52 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे हनुमत्कवचनिरूपणं नामाष्टसप्ततितमो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच अथापरं वायुसूनोश्चरितं पापनाशनम् । यदुक्तं स्वासु रामेण आनन्दवनवासिना
52 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde hanumatkavacanirūpaṇaṃ nāmāṣṭasaptatitamo 'dhyāyaḥ sanatkumāra uvāca athāparaṃ vāyusūnoścaritaṃ pāpanāśanam / yaduktaṃ svāsu rāmeṇa ānandavanavāsinā
1 ॥ सद्योजाते महाकल्पे श्रुतवीर्ये हनूमति । मम श्रीरामचन्द्रस्य भक्तिरस्तु सदैव हि
1 // sadyojāte mahākalpe śrutavīrye hanūmati / mama śrīrāmacandrasya bhaktirastu sadaiva hi
2 ॥ शृणुष्व गदतो मत्तः कुमारस्य कुमारक । चरितं सर्वपापघ्नं शृण्वतां पठतां सदा
2 // śṛṇuṣva gadato mattaḥ kumārasya kumāraka / caritaṃ sarvapāpaghnaṃ śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ sadā
3 ॥ वाञ्छाम्यहं सदा विप्र संगमं कीशरूपिणा । रहस्यं रहसि स्वस्य ममानन्दवनोत्तमे
3 // vāñchāmyahaṃ sadā vipra saṃgamaṃ kīśarūpiṇā / rahasyaṃ rahasi svasya mamānandavanottame
4 ॥ परीते ऽत्र सखायो मे सख्यश्च विगतज्वराः । क्रीडन्ति सर्वदा चात्र प्राकट्ये ऽपि रहस्यपि
4 // parīte 'tra sakhāyo me sakhyaśca vigatajvarāḥ / krīḍanti sarvadā cātra prākaṭye 'pi rahasyapi
5 ॥ कस्मिंश्चिदवतारे तु यद्वृत्तं च रहो मम । तदत्र प्रकटं तुभ्यं करोमि प्रीतमानसः
5 // kasmiṃścidavatāre tu yadvṛttaṃ ca raho mama / tadatra prakaṭaṃ tubhyaṃ karomi prītamānasaḥ
6 ॥ आविर्भूतो ऽस्म्यहं पूर्वं राज्ञो दशरथक्षये । चतुर्यूहात्मकस्तकत्र तस्य भार्यात्रये मुने
6 // āvirbhūto 'smyahaṃ pūrvaṃ rājño daśarathakṣaye / caturyūhātmakastakatra tasya bhāryātraye mune
7 ॥ ततः कतिपयैरब्दैरागतो द्विजपुङ्गवः । विश्वामित्रोर्ऽथयामास पितरं मम भूपतिम्
7 // tataḥ katipayairabdairāgato dvijapuṅgavaḥ / viśvāmitror'thayāmāsa pitaraṃ mama bhūpatim
8 ॥ यक्षरक्षोविघातार्थं लक्ष्मणेन सहैव माम् । प्रेषयामास धर्मात्मा सिद्धाश्रममरम्यकम्
8 // yakṣarakṣovighātārthaṃ lakṣmaṇena sahaiva mām / preṣayāmāsa dharmātmā siddhāśramamaramyakam
9 ॥ तत्र गत्वाश्रममृबेर्दूषयन्ती निशाचरौ । ध्वस्तौ सुबाहुमारीचौ प्रसन्नो ऽभूत्तदा मुनिः
9 // tatra gatvāśramamṛberdūṣayantī niśācarau / dhvastau subāhumārīcau prasanno 'bhūttadā muniḥ
10 ॥ अस्त्रग्रामं ददौ मह्यं मासं चावासयत्तथा । ततो गाधिसुतोधीमान् ज्ञात्वा भाव्यर्थमादरात्
10 // astragrāmaṃ dadau mahyaṃ māsaṃ cāvāsayattathā / tato gādhisutodhīmān jñātvā bhāvyarthamādarāt
11 ॥ मिथिलामनयत्तत्र रौद्रं चादर्शयद्ध्वनुः । तस्य कन्यां पणीभूतां सीतां सुरसुतोपमाम्
11 // mithilāmanayattatra raudraṃ cādarśayaddhvanuḥ / tasya kanyāṃ paṇībhūtāṃ sītāṃ surasutopamām
12 ॥ धनुर्विभज्य समिति लब्धवान्मानिनो ऽस्य च । ततो मार्गे भृगुपतेर्दर्प्पमूढं चिरं स्मयन्
12 // dhanurvibhajya samiti labdhavānmānino 'sya ca / tato mārge bhṛgupaterdarppamūḍhaṃ ciraṃ smayan
13 ॥ व्यषनीयागमं पश्चादयोध्यां स्वपितुः पुरीम् । ततो राज्ञाहमाज्ञाय प्रजाशीलनमानसः
13 // vyaṣanīyāgamaṃ paścādayodhyāṃ svapituḥ purīm / tato rājñāhamājñāya prajāśīlanamānasaḥ
14 ॥ यौवराज्ये स्वयं प्रीत्या संमन्त्र्यात्पैर्विकल्पितः । तच्छुत्वा सुप्रिया भार्या कैकैयी भूपतिं मुने
14 // yauvarājye svayaṃ prītyā saṃmantryātpairvikalpitaḥ / tacchutvā supriyā bhāryā kaikaiyī bhūpatiṃ mune
15 ॥ देवकार्यविधानार्थं विदूषितमतिर्जगौ । पुत्रो मे भरतो नाम यौवराज्ये ऽभिषिच्यताम्
15 // devakāryavidhānārthaṃ vidūṣitamatirjagau / putro me bharato nāma yauvarājye 'bhiṣicyatām
16 ॥ रामश्चतुर्दशसमा दण्डकान्प्रविवास्यताम् । तदाकर्ण्या हमुद्युक्तो ऽरण्यं भार्यानुजान्वितः
16 // rāmaścaturdaśasamā daṇḍakānpravivāsyatām / tadākarṇyā hamudyukto 'raṇyaṃ bhāryānujānvitaḥ
17 ॥ गन्तुं नृपतिनानुक्तो ऽप्यगमं चित्रकूटकम् । तत्र नित्यं वन्यफलैर्मांसैश्चावर्तितक्रियः
17 // gantuṃ nṛpatinānukto 'pyagamaṃ citrakūṭakam / tatra nityaṃ vanyaphalairmāṃsaiścāvartitakriyaḥ
18 ॥ निवसन्नेव राज्ञस्तु निधनं चाप्यवागमम् । ततो भरतशत्रुघ्नौ भ्रातरौ मम मानदौ
18 // nivasanneva rājñastu nidhanaṃ cāpyavāgamam / tato bharataśatrughnau bhrātarau mama mānadau
19 ॥ मान्तृवर्गयुतौ दीनौ साचार्यामात्यनागरौ । व्यजिज्ञपतमागत्यपञ्चवट्यां निजाश्रमम्
19 // māntṛvargayutau dīnau sācāryāmātyanāgarau / vyajijñapatamāgatyapañcavaṭyāṃ nijāśramam
20 ॥ अकल्पयं भ्रातृभार्यासहितश्च त्रिवत्सरम् । ततस्त्रयोदशे वर्षे रावणो नाम राक्षसः
20 // akalpayaṃ bhrātṛbhāryāsahitaśca trivatsaram / tatastrayodaśe varṣe rāvaṇo nāma rākṣasaḥ
21 ॥ मायया हृतवान्सीतां प्रियां मम परोक्षतः । ततो ऽहं दीनवदन ऋष्यमूकं हि पर्वतम्
21 // māyayā hṛtavānsītāṃ priyāṃ mama parokṣataḥ / tato 'haṃ dīnavadana ṛṣyamūkaṃ hi parvatam
22 ॥ भार्यामन्वेषयन्प्राप्तः सख्यं हर्यधिपेन च । अथ वालिनमाहत्य सुग्रीव स्तत्पदे कृतः
22 // bhāryāmanveṣayanprāptaḥ sakhyaṃ haryadhipena ca / atha vālinamāhatya sugrīva statpade kṛtaḥ
23 ॥ सह वानरयूथैश्च साहाय्यं कृतवान्मम । विरुध्य रावणेनालं मम भक्तो विभीषणः
23 // saha vānarayūthaiśca sāhāyyaṃ kṛtavānmama / virudhya rāvaṇenālaṃ mama bhakto vibhīṣaṇaḥ
24 ॥ आगतो ह्यभिषिच्याशुलङ्केशो हि विकल्पितः । हत्वा तु रावणं संख्ये सपुत्रामात्यबान्धवम्
24 // āgato hyabhiṣicyāśulaṅkeśo hi vikalpitaḥ / hatvā tu rāvaṇaṃ saṃkhye saputrāmātyabāndhavam
25 ॥ सीतामादाय संशुद्ध्वामयोध्यां समुपागतः । ततः कालान्तरे विप्रसुग्रीवश्च विभीषणः
25 // sītāmādāya saṃśuddhvāmayodhyāṃ samupāgataḥ / tataḥ kālāntare viprasugrīvaśca vibhīṣaṇaḥ
26 ॥ निमन्त्रितौ पितुः श्राद्ध्वे षट्कुलाश्च द्विजोत्तमाः । अयोध्यायां समाजग्मुस्ते तु सर्वे निमन्त्रिताः
26 // nimantritau pituḥ śrāddhve ṣaṭkulāśca dvijottamāḥ / ayodhyāyāṃ samājagmuste tu sarve nimantritāḥ
27 ॥ ऋते विभीषिणं तत्र चिन्तयाने रघूत्तमे । शंभुर्ब्राह्मणरूपेण षट्कुलैश्च सहागतः
27 // ṛte vibhīṣiṇaṃ tatra cintayāne raghūttame / śaṃbhurbrāhmaṇarūpeṇa ṣaṭkulaiśca sahāgataḥ
28 ॥ अथ पृष्टो मया शंभुर्विभीषणसमागमे । नीत्वा मां द्रविडे देशे मोचय द्विजबन्धनात्
28 // atha pṛṣṭo mayā śaṃbhurvibhīṣaṇasamāgame / nītvā māṃ draviḍe deśe mocaya dvijabandhanāt
29 ॥ मया निमन्त्रिताः श्रद्धे ह्यगस्त्याद्या मुनीश्वराः । संभोजितास्तु प्रययुः स्वस्वमाश्रममण्डलम्
29 // mayā nimantritāḥ śraddhe hyagastyādyā munīśvarāḥ / saṃbhojitāstu prayayuḥ svasvamāśramamaṇḍalam
30 ॥ ततः कालान्तरे विप्रा देवा दैत्या नरेश्वराः । गौतमेन समाहूताः सर्वे यज्ञसभाजिताः
30 // tataḥ kālāntare viprā devā daityā nareśvarāḥ / gautamena samāhūtāḥ sarve yajñasabhājitāḥ
31 ॥ ते सर्वे स्फआटिकं लिङ्गं त्र्यंबकाद्रौ निवेशितम् । संपूज्य न्यवंसस्तत्र देवदैत्यनृपाग्रजाः
31 // te sarve sphaāṭikaṃ liṅgaṃ tryaṃbakādrau niveśitam / saṃpūjya nyavaṃsastatra devadaityanṛpāgrajāḥ
32 ॥ तस्मिन्समाजे वितते सर्वौंर्लिङ्गे समर्चिते । गौतमो ऽप्यथ मध्याह्ने पूजयामास शङ्करम्
32 // tasminsamāje vitate sarvauṃrliṅge samarcite / gautamo 'pyatha madhyāhne pūjayāmāsa śaṅkaram
33 ॥ सर्वे शुक्लांबरधरा भस्मोद्ध्वूलितविग्रहाः । सितेन भस्मना कृत्वा सर्वस्थाने त्रिपुण्ड्रकम्
33 // sarve śuklāṃbaradharā bhasmoddhvūlitavigrahāḥ / sitena bhasmanā kṛtvā sarvasthāne tripuṇḍrakam
34 ॥ नत्वा तु भार्गवं सर्वे भूतशुद्धिं प्रचक्रमुः । हृत्पद्ममध्ये सुषिरं तत्रैव भूतपञ्चकम्
34 // natvā tu bhārgavaṃ sarve bhūtaśuddhiṃ pracakramuḥ / hṛtpadmamadhye suṣiraṃ tatraiva bhūtapañcakam
35 ॥ तेषां मध्ये महाकाशमाकाशे निर्मलामलम् । तन्मध्ये च महेशानं ध्यायेद्दीप्तिमयं शुभम्
35 // teṣāṃ madhye mahākāśamākāśe nirmalāmalam / tanmadhye ca maheśānaṃ dhyāyeddīptimayaṃ śubham
36 ॥ अज्ञानसंयुतं भूतं समलं कर्मसंगतः । तं देहमाकाशदीपे प्रदहेज्ज्ञानवह्निना
36 // ajñānasaṃyutaṃ bhūtaṃ samalaṃ karmasaṃgataḥ / taṃ dehamākāśadīpe pradahejjñānavahninā
37 ॥ आकाशस्यावृत्तिं चाहं दग्ध्वाकाशमथो दहेत् । दग्ध्वाकाशमथो वायुमग्निभूतं तथा दहेत्
37 // ākāśasyāvṛttiṃ cāhaṃ dagdhvākāśamatho dahet / dagdhvākāśamatho vāyumagnibhūtaṃ tathā dahet
38 ॥ अब्भूतं च ततो दग्ध्वा पृथिवीभूतमेव च । तदाश्रितान्गुणान्दग्ध्वा ततो देहं प्रदाहयेत्
38 // abbhūtaṃ ca tato dagdhvā pṛthivībhūtameva ca / tadāśritānguṇāndagdhvā tato dehaṃ pradāhayet
39 ॥ एवं प्रदग्ध्वा भूतार्दि देही तज्ज्ञानवह्निना । शिखामध्यस्थितं विष्णुमानन्दरसनिर्भरम्
39 // evaṃ pradagdhvā bhūtārdi dehī tajjñānavahninā / śikhāmadhyasthitaṃ viṣṇumānandarasanirbharam
40 ॥ निष्पन्नचन्द्रकिरणसंकाशकिरणं किरणं शिवम् । शिवाङ्गोत्पन्नकिरणैरमृतद्रवसंयुतैः
40 // niṣpannacandrakiraṇasaṃkāśakiraṇaṃ kiraṇaṃ śivam / śivāṅgotpannakiraṇairamṛtadravasaṃyutaiḥ
41 ॥ सुशीतला ततो ज्वाला प्रशान्ता चन्द्ररश्मिवत् । प्रसारितसुधारुग्भिः सांद्रीभूतश्च संप्लवः । अनेन प्लावितं भूतग्रामं संचिन्तयेत्परम्
41 // suśītalā tato jvālā praśāntā candraraśmivat / prasāritasudhārugbhiḥ sāṃdrībhūtaśca saṃplavaḥ / anena plāvitaṃ bhūtagrāmaṃ saṃcintayetparam
42 ॥ इत्थं कृत्वा भूतशुद्धिं क्रियार्हे मर्त्यः शुद्धो जायते ह्येव सद्यः । पूजां कर्तुं जप्यकर्मापि पश्चादेवं ध्यायेद्ब्रह्महत्यादिशुद्ध्यै
42 // itthaṃ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ kriyārhe martyaḥ śuddho jāyate hyeva sadyaḥ / pūjāṃ kartuṃ japyakarmāpi paścādevaṃ dhyāyedbrahmahatyādiśuddhyai
43 ॥ एवं ध्यात्वा चद्रन्दीप्तिप्रकाशं ध्यानेनारोप्याशु लिङ्गे शिवस्य । सदाशिवं दीपमध्ये विचिन्त्य पञ्चाक्षरेणार्चनमव्ययं तु
