67 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरे भागे यमस्य ब्रह्मलोकगमनं नाम तृतीयो ऽध्यायः यम उवाच शृणु मे वचनं नाथ पितामह पितामह । मरणादधिकं देव यत्प्रतापस्य खण्डनम्
67 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇottare bhāge yamasya brahmalokagamanaṃ nāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ yama uvāca śṛṇu me vacanaṃ nātha pitāmaha pitāmaha / maraṇādadhikaṃ deva yatpratāpasya khaṇḍanam
1 ॥ निस्पृहो नाचरेद्यस्तु नियोगं पद्मसंभव । अन्धकूपे निपतति स चाशु नरके ध्रुवम्
1 // nispṛho nācaredyastu niyogaṃ padmasaṃbhava / andhakūpe nipatati sa cāśu narake dhruvam
2 ॥ नियोगी न नियोगं यः करोति कमलासन । प्रभोर्वित्तं समश्नाति स भवेत्काष्ठकीटकः
2 // niyogī na niyogaṃ yaḥ karoti kamalāsana / prabhorvittaṃ samaśnāti sa bhavetkāṣṭhakīṭakaḥ
3 ॥ यो ऽश्नाति लोभाद्वित्तानि प्रजाभ्यो वा महीपतेः । नियोगी नरकं याति यावत्कल्पशतत्रयम्
3 // yo 'śnāti lobhādvittāni prajābhyo vā mahīpateḥ / niyogī narakaṃ yāti yāvatkalpaśatatrayam
4 ॥ आत्मकार्यपरो यस्तु स्वामिनं च विलुंपति । भवेद्वेश्मनि मन्दात्मा आखुः कल्पशतत्रयम्
4 // ātmakāryaparo yastu svāminaṃ ca viluṃpati / bhavedveśmani mandātmā ākhuḥ kalpaśatatrayam
5 ॥ नियोगी यस्तु वै भूत्वा आत्मवेश्मनि भोक्ष्यति । भृत्यान्वै कर्मकरणे राज्ञो मार्जारतां व्रजेत्
5 // niyogī yastu vai bhūtvā ātmaveśmani bhokṣyati / bhṛtyānvai karmakaraṇe rājño mārjāratāṃ vrajet
6 ॥ सो ऽहं देव तवादेशात् प्रजा धर्मेण शासयन् । पुण्येन पुण्यकर्तारं पापं पापेन कर्मणा
6 // so 'haṃ deva tavādeśāt prajā dharmeṇa śāsayan / puṇyena puṇyakartāraṃ pāpaṃ pāpena karmaṇā
7 ॥ सम्यग्विचार्य मुनिभिर्घर्मशास्त्रादिभिर्विभो । कल्पादौ वर्तमानस्य यावद्यावद्दिनं तव
7 // samyagvicārya munibhirgharmaśāstrādibhirvibho / kalpādau vartamānasya yāvadyāvaddinaṃ tava
8 ॥ सो ऽहं त्वदीयेन विभो नियोगेनैव शक्नुयाम् । कर्तुं रुक्माङ्गदेनाद्य पराभूतो हि भूभुजा
8 // so 'haṃ tvadīyena vibho niyogenaiva śaknuyām / kartuṃ rukmāṅgadenādya parābhūto hi bhūbhujā
9 ॥ भयाद्यस्य जगन्नाथ पृथिवी सागरांबरा । न भुङ्क्ते वासरे विष्णोः सर्वपापप्रणाशने
9 // bhayādyasya jagannātha pṛthivī sāgarāṃbarā / na bhuṅkte vāsare viṣṇoḥ sarvapāpapraṇāśane
10 ॥ विहाय सर्वधर्मांस्तु विहाय पितृपूजनम् । विहाय देवपूजां च तीर्थस्नानादिकस्त्रियाम्
10 // vihāya sarvadharmāṃstu vihāya pitṛpūjanam / vihāya devapūjāṃ ca tīrthasnānādikastriyām
11 ॥ योगसांख्यावुभौ त्यक्त्वा ज्ञानं ज्ञेयं च मानद । त्यक्त्वा स्वाध्यायहोमांश्च कृत्वा पापानि भूरिशः
11 // yogasāṃkhyāvubhau tyaktvā jñānaṃ jñeyaṃ ca mānada / tyaktvā svādhyāyahomāṃśca kṛtvā pāpāni bhūriśaḥ
12 ॥ प्रयान्ति वैष्णवं लोकमुपोष्य हरिवासरम् । मनुजाः पितृभिः सार्द्धं तथैव च पितामहैः
12 // prayānti vaiṣṇavaṃ lokamupoṣya harivāsaram / manujāḥ pitṛbhiḥ sārddhaṃ tathaiva ca pitāmahaiḥ
13 ॥ तेषामपीह पितरः पितॄणां पितरस्तथा । तथा मातामहा यान्ति मातुर्ये जनकादयः
13 // teṣāmapīha pitaraḥ pitṝṇāṃ pitarastathā / tathā mātāmahā yānti māturye janakādayaḥ
