वैशम्पायनम् आसीनम् अपृच्छच्छौनकः पुरा सर्वकामाप्तये नित्यं कथं शान्तिकपौष्टिकम्
vaiśampāyanam āsīnam apṛcchacchaunakaḥ purā sarvakāmāptaye nityaṃ kathaṃ śāntikapauṣṭikam
श्रीकामः शान्तिकामो वा ग्रहयज्ञं समारभेत् वृद्ध्यायुः पुष्टिकामो वा तथैवाभिचरन्पुनः येन ब्रह्मन्विधानेन तन्मे निगदतः शृणु
śrīkāmaḥ śāntikāmo vā grahayajñaṃ samārabhet vṛddhyāyuḥ puṣṭikāmo vā tathaivābhicaranpunaḥ yena brahmanvidhānena tanme nigadataḥ śṛṇu
सर्वशास्त्राण्यनुक्रम्य संक्षिप्य ग्रन्थविस्तरम् ग्रहशान्तिं प्रवक्ष्यामि पुराणश्रुतिचोदिताम्
sarvaśāstrāṇyanukramya saṃkṣipya granthavistaram grahaśāntiṃ pravakṣyāmi purāṇaśruticoditām
पुण्ये ऽह्नि विप्रकथिते कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् ग्रहान्ग्रहाधिदेवांश्च स्थाप्य होमं समारभेत्
puṇye 'hni viprakathite kṛtvā brāhmaṇavācanam grahāngrahādhidevāṃśca sthāpya homaṃ samārabhet
ग्रहयज्ञस्त्रिधा प्रोक्तः पुराणश्रुतिकोविदैः प्रथमो ऽयुतहोमः स्याल् लक्षहोमस्ततः परम्
grahayajñastridhā proktaḥ purāṇaśrutikovidaiḥ prathamo 'yutahomaḥ syāl lakṣahomastataḥ param
तृतीयः कोटिहोमस्तु सर्वकामफलप्रदः अयुतेनाहुतीनां च नवग्रहमखः स्मृतः
tṛtīyaḥ koṭihomastu sarvakāmaphalapradaḥ ayutenāhutīnāṃ ca navagrahamakhaḥ smṛtaḥ
तस्य तावद्विधिं वक्ष्ये पुराणश्रुतिभाषितम् गर्तस्योत्तरपूर्वेण वितस्तिद्वयविस्तृताम्
tasya tāvadvidhiṃ vakṣye purāṇaśrutibhāṣitam gartasyottarapūrveṇa vitastidvayavistṛtām
वप्रद्वयावृतां वेदिं वितस्त्युच्छ्रायसंमिताम् संस्थापनाय देवानां चतुरस्रामुदङ्मुखाम्
vapradvayāvṛtāṃ vediṃ vitastyucchrāyasaṃmitām saṃsthāpanāya devānāṃ caturasrāmudaṅmukhām
अग्निप्रणयनं कृत्वा तस्यामावाहयेत्सुरान् देवतानां ततः स्थाप्या विंशतिर्द्वादशाधिका
agnipraṇayanaṃ kṛtvā tasyāmāvāhayetsurān devatānāṃ tataḥ sthāpyā viṃśatirdvādaśādhikā
सूर्यः सोमस्तथा भौमो बुधजीवसितार्कजाः राहुः केतुरिति प्रोक्ता ग्रहा लोकहितावहाः
sūryaḥ somastathā bhaumo budhajīvasitārkajāḥ rāhuḥ keturiti proktā grahā lokahitāvahāḥ
मध्ये तु भास्करं विद्याल् लोहितं दक्षिणेन तु उत्तरेण गुरुं विद्याद् बुधं पूर्वोत्तरेण तु
madhye tu bhāskaraṃ vidyāl lohitaṃ dakṣiṇena tu uttareṇa guruṃ vidyād budhaṃ pūrvottareṇa tu
पूर्वेण भार्गवं विद्यात् सोमं दक्षिणपूर्वके पश्चिमेन शनिं विद्याद् राहुं पश्चिमदक्षिणे पश्चिमोत्तरतः केतुं स्थापयेच्छुक्लतण्डुलैः
pūrveṇa bhārgavaṃ vidyāt somaṃ dakṣiṇapūrvake paścimena śaniṃ vidyād rāhuṃ paścimadakṣiṇe paścimottarataḥ ketuṃ sthāpayecchuklataṇḍulaiḥ
भास्करस्येश्वरं विद्याद् उमां च शशिनस्तथा स्कन्दमङ्गारकस्यापि बुधस्य च तथा हरिम्
bhāskarasyeśvaraṃ vidyād umāṃ ca śaśinastathā skandamaṅgārakasyāpi budhasya ca tathā harim
ब्रह्माणं च गुरोर्विद्याच् छुक्रस्यापि शचीपतिम् शनैश्चरस्य तु यमं राहोः कालं तथैव च
brahmāṇaṃ ca gurorvidyāc chukrasyāpi śacīpatim śanaiścarasya tu yamaṃ rāhoḥ kālaṃ tathaiva ca
केतोर्वै चित्रगुप्तं च सर्वेषामधिदेवताः अग्निरापः क्षितिर्विष्णुर् इन्द्र ऐन्द्री च देवताः