43 // evaṃ dhyātvā cadrandīptiprakāśaṃ dhyānenāropyāśu liṅge śivasya / sadāśivaṃ dīpamadhye vicintya pañcākṣareṇārcanamavyayaṃ tu
44 ॥ आवाहनादीनुपचारांरतथापि कृत्वा स्नानं पूर्ववच्छङ्करस्य । औदुंबरं राजतं स्वर्णपीठं वस्त्रादिच्छन्नं सर्वमेवेह पीठम्
44 // āvāhanādīnupacārāṃratathāpi kṛtvā snānaṃ pūrvavacchaṅkarasya / auduṃbaraṃ rājataṃ svarṇapīṭhaṃ vastrādicchannaṃ sarvameveha pīṭham
45 ॥ अन्ते कृत्वा बुद्बुदाभ्यां च सृष्टिं पीठे पीठे नागमेकं पुरस्तात् । कुर्यात्पीठे चोर्द्ध्वके नागयुग्मं देवाभ्याशे दक्षिणे वामतश्च
45 // ante kṛtvā budbudābhyāṃ ca sṛṣṭiṃ pīṭhe pīṭhe nāgamekaṃ purastāt / kuryātpīṭhe corddhvake nāgayugmaṃ devābhyāśe dakṣiṇe vāmataśca
46 ॥ जपापुष्पं नागमध्ये निधाय मध्ये वस्त्रं द्वादशप्रातिगुण्ये । सुश्वेतेन तस्य मध्ये महेशं लिङ्गाकारं पीठयुक्तं प्रपूज्यम्
46 // japāpuṣpaṃ nāgamadhye nidhāya madhye vastraṃ dvādaśaprātiguṇye / suśvetena tasya madhye maheśaṃ liṅgākāraṃ pīṭhayuktaṃ prapūjyam
47 ॥ एवं कृत्वा साधकास्ते तु सर्वे दत्त्वा दत्त्वा पञ्चगन्धाशष्टगन्धम् । पुष्पैः पत्रैः श्रीतिलैरक्षतैश्च तिलोन्मिश्रैः केवलैश्चप्रपूज्य
47 // evaṃ kṛtvā sādhakāste tu sarve dattvā dattvā pañcagandhāśaṣṭagandham / puṣpaiḥ patraiḥ śrītilairakṣataiśca tilonmiśraiḥ kevalaiścaprapūjya
48 ॥ धूपं दत्त्वा विधिवत्संप्रयुक्तं दीपं दत्त्वा चोक्तमेवोपहारम् । पूजाशेषं ते समाप्याथ सर्वे गीतं नृत्यं तत्र तत्रापि चक्रुः
48 // dhūpaṃ dattvā vidhivatsaṃprayuktaṃ dīpaṃ dattvā coktamevopahāram / pūjāśeṣaṃ te samāpyātha sarve gītaṃ nṛtyaṃ tatra tatrāpi cakruḥ
49 ॥ काले चास्मिन्सुव्रते गौतमस्य शिष्यः प्राप्तः शङ्करात्मेति नाम्ना
49 // kāle cāsminsuvrate gautamasya śiṣyaḥ prāptaḥ śaṅkarātmeti nāmnā
50 ॥ उन्मत्तवेषो दिग्वासा अनेकां वृत्तिमास्थितः । क्वचिद्द्विजातिप्रवरः क्वचिञ्चण्डालसन्निभः
50 // unmattaveṣo digvāsā anekāṃ vṛttimāsthitaḥ / kvaciddvijātipravaraḥ kvaciñcaṇḍālasannibhaḥ
51 ॥ क्वचिच्छूद्रसमो योगी तापसः क्वचिदप्युत । गर्जत्युत्पतते चैव नृत्यति स्तौति गायति
51 // kvacicchūdrasamo yogī tāpasaḥ kvacidapyuta / garjatyutpatate caiva nṛtyati stauti gāyati
52 ॥ रोदिति शृणुते ऽत्युक्तं पतत्युत्तिष्ठति क्वचित् । शिवज्ञानैकसंपन्नः परमानन्दनिर्भरः
52 // roditi śṛṇute 'tyuktaṃ patatyuttiṣṭhati kvacit / śivajñānaikasaṃpannaḥ paramānandanirbharaḥ
53 ॥ संप्राप्तो भोज्यवेलायां गौतमस्यान्तिकं ययौ । बुभुजे गुरुणा साकं क्वचिदुच्छिष्टमेव च
53 // saṃprāpto bhojyavelāyāṃ gautamasyāntikaṃ yayau / bubhuje guruṇā sākaṃ kvaciducchiṣṭameva ca
54 ॥ क्वचिल्लिहति तत्पात्रं तूष्णीमेवाभ्यगात्क्वचित् । हस्तं गृहीत्वैव गुरोः स्वयमेवाभुनक्क्वचित्
54 // kvacillihati tatpātraṃ tūṣṇīmevābhyagātkvacit / hastaṃ gṛhītvaiva guroḥ svayamevābhunakkvacit
55 ॥ क्वचिद् गृहान्तरे मूत्रं क्वचित्कर्दमले पनम् । सर्वदा तं गुरुर्दृष्ट्वा करमालंब्य मन्दिरम्
55 // kvacid gṛhāntare mūtraṃ kvacitkardamale panam / sarvadā taṃ gururdṛṣṭvā karamālaṃbya mandiram
56 ॥ प्रविश्य स्वीयपीठे तमुपवेश्याप्यभोजयत् । स्वयं तदस्य पात्रेण बुभुजेगौतमो मुनिः
56 // praviśya svīyapīṭhe tamupaveśyāpyabhojayat / svayaṃ tadasya pātreṇa bubhujegautamo muniḥ
57 ॥ तस्य चित्तं परिज्ञातुं कदाचिदथ सुंदरी । अहल्या शिष्यमाहूय भुङ्क्ष्वेति प्राह तं मुदा । निर्दिष्टो गुरुपत्न्या तु बुभुजे सो ऽविशेषतः
57 // tasya cittaṃ parijñātuṃ kadācidatha suṃdarī / ahalyā śiṣyamāhūya bhuṅkṣveti prāha taṃ mudā / nirdiṣṭo gurupatnyā tu bubhuje so 'viśeṣataḥ
58 ॥ यथा पपौ हि पानीयं तथा वह्निमपि द्विजा । कण्टकानन्नवद्भुक्त्वा यथापूर्वमतिष्ठत
58 // yathā papau hi pānīyaṃ tathā vahnimapi dvijā / kaṇṭakānannavadbhuktvā yathāpūrvamatiṣṭhata
59 ॥ पुरो हि मुनिकन्याभिराहूतो भोजनाय च । दिनेदिने तत्प्रदत्तं लोष्टमंबु च गोमयम्
59 // puro hi munikanyābhirāhūto bhojanāya ca / dinedine tatpradattaṃ loṣṭamaṃbu ca gomayam
60 ॥ कर्दमं काष्ठदण्डं च भुक्त्वा पीत्वाथ हर्षितः । एतादृशो मुनिरसौ चण्डालसदृशाकृतिः
60 // kardamaṃ kāṣṭhadaṇḍaṃ ca bhuktvā pītvātha harṣitaḥ / etādṛśo munirasau caṇḍālasadṛśākṛtiḥ
61 ॥ सुजीर्णोपानहौ हस्ते गृहीत्वा प्रलपन्हसन् । अन्त्यजोचितवेषश्च वृषपर्वाणमभ्यगात्
61 // sujīrṇopānahau haste gṛhītvā pralapanhasan / antyajocitaveṣaśca vṛṣaparvāṇamabhyagāt
62 ॥ वृषपर्वेशयोर्मध्ये दिग्वासाः समतिष्टत । वृषपर्वा तमज्ञात्वा पीडयित्वा शिरो ऽच्छिनत्
62 // vṛṣaparveśayormadhye digvāsāḥ samatiṣṭata / vṛṣaparvā tamajñātvā pīḍayitvā śiro 'cchinat
63 ॥ हते तस्मिन्द्विजश्रेष्ठे जगदेतञ्चराचरम् । अतीव कलुषं ह्यासीत्तत्रस्था मुनयस्तथा
63 // hate tasmindvijaśreṣṭhe jagadetañcarācaram / atīva kaluṣaṃ hyāsīttatrasthā munayastathā
64 ॥ गौतमस्य महाशोकः संजातः सुमहात्मनः । निर्ययौ चक्षुषो वारि शोकं संदर्शयन्निव
64 // gautamasya mahāśokaḥ saṃjātaḥ sumahātmanaḥ / niryayau cakṣuṣo vāri śokaṃ saṃdarśayanniva
65 ॥ गौतमः सर्वदैत्तयानां सन्निधौ वाक्यमुक्तवान् । किमनेन कृते पापं येन च्छिन्नमिदं शिरः
65 // gautamaḥ sarvadaittayānāṃ sannidhau vākyamuktavān / kimanena kṛte pāpaṃ yena cchinnamidaṃ śiraḥ
66 ॥ मम प्राणाधिकस्येह सर्वदा शिवयोगिनः । ममापि मरणं सत्यं शिष्यच्छद्मा यतो गुरुः
66 // mama prāṇādhikasyeha sarvadā śivayoginaḥ / mamāpi maraṇaṃ satyaṃ śiṣyacchadmā yato guruḥ
67 ॥ शैवानां धर्मयुक्तानां सर्वदा शिववर्तिनाम् । मरणं यत्र दृष्टं स्यात्तत्र नो मरणं ध्रुवम्
67 // śaivānāṃ dharmayuktānāṃ sarvadā śivavartinām / maraṇaṃ yatra dṛṣṭaṃ syāttatra no maraṇaṃ dhruvam
68 ॥ तच्छ्रुत्वा ह्यसुराचार्यः सुक्रः प्राह विदांवरः । एनं संजीवयिष्यामि भार्गवं शङ्करप्रियम्
68 // tacchrutvā hyasurācāryaḥ sukraḥ prāha vidāṃvaraḥ / enaṃ saṃjīvayiṣyāmi bhārgavaṃ śaṅkarapriyam
69 ॥ किमर्थं म्रियते ब्रह्मन्पश्य मे तपसो बलम् । इति वादिनि विप्रेन्द्रे गौतमो ऽपि ममार ह
69 // kimarthaṃ mriyate brahmanpaśya me tapaso balam / iti vādini viprendre gautamo 'pi mamāra ha
70 ॥ तस्मिन्मृते ऽथ शुक्रो ऽपि प्राणांस्तत्याज योगतः । तस्यैवं हतिमाज्ञाय प्रह्लादाद्या दितीश्वराः
70 // tasminmṛte 'tha śukro 'pi prāṇāṃstatyāja yogataḥ / tasyaivaṃ hatimājñāya prahlādādyā ditīśvarāḥ
71 ॥ देवा नृपा द्विजाः सर्वे मृता आसंस्तदद्भुतम् । मृतमासीदथ बलं तस्य बाणस्य धीमतः
71 // devā nṛpā dvijāḥ sarve mṛtā āsaṃstadadbhutam / mṛtamāsīdatha balaṃ tasya bāṇasya dhīmataḥ
72 ॥ अहल्या शोकसंतप्ता रुरोदोञ्चैः पुनःपुनः । गौतमेन महेशस्य पूजया पूजितो विभुः
72 // ahalyā śokasaṃtaptā rurodoñcaiḥ punaḥpunaḥ / gautamena maheśasya pūjayā pūjito vibhuḥ
73 ॥ वीरभद्रो महायोगी सर्वं दृष्ट्वा चुकोप ह । अहो कष्टमहोकष्टं महेशा बहवो हताः
73 // vīrabhadro mahāyogī sarvaṃ dṛṣṭvā cukopa ha / aho kaṣṭamahokaṣṭaṃ maheśā bahavo hatāḥ
74 ॥ शिवं विज्ञापयिष्यामि तेनोक्तं करवाण्यथ । इति निश्चित्य गतवान्मन्दराचलमव्ययम्
74 // śivaṃ vijñāpayiṣyāmi tenoktaṃ karavāṇyatha / iti niścitya gatavānmandarācalamavyayam
75 ॥ नमस्कृत्वा विरूपाक्षं वृत्तसर्वमथोक्तवान् । ब्रह्माणं च हरिं तत्र स्थितौ प्राह शिवो वचः
75 // namaskṛtvā virūpākṣaṃ vṛttasarvamathoktavān / brahmāṇaṃ ca hariṃ tatra sthitau prāha śivo vacaḥ
76 ॥ मद्भक्तैः साहसं कर्म कृतं ज्ञात्वा वरप्रदम् ॥। गत्वा पश्यामि हे विष्णो सर्वं तत्कृतसाहसम्
76 // madbhaktaiḥ sāhasaṃ karma kṛtaṃ jñātvā varapradam /// gatvā paśyāmi he viṣṇo sarvaṃ tatkṛtasāhasam
77 ॥ इत्युक्त्वा वृषमारुह्य वायुना धूतचामरः । नन्दिकेन सुवेषेण धृते छत्रे ऽतिशोभने
77 // ityuktvā vṛṣamāruhya vāyunā dhūtacāmaraḥ / nandikena suveṣeṇa dhṛte chatre 'tiśobhane
78 ॥ सुश्वेते हेमदण्डे च नान्ययोग्ये धृते विभो । महेशानुमतिं लब्ध्वा हरिर्नागान्तके स्थितः
78 // suśvete hemadaṇḍe ca nānyayogye dhṛte vibho / maheśānumatiṃ labdhvā harirnāgāntake sthitaḥ
79 ॥ आरक्तनीलच्छत्राभ्यां शुशुभे लक्ष्मकौस्तुभः । शिवानुमत्या ब्रह्मापि हंसारूढो ऽभवत्तदा
79 // āraktanīlacchatrābhyāṃ śuśubhe lakṣmakaustubhaḥ / śivānumatyā brahmāpi haṃsārūḍho 'bhavattadā
80 ॥ इन्द्रगोपप्रभाकारच्छत्राभ्यां शुशुभे विधिः । इन्द्रादिसर्वदेवाश्च स्वस्ववाहनसंयुताः
80 // indragopaprabhākāracchatrābhyāṃ śuśubhe vidhiḥ / indrādisarvadevāśca svasvavāhanasaṃyutāḥ
81 ॥ अथ ते निर्ययुः सर्वे नानावाद्यानुमोदिताः । कोटिकोटिगणाकीर्णा गौतमस्याश्रमं गताः
81 // atha te niryayuḥ sarve nānāvādyānumoditāḥ / koṭikoṭigaṇākīrṇā gautamasyāśramaṃ gatāḥ
82 ॥ ब्रह्मविष्णु महेशाना दृष्ट्वा तत्परमाद्भुतम् । स्वभक्तं जीवयामास वामकोणनिरीक्षणात्
82 // brahmaviṣṇu maheśānā dṛṣṭvā tatparamādbhutam / svabhaktaṃ jīvayāmāsa vāmakoṇanirīkṣaṇāt
83 ॥ शङ्करो गौतमं प्राह तुष्टो ऽहं ते वरं वृणु । तदाकर्ण्य वचस्तस्य गौतमः प्राह सादरम्
83 // śaṅkaro gautamaṃ prāha tuṣṭo 'haṃ te varaṃ vṛṇu / tadākarṇya vacastasya gautamaḥ prāha sādaram
84 ॥ यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । त्वल्लिङ्गार्चनसामर्थ्यं नित्यमस्तु ममेश्वर
84 // yadi prasanno deveśa yadi deyo varo mama / tvalliṅgārcanasāmarthyaṃ nityamastu mameśvara
85 ॥ वृतमेतन्मया देव त्रिनेत्र शृणु चापरम् । शिष्यो ऽयं मे महाभागो हेयादेयादिवर्जितः
85 // vṛtametanmayā deva trinetra śṛṇu cāparam / śiṣyo 'yaṃ me mahābhāgo heyādeyādivarjitaḥ
86 ॥ प्रेक्षणीयं ममत्वेन न च पश्यति चक्षुषा । न घ्राणग्राह्यं देवेश न पातव्यं न चेतरत्
86 // prekṣaṇīyaṃ mamatvena na ca paśyati cakṣuṣā / na ghrāṇagrāhyaṃ deveśa na pātavyaṃ na cetarat
87 ॥ इति बुद्ध्व्या तथा कुर्वन्स हि योगी महायशः । उन्मत्तविकृताकारः शङ्करात्मेति कीर्तितः
