श्री-राजोवाच भुयो ऽहं श्रोतुम् इच्छामि रामस्याद्भुत-कर्मणः । अनन्तस्याप्रमेयस्य यद् अन्यत् कृतवान् प्रभुः ॥
śrī-rājovāca bhuyo 'haṃ śrotum icchāmi rāmasyādbhuta-karmaṇaḥ / anantasyāprameyasya yad anyat kṛtavān prabhuḥ //
श्री-शुक उवाच नरकस्य सखा कश्चिद् द्विविदो नाम वानरः । सुग्रीव-सचिवः सो ऽथ भ्राता मैन्दस्य वीर्यवान् ॥
śrī-śuka uvāca narakasya sakhā kaścid dvivido nāma vānaraḥ / sugrīva-sacivaḥ so 'tha bhrātā maindasya vīryavān //
सख्युः सो ऽपचितिं कुर्वन् वानरो राष्ट्र-विप्लवम् । पुर-ग्रामाकरान् घोषान् अदहद् वह्निम् उत्सृजन् ॥
sakhyuḥ so 'pacitiṃ kurvan vānaro rāṣṭra-viplavam / pura-grāmākarān ghoṣān adahad vahnim utsṛjan //
क्वचित् स शैलान् उत्पाट्य तैर् देशान् समचूर्णयत् । आनर्तान् सुतराम् एव यत्रास्ते मित्र-हा हरिः ॥
kvacit sa śailān utpāṭya tair deśān samacūrṇayat / ānartān sutarām eva yatrāste mitra-hā hariḥ //
क्वचित् समुद्र-मध्य-स्थो दोर्भ्याम् उत्क्षिप्य तज्-जलम् । देशान् नागायुत-प्राणो वेला-कूले न्यमज्जयत् ॥
kvacit samudra-madhya-stho dorbhyām utkṣipya taj-jalam / deśān nāgāyuta-prāṇo velā-kūle nyamajjayat //
आश्रमान् ऋषि-मुख्यानां कृत्वा भग्न-वनस्पतीन् । अदूषयच् छकृन्-मूत्रैर् अग्नीन् वैतानिकान् खलः ॥
āśramān ṛṣi-mukhyānāṃ kṛtvā bhagna-vanaspatīn / adūṣayac chakṛn-mūtrair agnīn vaitānikān khalaḥ //
पुरुषान् योषितो दृप्तः क्ष्माभृद्-द्रोनी-गुहासु सः । निक्षिप्य चाप्यधाच् छैलैः पेशष्कारीव कीटकम् ॥
puruṣān yoṣito dṛptaḥ kṣmābhṛd-dronī-guhāsu saḥ / nikṣipya cāpyadhāc chailaiḥ peśaṣkārīva kīṭakam //
एवं देशान् विप्रकुर्वन् दूषयंश् च कुल-स्त्रियः । श्रुत्वा सु-ललितं गीतं गिरिं रैवतकं ययौ ॥
evaṃ deśān viprakurvan dūṣayaṃś ca kula-striyaḥ / śrutvā su-lalitaṃ gītaṃ giriṃ raivatakaṃ yayau //
तत्रापश्यद् यदु-पतिं रामं पुष्कर-मालिनम् । सुदर्शनीय-सर्वाङ्गं ललना-यूथ-मध्य-गम् ॥
tatrāpaśyad yadu-patiṃ rāmaṃ puṣkara-mālinam / sudarśanīya-sarvāṅgaṃ lalanā-yūtha-madhya-gam //
गायन्तं वारुणीं पीत्वा मद-विह्वल-लोचनम् । विभ्राजमानं वपुषा प्रभिन्नम् इव वारणम् ॥
gāyantaṃ vāruṇīṃ pītvā mada-vihvala-locanam / vibhrājamānaṃ vapuṣā prabhinnam iva vāraṇam //
दुष्टः शाखा-मृगः शाखाम् आरूढः कम्पयन् द्रुमान् । चक्रे किलकिला-शब्दम् आत्मानं सम्प्रदर्शयन् ॥
duṣṭaḥ śākhā-mṛgaḥ śākhām ārūḍhaḥ kampayan drumān / cakre kilakilā-śabdam ātmānaṃ sampradarśayan //
तस्य धार्ष्ट्यं कपेर् वीक्ष्य तरुण्यो जाति-चापलाः । हास्य-प्रिया विजहसुर् बलदेव-परिग्रहाः ॥
tasya dhārṣṭyaṃ kaper vīkṣya taruṇyo jāti-cāpalāḥ / hāsya-priyā vijahasur baladeva-parigrahāḥ //
ता हेलयाम् आस कपिर् भ्रू-क्षेपैर् सम्मुखादिभिः । दर्शयन् स्व-गुदं तासां रामस्य च निरीक्षितः ॥
tā helayām āsa kapir bhrū-kṣepair sammukhādibhiḥ / darśayan sva-gudaṃ tāsāṃ rāmasya ca nirīkṣitaḥ //
तं ग्राव्णा प्राहरत् क्रुद्धो बलः प्रहरतां वरः । स वञ्चयित्वा ग्रावाणं मदिरा-कलशं कपिः ॥