ketorvai citraguptaṃ ca sarveṣāmadhidevatāḥ agnirāpaḥ kṣitirviṣṇur indra aindrī ca devatāḥ
प्रजापतिश्च सर्पाश्च ब्रह्मा प्रत्यधिदेवताः विनायकं तथा दुर्गां वायुराकाशमेव च आवाहयेद्व्याहृतिभिस् तथैवाश्विकुमारकौ
prajāpatiśca sarpāśca brahmā pratyadhidevatāḥ vināyakaṃ tathā durgāṃ vāyurākāśameva ca āvāhayedvyāhṛtibhis tathaivāśvikumārakau
संस्मरेद्रक्तमादित्यम् अङ्गारकसमन्वितम् सोमशुक्रौ तथा श्वेतो बुधजीवौ च पिङ्गलौ मन्दराहू तथा कृष्णौ धूम्रं केतुगणं विदुः
saṃsmaredraktamādityam aṅgārakasamanvitam somaśukrau tathā śveto budhajīvau ca piṅgalau mandarāhū tathā kṛṣṇau dhūmraṃ ketugaṇaṃ viduḥ
ग्रहवर्णानि देयानि वासांसि कुसुमानि च धूपामोदो ऽत्र सुरभिर् उपरिष्टाद् वितानिकम् शोभनं स्थापयेत्प्राज्ञः फलपुष्पसमन्वितम्
grahavarṇāni deyāni vāsāṃsi kusumāni ca dhūpāmodo 'tra surabhir upariṣṭād vitānikam śobhanaṃ sthāpayetprājñaḥ phalapuṣpasamanvitam
गुडौदनं रवेर्दद्यात् सोमाय घृतपायसम् अङ्गारकाय संयावं बुधाय क्षीरषष्टिके
guḍaudanaṃ raverdadyāt somāya ghṛtapāyasam aṅgārakāya saṃyāvaṃ budhāya kṣīraṣaṣṭike
दध्योदनं च जीवाय शक्राय च घृतौदनम् शनैश्चराय कृसराम् अजामांसं च राहवे चित्रौदनं च केतुभ्यः सर्वभक्ष्यैरथार्चयेत्
dadhyodanaṃ ca jīvāya śakrāya ca ghṛtaudanam śanaiścarāya kṛsarām ajāmāṃsaṃ ca rāhave citraudanaṃ ca ketubhyaḥ sarvabhakṣyairathārcayet
प्रागुत्तरेण तस्माच्च दध्यक्षतविभूषितम् चूतपल्लवसंछन्नं फलवस्त्रयुगान्वितम्
prāguttareṇa tasmācca dadhyakṣatavibhūṣitam cūtapallavasaṃchannaṃ phalavastrayugānvitam
पञ्चरत्नसमायुक्तं पञ्चभङ्गसमन्वितम् स्थापयेदव्रणं कुम्भं वरुणं तत्र विन्यसेत्
pañcaratnasamāyuktaṃ pañcabhaṅgasamanvitam sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ varuṇaṃ tatra vinyaset
गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्रांश्च सरांसि च गजाश्वरथ्यावल्मीकसंगमाद्ध्रदगोकुलात्
gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ samudrāṃśca sarāṃsi ca gajāśvarathyāvalmīkasaṃgamāddhradagokulāt
मृदमानीय विप्रेन्द्र सर्वौषधिजलान्विताम् स्नानार्थं विन्यसेत्तत्र यजमानस्य धर्मवित्
mṛdamānīya viprendra sarvauṣadhijalānvitām snānārthaṃ vinyasettatra yajamānasya dharmavit
सर्वे समुद्राः सरितः सरांसि च नदास्तथा आयान्तु यजमानस्य दुरितक्षयकारकाः
sarve samudrāḥ saritaḥ sarāṃsi ca nadāstathā āyāntu yajamānasya duritakṣayakārakāḥ
एवमावाहयेदेतान् अमरान्मुनिसत्तम होमं समारभेत्सर्पिर् यवव्रीहितिलादिना
evamāvāhayedetān amarānmunisattama homaṃ samārabhetsarpir yavavrīhitilādinā
अर्कः पलाशखदिराव् अपामार्गो ऽथ पिप्पलः औदुम्बरः शमी दूर्वा कुशाश्च समिधः क्रमात्
arkaḥ palāśakhadirāv apāmārgo 'tha pippalaḥ audumbaraḥ śamī dūrvā kuśāśca samidhaḥ kramāt
एकैकस्याष्टकशतम् अष्टविंशतिरेव वा होतव्या मधुसर्पिर्भ्यां दध्ना चैव समन्विताः
ekaikasyāṣṭakaśatam aṣṭaviṃśatireva vā hotavyā madhusarpirbhyāṃ dadhnā caiva samanvitāḥ
प्रादेशमात्रा अशिफा अशाखा अपलाशिनीः समिधः कल्पयेत्प्राज्ञः सर्वकर्मसु सर्वदा
