मैत्रेय उवाच अथ तस्य पुनर् विप्रैर् अपुत्रस्य महीपतेः । बाहुभ्यां मथ्यमानाभ्यां मिथुनं समपद्यत ॥
maitreya uvāca atha tasya punar viprair aputrasya mahīpateḥ / bāhubhyāṃ mathyamānābhyāṃ mithunaṃ samapadyata //
तद् दृष्ट्वा मिथुनं जातम् ऋषयो ब्रह्म-वादिनः । ऊचुः परम-सन्तुष्टा विदित्वा भगवत्-कलाम् ॥
tad dṛṣṭvā mithunaṃ jātam ṛṣayo brahma-vādinaḥ / ūcuḥ parama-santuṣṭā viditvā bhagavat-kalām //
ऋषय ऊचुः एष विष्णोर् भगवतः कला भुवन-पालिनी । इयं च लक्ष्म्याः सम्भूतिः पुरुषस्यानपायिनी ॥
ṛṣaya ūcuḥ eṣa viṣṇor bhagavataḥ kalā bhuvana-pālinī / iyaṃ ca lakṣmyāḥ sambhūtiḥ puruṣasyānapāyinī //
अयं तु प्रथमो राज्ञां पुमान् प्रथयिता यशः । पृथुर् नाम महाराजो भविष्यति पृथु-श्रवाः ॥
ayaṃ tu prathamo rājñāṃ pumān prathayitā yaśaḥ / pṛthur nāma mahārājo bhaviṣyati pṛthu-śravāḥ //
इयं च सुदती देवी गुण-भूषण-भूषणा । अर्चिर् नाम वरारोहा पृथुम् एवावरुन्धती ॥
iyaṃ ca sudatī devī guṇa-bhūṣaṇa-bhūṣaṇā / arcir nāma varārohā pṛthum evāvarundhatī //
एष साक्षाद् धरेर् अंशोजातो लोक-रिरक्षया । इयं च तत्-परा हि श्रीर् अनुजज्ञे ऽनपायिनी ॥
eṣa sākṣād dharer aṃśojāto loka-rirakṣayā / iyaṃ ca tat-parā hi śrīr anujajñe 'napāyinī //
मैत्रेय उवाच प्रशंसन्ति स्म तं विप्रा गन्धर्व-प्रवरा जगुः । मुमुचुः सुमनो-धाराः सिद्धा नृत्यन्ति स्वः-स्त्रियः ॥
maitreya uvāca praśaṃsanti sma taṃ viprā gandharva-pravarā jaguḥ / mumucuḥ sumano-dhārāḥ siddhā nṛtyanti svaḥ-striyaḥ //
शङ्ख-तूर्य-मृदङ्गाद्या नेदुर् दुन्दुभयो दिवि । तत्र सर्व उपाजग्मुर् देवर्षि-पितॄणां गणाः ॥
śaṅkha-tūrya-mṛdaṅgādyā nedur dundubhayo divi / tatra sarva upājagmur devarṣi-pitṝṇāṃ gaṇāḥ //
ब्रह्मा जगद्-गुरुर् देवैः सहासृत्य सुरेश्वरैः । वैन्यस्य दक्षिणे हस्ते दृष्ट्वा चिह्नं गदाभृतः ॥
brahmā jagad-gurur devaiḥ sahāsṛtya sureśvaraiḥ / vainyasya dakṣiṇe haste dṛṣṭvā cihnaṃ gadābhṛtaḥ //
पादयोर् अरविन्दं च तं वै मेने हरेः कलाम् । यस्याप्रतिहतं चक्रम् अंशः स परमेष्ठिनः ॥
pādayor aravindaṃ ca taṃ vai mene hareḥ kalām / yasyāpratihataṃ cakram aṃśaḥ sa parameṣṭhinaḥ //
तस्याभिषेक आरब्धो ब्राह्मणैर् ब्रह्म-वादिभिः । आभिषेचनिकान्य् अस्मै आजह्रुः सर्वतो जनाः ॥
tasyābhiṣeka ārabdho brāhmaṇair brahma-vādibhiḥ / ābhiṣecanikāny asmai ājahruḥ sarvato janāḥ //
सरित्-समुद्रा गिरयो नागा गावः खगा मृगाः । द्यौः क्षितिः सर्व-भूतानि समाजह्रुर् उपायनम् ॥
sarit-samudrā girayo nāgā gāvaḥ khagā mṛgāḥ / dyauḥ kṣitiḥ sarva-bhūtāni samājahrur upāyanam //
सो ऽभिषिक्तो महाराजः सुवासाः साध्व्-अलङ्कृतः । पत्न्यार्चिषालङ्कृतया विरेजे ऽग्निर् इवापरः ॥
so 'bhiṣikto mahārājaḥ suvāsāḥ sādhv-alaṅkṛtaḥ / patnyārciṣālaṅkṛtayā vireje 'gnir ivāparaḥ //
तस्मै जहार धनदो हैमं वीर वरासनम् । वरुणः सलिल-स्रावम् आतपत्रं शशि-प्रभम् ॥
tasmai jahāra dhanado haimaṃ vīra varāsanam / varuṇaḥ salila-srāvam ātapatraṃ śaśi-prabham //
