33 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितनवमीव्रतकथनं नामाष्टादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथ ते ऽहं प्रवक्ष्यामि दशम्या वै व्रतानि च । यानि कृत्वा नरो भक्त्या धर्मराजप्रियो भवेत्
33 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitanavamīvratakathanaṃ nāmāṣṭādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca atha te 'haṃ pravakṣyāmi daśamyā vai vratāni ca / yāni kṛtvā naro bhaktyā dharmarājapriyo bhavet
1 ॥ चैत्रशुक्लद शम्यां तु धर्मराजं प्रपूजयेत् । तत्कालसंभवैः पुष्पैः फलैर्गन्धादिभिस्तथा
1 // caitraśuklada śamyāṃ tu dharmarājaṃ prapūjayet / tatkālasaṃbhavaiḥ puṣpaiḥ phalairgandhādibhistathā
2 ॥ सोपवासो वैकभक्तो भोजयित्वा द्विजोत्तमान् । चतुर्द्दशततस्तेभ्यः शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम्
2 // sopavāso vaikabhakto bhojayitvā dvijottamān / caturddaśatatastebhyaḥ śaktyā dadyācca dakṣiṇām
3 ॥ एवं यः कुरुते विप्र धर्मराजप्रपूजनम् । स धर्मस्याज्ञयागच्छेद्देवैः साधर्म्यमच्युतः
3 // evaṃ yaḥ kurute vipra dharmarājaprapūjanam / sa dharmasyājñayāgaccheddevaiḥ sādharmyamacyutaḥ
4 ॥ दशम्यां माधवे शुक्ले विष्णुमभ्यर्च्य मानवः । गन्धाद्यैरुपचारैश्च श्वेतपुष्पैः सुगन्धिभिः
4 // daśamyāṃ mādhave śukle viṣṇumabhyarcya mānavaḥ / gandhādyairupacāraiśca śvetapuṣpaiḥ sugandhibhiḥ
5 ॥ शतं प्रदक्षिणाः कृत्वा विप्रन्संभोज्य यत्नतः । लभते वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा
5 // śataṃ pradakṣiṇāḥ kṛtvā vipransaṃbhojya yatnataḥ / labhate vaiṣṇavaṃ lokaṃ nātra kāryā vicāraṇā
6 ॥ ज्येष्ठे शुक्लदशम्यां तु जाह्नवी सरितां वरा । समायाता धरां स्वर्गात्तस्मात्सा पुण्यदा स्मृता
6 // jyeṣṭhe śukladaśamyāṃ tu jāhnavī saritāṃ varā / samāyātā dharāṃ svargāttasmātsā puṇyadā smṛtā
7 ॥ ज्येष्ठः शुक्लदलं हस्तो बुधश्च दशमीः तिथिः । गरानन्दव्यतीपाताः कन्येन्दुवृषभास्कराः
7 // jyeṣṭhaḥ śukladalaṃ hasto budhaśca daśamīḥ tithiḥ / garānandavyatīpātāḥ kanyenduvṛṣabhāskarāḥ
8 ॥ दशयोगः समाख्यातो महापुण्यतमो द्विज । हरते दश पापानि तस्माद्दशहरः स्मृतः
8 // daśayogaḥ samākhyāto mahāpuṇyatamo dvija / harate daśa pāpāni tasmāddaśaharaḥ smṛtaḥ
9 ॥ अस्यां यो जाह्नवीं प्राप्य स्नाति संप्रीतमानसः । विधिना जाह्नवीतोये स याति हरिमन्दिरम्
9 // asyāṃ yo jāhnavīṃ prāpya snāti saṃprītamānasaḥ / vidhinā jāhnavītoye sa yāti harimandiram
10 ॥ आषाढशुक्लदशमी पुण्या मन्वा दिकैः स्मृता । तस्यां स्नानं जपो दानं होमो वा स्वर्गतिप्रदाः
10 // āṣāḍhaśukladaśamī puṇyā manvā dikaiḥ smṛtā / tasyāṃ snānaṃ japo dānaṃ homo vā svargatipradāḥ
11 ॥ श्रावणे शुक्लदशमी सर्वाशापरिपूर्तिदा । अस्यां शिवार्चनं शस्तं गन्धाद्यै रुपचारकैः
11 // śrāvaṇe śukladaśamī sarvāśāparipūrtidā / asyāṃ śivārcanaṃ śastaṃ gandhādyai rupacārakaiḥ
12 ॥ तत्रोपवासो नक्तं वा द्विजानां भोजनं जपः । हेम्नो दान च धेन्वादेः सर्वपापप्रणाशनम्
