लक्ष्मीतीर्थम् इति ख्यातं साक्षाल् लक्ष्मीविवर्धनम् अलक्ष्मीनाशनं पुण्यम् आख्यानं शृणु नारद ॥
lakṣmītīrtham iti khyātaṃ sākṣāl lakṣmīvivardhanam alakṣmīnāśanaṃ puṇyam ākhyānaṃ śṛṇu nārada //
संवादश् च पुरा त्व् आसील् लक्ष्म्याः पुत्र दरिद्रया परस्परविरोधिन्याव् उभे विश्वं समीयतुः ॥
saṃvādaś ca purā tv āsīl lakṣmyāḥ putra daridrayā parasparavirodhinyāv ubhe viśvaṃ samīyatuḥ //
ताभ्याम् अव्यापृतं वस्तु तन् नास्ति भुवनत्रये मम ज्यैष्ठ्यं मम ज्यैष्ठ्यम् इत्य् ऊचतुर् उभे मिथः अहं पूर्वं समुद्भूता इत्य् आह श्रियम् ओजसा ॥
tābhyām avyāpṛtaṃ vastu tan nāsti bhuvanatraye mama jyaiṣṭhyaṃ mama jyaiṣṭhyam ity ūcatur ubhe mithaḥ ahaṃ pūrvaṃ samudbhūtā ity āha śriyam ojasā //
कुलं शीलं जीवितं वा देहिनाम् अहम् एव तु मया विना देहभाजो जीवन्तो ऽपि मृता इव ॥
kulaṃ śīlaṃ jīvitaṃ vā dehinām aham eva tu mayā vinā dehabhājo jīvanto 'pi mṛtā iva //
दरिद्रया च सा प्रोक्ता सर्वेभ्यो ह्य् अधिका ह्य् अहम् मुक्तिर् मदाश्रिता नित्यं दरिद्रैवं वचो ऽब्रवीत् ॥
daridrayā ca sā proktā sarvebhyo hy adhikā hy aham muktir madāśritā nityaṃ daridraivaṃ vaco 'bravīt //
कामः क्रोधश् च लोभश् च मदो मात्सर्यम् एव च यत्राहम् अस्मि तत्रैते न तिष्ठन्ति कदाचन ॥
kāmaḥ krodhaś ca lobhaś ca mado mātsaryam eva ca yatrāham asmi tatraite na tiṣṭhanti kadācana //
न भयोद्भूतिर् उन्माद ईर्ष्या उद्धतवृत्तिता यत्राहम् अस्मि तत्रैते न तिष्ठन्ति कदाचन ॥
na bhayodbhūtir unmāda īrṣyā uddhatavṛttitā yatrāham asmi tatraite na tiṣṭhanti kadācana //
दरिद्राया वचः श्रुत्वा लक्ष्मीस् तां प्रत्यभाषत ॥
daridrāyā vacaḥ śrutvā lakṣmīs tāṃ pratyabhāṣata //
अलंकृतो मया जन्तुः सर्वो भवति पूजितः निर्धनः शिवतुल्यो ऽपि सर्वैर् अप्य् अभिभूयते ॥
alaṃkṛto mayā jantuḥ sarvo bhavati pūjitaḥ nirdhanaḥ śivatulyo 'pi sarvair apy abhibhūyate //
देहीति वचनद्वारा देहस्थाः पञ्च देवताः सद्यो निर्गत्य गच्छन्ति धीश्रीह्रीशान्तिकीर्तयः ॥
dehīti vacanadvārā dehasthāḥ pañca devatāḥ sadyo nirgatya gacchanti dhīśrīhrīśāntikīrtayaḥ //
तावद् गुणा गुरुत्वं च यावन् नार्थयते परम् अर्थी चेत् पुरुषो जातः क्व गुणाः क्व च गौरवम् ॥
tāvad guṇā gurutvaṃ ca yāvan nārthayate param arthī cet puruṣo jātaḥ kva guṇāḥ kva ca gauravam //
तावत् सर्वोत्तमो जन्तुस् तावत् सर्वगुणालयः नमस्यः सर्वलोकानां यावन् नार्थयते परम् ॥
tāvat sarvottamo jantus tāvat sarvaguṇālayaḥ namasyaḥ sarvalokānāṃ yāvan nārthayate param //
कष्टम् एतन् महापापं निर्धनत्वं शरीरिणाम् न मानयति नो वक्ति न स्पृशत्य् अधनं जनः ॥
kaṣṭam etan mahāpāpaṃ nirdhanatvaṃ śarīriṇām na mānayati no vakti na spṛśaty adhanaṃ janaḥ //
अहम् एव ततः श्रेष्ठा दरिद्रे शृणु मे वचः ॥
aham eva tataḥ śreṣṭhā daridre śṛṇu me vacaḥ //
तल् लक्ष्मीवचनं श्रुत्वा दरिद्रा वाक्यम् अब्रवीत् ॥
tal lakṣmīvacanaṃ śrutvā daridrā vākyam abravīt //
वक्तुं न लक्ष्मीर् ज्येष्ठाहम् इति वै लज्जसे मुहुः पापेषु रमसे नित्यं विहाय पुरुषोत्तमम् ॥
vaktuṃ na lakṣmīr jyeṣṭhāham iti vai lajjase muhuḥ pāpeṣu ramase nityaṃ vihāya puruṣottamam //
विश्वस्तवञ्चका नित्यं भवती श्लाघसे कथम् सुखं न तादृक् त्वत्प्राप्तौ पश्चात्तापो यथा गुरुः ॥
viśvastavañcakā nityaṃ bhavatī ślāghase katham sukhaṃ na tādṛk tvatprāptau paścāttāpo yathā guruḥ //
न तथा जायते पुंसां सुरया दारुणो मदः त्वत्संनिधानमात्रेण यथा वै विदुषाम् अपि ॥
na tathā jāyate puṃsāṃ surayā dāruṇo madaḥ tvatsaṃnidhānamātreṇa yathā vai viduṣām api //
सदैव रमसे लक्ष्मीः प्रायस् त्वं पापकारिषु अहं वसामि योग्येषु धर्मशीलेषु सर्वदा ॥
sadaiva ramase lakṣmīḥ prāyas tvaṃ pāpakāriṣu ahaṃ vasāmi yogyeṣu dharmaśīleṣu sarvadā //
शिवविष्ण्वनुरक्तेषु कृतज्ञेषु महत्सु च सदाचारेषु शान्तेषु गुरुसेवोद्यतेषु च ॥
śivaviṣṇvanurakteṣu kṛtajñeṣu mahatsu ca sadācāreṣu śānteṣu gurusevodyateṣu ca //
सत्सु विद्वत्सु शूरेषु कृतबुद्धिषु साधुषु निवसामि सदा लक्ष्मीस् तस्माज् ज्यैष्ठ्यं मयि स्थितम् ॥
satsu vidvatsu śūreṣu kṛtabuddhiṣu sādhuṣu nivasāmi sadā lakṣmīs tasmāj jyaiṣṭhyaṃ mayi sthitam //
ब्राह्मणेषु शुचिष्मत्सु व्रतचारिषु भिक्षुषु निर्भयेषु वसिष्यामि लक्ष्मीस् त्वं शृणु ते स्थितिम् ॥
brāhmaṇeṣu śuciṣmatsu vratacāriṣu bhikṣuṣu nirbhayeṣu vasiṣyāmi lakṣmīs tvaṃ śṛṇu te sthitim //
राजवर्तिषु पापेषु निष्ठुरेषु खलेषु च पिशुनेषु च लुब्धेषु विकृतेषु शठेषु च ॥
rājavartiṣu pāpeṣu niṣṭhureṣu khaleṣu ca piśuneṣu ca lubdheṣu vikṛteṣu śaṭheṣu ca //
अनार्येषु कृतघ्नेषु धर्मघातिषु सर्वदा मित्रद्रोहिष्व् अनिष्टेषु भग्नचित्तेषु वर्तसे ॥
anāryeṣu kṛtaghneṣu dharmaghātiṣu sarvadā mitradrohiṣv aniṣṭeṣu bhagnacitteṣu vartase //
एवं विवदमाने ते जग्मतुर् माम् उभे अपि तयोर् वाक्यम् उपश्रुत्य मयोक्ते ते उभे अपि ॥
evaṃ vivadamāne te jagmatur mām ubhe api tayor vākyam upaśrutya mayokte te ubhe api //
मत्तः पूर्वतरा पृथ्वी आपः पूर्वतरास् ततः स्त्रीणां विवादं ता एव स्त्रियो जानन्ति नेतरे ॥
mattaḥ pūrvatarā pṛthvī āpaḥ pūrvatarās tataḥ strīṇāṃ vivādaṃ tā eva striyo jānanti netare //
विशेषतः पुनस् ताभ्यः कमण्डलुभवाश् च याः तत्रापि गौतमी देवी निश्चयं कथयिष्यति ॥
viśeṣataḥ punas tābhyaḥ kamaṇḍalubhavāś ca yāḥ tatrāpi gautamī devī niścayaṃ kathayiṣyati //
सैव सर्वार्तिसंहर्त्री सैव संदेहकर्तरी ते मद्वाक्याद् भुवं गत्वा भूम्या च सहिते अपि ॥
saiva sarvārtisaṃhartrī saiva saṃdehakartarī te madvākyād bhuvaṃ gatvā bhūmyā ca sahite api //
अद्भिश् च सहिताः सर्वा गौतमीं ययुर् आपगाम् भूमिर् आपस् तयोर् वाक्यं गौतम्यै क्रमशः स्फुटम् ॥
adbhiś ca sahitāḥ sarvā gautamīṃ yayur āpagām bhūmir āpas tayor vākyaṃ gautamyai kramaśaḥ sphuṭam //
