24 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे कूर्मपराणानुक्रमणीकथनं नाम षडुत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच अथ मात्स्यं पुराणं ते प्रवक्ष्ये द्विजसत्तम । यत्रोक्तं सप्तकल्पानां वृत्तं संक्षिप्य भूतले
24 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde kūrmaparāṇānukramaṇīkathanaṃ nāma ṣaḍuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca atha mātsyaṃ purāṇaṃ te pravakṣye dvijasattama / yatroktaṃ saptakalpānāṃ vṛttaṃ saṃkṣipya bhūtale
1 ॥ व्यासेन वेदविदुषा नारसिंहोपवर्णने । उपक्रम्य तदुद्दिष्टं चतुर्द्दशसहस्रकम्
1 // vyāsena vedaviduṣā nārasiṃhopavarṇane / upakramya taduddiṣṭaṃ caturddaśasahasrakam
2 ॥ मनुमत्स्यसुसंवादो ब्रह्माण्डकथनं ततः । ब्रह्मदेवासुरोत्पत्तिर्मारुतोत्पत्तिरेव च
2 // manumatsyasusaṃvādo brahmāṇḍakathanaṃ tataḥ / brahmadevāsurotpattirmārutotpattireva ca
3 ॥ मदनद्वादशी तद्वल्लोकपालाभिपूजनम् । मन्वन्तरसमुद्देशो वैश्यराज्याभिवर्णनम्
3 // madanadvādaśī tadvallokapālābhipūjanam / manvantarasamuddeśo vaiśyarājyābhivarṇanam
4 ॥ सूर्यवैवस्वतोत्पत्तिर्बुधसंगमनं तथा । पितृवंशानुकथनं श्रद्धाकालस्तथैव च
4 // sūryavaivasvatotpattirbudhasaṃgamanaṃ tathā / pitṛvaṃśānukathanaṃ śraddhākālastathaiva ca
5 ॥ पितृतीर्थप्रचारश्च सोमोत्पत्तिस्तथैव च । कीर्तनं सोमवंशस्य ययातिचरितं तथा
5 // pitṛtīrthapracāraśca somotpattistathaiva ca / kīrtanaṃ somavaṃśasya yayāticaritaṃ tathā
6 ॥ पितृवंशानुकथनं सृष्टवंशानुकीर्तनम् । भृगुशापस्तथा विष्णोर्दशधा जन्मने क्षितौ
6 // pitṛvaṃśānukathanaṃ sṛṣṭavaṃśānukīrtanam / bhṛguśāpastathā viṣṇordaśadhā janmane kṣitau
7 ॥ कीर्त्तनं पूरुवंशस्य वंशो हौताशनः परम् । क्रियायोगस्ततः पश्चात्पुराणपरिकीर्तनम्
7 // kīrttanaṃ pūruvaṃśasya vaṃśo hautāśanaḥ param / kriyāyogastataḥ paścātpurāṇaparikīrtanam
8 ॥ व्रतं नक्षत्रपुरुषं मार्तण्डशयनं तथा । कृष्णाष्टमीव्रतं तद्वद्रोहिणीचन्द्रसंज्ञितम्
8 // vrataṃ nakṣatrapuruṣaṃ mārtaṇḍaśayanaṃ tathā / kṛṣṇāṣṭamīvrataṃ tadvadrohiṇīcandrasaṃjñitam
9 ॥ तडागविधि माहात्म्यं पादपोत्सर्ग एव च । सौभाग्यशयनं तद्वदगस्त्यव्रतमेव च
9 // taḍāgavidhi māhātmyaṃ pādapotsarga eva ca / saubhāgyaśayanaṃ tadvadagastyavratameva ca
10 ॥ तथानन्ततृतीयाया रसकल्याणिनीव्रतम् । तथैवानं दकर्याश्च व्रतं सारस्वतं पुनः
10 // tathānantatṛtīyāyā rasakalyāṇinīvratam / tathaivānaṃ dakaryāśca vrataṃ sārasvataṃ punaḥ
11 ॥ उपरागाभिषेकश्च सप्तमीशनं तथा । भीमाख्या द्वादशी तद्वदनङ्गशयनं तथा
11 // uparāgābhiṣekaśca saptamīśanaṃ tathā / bhīmākhyā dvādaśī tadvadanaṅgaśayanaṃ tathā
12 ॥ अशून्यशयनं तद्वत्तथैवाङ्गारकव्रतम् । सप्तमीसप्तकं तद्वद्विशोकद्वादशीव्रतम्
12 // aśūnyaśayanaṃ tadvattathaivāṅgārakavratam / saptamīsaptakaṃ tadvadviśokadvādaśīvratam
13 ॥ मेरुप्रदानं दशधा ग्रहशान्तिस्तथैव च । ग्रहस्वरूपकथनं तथा शिवचतुर्दशी
13 // merupradānaṃ daśadhā grahaśāntistathaiva ca / grahasvarūpakathanaṃ tathā śivacaturdaśī
14 ॥ तथा सर्वफलत्यागः सूर्यवारव्रतं तथा । संक्रान्तिस्नपनं तद्वद्विभूतिद्वादशीव्रतम्
14 // tathā sarvaphalatyāgaḥ sūryavāravrataṃ tathā / saṃkrāntisnapanaṃ tadvadvibhūtidvādaśīvratam
