Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Viṣṇu Purāṇa

Aṃśa 5 · Chapter 32

विष्णुपुराणम्

ViP_5,32.1

प्रद्युम्नाद्या हरेः पुत्रा रुक्मिण्याः कथितास् तव भानुं भैमरिकं चैव सत्यभामा व्यजायत ॥

pradyumnādyā hareḥ putrā rukmiṇyāḥ kathitās tava bhānuṃ bhaimarikaṃ caiva satyabhāmā vyajāyata //

ViP_5,32.2

दीप्तिमन्तः प्रयक्षाद्या रोहिण्यास् तनया हरेः बभूवुर् जाम्बवत्यां च साम्बाद्या बाहुशालिनः ॥

dīptimantaḥ prayakṣādyā rohiṇyās tanayā hareḥ babhūvur jāmbavatyāṃ ca sāmbādyā bāhuśālinaḥ //

ViP_5,32.3

तनया भद्रविन्दाद्या नाग्नजित्यां महाबलाः संग्रामजित्प्रधानास् तु शैब्यायाश् चाभवन् सुताः ॥

tanayā bhadravindādyā nāgnajityāṃ mahābalāḥ saṃgrāmajitpradhānās tu śaibyāyāś cābhavan sutāḥ //

ViP_5,32.4

वृकाद्याश् च सुता माद्र्यां गात्रवत्प्रमुखान् सुतान् अवाप लक्ष्मणा पुत्राः कालिन्द्याश् च श्रुतादयः ॥

vṛkādyāś ca sutā mādryāṃ gātravatpramukhān sutān avāpa lakṣmaṇā putrāḥ kālindyāś ca śrutādayaḥ //

ViP_5,32.5

अन्यासां चैव भार्याणां समुत्पन्नानि चक्रिणः अष्टायुतानि पुत्राणां सहस्राणां शतं तथा ॥

anyāsāṃ caiva bhāryāṇāṃ samutpannāni cakriṇaḥ aṣṭāyutāni putrāṇāṃ sahasrāṇāṃ śataṃ tathā //

ViP_5,32.6

प्रद्युम्नः प्रथमस् तेषां सर्वेषां रुक्मिणीसुतः प्रद्युम्नाद् अनिरुद्धो ऽभूद् वज्रस् तस्माद् अजायत ॥

pradyumnaḥ prathamas teṣāṃ sarveṣāṃ rukmiṇīsutaḥ pradyumnād aniruddho 'bhūd vajras tasmād ajāyata //

ViP_5,32.7

अनिरुद्धो रणे रुद्धो बलेः पौत्रीं महाबलः बाणस्य तनयाम् ऊषाम् उपयेमे द्विजोत्तम ॥

aniruddho raṇe ruddho baleḥ pautrīṃ mahābalaḥ bāṇasya tanayām ūṣām upayeme dvijottama //

ViP_5,32.8

यत्र युद्धम् अभूद् घोरं हरिशंकरयोर् महत् छिन्नं सहस्रं बाहूनां यत्र बाणस्य चक्रिणा ॥

yatra yuddham abhūd ghoraṃ hariśaṃkarayor mahat chinnaṃ sahasraṃ bāhūnāṃ yatra bāṇasya cakriṇā //

ViP_5,32.9

कथं युद्धम् अभूद् ब्रह्मन्न् उषार्थे हरकृष्णयोः कथं क्षयं च बाणस्य बाहूनां कृतवान् हरिः ॥

kathaṃ yuddham abhūd brahmann uṣārthe harakṛṣṇayoḥ kathaṃ kṣayaṃ ca bāṇasya bāhūnāṃ kṛtavān hariḥ //

ViP_5,32.10

एतत् सर्वं महाभाग ममाख्यातुं त्वम् अर्हसि महत् कौतूहलं जातं कथां श्रोतुम् इमां हरेः ॥

etat sarvaṃ mahābhāga mamākhyātuṃ tvam arhasi mahat kautūhalaṃ jātaṃ kathāṃ śrotum imāṃ hareḥ //

ViP_5,32.11

उषा बाणसुता विप्र पार्वतीं सह शम्भुना क्रीडन्तीम् उपलक्ष्योच्चैः स्पृहां चक्रे तदाश्रयाम् ॥

uṣā bāṇasutā vipra pārvatīṃ saha śambhunā krīḍantīm upalakṣyoccaiḥ spṛhāṃ cakre tadāśrayām //

ViP_5,32.12

ततः सकलचित्तज्ञा गौरी ताम् आह भामिनीम् अलम् अत्यर्थतापेन भर्त्रा त्वम् अपि रंस्यसे ॥

tataḥ sakalacittajñā gaurī tām āha bhāminīm alam atyarthatāpena bhartrā tvam api raṃsyase //

ViP_5,32.13

इत्युक्ते सा तदा चक्रे कदेति मतिम् आत्मनः को वा भर्ता ममेत्य् एनां पुनर् अप्य् आह पार्वती ॥

ityukte sā tadā cakre kadeti matim ātmanaḥ ko vā bhartā mamety enāṃ punar apy āha pārvatī //

ViP_5,32.14

वैशाखशुक्लद्वादश्यां स्वप्ने यो ऽभिभवं तव करिष्यति स ते भर्ता राजपुत्रि भविष्यति ॥

vaiśākhaśukladvādaśyāṃ svapne yo 'bhibhavaṃ tava kariṣyati sa te bhartā rājaputri bhaviṣyati //

ViP_5,32.15

तस्यां तिथौ पुमान् स्वप्ने यथा देव्या उदीरितम् तथैवाभिभवं चक्रे रागं चक्रे च तत्र सा ॥

tasyāṃ tithau pumān svapne yathā devyā udīritam tathaivābhibhavaṃ cakre rāgaṃ cakre ca tatra sā //