87 // iti buddhvyā tathā kurvansa hi yogī mahāyaśaḥ / unmattavikṛtākāraḥ śaṅkarātmeti kīrtitaḥ
88 ॥ न कश्चित्तं प्रति द्वेषी न च तं हिंसयेदपि । एतन्मे दीयतां देव मृतानाममृतिस्तथा
88 // na kaścittaṃ prati dveṣī na ca taṃ hiṃsayedapi / etanme dīyatāṃ deva mṛtānāmamṛtistathā
89 ॥ तच्छ्रुत्वोमापतिः प्रीतो निरीक्ष्य हरिमव्ययः । स्वांशेन वायुना देहमाविशज्जगदीश्वरः
89 // tacchrutvomāpatiḥ prīto nirīkṣya harimavyayaḥ / svāṃśena vāyunā dehamāviśajjagadīśvaraḥ
90 ॥ हरिरूपः शङ्करात्मा मारुतिः कपिसत्तमः । पर्यायैरुच्यते ऽधीशः साक्षाद्विष्णुः शिवः परः
90 // harirūpaḥ śaṅkarātmā mārutiḥ kapisattamaḥ / paryāyairucyate 'dhīśaḥ sākṣādviṣṇuḥ śivaḥ paraḥ
91 ॥ आकल्पतेषु प्रत्येकं कामरूपमुपाश्रितः । ममाज्ञाकारको रामभक्तः पूजितविग्रहः
91 // ākalpateṣu pratyekaṃ kāmarūpamupāśritaḥ / mamājñākārako rāmabhaktaḥ pūjitavigrahaḥ
92 ॥ अनन्तकल्पमीशानः स्थास्यति प्रीतमानसः । त्वया कृतमिदं वेश्म विस्तृतं सुप्रतिष्टितम्
92 // anantakalpamīśānaḥ sthāsyati prītamānasaḥ / tvayā kṛtamidaṃ veśma vistṛtaṃ supratiṣṭitam
93 ॥ नित्यं वै सर्वरूपेण तिष्ठामः क्षणमादरात् । समर्चिताः प्रयास्यामः स्वस्ववासं ततः परम्
93 // nityaṃ vai sarvarūpeṇa tiṣṭhāmaḥ kṣaṇamādarāt / samarcitāḥ prayāsyāmaḥ svasvavāsaṃ tataḥ param
94 ॥ अथाबभाषे विश्वेशं गौतमो मुनिपुङ्गवः । अयोग्यं प्रार्थयामीश ह्यर्थी दोषं न पश्यति
94 // athābabhāṣe viśveśaṃ gautamo munipuṅgavaḥ / ayogyaṃ prārthayāmīśa hyarthī doṣaṃ na paśyati
95 ॥ ब्रह्माद्यलभ्यं देवेश दीयतां यदि रोचते । अथेशो विष्णुमालोक्य गृहीत्वा तत्करं करे
95 // brahmādyalabhyaṃ deveśa dīyatāṃ yadi rocate / atheśo viṣṇumālokya gṛhītvā tatkaraṃ kare
96 ॥ प्रहसन्नंबुजाभाक्षमित्युवाच सदाशिवः । क्षामोदरो ऽसि गोविन्द देयं ते भोजनं किमु
96 // prahasannaṃbujābhākṣamityuvāca sadāśivaḥ / kṣāmodaro 'si govinda deyaṃ te bhojanaṃ kimu
97 ॥ स्वयं प्रविश्य यदि वा स्वयं भुङ्क्ष्व स्वगेहवत् । गच्छ वा पार्वतीगेहं या कुक्षिं पूरयिष्यति
97 // svayaṃ praviśya yadi vā svayaṃ bhuṅkṣva svagehavat / gaccha vā pārvatīgehaṃ yā kukṣiṃ pūrayiṣyati
98 ॥ इत्युक्त्वा तत्करालंबी ह्येकान्तमगमद्विभुः । आदिश्य नन्दिनं देवो द्वाराध्यक्षं यथोक्तवत्
98 // ityuktvā tatkarālaṃbī hyekāntamagamadvibhuḥ / ādiśya nandinaṃ devo dvārādhyakṣaṃ yathoktavat
99 ॥ स गत्वा गौतमं वाथ ह्युक्तवान्विष्णुभाषणम् । संपादयान्नं देवेशा भोक्तुकामा वयं मुने
99 // sa gatvā gautamaṃ vātha hyuktavānviṣṇubhāṣaṇam / saṃpādayānnaṃ deveśā bhoktukāmā vayaṃ mune
100 ॥ इत्युक्त्वैकान्तमगमद्वासुदेवेन शङ्करः । मृदुशय्यां समारुह्य शयितौ देवतोत्तमौ
100 // ityuktvaikāntamagamadvāsudevena śaṅkaraḥ / mṛduśayyāṃ samāruhya śayitau devatottamau
101 ॥ अन्योन्यं भाषणं कृत्वा प्रोत्तस्थतुरुभावपि । गत्वा तडागं गंभीरं स्रास्यन्तौ देवसत्तमौ
101 // anyonyaṃ bhāṣaṇaṃ kṛtvā prottasthaturubhāvapi / gatvā taḍāgaṃ gaṃbhīraṃ srāsyantau devasattamau
102 ॥ करांबुपातमन्योन्यं पृथक्कृत्वोभयत्र च । मुनयो राक्षसाश्चैव जलक्रीडां प्रचक्रिरे
102 // karāṃbupātamanyonyaṃ pṛthakkṛtvobhayatra ca / munayo rākṣasāścaiva jalakrīḍāṃ pracakrire
103 ॥ अथ विष्णुर्महेशश्च जलपानानि शीघ्रतः । चक्रतुः शङ्करऋ पद्मकिञ्जल्काञ्जलिना हरेः
103 // atha viṣṇurmaheśaśca jalapānāni śīghrataḥ / cakratuḥ śaṅkaraṛ padmakiñjalkāñjalinā hareḥ
104 ॥ अवाकिरन्मुखे तस्य पद्मोत्फुल्लविलोचने । नेत्रे केशरसंपातात्प्रमीलयत केशवः
104 // avākiranmukhe tasya padmotphullavilocane / netre keśarasaṃpātātpramīlayata keśavaḥ
105 ॥ अत्रान्तरे हरेः स्कन्धमारुरोह महेश्वरः । हर्युत्तमाङ्गं बाहुभ्यां गृहीत्वा संन्यमज्जयत्
105 // atrāntare hareḥ skandhamāruroha maheśvaraḥ / haryuttamāṅgaṃ bāhubhyāṃ gṛhītvā saṃnyamajjayat
106 ॥ उन्मज्जयित्वा च पुनः पुनश्चापि पुनःपुनः । पीडितः स हरिः सूक्ष्मं पातयामास शङ्करम्
106 // unmajjayitvā ca punaḥ punaścāpi punaḥpunaḥ / pīḍitaḥ sa hariḥ sūkṣmaṃ pātayāmāsa śaṅkaram
107 ॥ अथ पादौ गृहीत्वा तं भ्रामयन्विचकर्ष ह । अताडयद्ध्वरेर्वक्षः पातयामास चाच्युतम्
107 // atha pādau gṛhītvā taṃ bhrāmayanvicakarṣa ha / atāḍayaddhvarervakṣaḥ pātayāmāsa cācyutam
108 ॥ अथोत्थितो हरिस्तोयमादायाञ्जलिना ततः । शीर्षे चैवाकिरच्छंभुमथ शंभुरथो हरिः
108 // athotthito haristoyamādāyāñjalinā tataḥ / śīrṣe caivākiracchaṃbhumatha śaṃbhuratho hariḥ
109 ॥ जलक्रीडैवमभवदथ चर्षिगणान्तरे । जलक्रीडासंभ्रमेण विस्रस्तजटबन्धनाः
109 // jalakrīḍaivamabhavadatha carṣigaṇāntare / jalakrīḍāsaṃbhrameṇa visrastajaṭabandhanāḥ
110 ॥ अथ संभ्रमतां तेषामन्योन्यजटबन्धनम् । इतरे तरबद्ध्वासु जटासु च मुनीश्वराः
110 // atha saṃbhramatāṃ teṣāmanyonyajaṭabandhanam / itare tarabaddhvāsu jaṭāsu ca munīśvarāḥ
111 ॥ शक्तिमन्तो ऽशक्तिमत आकर्षन्ति च सव्यथम् । पातयन्तो ऽन्यतश्चापि क्त्रोशन्तो रुदतस्तथा
111 // śaktimanto 'śaktimata ākarṣanti ca savyatham / pātayanto 'nyataścāpi ktrośanto rudatastathā
112 ॥ एवं प्रवृत्ते तुमुले संभूते तोयकर्मणि । आकाशे वानरेशस्तु ननर्त च ननाद च
112 // evaṃ pravṛtte tumule saṃbhūte toyakarmaṇi / ākāśe vānareśastu nanarta ca nanāda ca
113 ॥ विपञ्चीं वादयन्वाद्यं ललितां गीतिमुज्जगौ । सुगीत्या ललिता यास्तु आगायत विधा दश
113 // vipañcīṃ vādayanvādyaṃ lalitāṃ gītimujjagau / sugītyā lalitā yāstu āgāyata vidhā daśa
114 ॥ शुश्राव गीतिं मधुरां शङ्करो लोकभावतः । स्वयं गातुं हि ललितं मन्दंमन्दं प्रचक्रमे
114 // śuśrāva gītiṃ madhurāṃ śaṅkaro lokabhāvataḥ / svayaṃ gātuṃ hi lalitaṃ mandaṃmandaṃ pracakrame
115 ॥ स्वयं गायति देवेशे विश्रामं गलदेशिकम् । स्वरं ध्रुवं समादाय सर्वलक्षणसंयुतम्
115 // svayaṃ gāyati deveśe viśrāmaṃ galadeśikam / svaraṃ dhruvaṃ samādāya sarvalakṣaṇasaṃyutam
116 ॥ स्वधारामृतसंयुक्तं गानेनैवमपोनयन् । वासुदेवो मर्दलं च कराभ्यामप्यवादयत्
116 // svadhārāmṛtasaṃyuktaṃ gānenaivamaponayan / vāsudevo mardalaṃ ca karābhyāmapyavādayat
117 ॥ अम्बुजाङ्गश्चतुर्वक्रस्तुंबुरुर्मुखरो बभौ । तानका गौतमाद्यास्तु गयको वायुजो ऽभवत्
117 // ambujāṅgaścaturvakrastuṃbururmukharo babhau / tānakā gautamādyāstu gayako vāyujo 'bhavat
118 ॥ गायके मधुरं गीतं हनूमति कपीश्वरे । म्लानमल्मानमभवत्कृशाः पुष्टास्तदाभवन्
118 // gāyake madhuraṃ gītaṃ hanūmati kapīśvare / mlānamalmānamabhavatkṛśāḥ puṣṭāstadābhavan
119 ॥ स्वां स्वां गीतिमतः सर्वे तिरस्कृत्यैव मूर्च्छिता । तूष्णीभूतं समभवद्देवर्षिगणदानवम्
119 // svāṃ svāṃ gītimataḥ sarve tiraskṛtyaiva mūrcchitā / tūṣṇībhūtaṃ samabhavaddevarṣigaṇadānavam
120 ॥ एकः स हनुमान् गाता श्रोतारः सर्व एव ते । मध्याह्नकाले वितते गायमाने हनूमति । स्वस्ववाह नमारुह्य निर्गताः सर्वदेवताः
120 // ekaḥ sa hanumān gātā śrotāraḥ sarva eva te / madhyāhnakāle vitate gāyamāne hanūmati / svasvavāha namāruhya nirgatāḥ sarvadevatāḥ
121 ॥ गानप्रियो महेशस्तु जग्राह प्लवगेश्वरम् । प्लवग त्वं मयाज्ञप्तो निःशङ्को वृषमारुह
121 // gānapriyo maheśastu jagrāha plavageśvaram / plavaga tvaṃ mayājñapto niḥśaṅko vṛṣamāruha
122 ॥ मम चाभिमुखो भूत्वा गायस्वानेकगायनम् । अथाह कपिशार्दूलो भगवन्तं महेश्वरम्
122 // mama cābhimukho bhūtvā gāyasvānekagāyanam / athāha kapiśārdūlo bhagavantaṃ maheśvaram
123 ॥ वृषभारोहसामर्थ्यं तव नान्यस्य विद्यते ष ॥ तव वाहनमारुह्य पातकी स्यामहं विभो
123 // vṛṣabhārohasāmarthyaṃ tava nānyasya vidyate ṣa // tava vāhanamāruhya pātakī syāmahaṃ vibho
124 ॥ मामेवारुह देवेश विहॄङ्गः शिवधारणः । तव चाभिमुखं गानं करिष्यामि विलोकय
124 // māmevāruha deveśa vihṝṅgaḥ śivadhāraṇaḥ / tava cābhimukhaṃ gānaṃ kariṣyāmi vilokaya
125 ॥ अथेश्वरो हनूमन्तमारुरोह यथा वृषम् । आरूढे शङ्करे देवे हनुमत्कन्धरां शिवः
125 // atheśvaro hanūmantamāruroha yathā vṛṣam / ārūḍhe śaṅkare deve hanumatkandharāṃ śivaḥ
126 ॥ छित्वा त्वचं परावृत्य सुखं गायति पूर्ववत् । शृण्वन्गीतिसुधां शंभुर्गौन्त मस्य गृहं ततः
126 // chitvā tvacaṃ parāvṛtya sukhaṃ gāyati pūrvavat / śṛṇvangītisudhāṃ śaṃbhurgaunta masya gṛhaṃ tataḥ
127 ॥ सर्वे चाप्यागतास्तत्र देवर्षिगणदानवाः । पूजिता गौतमेनाथ भोजनावसरे सति
127 // sarve cāpyāgatāstatra devarṣigaṇadānavāḥ / pūjitā gautamenātha bhojanāvasare sati
128 ॥ यच्छुष्कं दारुसंभूतं गृहो पकरणादिकम् । प्ररूढमभवत्सर्वं गायमाने हनूमति
128 // yacchuṣkaṃ dārusaṃbhūtaṃ gṛho pakaraṇādikam / prarūḍhamabhavatsarvaṃ gāyamāne hanūmati
129 ॥ तस्मिन्गाने समस्तानां चित्रं दृष्टिरतिष्टत
129 // tasmingāne samastānāṃ citraṃ dṛṣṭiratiṣṭata
130 ॥ द्विबाहुरीशस्य पदाभिवं दनः समस्तगात्राभरणोपपन्नः । प्रसन्नमूर्तिस्तरुणः सुमध्ये विन्यस्तमूर्द्ध्वाञ्जलिभिः शिरोभिः
130 // dvibāhurīśasya padābhivaṃ danaḥ samastagātrābharaṇopapannaḥ / prasannamūrtistaruṇaḥ sumadhye vinyastamūrddhvāñjalibhiḥ śirobhiḥ
131 ॥ शिरः कराभ्यां परिगृह्य शङ्करो हनूमतः पूर्वमुखं चकार । पद्मासनासीनहनूमतोंऽजलौ निधाय पादं त्वपरं मुखे च
131 // śiraḥ karābhyāṃ parigṛhya śaṅkaro hanūmataḥ pūrvamukhaṃ cakāra / padmāsanāsīnahanūmatoṃ'jalau nidhāya pādaṃ tvaparaṃ mukhe ca
132 ॥ पादाङ्गुलीभ्यामथ नासिकां विभुः स्नेहेन जग्राह च मन्दमन्दम् । स्कन्धे मुखे त्वंसतले च कण्ठे वक्षस्थले च स्तनमध्यमे हृदि
132 // pādāṅgulībhyāmatha nāsikāṃ vibhuḥ snehena jagrāha ca mandamandam / skandhe mukhe tvaṃsatale ca kaṇṭhe vakṣasthale ca stanamadhyame hṛdi
133 ॥ ततश्च कुक्षावथ नाभिमण्डलं पादं द्वितीयं विदधाति चाञ्जलौ । शिरो गृहीत्वावनमय्य शङ्करः पस्पर्श पृष्ठं चिबुकेन सो ऽध्वनि
