अथ एकादशाधिकशततमो ऽध्यायः
atha ekādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
प्रयागमाहात्म्यं
prayāgamāhātmyaṃ
अग्निर् उवाच
agnir uvāca
वक्ष्ये प्रयागमाहात्म्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं परं
vakṣye prayāgamāhātmyaṃ bhuktimuktipradaṃ paraṃ
प्रयागे ब्रह्मविष्ण्वाद्या देव मुनिवराः स्थिताः
prayāge brahmaviṣṇvādyā deva munivarāḥ sthitāḥ
सरितः सागराः सिद्धा गन्धर्वसराप्सस् तथा
saritaḥ sāgarāḥ siddhā gandharvasarāpsas tathā
तत्र त्रीण्यग्निकुण्डानि तेषां मध्ये तु जाह्नवी
tatra trīṇyagnikuṇḍāni teṣāṃ madhye tu jāhnavī
वेगेन समतिक्रान्ता सर्वतीर्थतिरस्कृता
vegena samatikrāntā sarvatīrthatiraskṛtā
तपनस्य सुता तत्र त्रिषु लोकेषु विश्रुता
tapanasya sutā tatra triṣu lokeṣu viśrutā
गङ्गायमुनयोर्मध्यं पृथिव्या जघनं स्मृतं
gaṅgāyamunayormadhyaṃ pṛthivyā jaghanaṃ smṛtaṃ
प्रयागं जघनस्यान्तरुपस्थमृषयो विदुः
prayāgaṃ jaghanasyāntarupasthamṛṣayo viduḥ
प्रयागं सप्रतिष्ठानम् कम्बलाश्वतरावुभौ
prayāgaṃ sapratiṣṭhānam kambalāśvatarāvubhau
तीर्थं भोगवती चैव वेदी प्रोक्ता प्रजापतेः
tīrthaṃ bhogavatī caiva vedī proktā prajāpateḥ
तत्र वेदाश् च यज्ञाश् च मूर्तिमन्तः प्रयागके
tatra vedāś ca yajñāś ca mūrtimantaḥ prayāgake
स्तवनादस्य तीर्थस्य नामसङ्किर्तनादपि
stavanādasya tīrthasya nāmasaṅkirtanādapi
मृत्तिकालम्भनाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
mṛttikālambhanādvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate
प्रयागे सङ्गते दानं श्राद्धं जप्यादि चाक्षयं
prayāge saṅgate dānaṃ śrāddhaṃ japyādi cākṣayaṃ
न देववचनाद्विप्र न लोकवचनादपि
na devavacanādvipra na lokavacanādapi
मतिरुत्क्रमणीयान्ते प्रयागे मरणं प्रति
matirutkramaṇīyānte prayāge maraṇaṃ prati
दशतीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस् तथापराः
daśatīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyas tathāparāḥ
तेषां सान्निध्यमत्रैव प्रयागं परमन्ततः
teṣāṃ sānnidhyamatraiva prayāgaṃ paramantataḥ
वासुकेर्भोगवत्यत्र हंसप्रपतनं परं
vāsukerbhogavatyatra haṃsaprapatanaṃ paraṃ
गवां कोटिप्रदानाद्यत् त्र्यहं स्नानस्य तत्फलं
gavāṃ koṭipradānādyat tryahaṃ snānasya tatphalaṃ
प्रयागे माघमासे तु एवमाहुर्मनीषिणः
prayāge māghamāse tu evamāhurmanīṣiṇaḥ
सर्वत्र सुलभा गङ्गा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा
sarvatra sulabhā gaṅgā triṣu sthāneṣu durlabhā
गङाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे
gaṅādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame
अत्र दानाद्दिवं याति राजेन्द्रो जायते ऽत्र च
atra dānāddivaṃ yāti rājendro jāyate 'tra ca
वटमूले सङ्गमादौ मृतो विष्णुपुरीं व्रजेत्
vaṭamūle saṅgamādau mṛto viṣṇupurīṃ vrajet
उर्वशीपुलिनं रम्यं तीर्थं सन्ध्यावतस् तथा
urvaśīpulinaṃ ramyaṃ tīrthaṃ sandhyāvatas tathā
कोटीतीर्थञ्चाश्वमेधं गङ्गायमुनमुत्तमं
koṭītīrthañcāśvamedhaṃ gaṅgāyamunamuttamaṃ
मानसं रजसा हीनं तीर्थं वासरकं परं
mānasaṃ rajasā hīnaṃ tīrthaṃ vāsarakaṃ paraṃ
इत्य् आग्नेये महापुराणे प्रयागमाहात्म्यं नाम एकादशाधिकशततमो ऽध्यायः ॥
ity āgneye mahāpurāṇe prayāgamāhātmyaṃ nāma ekādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||