prādeśamātrā aśiphā aśākhā apalāśinīḥ samidhaḥ kalpayetprājñaḥ sarvakarmasu sarvadā
देवानामपि सर्वेषाम् उपांशु परमार्थवित् स्वेन स्वेनैव मन्त्रेण होतव्याः समिधः पृथक्
devānāmapi sarveṣām upāṃśu paramārthavit svena svenaiva mantreṇa hotavyāḥ samidhaḥ pṛthak
होतव्यं च घृताभ्यक्तं चरुभक्षादिकं पुनः मन्त्रैर्दशाहुतीर्हुत्वा होमं व्याहृतिभिस्ततः
hotavyaṃ ca ghṛtābhyaktaṃ carubhakṣādikaṃ punaḥ mantrairdaśāhutīrhutvā homaṃ vyāhṛtibhistataḥ
उदङ्मुखाः प्राङ्मुखा वा कुर्युर्ब्राह्मणपुंगवाः मन्त्रवन्तश्च कर्तव्याश् चरवः प्रतिदैवतम्
udaṅmukhāḥ prāṅmukhā vā kuryurbrāhmaṇapuṃgavāḥ mantravantaśca kartavyāś caravaḥ pratidaivatam
हुत्वा च तांश्चरून्सम्यक् ततो होमं समाचरेत् आकृष्णेति च सूर्याय होमः कार्यो द्विजन्मना
hutvā ca tāṃścarūnsamyak tato homaṃ samācaret ākṛṣṇeti ca sūryāya homaḥ kāryo dvijanmanā
आप्यायस्वेति सोमाय मन्त्रेण जुहुयात्पुनः अग्निर्मूर्धा दिवो मन्त्र इति भौमाय कीर्तयेत्
āpyāyasveti somāya mantreṇa juhuyātpunaḥ agnirmūrdhā divo mantra iti bhaumāya kīrtayet
अग्ने विवस्वदुषस इति सोमसुताय वै बृहस्पते परिदीया रथेनेति गुरोर्मतः
agne vivasvaduṣasa iti somasutāya vai bṛhaspate paridīyā ratheneti gurormataḥ
शुक्रं ते अन्यदिति च शुक्रस्यापि निगद्यते शनैश्चरायेति पुनः शं नो देवीति होमयेत्
śukraṃ te anyaditi ca śukrasyāpi nigadyate śanaiścarāyeti punaḥ śaṃ no devīti homayet
कया नश्चित्र आभुवद् इति राहोरुदाहृतः केतुं कृण्वन्न् अपि ब्रूयात् केतूनामपि शान्तये
kayā naścitra ābhuvad iti rāhorudāhṛtaḥ ketuṃ kṛṇvann api brūyāt ketūnāmapi śāntaye
आ वो राजेति रुद्रस्य बलिहोमं समाचरेत् आपो हि ष्ठेत्युमायास्तु स्योनेति स्वामिनस्तथा
ā vo rājeti rudrasya balihomaṃ samācaret āpo hi ṣṭhetyumāyāstu syoneti svāminastathā
विष्णोरिदं विष्णुरिति तमीशेति स्वयम्भुवः इन्द्रम् इद्देवतातेति इन्द्राय जुहुयात्ततः
viṣṇoridaṃ viṣṇuriti tamīśeti svayambhuvaḥ indram iddevatāteti indrāya juhuyāttataḥ
तथा यमस्य चायं गौर् इति होमः प्रकीर्तितः कालस्य ब्रह्म जज्ञानम् इति मन्त्रः प्रशस्यते
tathā yamasya cāyaṃ gaur iti homaḥ prakīrtitaḥ kālasya brahma jajñānam iti mantraḥ praśasyate
चित्रगुप्तस्य चाज्ञातम् इति मन्त्रविदो विदुः अग्निं दूतं वृणीमह इति वह्नेरुदाहृतः
citraguptasya cājñātam iti mantravido viduḥ agniṃ dūtaṃ vṛṇīmaha iti vahnerudāhṛtaḥ
उद् उत्तमं वरुणमित्य् अपां मन्त्रः प्रकीर्तितः भूमेः पृथिव्यन्तरिक्षम् इति वेदेषु पठ्यते
ud uttamaṃ varuṇamity apāṃ mantraḥ prakīrtitaḥ bhūmeḥ pṛthivyantarikṣam iti vedeṣu paṭhyate
सहस्रशीर्षा पुरुष इति विष्णोरुदाहृतः इन्द्रायेन्दो मरुत्वत इति शक्रस्य शस्यते
sahasraśīrṣā puruṣa iti viṣṇorudāhṛtaḥ indrāyendo marutvata iti śakrasya śasyate
उत्तानपर्णे सुभगे इति देव्याः समाचरेत् प्रजापतेः पुनर्होमः प्रजापतिरिति स्मृतः
uttānaparṇe subhage iti devyāḥ samācaret prajāpateḥ punarhomaḥ prajāpatiriti smṛtaḥ
नमो ऽस्तु सर्पेभ्य इति सर्पाणां मन्त्र उच्यते एष ब्रह्मा य ऋत्विग्भ्य इति ब्रह्मण्युदाहृतः
namo 'stu sarpebhya iti sarpāṇāṃ mantra ucyate eṣa brahmā ya ṛtvigbhya iti brahmaṇyudāhṛtaḥ