15 ॥ षष्टीव्रतानां माहात्म्यं तथा स्नानविधिकमः । प्रयागस्य तु माहात्म्यं द्वीपलोकानुवर्णनम्
15 // ṣaṣṭīvratānāṃ māhātmyaṃ tathā snānavidhikamaḥ / prayāgasya tu māhātmyaṃ dvīpalokānuvarṇanam
16॥ तथान्तरिक्षचारश्च ध्रुवमाहात्म्यमेव च । भवनानि सुरेद्राणां त्रिपुरोद्योतनं तथा
16// tathāntarikṣacāraśca dhruvamāhātmyameva ca / bhavanāni suredrāṇāṃ tripurodyotanaṃ tathā
17 ॥ पितृप्रवरमाहात्म्यं मन्वन्तरविनिर्णयः । चतुर्युगस्य संभूतिर्युगधर्मनिरूपणम्
17 // pitṛpravaramāhātmyaṃ manvantaravinirṇayaḥ / caturyugasya saṃbhūtiryugadharmanirūpaṇam
18 ॥ वज्राङ्गस्य तु संभूति स्तारकोत्पत्तिरेव च । तारकासुरमाहात्म्यं ब्रह्मदेवानुकीर्तनम्
18 // vajrāṅgasya tu saṃbhūti stārakotpattireva ca / tārakāsuramāhātmyaṃ brahmadevānukīrtanam
19 ॥ पार्वतीसंभवस्तद्वत्तथा शिवतपोवनम् । अनङ्गदेहदाहश्च रतिशोकस्तथैव च
19 // pārvatīsaṃbhavastadvattathā śivatapovanam / anaṅgadehadāhaśca ratiśokastathaiva ca
20 ॥ गौरीतपोवनं तद्वच्छिवेनाथ प्रसादनम् । पार्वतीऋषिसंवादस्तथैरोद्वाहमङ्गलम्
20 // gaurītapovanaṃ tadvacchivenātha prasādanam / pārvatīṛṣisaṃvādastathairodvāhamaṅgalam
21 ॥ कुमारसंभवस्तद्वत्कुमारविजयस्तथा । तारकस्य वधो घोरो नरसिंहोपवर्णनम्
21 // kumārasaṃbhavastadvatkumāravijayastathā / tārakasya vadho ghoro narasiṃhopavarṇanam
22 ॥ पद्मोद्भवविसर्गस्तु तथैवान्धकघातनम् । वाराणस्यास्तु माहात्म्यं नर्मदायास्तथैव च
22 // padmodbhavavisargastu tathaivāndhakaghātanam / vārāṇasyāstu māhātmyaṃ narmadāyāstathaiva ca
23 ॥ प्रवरानुक्रमस्तद्वत्पितृगाथानुकीर्तनम् । तथोभयमुखीदानं दानं कृष्णाजिनस्य च
23 // pravarānukramastadvatpitṛgāthānukīrtanam / tathobhayamukhīdānaṃ dānaṃ kṛṣṇājinasya ca
24 ॥ ततः सावित्र्युपाख्यानं राजधर्मास्तथैव च । विविधोत्पातकथनं ग्रहणान्तस्तथैव च
24 // tataḥ sāvitryupākhyānaṃ rājadharmāstathaiva ca / vividhotpātakathanaṃ grahaṇāntastathaiva ca
25 ॥ यात्रानिमित्तकथनं स्वप्नमङ्गलकीर्तने । वामनस्य तु माहात्म्यं वाराहस्य ततः परम्
25 // yātrānimittakathanaṃ svapnamaṅgalakīrtane / vāmanasya tu māhātmyaṃ vārāhasya tataḥ param
26 ॥ समुद्रमथनं तद्वत्कालकूटाभिशान्तनम् । देवासुरविमर्दश्च वास्तुविद्या तथैव च
26 // samudramathanaṃ tadvatkālakūṭābhiśāntanam / devāsuravimardaśca vāstuvidyā tathaiva ca
27 ॥ प्रतिमालक्षणं तद्वद्देवतायतनं तथा । प्रासादलक्षणं तद्वन्मण्डपान च लक्षणम्
27 // pratimālakṣaṇaṃ tadvaddevatāyatanaṃ tathā / prāsādalakṣaṇaṃ tadvanmaṇḍapāna ca lakṣaṇam
28 ॥ भविष्यराज्ञामुद्देशो महादानानुकीर्तनम् । कल्पानुकीर्तनं तद्वत्पुराणे ऽस्मिन्प्रकीर्तितम्
28 // bhaviṣyarājñāmuddeśo mahādānānukīrtanam / kalpānukīrtanaṃ tadvatpurāṇe 'sminprakīrtitam
29 ॥ पवित्रमेतत्कल्याणमायुः कीर्तिविवर्द्धनम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति भवनं हरेः
29 // pavitrametatkalyāṇamāyuḥ kīrtivivarddhanam / yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa yāti bhavanaṃ hareḥ
30 ॥ लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेममत्स्यगवान्वितम् । विप्रायाभ्यर्च्य विषुवे स याति परमं पदम्
30 // likhitvaitattu yo dadyāddhemamatsyagavānvitam / viprāyābhyarcya viṣuve sa yāti paramaṃ padam