14 ॥ तेषामपि जनेतारो जनितॄणां हि पूर्वजाः । एतद्दुःखं पुनर्देव मम मर्मविभेदनम्
14 // teṣāmapi janetāro janitṝṇāṃ hi pūrvajāḥ / etadduḥkhaṃ punardeva mama marmavibhedanam
15 ॥ प्रियायाः पितरो यान्ति मार्जयित्वा लिपिं मम । पितॄणां बीजतो यस्माद्धात्र्या कुक्षौ धृतो यतः
15 // priyāyāḥ pitaro yānti mārjayitvā lipiṃ mama / pitṝṇāṃ bījato yasmāddhātryā kukṣau dhṛto yataḥ
16 ॥ यदेकः कुरुते कर्म तदेकेनैव भुज्यते । ततो ऽन्यस्य कृतं ब्रह्मन्बीजं धात्रीसमुद्भवम्
16 // yadekaḥ kurute karma tadekenaiva bhujyate / tato 'nyasya kṛtaṃ brahmanbījaṃ dhātrīsamudbhavam
17 ॥ तारयेत्स उभौ पक्षौ यत्पिण्डो यस्य विग्रहः । न भार्याया भवेद्वीजं न भार्या कुक्षिधारिणी
17 // tārayetsa ubhau pakṣau yatpiṇḍo yasya vigrahaḥ / na bhāryāyā bhavedvījaṃ na bhāryā kukṣidhāriṇī
18 ॥ कथं तस्या जगन्नाथ पक्षो याति परं पदम् । जामातुः पुण्यमाहात्म्यत्तिन मे शिरसो रुजा
18 // kathaṃ tasyā jagannātha pakṣo yāti paraṃ padam / jāmātuḥ puṇyamāhātmyattina me śiraso rujā
19 ॥ न मे प्रयोजनं देव नियोगेनेदृशेन वै । एकादश्युपवासी यः स मां त्यक्त्वा व्रजेद्धरिम्
19 // na me prayojanaṃ deva niyogenedṛśena vai / ekādaśyupavāsī yaḥ sa māṃ tyaktvā vrajeddharim
20 ॥ कुलत्रयं समुद्धृत्य आत्मना सह पद्मज । त्यक्त्वा तु मामकं मार्गं प्रयाति हरिमन्दिरम्
20 // kulatrayaṃ samuddhṛtya ātmanā saha padmaja / tyaktvā tu māmakaṃ mārgaṃ prayāti harimandiram
21 ॥ न यज्ञैस्तादृशैर्देव गतिं प्राप्नोति मानवः । न तीर्थैर्नापि दानैर्वा न व्रतैर्विष्णुवर्जितैः
21 // na yajñaistādṛśairdeva gatiṃ prāpnoti mānavaḥ / na tīrthairnāpi dānairvā na vratairviṣṇuvarjitaiḥ
22 ॥ न जले पावके वापि मृतः प्राप्नोति तां गतिम् । योगेन संप्रणष्टो वा भृगुपातेन वा विधे
22 // na jale pāvake vāpi mṛtaḥ prāpnoti tāṃ gatim / yogena saṃpraṇaṣṭo vā bhṛgupātena vā vidhe
23 ॥ तादृशीं न गतिं याति यादृशीं वैष्णवव्रती । गतिं मतिमतां श्रेष्ठ सत्यमेतदुदीरितम्
23 // tādṛśīṃ na gatiṃ yāti yādṛśīṃ vaiṣṇavavratī / gatiṃ matimatāṃ śreṣṭha satyametadudīritam
24 ॥ हरेर्दिने धातृफलाङ्गलिप्तो विमुक्तवाञ्छारसभोजनो नरः । प्रयाति लोके धरणीधरस्य विदुष्टकर्मापि मनुष्यजन्मा
24 // harerdine dhātṛphalāṅgalipto vimuktavāñchārasabhojano naraḥ / prayāti loke dharaṇīdharasya viduṣṭakarmāpi manuṣyajanmā
25 ॥ सो ऽहं निराशो भुवि हीनकर्मा तवागतः पादसरोजयुग्मम् । विज्ञप्ति मात्राभयदाप्तिकालं कुरुष्व सर्गस्थितिनासहेतोः
25 // so 'haṃ nirāśo bhuvi hīnakarmā tavāgataḥ pādasarojayugmam / vijñapti mātrābhayadāptikālaṃ kuruṣva sargasthitināsahetoḥ
26 ॥ मास्युस्तदा पापकृतो विहीना यन्मामकैर्भूतगणैर्मनुष्याः । नियन्त्रिताः शृङ्खलरज्जुबन्धनैः समीपगा मे वशगा भवेयुः
26 // māsyustadā pāpakṛto vihīnā yanmāmakairbhūtagaṇairmanuṣyāḥ / niyantritāḥ śṛṅkhalarajjubandhanaiḥ samīpagā me vaśagā bhaveyuḥ
27 ॥ भग्नस्तु मार्गो रवितापयुक्तो यद्विष्णुसंघैरतितीव्रहस्तैः । विमुच्य कुंभीं सकलो जनौघः प्रयाति तद्धाम परात्परस्य
27 // bhagnastu mārgo ravitāpayukto yadviṣṇusaṃghairatitīvrahastaiḥ / vimucya kuṃbhīṃ sakalo janaughaḥ prayāti taddhāma parātparasya