133 // tataśca kukṣāvatha nābhimaṇḍalaṃ pādaṃ dvitīyaṃ vidadhāti cāñjalau / śiro gṛhītvāvanamayya śaṅkaraḥ pasparśa pṛṣṭhaṃ cibukena so 'dhvani
134 ॥ हारं च मुक्तापरिकल्पितं शिवो हनूमतः कण्ठगतं चकार
134 // hāraṃ ca muktāparikalpitaṃ śivo hanūmataḥ kaṇṭhagataṃ cakāra
135 ॥ अथ विष्णुर्महेशानमिह वचनमुक्तवान् । हनूमता समो नास्ति कृत्स्नब्रह्माण्डमण्डले
135 // atha viṣṇurmaheśānamiha vacanamuktavān / hanūmatā samo nāsti kṛtsnabrahmāṇḍamaṇḍale
136 ॥ श्रुतिदेवाद्यगम्यं हि पदं तव कपिस्थितम् । सर्वोपनिषदव्यक्तं त्वत्पदं कपिसर्वयुक्
136 // śrutidevādyagamyaṃ hi padaṃ tava kapisthitam / sarvopaniṣadavyaktaṃ tvatpadaṃ kapisarvayuk
137 ॥ यमादिसाधनैर्ंयोगैर्न क्षणं ते पदं स्थिरम् । महायोगिहृदंभोजे परं स्वस्थं हनूमति
137 // yamādisādhanairṃyogairna kṣaṇaṃ te padaṃ sthiram / mahāyogihṛdaṃbhoje paraṃ svasthaṃ hanūmati
138 ॥ वर्षकोटिसहस्रं तु सहस्राब्दैरथान्वहम् । भक्त्या संपूजितो ऽपीश पादो नो दर्शितस्त्वया
138 // varṣakoṭisahasraṃ tu sahasrābdairathānvaham / bhaktyā saṃpūjito 'pīśa pādo no darśitastvayā
139 ॥ लोके वादो हि सुमहाञ्छंभुर्नारायणप्रियः । हरिप्रियस्तथा शंभुर्न तादृग्भाग्यमस्ति मे
139 // loke vādo hi sumahāñchaṃbhurnārāyaṇapriyaḥ / haripriyastathā śaṃbhurna tādṛgbhāgyamasti me
140 ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं शंभुर्विष्णोः प्राह मुदान्वितः । न त्वया सदृशो मह्यं प्रियो ऽन्यो ऽस्ति हरे क्वचित्
140 // tacchrutvā vacanaṃ śaṃbhurviṣṇoḥ prāha mudānvitaḥ / na tvayā sadṛśo mahyaṃ priyo 'nyo 'sti hare kvacit
141 ॥ पार्वती वा त्वया तुल्या वर्तते नैव भिद्यते । अथ देवाय महते गौतमः प्राणिपत्य च
141 // pārvatī vā tvayā tulyā vartate naiva bhidyate / atha devāya mahate gautamaḥ prāṇipatya ca
142 ॥ व्यजिज्ञपदमेयात्मज्देवैर्हि करुणानिधे । मध्याह्नो ऽयं व्यतिक्रान्तो भुक्तिवेलाखिलस्य च
142 // vyajijñapadameyātmajdevairhi karuṇānidhe / madhyāhno 'yaṃ vyatikrānto bhuktivelākhilasya ca
143 ॥ अथाचम्य महादेवो विष्णुना सहितो विभुः । प्रविश्य गौतमगृहं भोजनायोपचक्रमे
143 // athācamya mahādevo viṣṇunā sahito vibhuḥ / praviśya gautamagṛhaṃ bhojanāyopacakrame
144 ॥ रत्नाङ्गुलीयैरथनूपुराभ्यां दुकूलबन्धेन तडित्सुकाञ्च्या । हारैरनेकैरथ कण्ठनिष्कयज्ञोपवीतोत्तरवाससी च
144 // ratnāṅgulīyairathanūpurābhyāṃ dukūlabandhena taḍitsukāñcyā / hārairanekairatha kaṇṭhaniṣkayajñopavītottaravāsasī ca
145 ॥ विलंबिचञ्चन्मणिकुण्डलेन सुपुष्पधंमिल्लवरेण चैव । पञ्चाङ्गगन्धस्य विलेपनेन बाह्वङ्गदैः कङ्कणकाङ्गुलीयैः
145 // vilaṃbicañcanmaṇikuṇḍalena supuṣpadhaṃmillavareṇa caiva / pañcāṅgagandhasya vilepanena bāhvaṅgadaiḥ kaṅkaṇakāṅgulīyaiḥ
146 ॥ अथो विभूषितः शिवो निविष्ट उत्तमासने । स्वसंमुखं हरिं तथा न्यवेशयद्वरासने
146 // atho vibhūṣitaḥ śivo niviṣṭa uttamāsane / svasaṃmukhaṃ hariṃ tathā nyaveśayadvarāsane
147 ॥ देवश्रेष्ठौ हरीशौ तावन्योन्याभिमुखस्थितौ । सुवर्णभाजनस्थान्नं ददौ भक्त्या स गौतमः
147 // devaśreṣṭhau harīśau tāvanyonyābhimukhasthitau / suvarṇabhājanasthānnaṃ dadau bhaktyā sa gautamaḥ
148 ॥ त्रिंशत्प्रभेदान्भक्ष्यांस्तु पायसं च चतुर्विधम् । सुपक्वं पाकजातं च कल्पितं यच्छतद्वयम्
148 // triṃśatprabhedānbhakṣyāṃstu pāyasaṃ ca caturvidham / supakvaṃ pākajātaṃ ca kalpitaṃ yacchatadvayam
149 ॥ अपक्कं मिश्रकं तद्वत्त्रिंशतं परिकल्पितम् । शतं शतं सुकन्दानां शाकानां च प्रकल्पितम्
149 // apakkaṃ miśrakaṃ tadvattriṃśataṃ parikalpitam / śataṃ śataṃ sukandānāṃ śākānāṃ ca prakalpitam
150 ॥ पञ्चविंशतिधा सर्पिःसंस्कृतं व्यञ्जनं तथा । शर्कराद्यं तथा चूतमोचाखर्जूरदाडिमम्
150 // pañcaviṃśatidhā sarpiḥsaṃskṛtaṃ vyañjanaṃ tathā / śarkarādyaṃ tathā cūtamocākharjūradāḍimam
151 ॥ द्राक्षेक्षुनागरङ्गं च मिष्टं पक्वं फलोत्करम् । प्रियालक्रञ्जम्बुफलं विकङ्कतफलं तथा
151 // drākṣekṣunāgaraṅgaṃ ca miṣṭaṃ pakvaṃ phalotkaram / priyālakrañjambuphalaṃ vikaṅkataphalaṃ tathā
152 ॥ एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणीशे समर्प्य च । दत्त्वापोशानकं विप्रो भुञ्जध्वमिति चाब्रवीत्
152 // evamādīni cānyāni dravyāṇīśe samarpya ca / dattvāpośānakaṃ vipro bhuñjadhvamiti cābravīt
153 ॥ भुञ्जानैषु च सर्वेषु व्यजनं सूक्ष्मविस्तृतम् । गौतमः स्वयमादाय शिवविष्णू अवीजयत्
153 // bhuñjānaiṣu ca sarveṣu vyajanaṃ sūkṣmavistṛtam / gautamaḥ svayamādāya śivaviṣṇū avījayat
154 ॥ परिहासमथो कर्तुमियेष परमेश्वरः । पश्य विष्णो हनूमन्तं कथं भुङ्क्ते स वानरः
154 // parihāsamatho kartumiyeṣa parameśvaraḥ / paśya viṣṇo hanūmantaṃ kathaṃ bhuṅkte sa vānaraḥ
155 ॥ वानरं पश्यति हरौ मण्डकं विष्णुभाजने । चक्षेप मुनिसंषेषु पश्यत्स्वपि महेश्वरः
155 // vānaraṃ paśyati harau maṇḍakaṃ viṣṇubhājane / cakṣepa munisaṃṣeṣu paśyatsvapi maheśvaraḥ
156 ॥ हनूमते दत्तवांश्च स्वोच्छिष्टं पायसादिकम् । त्वदुच्छिष्टभोज्यं तु तवैव वचनाद्विभो
156 // hanūmate dattavāṃśca svocchiṣṭaṃ pāyasādikam / tvaducchiṣṭabhojyaṃ tu tavaiva vacanādvibho
157 ॥ अनर्हं मम नैवेद्यं पत्रं पुष्पं फलादिकम् । मह्यं निवेद्य सकलं कूप एव विनिःक्षिपेत्
157 // anarhaṃ mama naivedyaṃ patraṃ puṣpaṃ phalādikam / mahyaṃ nivedya sakalaṃ kūpa eva viniḥkṣipet
158 ॥ अभुक्ते त्वर्द्वञ्चो नूनं भुक्ते चापि कृपा तव । बाणलिङ्गे स्वयंभूते चन्द्रकान्ते हृदि स्थिते
158 // abhukte tvardvañco nūnaṃ bhukte cāpi kṛpā tava / bāṇaliṅge svayaṃbhūte candrakānte hṛdi sthite
159 ॥ चान्द्रायण समं ज्ञेयं शम्भोर्नैवेद्यभक्षणम् । भुक्तिवेलेयमधुना तद्वैरस्यं कथान्तरात्
159 // cāndrāyaṇa samaṃ jñeyaṃ śambhornaivedyabhakṣaṇam / bhuktiveleyamadhunā tadvairasyaṃ kathāntarāt
160 ॥ भुक्त्वा तु ककथयिष्यामि निर्विशङ्कं विभुङ्क्ष्व तत् । अथासौ जलसंस्कारं कृतवान् गौतमो मुनिः
160 // bhuktvā tu kakathayiṣyāmi nirviśaṅkaṃ vibhuṅkṣva tat / athāsau jalasaṃskāraṃ kṛtavān gautamo muniḥ
161 ॥ आरक्तसुस्निगन्धसुसूक्ष्मगात्राननेकधाधौतसुशोभिताङ्गान् । तडागतोयैः कतबीजघर्षितैर्विशौधितैस्तैः करकानपूरयत्
161 // āraktasusnigandhasusūkṣmagātrānanekadhādhautasuśobhitāṅgān / taḍāgatoyaiḥ katabījagharṣitairviśaudhitaistaiḥ karakānapūrayat
162 ॥ नद्याः सैकतवेदिकां नवतरां संछाद्य सूक्ष्मांबरैः,शुद्ध्वैः श्वेततरैरथोपरि घटांस्तोयेन पूर्णान्क्षिपेत् । लिप्त्वा नालकजातिमास्तपुटकं तत्कौलकं कारिकाचूर्णं चन्दनचन्द्ररश्मिविशदां मालां पुटान्तं क्षिपेत् । यामस्यापि पुनश्च वारिवसनेनाशोध्य कुम्भेन तञ्चन्द्प्रन्थिमथो निधाय बकुलं क्षिप्त्वा तथा पाटलम्
162 // nadyāḥ saikatavedikāṃ navatarāṃ saṃchādya sūkṣmāṃbaraiḥ,śuddhvaiḥ śvetatarairathopari ghaṭāṃstoyena pūrṇānkṣipet / liptvā nālakajātimāstapuṭakaṃ tatkaulakaṃ kārikācūrṇaṃ candanacandraraśmiviśadāṃ mālāṃ puṭāntaṃ kṣipet / yāmasyāpi punaśca vārivasanenāśodhya kumbhena tañcandpranthimatho nidhāya bakulaṃ kṣiptvā tathā pāṭalam
163 ॥ शेफआलीस्तबकमथो जलं च तत्र,विन्यस्य प्रथमत एव तोयशुद्धिम् । कृत्वाथो मृदुतरं सूक्ष्मवस्त्रखण्डेनावेष्टेत्सृणिकमुखं च सूक्ष्मचन्द्रम्
163 // śephaālīstabakamatho jalaṃ ca tatra,vinyasya prathamata eva toyaśuddhim / kṛtvātho mṛdutaraṃ sūkṣmavastrakhaṇḍenāveṣṭetsṛṇikamukhaṃ ca sūkṣmacandram
164 ॥ अनातपप्रदेशे तु निधाय करकानथ । मन्दवातसमोपेते सूक्ष्मव्यजनवीजेते
164 // anātapapradeśe tu nidhāya karakānatha / mandavātasamopete sūkṣmavyajanavījete
165 ॥ सिंचेच्छीतैर्जलैश्चापि वासितैः सृणिकामपि । संस्कृताः स्वायतास्तत्र नरा नार्यो ऽथवा नृपाः
165 // siṃcecchītairjalaiścāpi vāsitaiḥ sṛṇikāmapi / saṃskṛtāḥ svāyatāstatra narā nāryo 'thavā nṛpāḥ
166 ॥ तत्कन्या वा क्षालिताङ्गा धौतपादाःसुवाससः । मधुर्पिगमनिर्यासमसांद्रमगुरूद्भवम्
166 // tatkanyā vā kṣālitāṅgā dhautapādāḥsuvāsasaḥ / madhurpigamaniryāsamasāṃdramagurūdbhavam
167 ॥ बाहुमूले च कण्ठे च विलिप्यासांद्रमेव च । मस्तके जापकं न्यस्य पञ्चगन्धविलेपनम्
167 // bāhumūle ca kaṇṭhe ca vilipyāsāṃdrameva ca / mastake jāpakaṃ nyasya pañcagandhavilepanam
168 ॥ पुष्पनद्ध्वसुकेशास्तु ताः शुभाः स्युः सुनिर्मलाः । एवमेवार्चिता नार्य आप्तकुङ्कुमविग्रहाः
168 // puṣpanaddhvasukeśāstu tāḥ śubhāḥ syuḥ sunirmalāḥ / evamevārcitā nārya āptakuṅkumavigrahāḥ
169 ॥ युवत्यश्चारुसर्वाङ्ग्यो नितरां भूषणैरपि । एतादृग्वनिताभिर्वा नरैर्वा दापयेज्जलम्
169 // yuvatyaścārusarvāṅgyo nitarāṃ bhūṣaṇairapi / etādṛgvanitābhirvā narairvā dāpayejjalam
170 ॥ ते ऽपि प्रादानसमये सूक्ष्मवस्त्राल्पवेष्टनम् । अथवामकरे न्यस्य करकं प्रेक्ष्य तत्र हि
170 // te 'pi prādānasamaye sūkṣmavastrālpaveṣṭanam / athavāmakare nyasya karakaṃ prekṣya tatra hi
171 ॥ दोरिकान्यस्तमुन्मुच्य ततस्तोयं प्रदापयेत् । एवं स कारयामास गौतमो भगवान्मुनिः
171 // dorikānyastamunmucya tatastoyaṃ pradāpayet / evaṃ sa kārayāmāsa gautamo bhagavānmuniḥ
172 ॥ महेशादिषु सर्वेषु भुक्तवत्सु महात्मसु । प्रक्षालिताङ्घ्रिहस्तेषु गन्धोद्वर्तितपाणिषु
172 // maheśādiṣu sarveṣu bhuktavatsu mahātmasu / prakṣālitāṅghrihasteṣu gandhodvartitapāṇiṣu
173 ॥ उञ्चासनसमासीने देवदेवे महेश्वरे । अथ नीचसमासीनादेवाः सर्षिगणास्तथा
173 // uñcāsanasamāsīne devadeve maheśvare / atha nīcasamāsīnādevāḥ sarṣigaṇāstathā
174 ॥ मणिपात्रेषु संवेष्ट्थ पूगखण्डान्सुधूपितान् । अकोणान्वर्तुलान्स्थूलानसूक्ष्मानकृशानपि
174 // maṇipātreṣu saṃveṣṭtha pūgakhaṇḍānsudhūpitān / akoṇānvartulānsthūlānasūkṣmānakṛśānapi
175 ॥ श्वेतपत्राणि संशोध्य क्षिप्त्वा कर्पूरखण्डकम् । चूर्णं च शङ्करायाथ निवेदयति गौतमे
175 // śvetapatrāṇi saṃśodhya kṣiptvā karpūrakhaṇḍakam / cūrṇaṃ ca śaṅkarāyātha nivedayati gautame
