नमस्कृत्वा सुरेशाय विष्णवे प्रभविष्णवे पुरुषाय पुराणाय शाश्वतायाव्ययाय च ॥
namaskṛtvā sureśāya viṣṇave prabhaviṣṇave puruṣāya purāṇāya śāśvatāyāvyayāya ca //
चतुर्व्यूहात्मने तस्मै निर्गुणाय गुणाय च वरिष्ठाय गरिष्ठाय वरेण्यायामिताय च ॥
caturvyūhātmane tasmai nirguṇāya guṇāya ca variṣṭhāya gariṣṭhāya vareṇyāyāmitāya ca //
यज्ञाङ्गायाखिलाङ्गाय देवाद्यैर् ईप्सिताय च यस्माद् अणुतरं नास्ति यस्मान् नास्ति बृहत्तरम् ॥
yajñāṅgāyākhilāṅgāya devādyair īpsitāya ca yasmād aṇutaraṃ nāsti yasmān nāsti bṛhattaram //
येन विश्वम् इदं व्याप्तम् अजेन सचराचरम् आविर्भावतिरोभावदृष्टादृष्टविलक्षणम् ॥
yena viśvam idaṃ vyāptam ajena sacarācaram āvirbhāvatirobhāvadṛṣṭādṛṣṭavilakṣaṇam //
वदन्ति यत् सृष्टम् इति तथैवाप्य् उपसंहृतम् ब्रह्मणे चादिदेवाय नमस्कृत्य समाधिना ॥
vadanti yat sṛṣṭam iti tathaivāpy upasaṃhṛtam brahmaṇe cādidevāya namaskṛtya samādhinā //
अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने सदैकरूपरूपाय जिष्णवे विष्णवे नमः ॥
avikārāya śuddhāya nityāya paramātmane sadaikarūparūpāya jiṣṇave viṣṇave namaḥ //
नमो हिरण्यगर्भाय हरये शंकराय च वासुदेवाय ताराय सर्गस्थित्यन्तकारिणे ॥
namo hiraṇyagarbhāya haraye śaṃkarāya ca vāsudevāya tārāya sargasthityantakāriṇe //
एकानेकस्वरूपाय स्थूलसूक्ष्मात्मने नमः अव्यक्तव्यक्तभूताय विष्णवे मुक्तिहेतवे ॥
ekānekasvarūpāya sthūlasūkṣmātmane namaḥ avyaktavyaktabhūtāya viṣṇave muktihetave //
सर्गस्थितिविनाशानां जगतो यो जगन्मयः मूलभूतो नमस् तस्मै विष्णवे परमात्मने ॥
sargasthitivināśānāṃ jagato yo jaganmayaḥ mūlabhūto namas tasmai viṣṇave paramātmane //
आधारभूतं विश्वस्याप्य् अणीयांसम् अणीयसाम् प्रणम्य सर्वभूतस्थम् अच्युतं पुरुषोत्तमम् ॥
ādhārabhūtaṃ viśvasyāpy aṇīyāṃsam aṇīyasām praṇamya sarvabhūtastham acyutaṃ puruṣottamam //
ज्ञानस्वरूपम् अत्यन्तं निर्मलं परमार्थतः तम् एवार्थस्वरूपेण भ्रान्तिदर्शनतः स्थितम् ॥
jñānasvarūpam atyantaṃ nirmalaṃ paramārthataḥ tam evārthasvarūpeṇa bhrāntidarśanataḥ sthitam //
विष्णुं ग्रसिष्णुं विश्वस्य स्थितिसर्गे तथा प्रभुम् अनादिं जगताम् ईशम् अजम् अक्षयम् अव्ययम् ॥
viṣṇuṃ grasiṣṇuṃ viśvasya sthitisarge tathā prabhum anādiṃ jagatām īśam ajam akṣayam avyayam //
कथयामि यथा पूर्वं यक्षाद्यैर् मुनिसत्तमैः पृष्टः प्रोवाच भगवान् अब्जयोनिः पितामहः ॥
kathayāmi yathā pūrvaṃ yakṣādyair munisattamaiḥ pṛṣṭaḥ provāca bhagavān abjayoniḥ pitāmahaḥ //
ऋक्सामान्य् उद्गिरन् वक्त्रैर् यः पुनाति जगत्त्रयम् प्रणिपत्य तथेशानम् एकार्णवविनिर्गतम् ॥
ṛksāmāny udgiran vaktrair yaḥ punāti jagattrayam praṇipatya tatheśānam ekārṇavavinirgatam //
यस्यासुरगणा यज्ञान् विलुम्पन्ति न याजिनाम् प्रवक्ष्यामि मतं कृत्स्नं ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः ॥