taṃ grāvṇā prāharat kruddho balaḥ praharatāṃ varaḥ / sa vañcayitvā grāvāṇaṃ madirā-kalaśaṃ kapiḥ //
गृहीत्वा हेलयाम् आस धूर्तस् तं कोपयन् हसन् । निर्भिद्य कलशं दुष्टो वासांस्य् आस्फालयद् बलम् ॥
gṛhītvā helayām āsa dhūrtas taṃ kopayan hasan / nirbhidya kalaśaṃ duṣṭo vāsāṃsy āsphālayad balam //
कदर्थी-कृत्य बलवान् विप्रचक्रे मदोद्धतः । तं तस्याविनयं दृष्ट्वा देशांश् च तद्-उपद्रुतान् ॥
kadarthī-kṛtya balavān vipracakre madoddhataḥ / taṃ tasyāvinayaṃ dṛṣṭvā deśāṃś ca tad-upadrutān //
क्रुद्धो मुषलम् आदत्त हलं चारि-जिघांसया । द्विविदो ऽपि महा-वीर्यः शालम् उद्यम्य पाणिना ॥
kruddho muṣalam ādatta halaṃ cāri-jighāṃsayā / dvivido 'pi mahā-vīryaḥ śālam udyamya pāṇinā //
अभ्येत्य तरसा तेन बलं मूर्धन्य् अताडयत् । तं तु सङ्कर्षणो मूर्ध्नि पतन्तम् अचलो यथा ॥
abhyetya tarasā tena balaṃ mūrdhany atāḍayat / taṃ tu saṅkarṣaṇo mūrdhni patantam acalo yathā //
प्रतिजग्राह बलवान् सुनन्देनाहनच् च तम् । मूषलाहत-मस्तिष्को विरेजे रक्त-धारया ॥
pratijagrāha balavān sunandenāhanac ca tam / mūṣalāhata-mastiṣko vireje rakta-dhārayā //
गिरिर् यथा गैरिकया प्रहारं नानुचिन्तयन् । पुनर् अन्यं समुत्क्षिप्य कृत्वा निष्पत्रम् ओजसा ॥
girir yathā gairikayā prahāraṃ nānucintayan / punar anyaṃ samutkṣipya kṛtvā niṣpatram ojasā //
तेनाहनत् सु-सङ्क्रुद्धस् तं बलः शतधाच्छिनत् । ततो ऽन्येन रुषा जघ्ने तं चापि शतधाच्छिनत् ॥
tenāhanat su-saṅkruddhas taṃ balaḥ śatadhācchinat / tato 'nyena ruṣā jaghne taṃ cāpi śatadhācchinat //
एवं युध्यन् भगवता भग्ने भग्ने पुनः पुनः । आकृष्य सर्वतो वृक्षान् निर्वृक्षम् अकरोद् वनम् ॥
evaṃ yudhyan bhagavatā bhagne bhagne punaḥ punaḥ / ākṛṣya sarvato vṛkṣān nirvṛkṣam akarod vanam //
ततो ऽमुञ्चच् छिला-वर्षं बलस्योपर्य् अमर्षितः । तत् सर्वं चूर्णयां आस लीलया मुषलायुधः ॥
tato 'muñcac chilā-varṣaṃ balasyopary amarṣitaḥ / tat sarvaṃ cūrṇayāṃ āsa līlayā muṣalāyudhaḥ //
स बाहू ताल-सङ्काशौ मुष्टी-कृत्य कपीश्वरः । आसाद्य रोहिणी-पुत्रं ताभ्यां वक्षस्य् अरूरुजत् ॥
sa bāhū tāla-saṅkāśau muṣṭī-kṛtya kapīśvaraḥ / āsādya rohiṇī-putraṃ tābhyāṃ vakṣasy arūrujat //
यादवेन्द्रो ऽपि तं दोर्भ्यां त्यक्त्वा मुषल-लाङ्गले । जत्राव् अभ्यर्दयत् क्रुद्धः सो ऽपतद् रुधिरं वमन् ॥
yādavendro 'pi taṃ dorbhyāṃ tyaktvā muṣala-lāṅgale / jatrāv abhyardayat kruddhaḥ so 'patad rudhiraṃ vaman //
चकम्पे तेन पतता स-टङ्कः स-वनस्पतिः । पर्वतः कुरु-शार्दूल वायुना नौर् इवाम्भसि ॥
cakampe tena patatā sa-ṭaṅkaḥ sa-vanaspatiḥ / parvataḥ kuru-śārdūla vāyunā naur ivāmbhasi //
जय-शब्दो नमः-शब्दः साधु साध्व् इति चाम्बरे । सुर-सिद्ध-मुनीन्द्राणाम् आसीत् कुसुम-वर्षिणाम् ॥
jaya-śabdo namaḥ-śabdaḥ sādhu sādhv iti cāmbare / sura-siddha-munīndrāṇām āsīt kusuma-varṣiṇām //
एवं निहत्य द्विविदं जगद्-व्यतिकरावहम् । संस्तूयमानो भगवान् जनैः स्व-पुरम् आविशत् ॥
evaṃ nihatya dvividaṃ jagad-vyatikarāvaham / saṃstūyamāno bhagavān janaiḥ sva-puram āviśat //