176 ॥ गृहाण देव तांबूलमित्युक्तवचने मुनौ । कपे गृहाण तांबूलं प्रयच्छ मम खण्डकान्
176 // gṛhāṇa deva tāṃbūlamityuktavacane munau / kape gṛhāṇa tāṃbūlaṃ prayaccha mama khaṇḍakān
177 ॥ उवाच वानरो नास्ति मम शुद्धिर्महेश्वर । अनेकफलभोक्तृआत्वाद्वानरस्तु कथं शुचिः
177 // uvāca vānaro nāsti mama śuddhirmaheśvara / anekaphalabhoktṛātvādvānarastu kathaṃ śuciḥ
178 ॥ तच्छ्रुत्वा तु विरूपाक्षाः प्राह वानरसत्तमम् । मद्वाक्यादखिलं शुद्ध्येन्मद्वाक्यादमृतं विषम्
178 // tacchrutvā tu virūpākṣāḥ prāha vānarasattamam / madvākyādakhilaṃ śuddhyenmadvākyādamṛtaṃ viṣam
179 ॥ मद्वाक्यादखिला वेदा मद्वाक्याद्देवतादयः । मद्वाङ्क्याद्ध्वर्मविज्ञानं मद्वाक्यान्मोक्ष उच्यते
179 // madvākyādakhilā vedā madvākyāddevatādayaḥ / madvāṅkyāddhvarmavijñānaṃ madvākyānmokṣa ucyate
180 ॥ पुराणान्यागमाश्चैव स्मृतयो मम वाक्यतः । अतो गृहाण तांबूलं मम देहि सुखण्डकान्
180 // purāṇānyāgamāścaiva smṛtayo mama vākyataḥ / ato gṛhāṇa tāṃbūlaṃ mama dehi sukhaṇḍakān
181 ॥ हरिर्वामकरेणाधात्तांबूलं पूगखण्डकम् । तततः पत्राणि संगृह्य तस्मै खण्डान्समर्पयत्
181 // harirvāmakareṇādhāttāṃbūlaṃ pūgakhaṇḍakam / tatataḥ patrāṇi saṃgṛhya tasmai khaṇḍānsamarpayat
182 ॥ कर्पूरमग्रतो दत्तं गृहीत्वाभक्षयच्छिवः । देवे तु कृततांबूले पार्वती मन्दराचलात्
182 // karpūramagrato dattaṃ gṛhītvābhakṣayacchivaḥ / deve tu kṛtatāṃbūle pārvatī mandarācalāt
183 ॥ जयाविजययोर्हस्तं गृहीत्वायान्मुनेर्गृहम् । देवपादौ ततो नत्वा विनम्रवदनाभवत्
183 // jayāvijayayorhastaṃ gṛhītvāyānmunergṛham / devapādau tato natvā vinamravadanābhavat
184 ॥ उन्नमय्य मुखि तस्या इदमाह त्रिलोचनः । त्वदर्थं देवदेवेशि अपराधः कृतो मया
184 // unnamayya mukhi tasyā idamāha trilocanaḥ / tvadarthaṃ devadeveśi aparādhaḥ kṛto mayā
185 ॥ यत्त्वां विहाय भुक्तं हि तथान्यच्छृणु सुंदरि । यत्त्वां स्वमन्दिरे त्यक्त्वा महदेनो मया कृतम्
185 // yattvāṃ vihāya bhuktaṃ hi tathānyacchṛṇu suṃdari / yattvāṃ svamandire tyaktvā mahadeno mayā kṛtam
186 ॥ क्षन्तुमर्हसि देवेशि त्यक्तकोपा विलोकय । न बभाषे ऽप्येवमुक्ता सारुन्धत्या विनिर्ययौ
186 // kṣantumarhasi deveśi tyaktakopā vilokaya / na babhāṣe 'pyevamuktā sārundhatyā viniryayau
187 ॥ निर्गच्छन्तीं मुनिर्ज्ञात्वा दण्डवत्प्रणनाम ह । अथोवाच शिवा तं चगौतम त्वं किमिच्छसि
187 // nirgacchantīṃ munirjñātvā daṇḍavatpraṇanāma ha / athovāca śivā taṃ cagautama tvaṃ kimicchasi
188 ॥ अथाह गौतमो देवीं पार्वतीं प्रेक्ष्य सस्मिताम् । कृतकृत्यो भवेयं वै भुक्तायां मद्गृहे त्वयि
188 // athāha gautamo devīṃ pārvatīṃ prekṣya sasmitām / kṛtakṛtyo bhaveyaṃ vai bhuktāyāṃ madgṛhe tvayi
189 ॥ ततः प्राह शिवा विप्रं गौतमं रचिताञ्जलिम् । भोक्ष्यामि त्वद्गृहे विप्र शङ्करानुमतेन वै
189 // tataḥ prāha śivā vipraṃ gautamaṃ racitāñjalim / bhokṣyāmi tvadgṛhe vipra śaṅkarānumatena vai
190 ॥ अथ गत्वा शिवं विंशे लब्धानुज्ञस्त्वरागतः । भोजयामास गिरिजां देवीं चारुन्धतीं तथा
190 // atha gatvā śivaṃ viṃśe labdhānujñastvarāgataḥ / bhojayāmāsa girijāṃ devīṃ cārundhatīṃ tathā
191 ॥ भुक्त्वाथ पार्वती सर्वगन्धपुष्पाद्यलङ्कृता । सहानु चरकन्याभिः सहस्राभिर्हरं ययौ
191 // bhuktvātha pārvatī sarvagandhapuṣpādyalaṅkṛtā / sahānu carakanyābhiḥ sahasrābhirharaṃ yayau
192 ॥ अथाहर् शकरो देवी गच्छ गौतममन्दिरम् । संध्योपास्तिमहं कृत्वा ह्यागमिष्ये तवान्तिकम्
192 // athāhar śakaro devī gaccha gautamamandiram / saṃdhyopāstimahaṃ kṛtvā hyāgamiṣye tavāntikam
193 ॥ इत्युक्त्वा प्रययौ देवी गौतमस्यैव मदिरम् । संध्यावदनकामास्तु सर्व एव विनिर्गताः
193 // ityuktvā prayayau devī gautamasyaiva madiram / saṃdhyāvadanakāmāstu sarva eva vinirgatāḥ
194 ॥ कृतसंध्यास्तडागे तु महेशाद्याश्च कृत्स्नशः । अथोत्तरमुखः शंभुर्न्यास कृत्वा जजाप ह
194 // kṛtasaṃdhyāstaḍāge tu maheśādyāśca kṛtsnaśaḥ / athottaramukhaḥ śaṃbhurnyāsa kṛtvā jajāpa ha
195 ॥ अथ विष्णुर्महातेजा महेशमिदमब्रवीत् । सर्वैर्नमस्यते यस्तु सर्वैरेव समर्च्यते
195 // atha viṣṇurmahātejā maheśamidamabravīt / sarvairnamasyate yastu sarvaireva samarcyate
196 ॥ हूयतं सर्वयज्ञेषु स भवान्किं जपिष्यति । रचिताञ्जलयः सर्वे त्वामेवैकमुपासिते
196 // hūyataṃ sarvayajñeṣu sa bhavānkiṃ japiṣyati / racitāñjalayaḥ sarve tvāmevaikamupāsite
197 ॥ स भवान्देवदेवेशः कस्मै विरचिताञ्जलिः । नमस्कारादिपुण्यानां फलदस्त्वं महेश्वरर
197 // sa bhavāndevadeveśaḥ kasmai viracitāñjaliḥ / namaskārādipuṇyānāṃ phaladastvaṃ maheśvarara
198 ॥ तव कः फलदो वन्द्यः को वा त्वत्तो ऽधिको वद । तच्छ्रुत्वा शङ्करः प्राह देवदेवं जनार्दनम्
198 // tava kaḥ phalado vandyaḥ ko vā tvatto 'dhiko vada / tacchrutvā śaṅkaraḥ prāha devadevaṃ janārdanam
199 ॥ ध्याये न किञ्चिद्गोविन्दनमस्ये ह न किञ्चन । किन्तु नास्तिकजन्तूनां प्रवृत्त्यर्थमिदं मया
199 // dhyāye na kiñcidgovindanamasye ha na kiñcana / kintu nāstikajantūnāṃ pravṛttyarthamidaṃ mayā
200 ॥ दर्शनीयं हरे चैतदन्यथा पापकारिणः । तस्माल्लोकोपकारार्थमिदं सर्वं कृतं मया
200 // darśanīyaṃ hare caitadanyathā pāpakāriṇaḥ / tasmāllokopakārārthamidaṃ sarvaṃ kṛtaṃ mayā
201 ॥ ओमित्युक्त्वा हरिरथ तं नत्वा समतिष्टत । अथ ते गौतमगृहं प्राप्ता देवर्षयस्तदा
201 // omityuktvā hariratha taṃ natvā samatiṣṭata / atha te gautamagṛhaṃ prāptā devarṣayastadā
202 ॥ सर्वे पूजामथो चक्रुर्देवदेवाय शूलिने । देवो हनूमता सार्द्ध्वं गायन्नास्ते मुनीश्वर
202 // sarve pūjāmatho cakrurdevadevāya śūline / devo hanūmatā sārddhvaṃ gāyannāste munīśvara
203 ॥ पञ्चाक्षरीं महाविद्यां सर्वे एव तदाजपन् । हनुमत्करमालंब्य देवाभ्यां संगतो हरः
203 // pañcākṣarīṃ mahāvidyāṃ sarve eva tadājapan / hanumatkaramālaṃbya devābhyāṃ saṃgato haraḥ
204 ॥ एकशय्यासमांसीनौ तावुभौ देवदंपती । गायन्नास्ते च हनुमांस्तुंबुरुप्रमुखास्तथा
204 // ekaśayyāsamāṃsīnau tāvubhau devadaṃpatī / gāyannāste ca hanumāṃstuṃburupramukhāstathā
205 ॥ नानाविधविलासांश्च चकार परमेश्वरः । आहूय पार्वतीमीश इदं वाक्यमुवाच ह
205 // nānāvidhavilāsāṃśca cakāra parameśvaraḥ / āhūya pārvatīmīśa idaṃ vākyamuvāca ha
206 ॥ रचयिष्यामि धंमिल्लमेहि मत्पुरतः शुभे । देव्याह न च युक्तं तद्भर्त्त्रा शुश्रूषणं स्त्रियः
206 // racayiṣyāmi dhaṃmillamehi matpurataḥ śubhe / devyāha na ca yuktaṃ tadbharttrā śuśrūṣaṇaṃ striyaḥ
207 ॥ केशप्रसाधनकृतावनर्थान्तरमापतेत् । केशप्रसाधने देव तत्त्वं सर्वं न चेप्सितम्
207 // keśaprasādhanakṛtāvanarthāntaramāpatet / keśaprasādhane deva tattvaṃ sarvaṃ na cepsitam
208 ॥ अथ बन्धेकृते पश्चादंसप्रान्तप्रमार्जनम् । ततश्चरमसंलग्न केशपुष्पादिमार्जनम्
208 // atha bandhekṛte paścādaṃsaprāntapramārjanam / tataścaramasaṃlagna keśapuṣpādimārjanam
209 ॥ एतस्मिन्वर्तमाने तु महात्मानो यदागमन् । तदा किमुत्तरं वाच्यं तव देवादिवन्दित
209 // etasminvartamāne tu mahātmāno yadāgaman / tadā kimuttaraṃ vācyaṃ tava devādivandita
210 ॥ नायान्ति चेदथ विभो भीतिर्नाशमुपैष्यति । एवं हि भाषमाणां तां करेणाकृष्य शङ्करः
210 // nāyānti cedatha vibho bhītirnāśamupaiṣyati / evaṃ hi bhāṣamāṇāṃ tāṃ kareṇākṛṣya śaṅkaraḥ
211 ॥ स्वोर्वोः संस्थापयित्वैव विस्रस्य कचबन्धनम् । विभज्य च कराभ्यां स प्रससार नखैरपि
211 // svorvoḥ saṃsthāpayitvaiva visrasya kacabandhanam / vibhajya ca karābhyāṃ sa prasasāra nakhairapi
212 ॥ विष्णुदत्तां पारिजातस्रजं कचगतामपि । कृत्वा धंमिल्लमकरोदथ मालां करागताम्
212 // viṣṇudattāṃ pārijātasrajaṃ kacagatāmapi / kṛtvā dhaṃmillamakarodatha mālāṃ karāgatām
213 ॥ मल्लिकास्रजमादाय बबन्ध कचबन्धने । कल्पप्रसूनमालां च ब्रह्मदत्तां महेश्वरः
213 // mallikāsrajamādāya babandha kacabandhane / kalpaprasūnamālāṃ ca brahmadattāṃ maheśvaraḥ
214 ॥ पार्वतीवसने गूढगन्धाढ्ये च समाददात् । अथांसपृष्ठ संलग्नमार्जनं कृतवान् विभुः
214 // pārvatīvasane gūḍhagandhāḍhye ca samādadāt / athāṃsapṛṣṭha saṃlagnamārjanaṃ kṛtavān vibhuḥ
215 ॥ श्लथन्नीवेरधो देव्या वस्त्रवेष्टादधोगतः । किमिदं देवि चेत्युक्त्वा नीवीबन्धं चकार ह
215 // ślathannīveradho devyā vastraveṣṭādadhogataḥ / kimidaṃ devi cetyuktvā nīvībandhaṃ cakāra ha
216 ॥ नासाभूषणमेतत्ते सत्यमेव वदामि ते । ततः प्राह शिवा शंभुं स्मित्वा पर्वतनन्दिनी
216 // nāsābhūṣaṇametatte satyameva vadāmi te / tataḥ prāha śivā śaṃbhuṃ smitvā parvatanandinī
217 ॥ अहो त्वन्मन्दिरे शंभो सर्ववस्तु समृद्धिमत् । पूर्वमेव मया सर्वं ज्ञातप्रायमभूत्किल
217 // aho tvanmandire śaṃbho sarvavastu samṛddhimat / pūrvameva mayā sarvaṃ jñātaprāyamabhūtkila
218 ॥ सर्वद्रविणसंपत्तिर्भूषणैखगम्यते । शिरो विभूषितं देव ब्रह्मशीर्षस्य मालया
218 // sarvadraviṇasaṃpattirbhūṣaṇaikhagamyate / śiro vibhūṣitaṃ deva brahmaśīrṣasya mālayā
219 ॥ नरकस्य तथा माला वक्षस्थलविभूणम् । शेषश्च वासुकिश्चैव सविषौ तव कङ्कणौ
219 // narakasya tathā mālā vakṣasthalavibhūṇam / śeṣaśca vāsukiścaiva saviṣau tava kaṅkaṇau
220 ॥ दिशोंऽबरं जटाः केशा भसित चाङ्गरागकम् । महोक्षो वाहनं गोत्रं कुलं चाज्ञातमेव च
220 // diśoṃ'baraṃ jaṭāḥ keśā bhasita cāṅgarāgakam / mahokṣo vāhanaṃ gotraṃ kulaṃ cājñātameva ca
221 ॥ ज्ञायेते पितरौ नैव विरूपाक्षं तथा वपुः । एवं वदन्तीं गिरिजां विष्णुः प्राहातिकोपनः
221 // jñāyete pitarau naiva virūpākṣaṃ tathā vapuḥ / evaṃ vadantīṃ girijāṃ viṣṇuḥ prāhātikopanaḥ
222 ॥ किमर्थं निन्दसेदेवि देवदेवं जगत्पतिम् । दुष्प्राणा न प्रिया भद्रे तव नूनमसंयमात्
222 // kimarthaṃ nindasedevi devadevaṃ jagatpatim / duṣprāṇā na priyā bhadre tava nūnamasaṃyamāt