yasyāsuragaṇā yajñān vilumpanti na yājinām pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ //
येन सृष्टिं समुद्दिश्य धर्माद्याः प्रकटीकृताः आपो नारा इति प्रोक्ता मुनिभिस् तत्त्वदर्शिभिः ॥
yena sṛṣṭiṃ samuddiśya dharmādyāḥ prakaṭīkṛtāḥ āpo nārā iti proktā munibhis tattvadarśibhiḥ //
अयनं तस्य ताः पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः स देवो भगवान् सर्वं व्याप्य नारायणो विभुः ॥
ayanaṃ tasya tāḥ pūrvaṃ tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ sa devo bhagavān sarvaṃ vyāpya nārāyaṇo vibhuḥ //
चतुर्धा संस्थितो ब्रह्मा सगुणो निर्गुणस् तथा एका मूर्तिर् अनुद्देश्या शुक्लां पश्यन्ति तां बुधाः ॥
caturdhā saṃsthito brahmā saguṇo nirguṇas tathā ekā mūrtir anuddeśyā śuklāṃ paśyanti tāṃ budhāḥ //
ज्वालामालावनद्धाङ्गी निष्ठा सा योगिनां परा दूरस्था चान्तिकस्था च विज्ञेया सा गुणातिगा ॥
jvālāmālāvanaddhāṅgī niṣṭhā sā yogināṃ parā dūrasthā cāntikasthā ca vijñeyā sā guṇātigā //
वासुदेवाभिधानासौ निर्ममत्वेन दृश्यते रूपवर्णादयस् तस्या न भावाः कल्पनामयाः ॥
vāsudevābhidhānāsau nirmamatvena dṛśyate rūpavarṇādayas tasyā na bhāvāḥ kalpanāmayāḥ //
आस्ते च सा सदा शुद्धा सुप्रतिष्ठैकरूपिणी द्वितीया पृथिवीं मूर्ध्ना शेषाख्या धारयत्य् अधः ॥
āste ca sā sadā śuddhā supratiṣṭhaikarūpiṇī dvitīyā pṛthivīṃ mūrdhnā śeṣākhyā dhārayaty adhaḥ //
तामसी सा समाख्याता तिर्यक्त्वं समुपागता तृतीया कर्म कुरुते प्रजापालनतत्परा ॥
tāmasī sā samākhyātā tiryaktvaṃ samupāgatā tṛtīyā karma kurute prajāpālanatatparā //
सत्त्वोद्रिक्ता तु सा ज्ञेया धर्मसंस्थानकारिणी चतुर्थी जलमध्यस्था शेते पन्नगतल्पगा ॥
sattvodriktā tu sā jñeyā dharmasaṃsthānakāriṇī caturthī jalamadhyasthā śete pannagatalpagā //
रजस् तस्या गुणः सर्गं सा करोति सदैव हि या तृतीया हरेर् मूर्तिः प्रजापालनतत्परा ॥
rajas tasyā guṇaḥ sargaṃ sā karoti sadaiva hi yā tṛtīyā harer mūrtiḥ prajāpālanatatparā //
सा तु धर्मव्यवस्थानं करोति नियतं भुवि प्रोद्धतान् असुरान् हन्ति धर्मव्युच्छित्तिकारिणः ॥
sā tu dharmavyavasthānaṃ karoti niyataṃ bhuvi proddhatān asurān hanti dharmavyucchittikāriṇaḥ //
पाति देवान् सगन्धर्वान् धर्मरक्षापरायणान् यदा यदा च धर्मस्य ग्लानिः समुपजायते ॥
pāti devān sagandharvān dharmarakṣāparāyaṇān yadā yadā ca dharmasya glāniḥ samupajāyate //
अभ्युत्थानम् अधर्मस्य तदात्मानं सृजत्य् असौ भूत्वा पुरा वराहेण तुण्डेनापो निरस्य च ॥
abhyutthānam adharmasya tadātmānaṃ sṛjaty asau bhūtvā purā varāheṇa tuṇḍenāpo nirasya ca //
एकया दंष्ट्रयोत्खाता नलिनीव वसुंधरा कृत्वा नृसिंहरूपं च हिरण्यकशिपुर् हतः ॥
ekayā daṃṣṭrayotkhātā nalinīva vasuṃdharā kṛtvā nṛsiṃharūpaṃ ca hiraṇyakaśipur hataḥ //
विप्रचित्तिमुखाश् चान्ये दानवा विनिपातिताः वामनं रूपम् आस्थाय बलिं संयम्य मायया ॥
vipracittimukhāś cānye dānavā vinipātitāḥ vāmanaṃ rūpam āsthāya baliṃ saṃyamya māyayā //
त्रैलोक्यं क्रान्तवान् एव विनिर्जित्य दितेः सुतान् भृगोर् वंशे समुत्पन्नो जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥
trailokyaṃ krāntavān eva vinirjitya diteḥ sutān bhṛgor vaṃśe samutpanno jāmadagnyaḥ pratāpavān //
जघान क्षत्रियान् रामः पितुर् वधम् अनुस्मरन् तथात्रितनयो भूत्वा दत्तात्रेयः प्रतापवान् ॥
jaghāna kṣatriyān rāmaḥ pitur vadham anusmaran tathātritanayo bhūtvā dattātreyaḥ pratāpavān //
योगम् अष्टाङ्गम् आचख्याव् अलर्काय महात्मने रामो दाशरथिर् भूत्वा स तु देवः प्रतापवान् ॥
yogam aṣṭāṅgam ācakhyāv alarkāya mahātmane rāmo dāśarathir bhūtvā sa tu devaḥ pratāpavān //
जघान रावणं संख्ये त्रैलोक्यस्य भयंकरम् यदा चैकार्णवे सुप्तो देवदेवो जगत्पतिः ॥
jaghāna rāvaṇaṃ saṃkhye trailokyasya bhayaṃkaram yadā caikārṇave supto devadevo jagatpatiḥ //
सहस्रयुगपर्यन्तं नागपर्यङ्कगो विभुः योगनिद्रां समास्थाय स्वे महिम्नि व्यवस्थितः ॥
sahasrayugaparyantaṃ nāgaparyaṅkago vibhuḥ yoganidrāṃ samāsthāya sve mahimni vyavasthitaḥ //
त्रैलोक्यम् उदरे कृत्वा जगत् स्थावरजङ्गमम् जनलोकगतैः सिद्धैः स्तूयमानो महर्षिभिः ॥
trailokyam udare kṛtvā jagat sthāvarajaṅgamam janalokagataiḥ siddhaiḥ stūyamāno maharṣibhiḥ //
तस्य नाभौ समुत्पन्नं पद्मं दिक्पत्त्रमण्डितम् मरुत्किञ्जल्कसंयुक्तं गृहं पैतामहं वरम् ॥
tasya nābhau samutpannaṃ padmaṃ dikpattramaṇḍitam marutkiñjalkasaṃyuktaṃ gṛhaṃ paitāmahaṃ varam //
यत्र ब्रह्मा समुत्पन्नो देवदेवश् चतुर्मुखः तदा कर्णमलोद्भूतौ दानवौ मधुकैटभौ ॥
yatra brahmā samutpanno devadevaś caturmukhaḥ tadā karṇamalodbhūtau dānavau madhukaiṭabhau //
महाबलौ महावीर्यौ ब्रह्माणं हन्तुम् उद्यतौ जघान तौ दुराधर्षौ उत्थाय शयनोदधेः ॥
mahābalau mahāvīryau brahmāṇaṃ hantum udyatau jaghāna tau durādharṣau utthāya śayanodadheḥ //
एवमादींस् तथैवान्यान् असंख्यातुम् इहोत्सहे अवतारो ह्य् अजस्येह माथुरः सांप्रतस् त्व् अयम् ॥
evamādīṃs tathaivānyān asaṃkhyātum ihotsahe avatāro hy ajasyeha māthuraḥ sāṃpratas tv ayam //
इति सा सात्त्विकी मूर्तिर् अवतारं करोति च प्रद्युम्नेति समाख्याता रक्षाकर्मण्य् अवस्थिता ॥
iti sā sāttvikī mūrtir avatāraṃ karoti ca pradyumneti samākhyātā rakṣākarmaṇy avasthitā //
देवत्वे ऽथ मनुष्यत्वे तिर्यग्योनौ च संस्थिता गृह्णाति तत्स्वभावश् च वासुदेवेच्छया सदा ॥
devatve 'tha manuṣyatve tiryagyonau ca saṃsthitā gṛhṇāti tatsvabhāvaś ca vāsudevecchayā sadā //
ददात्य् अभिमतान् कामान् पूजिता सा द्विजोत्तमाः एवं मया समाख्यातः कृतकृत्यो ऽपि यः प्रभुः मानुषत्वं गतो विष्णुः शृणुध्वं चोत्तरं पुनः ॥
dadāty abhimatān kāmān pūjitā sā dvijottamāḥ evaṃ mayā samākhyātaḥ kṛtakṛtyo 'pi yaḥ prabhuḥ mānuṣatvaṃ gato viṣṇuḥ śṛṇudhvaṃ cottaraṃ punaḥ //