विनायकस्य चानूनम् इति मन्त्रो बुधैः स्मृतः जातवेदसे सुनवाम दुर्गामन्त्रो ऽयमुच्यते
vināyakasya cānūnam iti mantro budhaiḥ smṛtaḥ jātavedase sunavāma durgāmantro 'yamucyate
आदित्प्रत्नस्य रेतस आकाशस्य उदाहृतः क्राणा शिशुर्महीनां च वायोर्मन्त्रः प्रकीर्तितः
āditpratnasya retasa ākāśasya udāhṛtaḥ krāṇā śiśurmahīnāṃ ca vāyormantraḥ prakīrtitaḥ
एषो उषा अपूर्व्या इत्य् अश्विनोर्मन्त्र उच्यते पूर्णाहुतिस्तु मूर्धानं दिव इत्यभिपातयेत्
eṣo uṣā apūrvyā ity aśvinormantra ucyate pūrṇāhutistu mūrdhānaṃ diva ityabhipātayet
अथाभिषेकमन्त्रेण वाद्यमङ्गलगीतकैः पूर्णकुम्भेन तेनैव होमान्ते प्रागुदङ्मुखम्
athābhiṣekamantreṇa vādyamaṅgalagītakaiḥ pūrṇakumbhena tenaiva homānte prāgudaṅmukham
अव्यङ्गावयवैर्ब्रह्मन् हेमस्रग्दामभूषितैः यजमानस्य कर्तव्यं चतुर्भिः स्नपनं द्विजैः
avyaṅgāvayavairbrahman hemasragdāmabhūṣitaiḥ yajamānasya kartavyaṃ caturbhiḥ snapanaṃ dvijaiḥ
सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः वासुदेवो जगन्नाथस् तथा संकर्षणो विभुः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च भवन्तु विजयाय ते
surāstvāmabhiṣiñcantu brahmaviṣṇumaheśvarāḥ vāsudevo jagannāthas tathā saṃkarṣaṇo vibhuḥ pradyumnaścāniruddhaśca bhavantu vijayāya te
आखण्डलो ऽग्निर्भगवान् यमो वै निरृतिस्तथा वरुणः पवनश्चैव धनाध्यक्षस्तथा शिवः ब्रह्मणा सहितः शेषो दिक्पालास्त्वामवन्तु ते
ākhaṇḍalo 'gnirbhagavān yamo vai nirṛtistathā varuṇaḥ pavanaścaiva dhanādhyakṣastathā śivaḥ brahmaṇā sahitaḥ śeṣo dikpālāstvāmavantu te
कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया मतिः बुद्धिर्लज्जा वपुः शान्तिस् तुष्टिः क्रान्तिश्च मातरः एतास्त्वामभिषिञ्चन्तु धर्मपत्न्यः समागताः
kīrtirlakṣmīrdhṛtirmedhā puṣṭiḥ śraddhā kriyā matiḥ buddhirlajjā vapuḥ śāntis tuṣṭiḥ krāntiśca mātaraḥ etāstvāmabhiṣiñcantu dharmapatnyaḥ samāgatāḥ
आदित्यश्चन्द्रमा भौमो बुधो जीवः सितो ऽर्कजः ग्रहास्त्वामभिषिञ्चन्तु राहुः केतुश्च तर्पिताः
ādityaścandramā bhaumo budho jīvaḥ sito 'rkajaḥ grahāstvāmabhiṣiñcantu rāhuḥ ketuśca tarpitāḥ
देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ऋषयो मुनयो गावो देवमातर एव च
devadānavagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ ṛṣayo munayo gāvo devamātara eva ca
देवपत्न्यो द्रुमा नागा दैत्याश्चाप्सरसां गणाः अस्त्राणि सर्वशस्त्राणि राजानो वाहनानि च
devapatnyo drumā nāgā daityāścāpsarasāṃ gaṇāḥ astrāṇi sarvaśastrāṇi rājāno vāhanāni ca
औषधानि च रत्नानि कालस्यावयवाश्च ये सरितः सागराः शैलास् तीर्थानि जलदा नदाः एते त्वामभिषिञ्चन्तु सर्वकामार्थसिद्धये
auṣadhāni ca ratnāni kālasyāvayavāśca ye saritaḥ sāgarāḥ śailās tīrthāni jaladā nadāḥ ete tvāmabhiṣiñcantu sarvakāmārthasiddhaye
ततः शुक्लाम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः सर्वौषधैः सर्वगन्धैः स्नापितो द्विजपुंगवैः
tataḥ śuklāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ sarvauṣadhaiḥ sarvagandhaiḥ snāpito dvijapuṃgavaiḥ
यजमानः सपत्नीक ऋत्विजः सुसमाहितान् दक्षिणाभिः प्रयत्नेन पूजयेद्गतविस्मयः
yajamānaḥ sapatnīka ṛtvijaḥ susamāhitān dakṣiṇābhiḥ prayatnena pūjayedgatavismayaḥ
सूर्याय कपिलां धेनुं शङ्खं दद्यात्तथेन्दवे रक्तं धुरंधरं दद्याद् भौमाय च ककुद्मिनम्
sūryāya kapilāṃ dhenuṃ śaṅkhaṃ dadyāttathendave raktaṃ dhuraṃdharaṃ dadyād bhaumāya ca kakudminam
बुधाय जातरूपं तु गुरवे पीतवाससी श्वेताश्वं दैत्यगुरवे कृष्णां गामर्कसूनवे
budhāya jātarūpaṃ tu gurave pītavāsasī śvetāśvaṃ daityagurave kṛṣṇāṃ gāmarkasūnave
आयसं राहवे दद्यात् केतुभ्यश्छागमुत्तमम् सुवर्णेन समा कार्या यजमानेन दक्षिणा
āyasaṃ rāhave dadyāt ketubhyaśchāgamuttamam suvarṇena samā kāryā yajamānena dakṣiṇā
सर्वेषामथवा गावो दातव्या हेमभूषिताः सुवर्णमथवा दद्याद् गुरुर्वा येन तुष्यति समन्त्रेणैव दातव्याः सर्वाः सर्वत्र दक्षिणाः
sarveṣāmathavā gāvo dātavyā hemabhūṣitāḥ suvarṇamathavā dadyād gururvā yena tuṣyati samantreṇaiva dātavyāḥ sarvāḥ sarvatra dakṣiṇāḥ
कपिले सर्वदेवानां पूजनीयासि रोहिणी तीर्थदेवमयी यस्माद् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
kapile sarvadevānāṃ pūjanīyāsi rohiṇī tīrthadevamayī yasmād ataḥ śāntiṃ prayaccha me
पुण्यस्त्वं शङ्ख पुण्यानां मङ्गलानां च मङ्गलम् विष्णुना विधृतश्चासि ततः शान्तिं प्रयच्छ मे
puṇyastvaṃ śaṅkha puṇyānāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam viṣṇunā vidhṛtaścāsi tataḥ śāntiṃ prayaccha me
धर्मस्त्वं वृषरूपेण जगदानन्दकारक अष्टमूर्तेरधिष्ठानम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
dharmastvaṃ vṛṣarūpeṇa jagadānandakāraka aṣṭamūrteradhiṣṭhānam ataḥ śāntiṃ prayaccha me
हिरण्यगर्भगर्भस्त्वं हेमबीजं विभावसोः अनन्तपुण्यफलदम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
hiraṇyagarbhagarbhastvaṃ hemabījaṃ vibhāvasoḥ anantapuṇyaphaladam ataḥ śāntiṃ prayaccha me
पीतवस्त्रयुगं यस्माद् वासुदेवस्य वल्लभम् प्रदानात्तस्य मे विष्णो ह्य् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
pītavastrayugaṃ yasmād vāsudevasya vallabham pradānāttasya me viṣṇo hy ataḥ śāntiṃ prayaccha me
विष्णुस्त्वमश्वरूपेण यस्मादमृतसम्भवः चन्द्रार्कवाहनो नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
viṣṇustvamaśvarūpeṇa yasmādamṛtasambhavaḥ candrārkavāhano nityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me
यस्मात्त्वं पृथिवी सर्वा धेनुः केशवसंनिभा सर्वपापहरा नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
yasmāttvaṃ pṛthivī sarvā dhenuḥ keśavasaṃnibhā sarvapāpaharā nityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me
यस्मादायासकर्माणि तवाधीनानि सर्वदा लाङ्गलाद्यायुधादीनि तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
yasmādāyāsakarmāṇi tavādhīnāni sarvadā lāṅgalādyāyudhādīni tasmācchāntiṃ prayaccha me
यस्मात्त्वं सर्वयज्ञानाम् अङ्गत्वेन व्यवस्थितः यानं विभावसोर्नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
yasmāttvaṃ sarvayajñānām aṅgatvena vyavasthitaḥ yānaṃ vibhāvasornityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me
गवामङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश यस्मात्तस्माच्छ्रिये मे स्याद् इह लोके परत्र च
gavāmaṅgeṣu tiṣṭhanti bhuvanāni caturdaśa yasmāttasmācchriye me syād iha loke paratra ca
यस्मादशून्यं शयनं केशवस्य च सर्वदा शय्या ममाप्यशून्यास्तु दत्ता जन्मनि जन्मनि
yasmādaśūnyaṃ śayanaṃ keśavasya ca sarvadā śayyā mamāpyaśūnyāstu dattā janmani janmani
यथा रत्नेषु सर्वेषु सर्वे देवाः प्रतिष्ठिताः तथा रत्नानि यच्छन्तु रत्नदानेन मे सुराः
yathā ratneṣu sarveṣu sarve devāḥ pratiṣṭhitāḥ tathā ratnāni yacchantu ratnadānena me surāḥ
यथा भूमिप्रदानस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् दानान्यन्यानि मे शान्तिर् भूमिदानाद्भवत्विह
yathā bhūmipradānasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm dānānyanyāni me śāntir bhūmidānādbhavatviha
एवं सम्पूजयेद्भक्त्या वित्तशाठ्येन वर्जितः रत्नकाञ्चनवस्त्रौघैर् धूपमाल्यानुलेपनैः
evaṃ sampūjayedbhaktyā vittaśāṭhyena varjitaḥ ratnakāñcanavastraughair dhūpamālyānulepanaiḥ
अनेन विधिना यस्तु ग्रहपूजां समाचरेत् सर्वान्कामानवाप्नोति प्रेत्य स्वर्गे महीयते
anena vidhinā yastu grahapūjāṃ samācaret sarvānkāmānavāpnoti pretya svarge mahīyate
यस्तु पीडाकरो नित्यम् अल्पवित्तस्य वा ग्रहः तं च यत्नेन सम्पूज्य शेषानप्यर्चयेद्बुधः
yastu pīḍākaro nityam alpavittasya vā grahaḥ taṃ ca yatnena sampūjya śeṣānapyarcayedbudhaḥ
ग्रहा गावो नरेन्द्राश्च ब्राह्मणाश्च विशेषतः पूजिताः पूजयन्त्येते निर्दहन्त्यवमानिताः
grahā gāvo narendrāśca brāhmaṇāśca viśeṣataḥ pūjitāḥ pūjayantyete nirdahantyavamānitāḥ
यथा बाणप्रहाराणां कवचं भवति वारणम् तद्वद्दैवोपघातानां शान्तिर्भवति वारणम्
yathā bāṇaprahārāṇāṃ kavacaṃ bhavati vāraṇam tadvaddaivopaghātānāṃ śāntirbhavati vāraṇam
तस्मान्न दक्षिणाहीनं कर्तव्यं भूतिमिच्छता सम्पूर्णया दक्षिणया यस्मादेको ऽपि तुष्यति
tasmānna dakṣiṇāhīnaṃ kartavyaṃ bhūtimicchatā sampūrṇayā dakṣiṇayā yasmādeko 'pi tuṣyati
सदैवायुतहोमो ऽयं नवग्रहमखे स्थितः विवाहोत्सवयज्ञेषु प्रतिष्ठादिषु कर्मसु
sadaivāyutahomo 'yaṃ navagrahamakhe sthitaḥ vivāhotsavayajñeṣu pratiṣṭhādiṣu karmasu
निर्विघ्नार्थं मुनिश्रेष्ठ तथोद्वेगाद्भुतेषु च कथितो ऽयुतहोमो ऽयं लक्षहोममतः शृणु
nirvighnārthaṃ muniśreṣṭha tathodvegādbhuteṣu ca kathito 'yutahomo 'yaṃ lakṣahomamataḥ śṛṇu
सर्वकामाप्तये यस्माल् लक्षहोमं विदुर्बुधाः पितॄणां वल्लभं साक्षाद् भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
sarvakāmāptaye yasmāl lakṣahomaṃ vidurbudhāḥ pitṝṇāṃ vallabhaṃ sākṣād bhuktimuktiphalapradam
ग्रहताराबलं लब्ध्वा कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् गृहस्योत्तरपूर्वेण मण्डपं कारयेद्बुधः
grahatārābalaṃ labdhvā kṛtvā brāhmaṇavācanam gṛhasyottarapūrveṇa maṇḍapaṃ kārayedbudhaḥ
रुद्रायतनभूमौ वा चतुरस्रमुदङ्मुखम् दशहस्तमथाष्टौ वा हस्तान्कुर्याद्विधानतः
rudrāyatanabhūmau vā caturasramudaṅmukham daśahastamathāṣṭau vā hastānkuryādvidhānataḥ
प्रागुदक्प्लवनां भूमिं कारयेद्यत्नतो बुधः प्रागुत्तरं समासाद्य प्रदेशं मण्डपस्य तु
prāgudakplavanāṃ bhūmiṃ kārayedyatnato budhaḥ prāguttaraṃ samāsādya pradeśaṃ maṇḍapasya tu
शोभनं कारयेत्कुण्डं यथावल्लक्षणान्वितम् चतुरस्रं समन्तात्तु योनिवक्त्रं समेखलम्
śobhanaṃ kārayetkuṇḍaṃ yathāvallakṣaṇānvitam caturasraṃ samantāttu yonivaktraṃ samekhalam
चतुरङ्गुलविस्तारा मेखला तद्वदुच्छ्रिता प्रागुदक्प्लवना कार्या सर्वतः समवस्थिता
caturaṅgulavistārā mekhalā tadvaducchritā prāgudakplavanā kāryā sarvataḥ samavasthitā
शान्त्यर्थं सर्वलोकानां नवग्रहमखः स्मृतः मानहीनाधिकं कुण्डम् अनेकभयदं भवेत् यस्मात्तस्मात् सुसम्पूर्णं शान्तिकुण्डं विधीयते
śāntyarthaṃ sarvalokānāṃ navagrahamakhaḥ smṛtaḥ mānahīnādhikaṃ kuṇḍam anekabhayadaṃ bhavet yasmāttasmāt susampūrṇaṃ śāntikuṇḍaṃ vidhīyate
अस्माद्दशगुणः प्रोक्तो लक्षहोमः स्वयम्भुवा आहुतीभिः प्रयत्नेन दक्षिणाभिस्तथैव च
asmāddaśaguṇaḥ prokto lakṣahomaḥ svayambhuvā āhutībhiḥ prayatnena dakṣiṇābhistathaiva ca
द्विहस्तविस्तृतं तद्वच् चतुर्हस्तायतं पुनः लक्षहोमे भवेत्कुण्डं योनिवक्त्रं त्रिमेखलम्
dvihastavistṛtaṃ tadvac caturhastāyataṃ punaḥ lakṣahome bhavetkuṇḍaṃ yonivaktraṃ trimekhalam
तस्य चोत्तरपूर्वेण वितस्तित्रयसंस्थितम् प्रागुदक्प्लवनं तच्च चतुरस्रं समन्ततः
tasya cottarapūrveṇa vitastitrayasaṃsthitam prāgudakplavanaṃ tacca caturasraṃ samantataḥ
विष्कम्भार्धोच्छ्रितं प्रोक्तं स्थण्डिलं विश्वकर्मणा संस्थापनाय देवानां वप्रत्रयसमावृतम्
viṣkambhārdhocchritaṃ proktaṃ sthaṇḍilaṃ viśvakarmaṇā saṃsthāpanāya devānāṃ vapratrayasamāvṛtam
द्व्यङ्गुलो ह्युच्छ्रितो वप्रः प्रथमः स उदाहृतः अङ्गुलोच्छ्रयसंयुक्तं वप्रद्वयमथोपरि
dvyaṅgulo hyucchrito vapraḥ prathamaḥ sa udāhṛtaḥ aṅgulocchrayasaṃyuktaṃ vapradvayamathopari
त्र्यङ्गुलस्य च विस्तारः सर्वेषां कथ्यते बुधैः दशाङ्गुलोच्छ्रिता भित्तिः स्थण्डिले स्यात्तथोपरि तस्मिन्नावाहयेद्देवान् पूर्ववत्पुष्पतण्डुलैः
tryaṅgulasya ca vistāraḥ sarveṣāṃ kathyate budhaiḥ daśāṅgulocchritā bhittiḥ sthaṇḍile syāttathopari tasminnāvāhayeddevān pūrvavatpuṣpataṇḍulaiḥ
आदित्याभिमुखाः सर्वाः साधिप्रत्यधिदेवताः स्थापनीया मुनिश्रेष्ठ नोत्तरेण पराङ्मुखाः
ādityābhimukhāḥ sarvāḥ sādhipratyadhidevatāḥ sthāpanīyā muniśreṣṭha nottareṇa parāṅmukhāḥ
गरुत्मानधिकस्तत्र संपूज्यः श्रियमिच्छता सामध्वनिशरीरस्त्वं वाहनं परमेष्ठिनः विषपापहरो नित्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे
garutmānadhikastatra saṃpūjyaḥ śriyamicchatā sāmadhvaniśarīrastvaṃ vāhanaṃ parameṣṭhinaḥ viṣapāpaharo nityam ataḥ śāntiṃ prayaccha me
पूर्ववत्कुम्भमामन्त्र्य तद्वद्धोमं समाचरेत् सहस्राणां शतं हुत्वा समित्संख्याधिकं पुनः घृतकुम्भवसोर्धारां पातयेदनलोपरि
pūrvavatkumbhamāmantrya tadvaddhomaṃ samācaret sahasrāṇāṃ śataṃ hutvā samitsaṃkhyādhikaṃ punaḥ ghṛtakumbhavasordhārāṃ pātayedanalopari