12 // tatropavāso naktaṃ vā dvijānāṃ bhojanaṃ japaḥ / hemno dāna ca dhenvādeḥ sarvapāpapraṇāśanam
13 ॥ अथो नभस्यशुक्लायां दशम्यां द्विजसत्तम । व्रतं दशावताराख्यं तत्र स्नानं जलाशये
13 // atho nabhasyaśuklāyāṃ daśamyāṃ dvijasattama / vrataṃ daśāvatārākhyaṃ tatra snānaṃ jalāśaye
14 ॥ कृत्वा संध्यादिनियमं देवर्षिपितृतर्पणम् । ततो दशावताराणि समभ्यर्चेत्स माहितः
14 // kṛtvā saṃdhyādiniyamaṃ devarṣipitṛtarpaṇam / tato daśāvatārāṇi samabhyarcetsa māhitaḥ
15 ॥ मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं त्रिविक्रमम् । रामं रामं च कृष्णं च बौद्धं कल्किनमेव च
15 // matsyaṃ kūrmaṃ varāhaṃ ca narasiṃhaṃ trivikramam / rāmaṃ rāmaṃ ca kṛṣṇaṃ ca bauddhaṃ kalkinameva ca
16 ॥ दशमूर्तिस्तु सौवर्णीः पूजयित्वा विधानतः । दशभ्यो विप्रवर्येभ्यो दद्यात्सत्कृत्य नारद
16 // daśamūrtistu sauvarṇīḥ pūjayitvā vidhānataḥ / daśabhyo vipravaryebhyo dadyātsatkṛtya nārada
17 ॥ उपवासं चैकभक्तं कृत्वा संभोज्य वाडवान् । विसृज्य पश्चाद्भुञ्जीत स्वयं स्वेष्टैः समाहितः
17 // upavāsaṃ caikabhaktaṃ kṛtvā saṃbhojya vāḍavān / visṛjya paścādbhuñjīta svayaṃ sveṣṭaiḥ samāhitaḥ
18 ॥ भक्त्या कृत्वा व्रतं त्वेतद्भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान् । विमानेन व्रजेदन्ते विष्णुलोकं सनातनम्
18 // bhaktyā kṛtvā vrataṃ tvetadbhuktvā bhogānihottamān / vimānena vrajedante viṣṇulokaṃ sanātanam
19 ॥ आश्विने शुक्लदशमी विजया सा प्रकीर्तिता । चतुर्गोमयपिण्डानि प्रातर्न्यस्य गृहाङ्गणे
19 // āśvine śukladaśamī vijayā sā prakīrtitā / caturgomayapiṇḍāni prātarnyasya gṛhāṅgaṇe
20 ॥ चक्रवालस्वरूपेण तन्मध्ये रामलक्ष्मणौ । तथा भरतशत्रुघ्नौ पूजयेच्चतुरो ऽपि हि
20 // cakravālasvarūpeṇa tanmadhye rāmalakṣmaṇau / tathā bharataśatrughnau pūjayeccaturo 'pi hi
21 ॥ सपिधानासु पात्रीषु गोमयीषु चतसृष्ट । किन्नं धान्यं सरौप्यं तु धृत्वा धौतांशुकावृतम्
21 // sapidhānāsu pātrīṣu gomayīṣu catasṛṣṭa / kinnaṃ dhānyaṃ saraupyaṃ tu dhṛtvā dhautāṃśukāvṛtam
22 ॥ पितृमातृभ्रातृपुत्रजाया भृत्यसमन्वितम् । संपूज्यं गन्धपुष्पाद्यैर्नैवेद्यैश्च विधानतः
22 // pitṛmātṛbhrātṛputrajāyā bhṛtyasamanvitam / saṃpūjyaṃ gandhapuṣpādyairnaivedyaiśca vidhānataḥ
23 ॥ नमस्कृत्याथ भुञ्जीत द्विजान्संभोज्य पूजितान् । एवं कृत्वा विधानं तु नरो वर्षं सुरवान्वितः
23 // namaskṛtyātha bhuñjīta dvijānsaṃbhojya pūjitān / evaṃ kṛtvā vidhānaṃ tu naro varṣaṃ suravānvitaḥ
24 ॥ धनधान्यसमृद्धश्च निश्चितं जायते द्विज । अथापाराह्नसमये नवम्यां संनिमन्त्रिताम्
24 // dhanadhānyasamṛddhaśca niścitaṃ jāyate dvija / athāpārāhnasamaye navamyāṃ saṃnimantritām
25 ॥ पूर्वदिक्षु शमीं विप्र गत्वा तन्मूलजां मृदम् । गृहीत्वा स्वगृहं प्राप्य गीतवादित्रनिःस्वनैः
25 // pūrvadikṣu śamīṃ vipra gatvā tanmūlajāṃ mṛdam / gṛhītvā svagṛhaṃ prāpya gītavāditraniḥsvanaiḥ
26 ॥ संपूज्य तां विधानेन सज्जीकृत्य स्वकं बलम् । निर्गत्य पूर्वद्वारेण ग्रामाद्ब्रहिरनाकुलः
26 // saṃpūjya tāṃ vidhānena sajjīkṛtya svakaṃ balam / nirgatya pūrvadvāreṇa grāmādbrahiranākulaḥ