ViP_5,32.16

ततः प्रबुद्धा पुरुषम् अपश्यन्ती समुत्सुका क्व गतो ऽसीति निर्लज्जा मैत्रेयोक्तवती सखीम् ॥

tataḥ prabuddhā puruṣam apaśyantī samutsukā kva gato 'sīti nirlajjā maitreyoktavatī sakhīm //

ViP_5,32.17

बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डः चित्रलेखा च तत्सुता तस्याः सख्य् अभवत् सा च प्राह को ऽयं त्वयोच्यते ॥

bāṇasya mantrī kumbhāṇḍaḥ citralekhā ca tatsutā tasyāḥ sakhy abhavat sā ca prāha ko 'yaṃ tvayocyate //

ViP_5,32.18

यदा लज्जाकुला नास्यै कथयाम् आस सा सखी तदा विश्वासम् आनीय सर्वम् एवाभ्यवादयत् ॥

yadā lajjākulā nāsyai kathayām āsa sā sakhī tadā viśvāsam ānīya sarvam evābhyavādayat //

ViP_5,32.19

विदितार्थां तु ताम् आह पुनर् ऊषा यथोदितम् देव्या तथैव तत्प्राप्तौ यो ऽभ्युपायः कुरुष्व तम् ॥

viditārthāṃ tu tām āha punar ūṣā yathoditam devyā tathaiva tatprāptau yo 'bhyupāyaḥ kuruṣva tam //

ViP_5,32.20

ततः पटे सुरान् दैत्यान् गन्धर्वांश् च प्रधानतः मनुष्यांश् चाभिलिख्यास्यै चित्रलेखा व्यदर्शयत् ॥

tataḥ paṭe surān daityān gandharvāṃś ca pradhānataḥ manuṣyāṃś cābhilikhyāsyai citralekhā vyadarśayat //

ViP_5,32.21

अपास्य सा तु गन्धर्वांस् तथोरगसुरासुरान् मनुष्येषु ददौ दृष्टिं तेष्व् अप्य् अन्धकवृष्णिषु ॥

apāsya sā tu gandharvāṃs tathoragasurāsurān manuṣyeṣu dadau dṛṣṭiṃ teṣv apy andhakavṛṣṇiṣu //

ViP_5,32.22

कृष्णरामौ विलोक्यासीत् सुभ्रूर् लज्जाजडेव सा प्रद्युम्नदर्शने व्रीडादृष्टिं निन्ये ऽन्यतो द्विज ॥

kṛṣṇarāmau vilokyāsīt subhrūr lajjājaḍeva sā pradyumnadarśane vrīḍādṛṣṭiṃ ninye 'nyato dvija //

ViP_5,32.23

दृष्टमात्रे ततः कान्ते प्रद्युम्नतनये द्विज दृष्ट्वात्यर्थविलासिन्या लज्जा क्वापि निराकृता ॥

dṛṣṭamātre tataḥ kānte pradyumnatanaye dvija dṛṣṭvātyarthavilāsinyā lajjā kvāpi nirākṛtā //

ViP_5,32.24ab

सो ऽयं सो ऽयम् इतीत्य् उक्ते तया सा योगगामिनी ॥

so 'yaṃ so 'yam itīty ukte tayā sā yogagāminī //

ViP_5,32.24cd

ययौ द्वारवतीम् ऊषां समाश्वास्य ततः सखीम् ॥

yayau dvāravatīm ūṣāṃ samāśvāsya tataḥ sakhīm //

§

[[इति श्रीविष्णुपुराणे पञ्चमे ऽंशे द्वात्रिंशो ऽध्यायः ]]

[[iti śrīviṣṇupurāṇe pañcame 'ṃśe dvātriṃśo 'dhyāyaḥ ]]

Source variants and edition notes (14)

These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.

Edition note

D3.4,T1.3,G3,M4,ed. Veṅk. ins.:

ViP_5,32.19*65:1

durvijñeyam idaṃ vastu prāptuṃ cāpi na śakyate //

ViP_5,32.19*65:2

tathāpi kaścit kartavyaḥ upakāraḥ priye tava //

ViP_5,32.19*65:3

saptāṣṭadinaparyantaṃ kālaṃ tāvat pratīkṣyatām //

ViP_5,32.19*65:4

ity uktvābhyantaragṛhaṃ gatvopāyam athākarot //

Edition note

After 24ab, D3.4.6,T1.3,G3.M3,ed. Veṅk. ins.:

ViP_5,32.24ab*66:1

citralekhābravīd enām uṣāṃ bāṇasutāṃ tadā //

ViP_5,32.24ab*66:2

ayaṃ kṛṣṇasya pautras te bhartā devyā prasāditaḥ //

ViP_5,32.24ab*66:3

aniruddha iti khyātaḥ prakhyātaḥ priyadarśanaḥ //

ViP_5,32.24ab*66:4

prāpnoṣi yadi bhartāram imaṃ prāptaṃ tvayākhilam //

ViP_5,32.24ab*66:5

duṣpraveśā purī pūrvaṃ dvārakā haripālitā //

ViP_5,32.24ab*66:6

tathāpi yatnād bhartāram ānayiṣyāmi te sakhi //

ViP_5,32.24ab*66:7

rahasyam etad vaktavyaṃ na kasyacid api priye //

ViP_5,32.24ab*66:8

acirād āgamiṣyāmi sahasva virahaṃ mama //

Edition, source and reuse
Edition
M. M. Pathak, The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, Oriental Institute, Vadodara, 1997–1999.
Electronic text
Peter Schreiner · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः