājena saṃjahre svakulaṃ katham kathaṃ ca mānuṣaṃ deham utsasarja janārdanaḥ //
विश्वामित्रस् तथा कण्वो नारदश् च महामुनिः पिण्डारके महातीर्थे दृष्टा यदुकुमारकैः ॥
viśvāmitras tathā kaṇvo nāradaś ca mahāmuniḥ piṇḍārake mahātīrthe dṛṣṭā yadukumārakaiḥ //
ततस् ते यौवनोन्मत्ता भाविकार्यप्रचोदिताः साम्बं जाम्बवतीपुत्रं भूषयित्वा स्त्रियं यथा प्रसृतास् तान् मुनीन् ऊचुः प्रणिपातपुरःसरम् ॥
tatas te yauvanonmattā bhāvikāryapracoditāḥ sāmbaṃ jāmbavatīputraṃ bhūṣayitvā striyaṃ yathā prasṛtās tān munīn ūcuḥ praṇipātapuraḥsaram //
इयं स्त्री पुत्रकामा तु प्रभो किं जनयिष्यति ॥
iyaṃ strī putrakāmā tu prabho kiṃ janayiṣyati //
दिव्यज्ञानोपपन्नास् ते विप्रलब्धा कुमारकैः शापं ददुस् तदा विप्रास् तेषां नाशाय सुव्रताः ॥
divyajñānopapannās te vipralabdhā kumārakaiḥ śāpaṃ dadus tadā viprās teṣāṃ nāśāya suvratāḥ //
मुनयः कुपिताः प्रोचुर् मुशलं जनयिष्यति येनाखिलकुलोत्सादो यादवानां भविष्यति ॥
munayaḥ kupitāḥ procur muśalaṃ janayiṣyati yenākhilakulotsādo yādavānāṃ bhaviṣyati //
इत्य् उक्तास् तैः कुमारास् त आचचक्षुर् यथातथम् उग्रसेनाय मुशलं जज्ञे साम्बस्य चोदरात् ॥
ity uktās taiḥ kumārās ta ācacakṣur yathātatham ugrasenāya muśalaṃ jajñe sāmbasya codarāt //
तद् उग्रसेनो मुशलम् अयश्चूर्णम् अकारयत् जज्ञे तच् चैरका चूर्णं प्रक्षिप्तं वै महोदधौ ॥
tad ugraseno muśalam ayaścūrṇam akārayat jajñe tac cairakā cūrṇaṃ prakṣiptaṃ vai mahodadhau //
मुसलस्याथ लौहस्य चूर्णितस्यान्धकैर् द्विजाः खण्डं चूर्णयितुं शेकुर् नैव ते तोमराकृति ॥
musalasyātha lauhasya cūrṇitasyāndhakair dvijāḥ khaṇḍaṃ cūrṇayituṃ śekur naiva te tomarākṛti //
तद् अप्य् अम्बुनिधौ क्षिप्तं मत्स्यो जग्राह जालिभिः घातितस्योदरात् तस्य लुब्धो जग्राह तज् जरा ॥
tad apy ambunidhau kṣiptaṃ matsyo jagrāha jālibhiḥ ghātitasyodarāt tasya lubdho jagrāha taj jarā //
विज्ञातपरमार्थो ऽपि भगवान् मधुसूदनः नैच्छत् तद् अन्यथा कर्तुं विधिना यत् समाहृतम् ॥
vijñātaparamārtho 'pi bhagavān madhusūdanaḥ naicchat tad anyathā kartuṃ vidhinā yat samāhṛtam //
देवैश् च प्रहितो दूतः प्रणिपत्याह केशवम् रहस्य् एवम् अहं दूतः प्रहितो भगवन् सुरैः ॥
devaiś ca prahito dūtaḥ praṇipatyāha keśavam rahasy evam ahaṃ dūtaḥ prahito bhagavan suraiḥ //
वस्वश्विमरुदादित्यरुद्रसाध्यादिभिः सह विज्ञापयति वः शक्रस् तद् इदं श्रूयतां प्रभो ॥
vasvaśvimarudādityarudrasādhyādibhiḥ saha vijñāpayati vaḥ śakras tad idaṃ śrūyatāṃ prabho //
भारावतरणार्थाय वर्षाणाम् अधिकं शतम् भगवान् अवतीर्णो ऽत्र त्रिदशैः संप्रसादितः ॥
bhārāvataraṇārthāya varṣāṇām adhikaṃ śatam bhagavān avatīrṇo 'tra tridaśaiḥ saṃprasāditaḥ //
दुर्वृत्ता निहता दैत्या भुवो भारो ऽवतारितः त्वया सनाथास् त्रिदशा व्रजन्तु त्रिदिवेशताम् ॥
durvṛttā nihatā daityā bhuvo bhāro 'vatāritaḥ tvayā sanāthās tridaśā vrajantu tridiveśatām //
तद् अतीतं जगन्नाथ वर्षाणाम् अधिकं शतम् इदानीं गम्यतां स्वर्गो भवता यदि रोचते ॥
tad atītaṃ jagannātha varṣāṇām adhikaṃ śatam idānīṃ gamyatāṃ svargo bhavatā yadi rocate //
देवैर् विज्ञापितो देवो ऽप्य् अथात्रैव रतिस् तव तत् स्थीयतां यथाकालम् आख्येयम् अनुजीविभिः ॥
devair vijñāpito devo 'py athātraiva ratis tava tat sthīyatāṃ yathākālam ākhyeyam anujīvibhiḥ //
यत् त्वम् आत्थाखिलं दूत वेद्मि चैतद् अहं पुनः प्रारब्ध एव हि मया यादवानाम् अपि क्षयः ॥
yat tvam ātthākhilaṃ dūta vedmi caitad ahaṃ punaḥ prārabdha eva hi mayā yādavānām api kṣayaḥ //
भुवो नामातिभारो ऽयं यादवैर् अनिबर्हितैः अवतारं करोम्य् अस्य सप्तरात्रेण सत्वरः ॥
bhuvo nāmātibhāro 'yaṃ yādavair anibarhitaiḥ avatāraṃ karomy asya saptarātreṇa satvaraḥ //
यथागृहीतं चाम्भोधौ हृत्वाहं द्वारकां पुनः यादवान् उपसंहृत्य यास्यामि त्रिदशालयम् ॥
yathāgṛhītaṃ cāmbhodhau hṛtvāhaṃ dvārakāṃ punaḥ yādavān upasaṃhṛtya yāsyāmi tridaśālayam //
मनुष्यदेहम् उत्सृज्य संकर्षणसहायवान् प्राप्त एवास्मि मन्तव्यो देवेन्द्रेण तथा सुरैः ॥
manuṣyadeham utsṛjya saṃkarṣaṇasahāyavān prāpta evāsmi mantavyo devendreṇa tathā suraiḥ //
जरासंधादयो ये ऽन्ये निहता भारहेतवः क्षितेस् तेभ्यः स भारो हि यदूनां समधीयत ॥
jarāsaṃdhādayo ye 'nye nihatā bhārahetavaḥ kṣites tebhyaḥ sa bhāro hi yadūnāṃ samadhīyata //
तद् एतत् सुमहाभारम् अवतार्य क्षितेर् अहम् यास्याम्य् अमरलोकस्य पालनाय ब्रवीहि तान् ॥
tad etat sumahābhāram avatārya kṣiter aham yāsyāmy amaralokasya pālanāya bravīhi tān //
इत्य् उक्तो वासुदेवेन देवदूतः प्रणम्य तम् द्विजाः स दिव्यया गत्या देवराजान्तिकं ययौ ॥
ity ukto vāsudevena devadūtaḥ praṇamya tam dvijāḥ sa divyayā gatyā devarājāntikaṃ yayau //
भगवान् अप्य् अथोत्पातान् दिव्यान् भौमान्तरिक्षगान् ददर्श द्वारकापुर्यां विनाशाय दिवानिशम् ॥
bhagavān apy athotpātān divyān bhaumāntarikṣagān dadarśa dvārakāpuryāṃ vināśāya divāniśam //
तान् दृष्ट्वा यादवान् आह पश्यध्वम् अतिदारुणान् महोत्पाताञ् शमायैषां प्रभासं याम मा चिरम् ॥
tān dṛṣṭvā yādavān āha paśyadhvam atidāruṇān mahotpātāñ śamāyaiṣāṃ prabhāsaṃ yāma mā ciram //
महाभागवतः प्राह प्रणिपत्योद्धवो हरिम् ॥
mahābhāgavataḥ prāha praṇipatyoddhavo harim //
भगवन् यन् मया कार्यं तद् आज्ञापय सांप्रतम् मन्ये कुलम् इदं सर्वं भगवान् संहरिष्यति नाशायास्य निमित्तानि कुलस्याच्युत लक्षये ॥
bhagavan yan mayā kāryaṃ tad ājñāpaya sāṃpratam manye kulam idaṃ sarvaṃ bhagavān saṃhariṣyati nāśāyāsya nimittāni kulasyācyuta lakṣaye //
गच्छ त्वं दिव्यया गत्या मत्प्रसादसमुत्थया बदरीम् आश्रमं पुण्यं गन्धमादनपर्वते ॥
gaccha tvaṃ divyayā gatyā matprasādasamutthayā badarīm āśramaṃ puṇyaṃ gandhamādanaparvate //
नरनारायणस्थाने पवित्रितमहीतले मन्मना मत्प्रसादेन तत्र सिद्धिम् अवाप्स्यसि ॥
naranārāyaṇasthāne pavitritamahītale manmanā matprasādena tatra siddhim avāpsyasi //
अहं स्वर्गं गमिष्यामि उपसंहृत्य वै कुलम् द्वारकां च मया त्यक्तां समुद्रः प्लावयिष्यति ॥
ahaṃ svargaṃ gamiṣyāmi upasaṃhṛtya vai kulam dvārakāṃ ca mayā tyaktāṃ samudraḥ plāvayiṣyati //
इत्य् उक्तः प्रणिपत्यैनं जगाम स तदोद्धवः नरनारायणस्थानं केशवेनानुमोदितः ॥
ity uktaḥ praṇipatyainaṃ jagāma sa tadoddhavaḥ naranārāyaṇasthānaṃ keśavenānumoditaḥ //
ततस् ते यादवाः सर्वे रथान् आरुह्य शीघ्रगान् प्रभासं प्रययुः सार्धं कृष्णरामादिभिर् द्विजाः ॥
tatas te yādavāḥ sarve rathān āruhya śīghragān prabhāsaṃ prayayuḥ sārdhaṃ kṛṣṇarāmādibhir dvijāḥ //
प्राप्य प्रभासं प्रयता प्रीतास् ते कुक्कुरान्धकाः चक्रुस् तत्र सुरापानं वासुदेवानुमोदिताः ॥
prāpya prabhāsaṃ prayatā prītās te kukkurāndhakāḥ cakrus tatra surāpānaṃ vāsudevānumoditāḥ //
पिबतां तत्र वै तेषां संघर्षेण परस्परम् यादवानां ततो जज्ञे कलहाग्निः क्षयावहः ॥
pibatāṃ tatra vai teṣāṃ saṃgharṣeṇa parasparam yādavānāṃ tato jajñe kalahāgniḥ kṣayāvahaḥ //
जघ्नुः परस्परं ते तु शस्त्रैर् दैवबलात् कृताः क्षीणशस्त्रास् तु जगृहुः प्रत्यासन्नाम् अथैरकाम् ॥
jaghnuḥ parasparaṃ te tu śastrair daivabalāt kṛtāḥ kṣīṇaśastrās tu jagṛhuḥ pratyāsannām athairakām //
एरका तु गृहीता तैर् वज्रभूतेव लक्ष्यते तया परस्परं जघ्नुः संप्रहारैः सुदारुणैः ॥
erakā tu gṛhītā tair vajrabhūteva lakṣyate tayā parasparaṃ jaghnuḥ saṃprahāraiḥ sudāruṇaiḥ //
प्रद्युम्नसाम्बप्रमुखाः कृतवर्माथ सात्यकिः अनिरुद्धादयश् चान्ये पृथुर् विपृथुर् एव च ॥
pradyumnasāmbapramukhāḥ kṛtavarmātha sātyakiḥ aniruddhādayaś cānye pṛthur vipṛthur eva ca //
चारुवर्मा सुचारुश् च तथाक्रूरादयो द्विजाः एरकारूपिभिर् वज्रैस् ते निजघ्नुः परस्परम् ॥
cāruvarmā sucāruś ca tathākrūrādayo dvijāḥ erakārūpibhir vajrais te nijaghnuḥ parasparam //
निवारयाम् आस हरिर् यादवास् ते च केशवम् सहायं मेनिरे प्राप्तं ते निजघ्नुः परस्परम् ॥
nivārayām āsa harir yādavās te ca keśavam sahāyaṃ menire prāptaṃ te nijaghnuḥ parasparam //
कृष्णो ऽपि कुपितस् तेषाम् एरकामुष्टिम् आददे वधाय तेषां मुशलं मुष्टिलोहम् अभूत् तदा ॥
kṛṣṇo 'pi kupitas teṣām erakāmuṣṭim ādade vadhāya teṣāṃ muśalaṃ muṣṭiloham abhūt tadā //
जघान तेन निःशेषान् आततायी स यादवान् जघ्नुश् च सहसाभ्येत्य तथान्ये तु परस्परम् ॥
jaghāna tena niḥśeṣān ātatāyī sa yādavān jaghnuś ca sahasābhyetya tathānye tu parasparam //
ततश् चार्णवमध्येन जैत्रो ऽसौ चक्रिणो रथः पश्यतो दारुकस्याशु हृतो ऽश्वैर् द्विजसत्तमाः ॥
tataś cārṇavamadhyena jaitro 'sau cakriṇo rathaḥ paśyato dārukasyāśu hṛto 'śvair dvijasattamāḥ //
चक्रं गदा तथा शार्ङ्गं तूणौ शङ्खो ऽसिर् एव च प्रदक्षिणं ततः कृत्वा जग्मुर् आदित्यवर्त्मना ॥
cakraṃ gadā tathā śārṅgaṃ tūṇau śaṅkho 'sir eva ca pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā jagmur ādityavartmanā //
क्षणमात्रेण वै तत्र यादवानाम् अभूत् क्षयः ऋते कृष्णं महाबाहुं दारुकं च द्विजोत्तमाः ॥
kṣaṇamātreṇa vai tatra yādavānām abhūt kṣayaḥ ṛte kṛṣṇaṃ mahābāhuṃ dārukaṃ ca dvijottamāḥ //
चङ्क्रम्यमाणौ तौ रामं वृक्षमूलकृतासनम् ददृशाते मुखाच् चास्य निष्क्रामन्तं महोरगम् ॥
caṅkramyamāṇau tau rāmaṃ vṛkṣamūlakṛtāsanam dadṛśāte mukhāc cāsya niṣkrāmantaṃ mahoragam //
निष्क्रम्य स मुखात् तस्य महाभोगो भुजंगमः प्रयातश् चार्णवं सिद्धैः पूज्यमानस् तथोरगैः ॥
niṣkramya sa mukhāt tasya mahābhogo bhujaṃgamaḥ prayātaś cārṇavaṃ siddhaiḥ pūjyamānas tathoragaiḥ //
तम् अर्घ्यम् आदाय तदा जलधिः संमुखं ययौ प्रविवेश च तत्तोयं पूजितः पन्नगोत्तमैः दृष्ट्वा बलस्य निर्याणं दारुकं प्राह केशवः ॥
tam arghyam ādāya tadā jaladhiḥ saṃmukhaṃ yayau praviveśa ca tattoyaṃ pūjitaḥ pannagottamaiḥ dṛṣṭvā balasya niryāṇaṃ dārukaṃ prāha keśavaḥ //
इदं सर्वं त्वम् आचक्ष्व वसुदेवोग्रसेनयोः निर्याणं बलदेवस्य यादवानां तथा क्षयम् ॥
idaṃ sarvaṃ tvam ācakṣva vasudevograsenayoḥ niryāṇaṃ baladevasya yādavānāṃ tathā kṣayam //
योगे स्थित्वाहम् अप्य् एतत् परित्यज्य कलेवरम् वाच्यश् च द्वारकावासी जनः सर्वस् तथाहुकः ॥
yoge sthitvāham apy etat parityajya kalevaram vācyaś ca dvārakāvāsī janaḥ sarvas tathāhukaḥ //
यथेमां नगरीं सर्वां समुद्रः प्लावयिष्यति तस्माद् रथैः सुसज्जैस् तु प्रतीक्ष्यो ह्य् अर्जुनागमः ॥
yathemāṃ nagarīṃ sarvāṃ samudraḥ plāvayiṣyati tasmād rathaiḥ susajjais tu pratīkṣyo hy arjunāgamaḥ //
न स्थेयं द्वारकामध्ये निष्क्रान्ते तत्र पाण्डवे तेनैव सह गन्तव्यं यत्र याति स कौरवः ॥
na stheyaṃ dvārakāmadhye niṣkrānte tatra pāṇḍave tenaiva saha gantavyaṃ yatra yāti sa kauravaḥ //
गत्वा च ब्रूहि कौन्तेयम् अर्जुनं वचनं मम पालनीयस् त्वया शक्त्या जनो ऽयं मत्परिग्रहः ॥
gatvā ca brūhi kaunteyam arjunaṃ vacanaṃ mama pālanīyas tvayā śaktyā jano 'yaṃ matparigrahaḥ //
इत्य् अर्जुनेन सहितो द्वारवत्यां भवाञ् जनम् गृहीत्वा यातु वज्रश् च यदुराजो भविष्यति ॥
ity arjunena sahito dvāravatyāṃ bhavāñ janam gṛhītvā yātu vajraś ca yadurājo bhaviṣyati //