27 ॥ ततः शत्रुप्रतिकृतिं निर्मितां पत्रकादिभिः । मनसा कल्पितां वापि स्वर्णं पुंरवंशरेण वै
27 // tataḥ śatrupratikṛtiṃ nirmitāṃ patrakādibhiḥ / manasā kalpitāṃ vāpi svarṇaṃ puṃravaṃśareṇa vai
28 ॥ विध्येदिति भृशं प्रीतः प्राप्नुयात्स्वगृहं निशि । एवं कृतविधिर्वापि गच्छेद्वा शत्रुनिग्रहे
28 // vidhyediti bhṛśaṃ prītaḥ prāpnuyātsvagṛhaṃ niśi / evaṃ kṛtavidhirvāpi gacchedvā śatrunigrahe
29 ॥ एषैवं दशमी विप्र विधिनाऽचरिता सदा । धनं जयं सुतान् गाश्च गजाश्वं वाप्यजाविकम्
29 // eṣaivaṃ daśamī vipra vidhinā'caritā sadā / dhanaṃ jayaṃ sutān gāśca gajāśvaṃ vāpyajāvikam
30 ॥ दद्यादिह शरीरान्ते स्वर्गतिं चापि नारद । दशम्यां कार्तिके शुक्ले सार्वभौमव्रतं चरेत्
30 // dadyādiha śarīrānte svargatiṃ cāpi nārada / daśamyāṃ kārtike śukle sārvabhaumavrataṃ caret
31 ॥ कृतोपवासो वैकाशी निशीथे ऽपूपकादिभिः । दशदिक्षु बलिं दद्याद् गृहद्वापि पुराद्ब्रहिः
31 // kṛtopavāso vaikāśī niśīthe 'pūpakādibhiḥ / daśadikṣu baliṃ dadyād gṛhadvāpi purādbrahiḥ
32 ॥ मण्डले ऽष्टदले कॢप्ते गोविड्लिप्तधरातले । मन्त्रैरेभिर्द्विजश्रेष्ठ गणेशादिकृतार्चनः
32 // maṇḍale 'ṣṭadale kḷpte goviḍliptadharātale / mantrairebhirdvijaśreṣṭha gaṇeśādikṛtārcanaḥ
33 ॥ यो मे पूर्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तमिन्द्रो देवरा जो ऽद्य नाशयत्वखिलेष्टदः
33 // yo me pūrvagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / tamindro devarā jo 'dya nāśayatvakhileṣṭadaḥ
34 ॥ यो मे वह्निगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तेजोराजो ऽथ वह्निस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः
34 // yo me vahnigataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / tejorājo 'tha vahnistaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ
35 ॥ यो मे दक्षगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तं यमः प्रेतराजो वै नाशयत्वखिलेष्टदः
35 // yo me dakṣagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / taṃ yamaḥ pretarājo vai nāśayatvakhileṣṭadaḥ
36 ॥ यो मे नैरृतिगः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । रक्षोराजो नैरृतिस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः
36 // yo me nairṛtigaḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / rakṣorājo nairṛtistaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ
37 ॥ यो मे पश्चिमगः पाप्मा पापकेनेहकर्मणा । यादः पतिस्तं वरुणो नाशयत्वखिलेष्टदः
37 // yo me paścimagaḥ pāpmā pāpakenehakarmaṇā / yādaḥ patistaṃ varuṇo nāśayatvakhileṣṭadaḥ
38 ॥ यो मे वायुगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । वायुस्तं मरुतां राजो नाशयत्वखिलेष्टदः
38 // yo me vāyugataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / vāyustaṃ marutāṃ rājo nāśayatvakhileṣṭadaḥ
39 ॥ यो मे सौम्यगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । सोमस्तमृक्षयक्षेशो नाशयत्वखिलेष्टदः