सर्वं निवेदयाम् आसुर् यथावृत्तं प्रणम्य ताम् दरिद्रायाश् च लक्ष्म्याश् च वाक्यं मध्यस्थवत् तदा ॥
sarvaṃ nivedayām āsur yathāvṛttaṃ praṇamya tām daridrāyāś ca lakṣmyāś ca vākyaṃ madhyasthavat tadā //
शृण्वत्सु लोकपालेषु शृण्वत्यां भुवि नारद शृण्वतीष्व् अप्सु सा गङ्गा दरिद्रां वाक्यम् अब्रवीत् संप्रशस्य तथा लक्ष्मीं गौतमी वाक्यम् अब्रवीत् ॥
śṛṇvatsu lokapāleṣu śṛṇvatyāṃ bhuvi nārada śṛṇvatīṣv apsu sā gaṅgā daridrāṃ vākyam abravīt saṃpraśasya tathā lakṣmīṃ gautamī vākyam abravīt //
ब्रह्मश्रीश् च तपःश्रीश् च यज्ञश्रीः कीर्तिसंज्ञिता धनश्रीश् च यशश्रीश् च विद्या प्रज्ञा सरस्वती ॥
brahmaśrīś ca tapaḥśrīś ca yajñaśrīḥ kīrtisaṃjñitā dhanaśrīś ca yaśaśrīś ca vidyā prajñā sarasvatī //
भुक्तिश्रीश् चाथ मुक्तिश् च स्मृतिर् लज्जा धृतिः क्षमा सिद्धिस् तुष्टिस् तथा पुष्टिः शान्तिर् आपस् तथा मही ॥
bhuktiśrīś cātha muktiś ca smṛtir lajjā dhṛtiḥ kṣamā siddhis tuṣṭis tathā puṣṭiḥ śāntir āpas tathā mahī //
अहंशक्तिर् अथौषध्यः श्रुतिः शुद्धिर् विभावरी द्यौर् ज्योत्स्ना आशिषः स्वस्तिर् व्याप्तिर् माया उषा शिवा ॥
ahaṃśaktir athauṣadhyaḥ śrutiḥ śuddhir vibhāvarī dyaur jyotsnā āśiṣaḥ svastir vyāptir māyā uṣā śivā //
यत् किंचिद् विद्यते लोके लक्ष्म्या व्याप्तं चराचरम् ब्राह्मणेष्व् अथ धीरेषु क्षमावत्स्व् अथ साधुषु ॥
yat kiṃcid vidyate loke lakṣmyā vyāptaṃ carācaram brāhmaṇeṣv atha dhīreṣu kṣamāvatsv atha sādhuṣu //
विद्यायुक्तेषु चान्येषु भुक्तिमुक्त्यनुसारिषु यद् यद् रम्यं सुन्दरं वा तत् तल् लक्ष्मीविजृम्भितम् ॥
vidyāyukteṣu cānyeṣu bhuktimuktyanusāriṣu yad yad ramyaṃ sundaraṃ vā tat tal lakṣmīvijṛmbhitam //
किम् अत्र बहुनोक्तेन सर्वं लक्ष्मीमयं जगत् यस्मिन् कस्मिंश् च यत् किंचिद् उत्कृष्टं परिदृश्यते ॥
kim atra bahunoktena sarvaṃ lakṣmīmayaṃ jagat yasmin kasmiṃś ca yat kiṃcid utkṛṣṭaṃ paridṛśyate //
लक्ष्मीमयं तु तत् सर्वं तया हीनं न किंचन अत्रेमां सुन्दरीं देवीं स्पर्धयन्ती न लज्जसे ॥
lakṣmīmayaṃ tu tat sarvaṃ tayā hīnaṃ na kiṃcana atremāṃ sundarīṃ devīṃ spardhayantī na lajjase //
गच्छ गच्छेति तां गङ्गा दरिद्रां वाक्यम् अब्रवीत् ततः प्रभृति गङ्गाम्भो दरिद्रावैरकार्य् अभूत् ॥
gaccha gaccheti tāṃ gaṅgā daridrāṃ vākyam abravīt tataḥ prabhṛti gaṅgāmbho daridrāvairakāry abhūt //
तावद् दरिद्राभिभवो गङ्गा यावन् न सेव्यते ततः प्रभृति तत् तीर्थम् अलक्ष्मीनाशनं शुभम् ॥
tāvad daridrābhibhavo gaṅgā yāvan na sevyate tataḥ prabhṛti tat tīrtham alakṣmīnāśanaṃ śubham //
तत्र स्नानेन दानेन लक्ष्मीवान् पुण्यवान् भवेत् तीर्थानां षट् सहस्राणि तस्मिंस् तीर्थे महामते देवर्षिमुनिजुष्टानां सर्वसिद्धिप्रदायिनाम् ॥
tatra snānena dānena lakṣmīvān puṇyavān bhavet tīrthānāṃ ṣaṭ sahasrāṇi tasmiṃs tīrthe mahāmate devarṣimunijuṣṭānāṃ sarvasiddhipradāyinām //