223 ॥ यत्रेशनिन्दनं भद्रे तत्र नो मरणव्रतम् । इत्युक्त्वाथ नखाभ्यां हि हरिश्छेत्तुं शिरो गतः
223 // yatreśanindanaṃ bhadre tatra no maraṇavratam / ityuktvātha nakhābhyāṃ hi hariśchettuṃ śiro gataḥ
224 ॥ महेशस्तत्करं गृह्य प्राह मा साहसं कृथाः । पार्वतीवचनं सर्वं प्रियं मम न चाप्रियम्
224 // maheśastatkaraṃ gṛhya prāha mā sāhasaṃ kṛthāḥ / pārvatīvacanaṃ sarvaṃ priyaṃ mama na cāpriyam
225 ॥ ममाप्रियं हृषीकेश कर्तुं यत्किञ्चिदिष्यते । ओमित्युक्त्वाथ भगवांस्तूष्णींभूतो ऽभवद्ध्वरिः
225 // mamāpriyaṃ hṛṣīkeśa kartuṃ yatkiñcidiṣyate / omityuktvātha bhagavāṃstūṣṇīṃbhūto 'bhavaddhvariḥ
226 ॥ हनुमानथ देवाय व्यज्ञापयदिदं वचः । अर्थयामि विनिष्कामं मम पूजाव्रतं तथा
226 // hanumānatha devāya vyajñāpayadidaṃ vacaḥ / arthayāmi viniṣkāmaṃ mama pūjāvrataṃ tathā
227 ॥ पूजार्थमप्यहं गच्छे मामनुज्ञातुमर्हसि । तच्छ्रत्वा शङ्करो देवः स्मित्वा प्राह वपीश्वरम्
227 // pūjārthamapyahaṃ gacche māmanujñātumarhasi / tacchratvā śaṅkaro devaḥ smitvā prāha vapīśvaram
228 ॥ कस्य पूजा क्व वा पूजा किं पुष्पं किं दलं वद । को गुरुः कश्च मन्त्रस्ते कीदृशं पूजन तथा
228 // kasya pūjā kva vā pūjā kiṃ puṣpaṃ kiṃ dalaṃ vada / ko guruḥ kaśca mantraste kīdṛśaṃ pūjana tathā
229 ॥ एवं वदति देवैशे हनुमान्नीतिसंयुतः । वेपमानसमस्ताङ्ग स्तोतुमेवं प्रचक्रमे
229 // evaṃ vadati devaiśe hanumānnītisaṃyutaḥ / vepamānasamastāṅga stotumevaṃ pracakrame
230 ॥ नमो देवाय महते शङ्करायामितात्मने । योरिने योगधात्रे च योगिनां गुरवे नमः
230 // namo devāya mahate śaṅkarāyāmitātmane / yorine yogadhātre ca yogināṃ gurave namaḥ
231 ॥ योगगम्याय देवाय ज्ञानिनां पतये नमः । वेदानां पतये तुभ्यं देवानां पतये नमः
231 // yogagamyāya devāya jñānināṃ pataye namaḥ / vedānāṃ pataye tubhyaṃ devānāṃ pataye namaḥ
232 ॥ ध्यानाय ध्यानगम्याय ध्यातॄणां गुरवे नमः । अष्टमूर्ते नमस्तुभ्यं पशूनां पतये नमः
232 // dhyānāya dhyānagamyāya dhyātṝṇāṃ gurave namaḥ / aṣṭamūrte namastubhyaṃ paśūnāṃ pataye namaḥ
233 ॥ अंबकाय त्रिनेत्राय सोमसूर्याग्निचक्षुषे । सुभृङ्गराजधत्तूरद्रोणपुष्पप्रियस्य ते
233 // aṃbakāya trinetrāya somasūryāgnicakṣuṣe / subhṛṅgarājadhattūradroṇapuṣpapriyasya te
234 ॥ बृहतीपूग पुन्नागचपकादिप्रियाय च । नमस्ते ऽस्तु नमस्ते ऽस्तु भूय एव नमोनमः
234 // bṛhatīpūga punnāgacapakādipriyāya ca / namaste 'stu namaste 'stu bhūya eva namonamaḥ
235 ॥ शिवो हरिमथ प्राह मा भैषीर्वद मे ऽखिलम् । ततस्त्यक्त्वा भयं प्राह हनुमान् वाक्यकोविदः
235 // śivo harimatha prāha mā bhaiṣīrvada me 'khilam / tatastyaktvā bhayaṃ prāha hanumān vākyakovidaḥ
236 ॥ शिवलिङ्गार्चनं कार्यं भस्मोद्ध्वूलितदेहिना । दिवा संपादितैस्तैयैः पुष्पाद्यैरपि तादृशैः
236 // śivaliṅgārcanaṃ kāryaṃ bhasmoddhvūlitadehinā / divā saṃpāditaistaiyaiḥ puṣpādyairapi tādṛśaiḥ
237 ॥ देव विज्ञापयिष्यामि शिवपूजविधिं शुभम् । सायङ्काले तु संप्राप्ते अशिरःस्नानमाचरेत्
237 // deva vijñāpayiṣyāmi śivapūjavidhiṃ śubham / sāyaṅkāle tu saṃprāpte aśiraḥsnānamācaret
238 ॥ क्षालितं वसनं शुष्कं धृत्वाचम्य त्रिरन्यधीः । अथ भस्म समादाय आग्नेयं स्नानमाचरेत्
238 // kṣālitaṃ vasanaṃ śuṣkaṃ dhṛtvācamya triranyadhīḥ / atha bhasma samādāya āgneyaṃ snānamācaret
239 ॥ प्रणवेन समामन्त्र्य अष्टवारमथांपि वा । पञ्चाक्षरेण मन्त्रेण नाम्ना वा येन केनचित्
239 // praṇavena samāmantrya aṣṭavāramathāṃpi vā / pañcākṣareṇa mantreṇa nāmnā vā yena kenacit
240 ॥ सप्ताभिमन्त्रितं भस्म दर्भपाणिः समाहरेत् । ईशानः सर्वविद्यानामुक्त्वा शिरसिपातयेत्
240 // saptābhimantritaṃ bhasma darbhapāṇiḥ samāharet / īśānaḥ sarvavidyānāmuktvā śirasipātayet
241 ॥ तत्पुरुषाय विद्महे मुखे भस्म प्रसेचयेत् । अघोरेभ्यो ऽथ घोरेभ्यो भस्म वक्षसि निक्षिपेत्
241 // tatpuruṣāya vidmahe mukhe bhasma prasecayet / aghorebhyo 'tha ghorebhyo bhasma vakṣasi nikṣipet
242 ॥ वामदेवय नमः इति गुह्यस्थाने विनिक्षिपेत् । सद्योजातं प्रपद्यामि निक्षिपेदथ पादयोः
242 // vāmadevaya namaḥ iti guhyasthāne vinikṣipet / sadyojātaṃ prapadyāmi nikṣipedatha pādayoḥ
243 ॥ उद्ध्वूलयेत्समस्ताङ्गं प्रणवेन विचक्षणाः । त्रैवर्णिकानामुदितऋ स्नानादिविधिरुत्तमः
243 // uddhvūlayetsamastāṅgaṃ praṇavena vicakṣaṇāḥ / traivarṇikānāmuditaṛ snānādividhiruttamaḥ
244 ॥ शूद्रादीनां प्रवक्ष्यामि यदुक्तं गुरुणा तथो । शिवेति पदमुञ्चार्य भस्म संमन्त्रयेत्सुधीः
244 // śūdrādīnāṃ pravakṣyāmi yaduktaṃ guruṇā tatho / śiveti padamuñcārya bhasma saṃmantrayetsudhīḥ
245 ॥ सप्त वारमथादाय शिवायेति शिरस्यथ । शङ्कराय मुखे प्रोक्तं सर्वज्ञाय हृदि क्षिपेत्
245 // sapta vāramathādāya śivāyeti śirasyatha / śaṅkarāya mukhe proktaṃ sarvajñāya hṛdi kṣipet
246 ॥ स्थाणवे नम इत्युक्त्वा मुखे चापि स्वयंभुवे । उच्चार्य पादयोः क्षिप्त्वा भस्म शुद्ध्वमतः परम्
246 // sthāṇave nama ityuktvā mukhe cāpi svayaṃbhuve / uccārya pādayoḥ kṣiptvā bhasma śuddhvamataḥ param
247 ॥ नमः शिवायेत्युच्चार्य सर्वाङ्गोद्ध्वूलनं स्मृतम् । प्रक्षाल्य हस्तावाचम्य दर्भपाणिः समाहितः
247 // namaḥ śivāyetyuccārya sarvāṅgoddhvūlanaṃ smṛtam / prakṣālya hastāvācamya darbhapāṇiḥ samāhitaḥ
248 ॥ दर्भाभावे सुवर्णं स्यात्तदभावे गवालुकाः । तदभावे तु दूर्वाः स्युस्तदभावे तु राजतम्
248 // darbhābhāve suvarṇaṃ syāttadabhāve gavālukāḥ / tadabhāve tu dūrvāḥ syustadabhāve tu rājatam
249 ॥ संध्योपास्तिं जपं देव्याः कृत्वा देवगृहं व्रजेत् । देववेदीमथो वापि कल्पितं स्थण्डिलं तु वा
249 // saṃdhyopāstiṃ japaṃ devyāḥ kṛtvā devagṛhaṃ vrajet / devavedīmatho vāpi kalpitaṃ sthaṇḍilaṃ tu vā
250 ॥ मृण्मयं कल्पितं शुद्धूं पद्मादिरचनायुतम् । चातुर्वर्णकरं गैश्च श्वेतेनैकेन वा पुनः
250 // mṛṇmayaṃ kalpitaṃ śuddhūṃ padmādiracanāyutam / cāturvarṇakaraṃ gaiśca śvetenaikena vā punaḥ
251 ॥ विचित्राणि च पद्मानि स्वस्तिकादि तथैव च । उत्पलादिगदाशङ्खत्रिशूलडमरूंस्तथा
251 // vicitrāṇi ca padmāni svastikādi tathaiva ca / utpalādigadāśaṅkhatriśūlaḍamarūṃstathā
252 ॥ शरोक्तपञ्चप्रासादं शिवलिङ्गमथैव च । सर्वकामफलं वृक्षं कुलकं कोलकं तथा
252 // śaroktapañcaprāsādaṃ śivaliṅgamathaiva ca / sarvakāmaphalaṃ vṛkṣaṃ kulakaṃ kolakaṃ tathā
253 ॥ षट्कोणं च त्रिकोणं च नवकोणमथापि वा । कोणे द्वादशकान्दोलापादुकाव्यजनानि च
253 // ṣaṭkoṇaṃ ca trikoṇaṃ ca navakoṇamathāpi vā / koṇe dvādaśakāndolāpādukāvyajanāni ca
254 ॥ चामरच्छत्त्रयुगलं विष्णुब्रह्मादिकांस्तथा । चूर्णैविरचयेद्वेद्यां धीमान्देवालये ऽपि वा
254 // cāmaracchattrayugalaṃ viṣṇubrahmādikāṃstathā / cūrṇaiviracayedvedyāṃ dhīmāndevālaye 'pi vā
255 ॥ यत्रापि देवपूजा स्यात् तत्रैवं कल्पयेद्बुधः । स्वहस्तरचितं मुख्यं क्रीतं चैव तु मध्यमम्
255 // yatrāpi devapūjā syāt tatraivaṃ kalpayedbudhaḥ / svahastaracitaṃ mukhyaṃ krītaṃ caiva tu madhyamam
256 ॥ याचितं तु कनिष्टं स्याद्बलात्कारमथो ऽधमम् । अर्हेषु यत्त्वनर्हेषु बलात्कारात्तु निष्फलम्
256 // yācitaṃ tu kaniṣṭaṃ syādbalātkāramatho 'dhamam / arheṣu yattvanarheṣu balātkārāttu niṣphalam
257 ॥ रक्तशालिजपाशाणकलमासितरक्तकैः । तन्दुलैर्वीहिमात्रोत्थैः कणैश्चैव यथाक्रमम्
257 // raktaśālijapāśāṇakalamāsitaraktakaiḥ / tandulairvīhimātrotthaiḥ kaṇaiścaiva yathākramam
258 ॥ उत्तमैर्मध्यमैश्चैव कनिष्ठैरधमैस्तथा । पद्मादिस्थापनैरेव तत्सम्यग्यागमाचरेत्
258 // uttamairmadhyamaiścaiva kaniṣṭhairadhamaistathā / padmādisthāpanaireva tatsamyagyāgamācaret
259 ॥ प्रागुत्तरमुखो वापि यदि वा प्राङ्मुखो भवेत् । आसनं च प्रवक्ष्यामि यथादृष्टं यथा श्रुतम्
259 // prāguttaramukho vāpi yadi vā prāṅmukho bhavet / āsanaṃ ca pravakṣyāmi yathādṛṣṭaṃ yathā śrutam
260 ॥ कौशं चार्मं चैलतल्पे दारवं तालपत्रकम् । कांबलं काञ्चनं चैव राजतं ताम्रमेव च
260 // kauśaṃ cārmaṃ cailatalpe dāravaṃ tālapatrakam / kāṃbalaṃ kāñcanaṃ caiva rājataṃ tāmrameva ca
261 ॥ गोकरीपार्कजैर्वापि ह्यासनं परिकल्पयेत् । वैयाघ्रं रौरवं चैव हारिण मार्गमेव च
261 // gokarīpārkajairvāpi hyāsanaṃ parikalpayet / vaiyāghraṃ rauravaṃ caiva hāriṇa mārgameva ca
262 ॥ चार्मं चतुर्विधं ज्ञेयमथ बन्धुकमेव च । यथासंभवमेतेषु ह्यासनं परिकल्पयेत्
262 // cārmaṃ caturvidhaṃ jñeyamatha bandhukameva ca / yathāsaṃbhavameteṣu hyāsanaṃ parikalpayet
263 ॥ कृतपद्मासनो वापि स्वस्तिकासन एव च । दर्भभस्मसमासीनः प्राणानायम्य वाग्यन्तः
263 // kṛtapadmāsano vāpi svastikāsana eva ca / darbhabhasmasamāsīnaḥ prāṇānāyamya vāgyantaḥ
264 ॥ तावत्स देवतारूपो ध्यानं चान्तः समाचरेत् । शिखान्ते द्वादशाङ्गुल्ये स्थितं सूक्ष्मतनुं शिवम्
264 // tāvatsa devatārūpo dhyānaṃ cāntaḥ samācaret / śikhānte dvādaśāṅgulye sthitaṃ sūkṣmatanuṃ śivam
265 ॥ अन्तश्चरन्तं भूतेषु गुहायां विश्वतोमुखम् । सर्वाभरणसंयुक्तमिमादिगुणान्वितम्
265 // antaścarantaṃ bhūteṣu guhāyāṃ viśvatomukham / sarvābharaṇasaṃyuktamimādiguṇānvitam
266 ॥ ध्यात्वा तं धारयेञ्चित्ते तद्दीप्त्या पूरयेत्तनुम् । तया दीप्त्या शरीरस्थं पापं नाशमुपागतम्
266 // dhyātvā taṃ dhārayeñcitte taddīptyā pūrayettanum / tayā dīptyā śarīrasthaṃ pāpaṃ nāśamupāgatam
267 ॥ स्वर्णपादैरसंपर्काद्रक्तं श्वेतं यथा भवेत् । तद्द्वादशदलावृत्तमष्ट पञ्च त्रिरेव वा
267 // svarṇapādairasaṃparkādraktaṃ śvetaṃ yathā bhavet / taddvādaśadalāvṛttamaṣṭa pañca trireva vā
268 ॥ परिकल्प्यासनं शुद्धवं तत्र लिङ्गं निधाय च । गुहास्थितं महेशानं र्लिङ्गेशं चिन्तयेत्था
268 // parikalpyāsanaṃ śuddhavaṃ tatra liṅgaṃ nidhāya ca / guhāsthitaṃ maheśānaṃ rliṅgeśaṃ cintayetthā
269 ॥ शोधिते कलशे तोयं शोधितं गन्धवासितम् । सुगन्धपुष्पं निक्षिप्य प्राणवेनाभिमन्त्रितम्
269 // śodhite kalaśe toyaṃ śodhitaṃ gandhavāsitam / sugandhapuṣpaṃ nikṣipya prāṇavenābhimantritam
270 ॥ प्राणायामश्च प्रणवः शूद्रेषु न विधीयते । प्राणायामपदे ध्यानं शिवेत्योङ्कारमन्त्रितम्
270 // prāṇāyāmaśca praṇavaḥ śūdreṣu na vidhīyate / prāṇāyāmapade dhyānaṃ śivetyoṅkāramantritam
271 ॥ गन्धपुष्पाक्षतादीनि पूजाद्रव्याणि यानि च । तानि स्थाप्य समीपे तु ततः संकल्प माचरेत्
271 // gandhapuṣpākṣatādīni pūjādravyāṇi yāni ca / tāni sthāpya samīpe tu tataḥ saṃkalpa mācaret
272 ॥ शिवपूजां करिष्यामि शिवतुष्ट्यर्थमेव च । इति संकल्पयित्वा तु तत आवाहनादिकम्
272 // śivapūjāṃ kariṣyāmi śivatuṣṭyarthameva ca / iti saṃkalpayitvā tu tata āvāhanādikam
273 ॥ कृत्वा तु स्नानपर्यन्तं ततः स्नानं प्रकल्पयेत् । नमस्तेत्यादिमन्त्रेण शतरुद्रविधानतः
273 // kṛtvā tu snānaparyantaṃ tataḥ snānaṃ prakalpayet / namastetyādimantreṇa śatarudravidhānataḥ
274 ॥ अविच्छिन्ना तु या धारा मुक्तिधारेति कीर्तिता । तया यः स्नापयेन्मांस जपचुद्रमुखांश्च चा
274 // avicchinnā tu yā dhārā muktidhāreti kīrtitā / tayā yaḥ snāpayenmāṃsa japacudramukhāṃśca cā
275 ॥ एकवारं त्रिवारं च पञ्च सप्त नवापि वा । एकादश तथा वारमथैकादशधान्वितम्
275 // ekavāraṃ trivāraṃ ca pañca sapta navāpi vā / ekādaśa tathā vāramathaikādaśadhānvitam
276 ॥ मुक्तिस्नानमिदं ज्ञेयं मासं मोक्षप्रदायकम् । शैवयाविद्यया स्नानं केवलं प्रणवेन वा
276 // muktisnānamidaṃ jñeyaṃ māsaṃ mokṣapradāyakam / śaivayāvidyayā snānaṃ kevalaṃ praṇavena vā
277 ॥ मृण्ययैर्नालिकेरस्य शकलैश्चोर्मिभिस्तथा । कांस्येन मुक्ताशुक्त्या च पुष्पादिकेसरेण वा
277 // mṛṇyayairnālikerasya śakalaiścormibhistathā / kāṃsyena muktāśuktyā ca puṣpādikesareṇa vā
278 ॥ स्नापयेद्देवदेवेशं यथासंभवमीरितैः । शृङ्गस्य च विधिं वक्ष्ये स्नानयोग्यं यथा भवेत्
278 // snāpayeddevadeveśaṃ yathāsaṃbhavamīritaiḥ / śṛṅgasya ca vidhiṃ vakṣye snānayogyaṃ yathā bhavet
279 ॥ पूर्वमन्तस्तु संशोध्य बहिरन्तस्तु शोधयेत् । सुग्रिग्धं लघु कृत्वाथ नाङ्गं छिन्द्यात्कथञ्चन
279 // pūrvamantastu saṃśodhya bahirantastu śodhayet / sugrigdhaṃ laghu kṛtvātha nāṅgaṃ chindyātkathañcana
280 ॥ नीचैकदेशविन्यस्तद्वारद्रोण्या सुहृत्तया । कृशानुयुक्तं स्नानं तु देवाय परिकल्पयेत्
280 // nīcaikadeśavinyastadvāradroṇyā suhṛttayā / kṛśānuyuktaṃ snānaṃ tu devāya parikalpayet
281 ॥ एवं गवयशृङ्गस्य जलपूर्तिरथोच्यते । द्वारे निषिद्धलोहार्द्धसंधिद्वारासमन्विते
281 // evaṃ gavayaśṛṅgasya jalapūrtirathocyate / dvāre niṣiddhalohārddhasaṃdhidvārāsamanvite
282 ॥ योगवक्रं नागदण्डं नागाकारं प्रकल्पंयेत् । फलस्थाने तु चषकं दण्डेन समरन्ध्रकम्
282 // yogavakraṃ nāgadaṇḍaṃ nāgākāraṃ prakalpaṃyet / phalasthāne tu caṣakaṃ daṇḍena samarandhrakam
283 ॥ तत्रैव पातयेत्तोयं मूर्द्ध्वयन्त्रघटे स्थितम् । पातयेदथ चान्येन वामेनैव करेण वा
283 // tatraiva pātayettoyaṃ mūrddhvayantraghaṭe sthitam / pātayedatha cānyena vāmenaiva kareṇa vā
284 ॥ मुक्तिधारा कृता तेन पवित्र पापनाशनम् । एवं संस्नाप्य देवेशं पञ्चगव्यैस्तथैव च
284 // muktidhārā kṛtā tena pavitra pāpanāśanam / evaṃ saṃsnāpya deveśaṃ pañcagavyaistathaiva ca
285 ॥ पञ्चामृतैरथ स्नाप्य मधुरत्रितयेन च । विभूष्य भूषणैर्देवं पुनः स्नाप्यमहेश्वरम्
285 // pañcāmṛtairatha snāpya madhuratritayena ca / vibhūṣya bhūṣaṇairdevaṃ punaḥ snāpyamaheśvaram
286 ॥ शीतोपचारं कृत्वाथ तत आचमनादिकम् । वस्त्रं तथोपवीतं च गन्धद्रव्यकमेव च
286 // śītopacāraṃ kṛtvātha tata ācamanādikam / vastraṃ tathopavītaṃ ca gandhadravyakameva ca
287 ॥ कर्पूरमगरुं चापि पाटीरमथवा भवेत् । उभयमिश्रितं चापि शिवलिङ्गं प्रपूजयेत् । कृत्स्नं पीठं गन्धपूर्णं यद्वा विभवसारतः । तूष्णीमथोपचारं वा कालीयं पुष्पमेव च
287 // karpūramagaruṃ cāpi pāṭīramathavā bhavet / ubhayamiśritaṃ cāpi śivaliṅgaṃ prapūjayet / kṛtsnaṃ pīṭhaṃ gandhapūrṇaṃ yadvā vibhavasārataḥ / tūṣṇīmathopacāraṃ vā kālīyaṃ puṣpameva ca
288 ॥ श्रीपन्नमरुचित्याज्यं यथाशक्तखिलं यथा । अनेकद्रव्यधूपं च गुग्गुलं केवलं तथा
288 // śrīpannamarucityājyaṃ yathāśaktakhilaṃ yathā / anekadravyadhūpaṃ ca guggulaṃ kevalaṃ tathā
289 ॥ कपिलाघृतसंयुक्तं सर्वधूपं प्रशस्यते । धूपं दत्वा यथाशक्ति कपिलाघृतदीपकान्
289 // kapilāghṛtasaṃyuktaṃ sarvadhūpaṃ praśasyate / dhūpaṃ datvā yathāśakti kapilāghṛtadīpakān
290 ॥ अथवा पूजामात्रेण दीपान्दत्वोपहारकम् । नैवेद्यमुपपन्नं च दत्वा पुष्पसमन्वितम्
290 // athavā pūjāmātreṇa dīpāndatvopahārakam / naivedyamupapannaṃ ca datvā puṣpasamanvitam
291 ॥ मुखशुद्धिं ततः कृत्वा दत्त्वा तांबूलमादरात् । प्रदक्षिणनमस्कारौ पूजैवं हि समाप्यते
291 // mukhaśuddhiṃ tataḥ kṛtvā dattvā tāṃbūlamādarāt / pradakṣiṇanamaskārau pūjaivaṃ hi samāpyate
292 ॥ गीत्यङ्गपञ्चकं पश्चात्तानि विज्ञापयामि ते । गीतिर्वाद्यं पुराणं च नृत्यं हासोक्तिरेव च
292 // gītyaṅgapañcakaṃ paścāttāni vijñāpayāmi te / gītirvādyaṃ purāṇaṃ ca nṛtyaṃ hāsoktireva ca
293 ॥ नीराजनं च पुष्पाणामञ्जलिश्चाखिलार्पणम् । क्षमापनं चोद्रसनं प्रोक्तं पञ्चोपचारकम्
293 // nīrājanaṃ ca puṣpāṇāmañjaliścākhilārpaṇam / kṣamāpanaṃ codrasanaṃ proktaṃ pañcopacārakam
294 ॥ भूषणं च तथा छत्रं चामरव्यजने अपि । उपवीत च कैकर्यं षोडशानुपचारकान्
294 // bhūṣaṇaṃ ca tathā chatraṃ cāmaravyajane api / upavīta ca kaikaryaṃ ṣoḍaśānupacārakān
295 ॥ द्वात्रिंशदुपचारैस्तु यः समाराधयेच्छिवम् । एकेनाह्ना समस्तानां पातकानां क्षयो भवेत्
295 // dvātriṃśadupacāraistu yaḥ samārādhayecchivam / ekenāhnā samastānāṃ pātakānāṃ kṣayo bhavet
296 ॥ एतच्छ्रुत्वा हनुमतो वचनं प्राह शङ्करः । एवमेतत्कपिश्रेष्ठ युदुक्तं पूजनं मम
296 // etacchrutvā hanumato vacanaṃ prāha śaṅkaraḥ / evametatkapiśreṣṭha yuduktaṃ pūjanaṃ mama
297 ॥ सारभूतमहं तुभ्यमुपदेक्ष्यामि सांप्रतम् । आराधनं यथालिङ्गे विस्तरेण त्वयोदितम्
297 // sārabhūtamahaṃ tubhyamupadekṣyāmi sāṃpratam / ārādhanaṃ yathāliṅge vistareṇa tvayoditam
298 ॥ मत्पादयुगलं प्रार्च्य पूजाफलमवाप्नुहि । ततः प्राह कपिश्रेष्ठो देवदेवमुमापतिम्
298 // matpādayugalaṃ prārcya pūjāphalamavāpnuhi / tataḥ prāha kapiśreṣṭho devadevamumāpatim
299 ॥ गुरिणा लिङ्गपूजैव नियता परिकल्पिता । तां करोमि पुरा देव पश्चात्त्वत्पादपूजनम्
299 // guriṇā liṅgapūjaiva niyatā parikalpitā / tāṃ karomi purā deva paścāttvatpādapūjanam
300 ॥ इत्युक्त्वेश नमस्कृत्य शिवलिङ्गार्चनाय च । सरसस्तीरमागत्य कृत्वा सैकतवेदिकाम्
300 // ityuktveśa namaskṛtya śivaliṅgārcanāya ca / sarasastīramāgatya kṛtvā saikatavedikām
301 ॥ तालपत्रैर्विरचितमासनं पर्यकल्पयत् । प्रक्षाल्य पादौ हस्तौ च समाचम्य समाहितः
301 // tālapatrairviracitamāsanaṃ paryakalpayat / prakṣālya pādau hastau ca samācamya samāhitaḥ
302 ॥ भस्मस्नानमथो चक्रे पुनराचम्य वाग्यतः । देववेद्यामथो चक्रे पद्मं च सुमनोहरम्
302 // bhasmasnānamatho cakre punarācamya vāgyataḥ / devavedyāmatho cakre padmaṃ ca sumanoharam
303 ॥ अनन्तरं तालपत्रे पद्मासनगतः कपिः । प्राणानायम्य संन्यस्य शुल्कध्यानसमन्वितः
303 // anantaraṃ tālapatre padmāsanagataḥ kapiḥ / prāṇānāyamya saṃnyasya śulkadhyānasamanvitaḥ
304 ॥ प्रणम्य गुरुमीशानं जपन्नासीदतः परम् । अथ देवार्यनं कर्त्तुं यत्नमास्थितवान्कपिः
304 // praṇamya gurumīśānaṃ japannāsīdataḥ param / atha devāryanaṃ karttuṃ yatnamāsthitavānkapiḥ
305 ॥ पलाशपत्रपुटकद्वयानीतजलं शुचि । शिरः कमण्डलुगतं निधायाग्निनिमन्त्रितम्
305 // palāśapatrapuṭakadvayānītajalaṃ śuci / śiraḥ kamaṇḍalugataṃ nidhāyāgninimantritam
306 ॥ आवाहनादि कृत्वाथ स्नानपर्यन्तमेव च । अथ स्नापयितुं देवमादाय करसंपुटे
306 // āvāhanādi kṛtvātha snānaparyantameva ca / atha snāpayituṃ devamādāya karasaṃpuṭe
307 ॥ कृत्वा निरीक्षणं देवपीठं नो दृष्टवान्कपिः । लिङ्गमात्रं करगतं दृष्ट्वा भीतिसमन्वितः
307 // kṛtvā nirīkṣaṇaṃ devapīṭhaṃ no dṛṣṭavānkapiḥ / liṅgamātraṃ karagataṃ dṛṣṭvā bhītisamanvitaḥ
308 ॥ इदमाह महायोगी किंवा पापं मया कृतम् । यदेतत्पीठरहितं शिवलिङ्गं करस्थितम्
308 // idamāha mahāyogī kiṃvā pāpaṃ mayā kṛtam / yadetatpīṭharahitaṃ śivaliṅgaṃ karasthitam
309 ॥ ममाद्य मरणं सिद्धं न पीठं चागमिष्यति । अथ रुद्रं जपिष्यामि तदायति महेश्वरः
309 // mamādya maraṇaṃ siddhaṃ na pīṭhaṃ cāgamiṣyati / atha rudraṃ japiṣyāmi tadāyati maheśvaraḥ
310 ॥ इति निश्चित्य मनसा जजाप शतरुद्रियम् । यदा तु न समायातो महेशो ऽथ कपीश्वरः
310 // iti niścitya manasā jajāpa śatarudriyam / yadā tu na samāyāto maheśo 'tha kapīśvaraḥ
311 ॥ रुद्रं न्यपातयद्भूमौ वीरभद्रः समागतः । किमर्थं रुद्यते भद्र रुदिते कारणं वद
311 // rudraṃ nyapātayadbhūmau vīrabhadraḥ samāgataḥ / kimarthaṃ rudyate bhadra rudite kāraṇaṃ vada
312 ॥ तच्छ्रुत्वा प्राह हनुमान्वीरभद्रं मनोगतम् । पीठहीनमिदं लिङ्गं पश्य मे पापसंचयम्
312 // tacchrutvā prāha hanumānvīrabhadraṃ manogatam / pīṭhahīnamidaṃ liṅgaṃ paśya me pāpasaṃcayam
313 ॥ वीरभद्रस्ततः प्राह श्रुत्वा कपिसमीरितम् । यदि नायाति पीठं ते लिङ्गे मा साहसं कुरु
313 // vīrabhadrastataḥ prāha śrutvā kapisamīritam / yadi nāyāti pīṭhaṃ te liṅge mā sāhasaṃ kuru
314 ॥ दाहयिष्याम्यहं लोकान्यदि नायाति पीठकम् । पश्य दर्शय मे लिङ्गं पीठं चात्रागतं न वा
314 // dāhayiṣyāmyahaṃ lokānyadi nāyāti pīṭhakam / paśya darśaya me liṅgaṃ pīṭhaṃ cātrāgataṃ na vā
315 ॥ अत दृष्ट्वा वीरभद्रो लिङ्गे पीठमनागतम् । दग्धुकामो ऽखिलांल्लोकान्वीरभद्रः प्रातापवान्
315 // ata dṛṣṭvā vīrabhadro liṅge pīṭhamanāgatam / dagdhukāmo 'khilāṃllokānvīrabhadraḥ prātāpavān
316 ॥ अनलं भुवि चिक्षेप क्षणाद्दग्धा मही तदा । अथ सप्ततलान्दग्ध्वा पुनरूर्द्ध्वमवर्तत
316 // analaṃ bhuvi cikṣepa kṣaṇāddagdhā mahī tadā / atha saptatalāndagdhvā punarūrddhvamavartata
317 ॥ पञ्चोर्द्ध्वलोकानदहज्जनलोकनिवासिनः । ललाटनेत्रसंभूतं नखेनादाय चानलम्
317 // pañcorddhvalokānadahajjanalokanivāsinaḥ / lalāṭanetrasaṃbhūtaṃ nakhenādāya cānalam
318 ॥ जंबीरफलसंकाशं कृत्वा करतले विभुः । तपः सत्यं च संदग्धुमुद्यतो ऽभून्मुनीश्वरः
318 // jaṃbīraphalasaṃkāśaṃ kṛtvā karatale vibhuḥ / tapaḥ satyaṃ ca saṃdagdhumudyato 'bhūnmunīśvaraḥ
319 ॥ ततस्तु मुनयो दृष्ट्वातपोलोकनिवासिनः । दग्धुकामं वीरभद्रं गौतमाश्रममागताः
319 // tatastu munayo dṛṣṭvātapolokanivāsinaḥ / dagdhukāmaṃ vīrabhadraṃ gautamāśramamāgatāḥ
320 ॥ न दृष्ट्वा तत्र देवेशं शङ्करं स्वात्मनि स्थितम् । अस्तुवन्भक्तिसंयुक्ताः स्तोत्रैर्वेदसमुद्भवैः
320 // na dṛṣṭvā tatra deveśaṃ śaṅkaraṃ svātmani sthitam / astuvanbhaktisaṃyuktāḥ stotrairvedasamudbhavaiḥ
321 ॥ ओं वेदवेद्याय देवाय तस्मै शुद्धप्रभाचिन्त्यरूपाय कस्मै । ब्रह्माद्यधीशाय सृष्ट्यादिकर्त्रे,विष्णुप्रियायार्तिहॄन्त्रेंऽतकर्त्रे
321 // oṃ vedavedyāya devāya tasmai śuddhaprabhācintyarūpāya kasmai / brahmādyadhīśāya sṛṣṭyādikartre,viṣṇupriyāyārtihṝntreṃ'takartre
322 । नमस्ते ऽखिलाधीश्वरायांबराय नमस्ते चरस्थावरव्यापकाय । नमो वेदगुह्याय भक्तप्रियाय नमः पाकभोक्त्रे मखेशाय तुभ्यम्
322 / namaste 'khilādhīśvarāyāṃbarāya namaste carasthāvaravyāpakāya / namo vedaguhyāya bhaktapriyāya namaḥ pākabhoktre makheśāya tubhyam
323 ॥ नमस्ते शिवायादिदेवाय कुर्मो नमो व्यालयज्ञोपवीतप्रधर्त्ने । नमस्ते सुराबिन्दुवर्षापनाय त्रयीमूर्तये कालकालाय नाथ
323 // namaste śivāyādidevāya kurmo namo vyālayajñopavītapradhartne / namaste surābinduvarṣāpanāya trayīmūrtaye kālakālāya nātha
324 ॥ धरित्रीमरुद्व्योमतोयेन्दुवह्निप्रभामण्डलात्माष्टधामूर्ति धर्त्रे । शिवायाशिवघ्नाय वीराय भूयात्सदा नः प्रसन्नो जगन्नाथकेज्यः
324 // dharitrīmarudvyomatoyenduvahniprabhāmaṇḍalātmāṣṭadhāmūrti dhartre / śivāyāśivaghnāya vīrāya bhūyātsadā naḥ prasanno jagannāthakejyaḥ
325 ॥ कलानाथभालाय आत्मा महात्मा मनो ह्यग्रयानो निरूप्यो न वाग्भिः । जगज्जाड्यविध्वंसनोभुक्तिमुक्तिप्रदः स्तात्प्रसन्नः सदा शुद्ध कीर्तिः
325 // kalānāthabhālāya ātmā mahātmā mano hyagrayāno nirūpyo na vāgbhiḥ / jagajjāḍyavidhvaṃsanobhuktimuktipradaḥ stātprasannaḥ sadā śuddha kīrtiḥ
326 ॥ यतः संप्रसूतं जगज्जातमीशात्स्थितं येन रक्षावता भावितं च । लयं यास्यते यत्र वाचां विदूरे स वै नः प्रसन्नो ऽस्तु कालत्रयात्मा
326 // yataḥ saṃprasūtaṃ jagajjātamīśātsthitaṃ yena rakṣāvatā bhāvitaṃ ca / layaṃ yāsyate yatra vācāṃ vidūre sa vai naḥ prasanno 'stu kālatrayātmā
327 ॥ यदार्दि च मध्यं तथान्तं न के ऽपि विजानन्ति विज्ञा अपि स्वानुमानाः । स वै सर्वमूर्तिः सदा नो विभूत्येप्रसन्नो ऽस्तु किं ज्ञापयामो ऽत्र कृत्यम्
327 // yadārdi ca madhyaṃ tathāntaṃ na ke 'pi vijānanti vijñā api svānumānāḥ / sa vai sarvamūrtiḥ sadā no vibhūtyeprasanno 'stu kiṃ jñāpayāmo 'tra kṛtyam
328 ॥ एतां स्तुतिमथाकर्ण्य भगनेत्रप्रदः शिवः । विष्णुमाह मुनीनेतानानयस्व मदन्तिकम्
328 // etāṃ stutimathākarṇya bhaganetrapradaḥ śivaḥ / viṣṇumāha munīnetānānayasva madantikam
329 ॥ अथ विष्णुः समागत्य तपोलोकनिवासिनः । मुनीन्सांत्वय्य विश्वेशं दर्शयामास शङ्करम्
329 // atha viṣṇuḥ samāgatya tapolokanivāsinaḥ / munīnsāṃtvayya viśveśaṃ darśayāmāsa śaṅkaram
330 ॥ तानाह शङ्करो वाक्यं किमर्थं यूयमागताः । तपोलोकाद्भूमिलोकं मुनयो मुक्तकिल्बिषाः
330 // tānāha śaṅkaro vākyaṃ kimarthaṃ yūyamāgatāḥ / tapolokādbhūmilokaṃ munayo muktakilbiṣāḥ
331 ॥ तच्छ्रुत्वा शूलिनो वाक्यं प्रोचुस्ते मुनिसत्तमाः । देव द्वादशलोकानां दृश्यन्ते भस्मराशयः
331 // tacchrutvā śūlino vākyaṃ procuste munisattamāḥ / deva dvādaśalokānāṃ dṛśyante bhasmarāśayaḥ
332 ॥ स्थितमेकं वनमिदं पश्य तल्लोकसंक्षयम् । तच्छ्रुत्वा गिरिशः प्राह तान्मुनीनूर्द्धरेतसः
332 // sthitamekaṃ vanamidaṃ paśya tallokasaṃkṣayam / tacchrutvā giriśaḥ prāha tānmunīnūrddharetasaḥ
333 ॥ भूर्लोकस्य तु संदाहे पातालानां तथैव च । सन्देहो नास्ति मुनयः स्थितानां नो रहःस्थले
333 // bhūrlokasya tu saṃdāhe pātālānāṃ tathaiva ca / sandeho nāsti munayaḥ sthitānāṃ no rahaḥsthale
334 ॥ ऊर्द्धपञ्चकलोकानां दाहे संदेह एव नः । कथमङ्गारवृष्टिश्च कथं नो वा महाध्वनिः
334 // ūrddhapañcakalokānāṃ dāhe saṃdeha eva naḥ / kathamaṅgāravṛṣṭiśca kathaṃ no vā mahādhvaniḥ
335 ॥ तदाकर्ण्य विभोर्वाक्यं शङ्करस्य मुनीश्वराः । प्रोचुः प्राञ्जलयो देवं ब्रह्मादिसुरसंगतम्
335 // tadākarṇya vibhorvākyaṃ śaṅkarasya munīśvarāḥ / procuḥ prāñjalayo devaṃ brahmādisurasaṃgatam
336 ॥ भीतिरस्माकमधुना वर्तते वीरभद्रतः । स एवाङ्गार वृष्टिं च पिपासुरपिबद्विभोः
336 // bhītirasmākamadhunā vartate vīrabhadrataḥ / sa evāṅgāra vṛṣṭiṃ ca pipāsurapibadvibhoḥ
337 ॥ देवो ऽथ वीरमाहूय किं वीरेत्यब्रवीद्वचः । वीरो ऽप्याह कपेर्लिङ्गे पीठाभावादिदं कृतम्
337 // devo 'tha vīramāhūya kiṃ vīretyabravīdvacaḥ / vīro 'pyāha kaperliṅge pīṭhābhāvādidaṃ kṛtam
338 ॥ तच्छ्रुत्वाह शिवो देवो मुनींस्तान्भयविह्वलान् । कपेश्चित्तं परिज्ञातुं मया कृतमिदं द्विजाः
338 // tacchrutvāha śivo devo munīṃstānbhayavihvalān / kapeścittaṃ parijñātuṃ mayā kṛtamidaṃ dvijāḥ
339 ॥ मा भैष्ट भवतां सौख्यं सदा संपादयाम्यहम् । इत्युक्त्वा तु यथापूर्वं देवदेवः कृपानिधिः
339 // mā bhaiṣṭa bhavatāṃ saukhyaṃ sadā saṃpādayāmyaham / ityuktvā tu yathāpūrvaṃ devadevaḥ kṛpānidhiḥ
340 ॥ दग्धानप्यखिलांल्लोकान्पूर्वतः शोभनान्विभुः । कल्पयामास विश्वात्मा वीरभद्रमथाब्रवीत्
340 // dagdhānapyakhilāṃllokānpūrvataḥ śobhanānvibhuḥ / kalpayāmāsa viśvātmā vīrabhadramathābravīt
341 ॥ साधु वत्स यतो भद्रं भक्तानामीहसे सदा । ततस्ते विपुला कीर्तिर्लोके स्थास्यति शाश्वती
341 // sādhu vatsa yato bhadraṃ bhaktānāmīhase sadā / tataste vipulā kīrtirloke sthāsyati śāśvatī
342 ॥ इत्युक्त्वालिङ्ग्य शिरसि समाघ्राय महेश्वरः । तांबूलं वीरभद्राय दत्तवान्प्रीतमानसः
342 // ityuktvāliṅgya śirasi samāghrāya maheśvaraḥ / tāṃbūlaṃ vīrabhadrāya dattavānprītamānasaḥ
343 ॥ अथासौ हनुमानीपूजनं कृतवान्यथा । समाप्तायां तु पूजायां हनुमान्प्रीतमानसः
343 // athāsau hanumānīpūjanaṃ kṛtavānyathā / samāptāyāṃ tu pūjāyāṃ hanumānprītamānasaḥ
344 ॥ एकं वनचरं तत्र गन्धर्वं सविपञ्चकम् । ददर्श तमथाभ्याह वीणा मे दीयतामिति
344 // ekaṃ vanacaraṃ tatra gandharvaṃ savipañcakam / dadarśa tamathābhyāha vīṇā me dīyatāmiti
345 ॥ गन्धर्वो ऽप्याह न मया त्याज्या वीणा प्रिया मम । ममापीष्टेहं गन्धर्व वीणेत्याह कपीश्वरः
345 // gandharvo 'pyāha na mayā tyājyā vīṇā priyā mama / mamāpīṣṭehaṃ gandharva vīṇetyāha kapīśvaraḥ
346 ॥ यदा न दत्ते गन्धर्वो वल्लकीं कपये प्रियाम् । तदा मुष्टिप्रहारेण गन्धर्वः पातितः क्षितौ
346 // yadā na datte gandharvo vallakīṃ kapaye priyām / tadā muṣṭiprahāreṇa gandharvaḥ pātitaḥ kṣitau
347 ॥ वीणामादाय महतीं स्वरतन्तुसमन्विताम् । हनुमान्वानरश्रेष्ठो गायन्प्रागाच्छिवान्तिकम्
347 // vīṇāmādāya mahatīṃ svaratantusamanvitām / hanumānvānaraśreṣṭho gāyanprāgācchivāntikam
348 ॥ ततो गानेन महता प्रसाद्य जगदीश्वरम् । बृहतीकुसुमैः शुद्धैर् देवपादावपूजयत्
348 // tato gānena mahatā prasādya jagadīśvaram / bṛhatīkusumaiḥ śuddhair devapādāvapūjayat
349 ॥ ततः प्रसन्नो विश्वात्मा मुनीनां सन्निधौ तदा । दैत्यानां देवतानां च नृपाणां शङ्करो ऽपि च
349 // tataḥ prasanno viśvātmā munīnāṃ sannidhau tadā / daityānāṃ devatānāṃ ca nṛpāṇāṃ śaṅkaro 'pi ca
350 ॥ तस्मै वरमथ प्रादात्कल्पान्तं जीवितं पुनः । समुल्लङ्घने शक्तिं शास्त्रज्ञत्वं बलोन्नतिम्
350 // tasmai varamatha prādātkalpāntaṃ jīvitaṃ punaḥ / samullaṅghane śaktiṃ śāstrajñatvaṃ balonnatim
351 ॥ एवं दत्तं वरं प्राप्य महेशेन महात्मना । प्रत्यक्षं मम विप्रेन्द्र हनुमान्हर्षमागगतः
351 // evaṃ dattaṃ varaṃ prāpya maheśena mahātmanā / pratyakṣaṃ mama viprendra hanumānharṣamāgagataḥ
352 ॥ समस्तभूषासु षिताङ्गः स्वदीप्तिर्मदीकृतदेवदीप्तिः । प्रसन्नमूर्तिस्तरुणः शिवांशः संभावयामास समस्तदेवान्
352 // samastabhūṣāsu ṣitāṅgaḥ svadīptirmadīkṛtadevadīptiḥ / prasannamūrtistaruṇaḥ śivāṃśaḥ saṃbhāvayāmāsa samastadevān
353 ॥ आज्ञप्तो हनुमांस्तत्र मत्सेवायै मुनीश्वरः । महेशेनाहमप्येनं शशिमौलिमवैमि च
353 // ājñapto hanumāṃstatra matsevāyai munīśvaraḥ / maheśenāhamapyenaṃ śaśimaulimavaimi ca
354 ॥ किं बहूक्तेन विप्रर्षे यादृशो वानरेश्वरः । बुद्धौ न्याये च वै धैर्ये तादृगन्यो ऽस्ति न क्वचित्
354 // kiṃ bahūktena viprarṣe yādṛśo vānareśvaraḥ / buddhau nyāye ca vai dhairye tādṛganyo 'sti na kvacit
355 ॥ इति ते सर्वमाख्यातं चरितं पापनाशनम् । पठतां शृण्वतां चैव गच्छ विप्र यथासुखम्
355 // iti te sarvamākhyātaṃ caritaṃ pāpanāśanam / paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva gaccha vipra yathāsukham
356 ॥ तच्छ्रुत्वा रामभद्रस्य रघुनाथस्य धीमतः । वचनं दक्षिणीकृत्य नत्वा चागां यथागतः
356 // tacchrutvā rāmabhadrasya raghunāthasya dhīmataḥ / vacanaṃ dakṣiṇīkṛtya natvā cāgāṃ yathāgataḥ
357 ॥ एतत्ते ऽभिहितं विप्र चरितं च हनूमतः । सुखदं मोक्षदं सारं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
357 // etatte 'bhihitaṃ vipra caritaṃ ca hanūmataḥ / sukhadaṃ mokṣadaṃ sāraṃ kimanyacchrotumicchasi