39 // yo me saumyagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / somastamṛkṣayakṣeśo nāśayatvakhileṣṭadaḥ
40 ॥ यो म ईशगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । ईशानो भूतनाथस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः
40 // yo ma īśagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / īśāno bhūtanāthastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ
41 ॥ यो मं ऊर्द्ध्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । ब्रह्मा प्रजापतीशस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः
41 // yo maṃ ūrddhvagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / brahmā prajāpatīśastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ
42 ॥ यो मे ऽधःसंस्थितः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । अनन्तो नागराजस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः
42 // yo me 'dhaḥsaṃsthitaḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā / ananto nāgarājastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ
43 ॥ इत्येवं दिक्षु दशसु बलिं दत्वा समाहितः । क्षेत्रपालाय तद्बाह्ये क्षिपेद्बलिमतन्द्रितः
43 // ityevaṃ dikṣu daśasu baliṃ datvā samāhitaḥ / kṣetrapālāya tadbāhye kṣipedbalimatandritaḥ
44 ॥ एवं कृतविधिः शेषं निशायां निनयेत्सुधीः । गीतैः सुमङ्गलप्रायैः स्तवपाठैर्जपादिभिः
44 // evaṃ kṛtavidhiḥ śeṣaṃ niśāyāṃ ninayetsudhīḥ / gītaiḥ sumaṅgalaprāyaiḥ stavapāṭhairjapādibhiḥ
45 ॥ प्रातः स्नात्वा समभ्यर्च्य लोकपालान् द्विजोत्तमान् । द्वादशाभ्यर्च्य संभोज्य शक्तितो दक्षिणां ददेत्
45 // prātaḥ snātvā samabhyarcya lokapālān dvijottamān / dvādaśābhyarcya saṃbhojya śaktito dakṣiṇāṃ dadet
46 ॥ इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र भोगान्भुक्तैहिकाञ्छुभान् । युगं स्वर्गसुखं भुक्त्वा सार्वभौमो नृपो भवेत्
46 // itthaṃ kṛtvā vrataṃ vipra bhogānbhuktaihikāñchubhān / yugaṃ svargasukhaṃ bhuktvā sārvabhaumo nṛpo bhavet
47 ॥ मार्गशुक्लदशम्यां तु चरेदा रोग्यकं व्रतम् । गन्धाद्यैरर्चयेद्विप्रान् दश तच्चरणोदकम्
47 // mārgaśukladaśamyāṃ tu caredā rogyakaṃ vratam / gandhādyairarcayedviprān daśa taccaraṇodakam
48 ॥ पीत्वाथ दक्षिणां दत्वा विसूजेदेकभोजनं । एतत्कृत्वा व्रतं विप्र ह्यारोग्यं प्राप्य भूतले
48 // pītvātha dakṣiṇāṃ datvā visūjedekabhojanaṃ / etatkṛtvā vrataṃ vipra hyārogyaṃ prāpya bhūtale
49 ॥ धर्मराजप्रसादेन मोदते दिवि देववत् । पौषे दशम्यां शुक्लायां विश्वेदेवान् समर्चयेत्
49 // dharmarājaprasādena modate divi devavat / pauṣe daśamyāṃ śuklāyāṃ viśvedevān samarcayet
50 ॥ ऋतुं दक्षं वसू6न्सत्यं कालं कामं मुनिं गुरुम् । विप्रं रामं च दशधा केशवस्तान्समास्थितः
50 // ṛtuṃ dakṣaṃ vasū6nsatyaṃ kālaṃ kāmaṃ muniṃ gurum / vipraṃ rāmaṃ ca daśadhā keśavastānsamāsthitaḥ
51 ॥ स्वापयित्वा दर्भमयानासनेषु च संस्थितान् । गन्धैर्धूपैस्तथा दीपैर्नैवेद्यैश्चापि नारद