वायुश् च वाल-व्यजने धर्मः कीर्तिमयीं स्रजम् । इन्द्रः किरीटम् उत्कृष्टं दण्डं संयमनं यमः ॥
vāyuś ca vāla-vyajane dharmaḥ kīrtimayīṃ srajam / indraḥ kirīṭam utkṛṣṭaṃ daṇḍaṃ saṃyamanaṃ yamaḥ //
ब्रह्मा ब्रह्ममयं वर्म भारती हारम् उत्तमम् । हरिः सुदर्शनं चक्रं तत्-पत्न्य् अव्याहतां श्रियम् ॥
brahmā brahmamayaṃ varma bhāratī hāram uttamam / hariḥ sudarśanaṃ cakraṃ tat-patny avyāhatāṃ śriyam //
दश-चन्द्रम् असिं रुद्रः शत-चन्द्रं तथाम्बिका । सोमो ऽमृतमयान् अश्वांस् त्वष्टा रूपाश्रयं रथम् ॥
daśa-candram asiṃ rudraḥ śata-candraṃ tathāmbikā / somo 'mṛtamayān aśvāṃs tvaṣṭā rūpāśrayaṃ ratham //
अग्निर् आज-गवं चापं सूर्यो रश्मिमयान् इषून् । भूः पादुके योगमय्यौ द्यौः पुष्पावलिम् अन्वहम् ॥
agnir āja-gavaṃ cāpaṃ sūryo raśmimayān iṣūn / bhūḥ pāduke yogamayyau dyauḥ puṣpāvalim anvaham //
नाट्यं सुगीतं वादित्रम् अन्तर्धानं च खेचराः । ऋषयश् चाशिषः सत्याः समुद्रः शङ्खम् आत्मजम् ॥
nāṭyaṃ sugītaṃ vāditram antardhānaṃ ca khecarāḥ / ṛṣayaś cāśiṣaḥ satyāḥ samudraḥ śaṅkham ātmajam //
सिन्धवः पर्वता नद्यो रथ-वीथीर् महात्मनः । सूतो ऽथ मागधो वन्दी तं स्तोतुम् उपतस्थिरे ॥
sindhavaḥ parvatā nadyo ratha-vīthīr mahātmanaḥ / sūto 'tha māgadho vandī taṃ stotum upatasthire //
स्तावकांस् तान् अभिप्रेत्य पृथुर् वैन्यः प्रतापवान् । मेघ-निर्ह्रादया वाचा प्रहसन्न् इदम् अब्रवीत् ॥
stāvakāṃs tān abhipretya pṛthur vainyaḥ pratāpavān / megha-nirhrādayā vācā prahasann idam abravīt //
पृथुर् उवाच भोः सूत हे मागध सौम्य वन्दिन् लोके ऽधुनास्पष्ट-गुणस्य मे स्यात् । किम् आश्रयो मे स्तव एष योज्यतां मा मय्य् अभूवन् वितथा गिरो वः ॥
pṛthur uvāca bhoḥ sūta he māgadha saumya vandin loke 'dhunāspaṣṭa-guṇasya me syāt / kim āśrayo me stava eṣa yojyatāṃ mā mayy abhūvan vitathā giro vaḥ //
तस्मात् परोक्षे ऽस्मद्-उपश्रुतान्य् अलं करिष्यथ स्तोत्रम् अपीच्य-वाचः । सत्य् उत्तमश्लोक-गुणानुवादे जुगुप्सितं न स्तवयन्ति सभ्याः ॥
tasmāt parokṣe 'smad-upaśrutāny alaṃ kariṣyatha stotram apīcya-vācaḥ / saty uttamaśloka-guṇānuvāde jugupsitaṃ na stavayanti sabhyāḥ //
महद्-गुणान् आत्मनि कर्तुम् ईशः कः स्तावकैः स्तावयते ऽसतो ऽपि । ते ऽस्याभविष्यन्न् इति विप्रलब्धो जनावहासं कुमतिर् न वेद ॥
mahad-guṇān ātmani kartum īśaḥ kaḥ stāvakaiḥ stāvayate 'sato 'pi / te 'syābhaviṣyann iti vipralabdho janāvahāsaṃ kumatir na veda //
प्रभवो ह्य् आत्मनः स्तोत्रंजुगुप्सन्त्य् अपि विश्रुताः । ह्रीमन्तः परमोदाराः पौरुषं वा विगर्हितम् ॥
prabhavo hy ātmanaḥ stotraṃjugupsanty api viśrutāḥ / hrīmantaḥ paramodārāḥ pauruṣaṃ vā vigarhitam //
वयं त्व् अविदिता लोके सूताद्यापि वरीमभिः । कर्मभिः कथम् आत्मानं गापयिष्याम बालवत् ॥
vayaṃ tv aviditā loke sūtādyāpi varīmabhiḥ / karmabhiḥ katham ātmānaṃ gāpayiṣyāma bālavat //