51 // svāpayitvā darbhamayānāsaneṣu ca saṃsthitān / gandhairdhūpaistathā dīpairnaivedyaiścāpi nārada
52 ॥ प्रत्येकं दक्षिणां दत्वा प्रणियत्य विसर्जयेत् । दक्षिणां तां द्विजाग्र्येभ्यो गुरवे वा समर्पयेत्
52 // pratyekaṃ dakṣiṇāṃ datvā praṇiyatya visarjayet / dakṣiṇāṃ tāṃ dvijāgryebhyo gurave vā samarpayet
53 ॥ एवं कृतविधि श्चैकभक्तो भोगी व्रती भवेत् । लोकद्वयस्य विप्रर्षे नात्र कार्या विचारणा
53 // evaṃ kṛtavidhi ścaikabhakto bhogī vratī bhavet / lokadvayasya viprarṣe nātra kāryā vicāraṇā
54 ॥ माघशुक्लदशम्यां तु सोपवासो जितेन्द्रियः ॥। देवांनगिरसो नाम दश सम्यक्समर्चयेत्
54 // māghaśukladaśamyāṃ tu sopavāso jitendriyaḥ /// devāṃnagiraso nāma daśa samyaksamarcayet
55 ॥ कृत्वा स्वर्णमयान्विप्र गन्धाद्यैरुपचारकैः । आत्मा ह्यायुर्मनो दक्षो मदः प्राणस्तथैव च
55 // kṛtvā svarṇamayānvipra gandhādyairupacārakaiḥ / ātmā hyāyurmano dakṣo madaḥ prāṇastathaiva ca
56 ॥ बर्हिष्मांश्च गविष्ठश्च दत्तः सत्यश्च ते दश । दश विप्रान्भोजयित्वा मधुरान्नेन नारद
56 // barhiṣmāṃśca gaviṣṭhaśca dattaḥ satyaśca te daśa / daśa viprānbhojayitvā madhurānnena nārada
57 ॥ मूर्तीस्तेभ्यः प्रदद्यात्ताः स्वर्गलोकाप्तये क्रमात् । अन्त्यशुक्लदशम्यां तु चतुर्दशं यमान्यजेत्
57 // mūrtīstebhyaḥ pradadyāttāḥ svargalokāptaye kramāt / antyaśukladaśamyāṃ tu caturdaśaṃ yamānyajet
58 ॥ यमश्च धर्मराजश्च मृत्युश्चैवान्तकस्तथा । वैवस्वतश्च कालश्च सर्वभूतक्षयस्तथा
58 // yamaśca dharmarājaśca mṛtyuścaivāntakastathā / vaivasvataśca kālaśca sarvabhūtakṣayastathā
59 ॥ औदुम्बरश्च दघ्नश्च द्वौ नीलपरमेष्ठिनौ । वृकोदरश्चचित्रश्च चित्रगुप्तश्चतुर्दश
59 // audumbaraśca daghnaśca dvau nīlaparameṣṭhinau / vṛkodaraścacitraśca citraguptaścaturdaśa
60 ॥ गन्धाद्यैरुपचारैश्च समभ्यर्च्याथतर्पयेत् । तिलांबुमिश्राञ्जलिभिर्दर्भैः प्रत्येकशस्त्रिभिः
60 // gandhādyairupacāraiśca samabhyarcyāthatarpayet / tilāṃbumiśrāñjalibhirdarbhaiḥ pratyekaśastribhiḥ
61 ॥ ततश्च दद्यात्सूर्यार्घं ताम्रपात्रेण नारद । रक्तचन्दनसंमिश्रतिलाक्षतयवांबुभिः
61 // tataśca dadyātsūryārghaṃ tāmrapātreṇa nārada / raktacandanasaṃmiśratilākṣatayavāṃbubhiḥ
62 ॥ एहि सूर्यसहस्रांशो तेजोराशे जगत्पते । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं भक्त्या मामनुकंपय
62 // ehi sūryasahasrāṃśo tejorāśe jagatpate / gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ bhaktyā māmanukaṃpaya
63 ॥ इति मन्त्रेण दत्वार्घ्यं विप्रान्भोज्य चतुर्द्दश । रौप्यां सुदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम्
63 // iti mantreṇa datvārghyaṃ viprānbhojya caturddaśa / raupyāṃ sudakṣiṇāṃ datvā visṛjyāśnīta ca svayam
64 ॥ एवं कृतविधिर्विप्र धर्मराजप्रसादतः । भुक्त्वा भोगांश्च पुत्रार्थानैहिकान्देवदुर्लभान्
64 // evaṃ kṛtavidhirvipra dharmarājaprasādataḥ / bhuktvā bhogāṃśca putrārthānaihikāndevadurlabhān
65 ॥ विमानवरमास्थाय देहान्ते विष्णुलोकभाक्
65 // vimānavaramāsthāya dehānte viṣṇulokabhāk