औदुम्बरीं तथार्द्रां च ऋज्वीं कोटरवर्जिताम् बाहुमात्रां स्रुचं कृत्वा ततः स्तम्भद्वयोपरि घृतधारां तया सम्यग् अग्नेरुपरि पातयेत्
audumbarīṃ tathārdrāṃ ca ṛjvīṃ koṭaravarjitām bāhumātrāṃ srucaṃ kṛtvā tataḥ stambhadvayopari ghṛtadhārāṃ tayā samyag agnerupari pātayet
श्रावयेत्सूक्तमाग्नेयं वैष्णवं रौद्रमैन्दवम् महावैश्वानरं साम ज्येष्ठसाम च वाचयेत्
śrāvayetsūktamāgneyaṃ vaiṣṇavaṃ raudramaindavam mahāvaiśvānaraṃ sāma jyeṣṭhasāma ca vācayet
स्नानं च यजमानस्य पूर्ववत्स्वस्तिवाचनम् दातव्या यजमानेन पूर्ववद्दक्षिणाः पृथक्
snānaṃ ca yajamānasya pūrvavatsvastivācanam dātavyā yajamānena pūrvavaddakṣiṇāḥ pṛthak
कामक्रोधविहीनेन ऋत्विग्भ्यः शान्तचेतसा नवग्रहमखे विप्राश् चत्वारो वेदवेदिनः
kāmakrodhavihīnena ṛtvigbhyaḥ śāntacetasā navagrahamakhe viprāś catvāro vedavedinaḥ
अथवा ऋत्विजौ शान्तौ द्वावेव श्रुतिकोविदौ कार्यावयुतहोमे तु न प्रसज्येत विस्तरे
athavā ṛtvijau śāntau dvāveva śrutikovidau kāryāvayutahome tu na prasajyeta vistare
तद्वच्च दश चाष्टौ च लक्षहोमे तु ऋत्विजः कर्तव्याः शक्तितस्तद्वच् चत्वारो वा विमत्सरः
tadvacca daśa cāṣṭau ca lakṣahome tu ṛtvijaḥ kartavyāḥ śaktitastadvac catvāro vā vimatsaraḥ
नवग्रहमखात्सर्वं लक्षहोमे दशोत्तरम् भक्ष्यान्दद्यान्मुनिश्रेष्ठ भूषणान्यपि शक्तितः
navagrahamakhātsarvaṃ lakṣahome daśottaram bhakṣyāndadyānmuniśreṣṭha bhūṣaṇānyapi śaktitaḥ
शयनानि सवस्त्राणि हैमानि कटकानि च कर्णाङ्गुलिपवित्राणि कण्ठसूत्राणि शक्तिमान्
śayanāni savastrāṇi haimāni kaṭakāni ca karṇāṅgulipavitrāṇi kaṇṭhasūtrāṇi śaktimān
न कुर्याद्दक्षिणाहीनं वित्तशाठ्येन मानवः अददल्लोभतो मोहात् कुलक्षयम् अवाप्नुते
na kuryāddakṣiṇāhīnaṃ vittaśāṭhyena mānavaḥ adadallobhato mohāt kulakṣayam avāpnute
अन्नदानं यथाशक्त्या कर्तव्यं भूतिमिच्छता अन्नहीनः कृतो यस्माद् दुर्भिक्षफलदो भवेत्
annadānaṃ yathāśaktyā kartavyaṃ bhūtimicchatā annahīnaḥ kṛto yasmād durbhikṣaphalado bhavet
अन्नहीनो दहेद्राष्ट्रं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः यष्टारं दक्षिणाहीनं नास्ति यज्ञसमो रिपुः
annahīno dahedrāṣṭraṃ mantrahīnastu ṛtvijaḥ yaṣṭāraṃ dakṣiṇāhīnaṃ nāsti yajñasamo ripuḥ
न वाप्यल्पधनः कुर्याल् लक्षहोमं नरः क्वचित् यस्मात्पीडाकरो नित्यं यज्ञे भवति विग्रहः
na vāpyalpadhanaḥ kuryāl lakṣahomaṃ naraḥ kvacit yasmātpīḍākaro nityaṃ yajñe bhavati vigrahaḥ
तमेव पूजयेद्भक्त्या द्वौ वा त्रीन्वा यथाविधि एकमप्यर्चयेद्भक्त्या ब्राह्मणं वेदपारगम् दक्षिणाभिः प्रयत्नेन न बहूनल्पवित्तवान्
tameva pūjayedbhaktyā dvau vā trīnvā yathāvidhi ekamapyarcayedbhaktyā brāhmaṇaṃ vedapāragam dakṣiṇābhiḥ prayatnena na bahūnalpavittavān
लक्षहोमस्तु कर्तव्यो यथावित्तं भवेद्बहु यतः सर्वानवाप्नोति कुर्वन्कामान्विधानतः
lakṣahomastu kartavyo yathāvittaṃ bhavedbahu yataḥ sarvānavāpnoti kurvankāmānvidhānataḥ
पूज्यते शिवलोके च वस्वादित्यमरुद्गणैः यावत्कल्पशतान्यष्टाव् अथ मोक्षमवाप्नुयात्
pūjyate śivaloke ca vasvādityamarudgaṇaiḥ yāvatkalpaśatānyaṣṭāv atha mokṣamavāpnuyāt
सकामो यस्त्विमं कुर्याल् लक्षहोमं यथाविधि स तं काममवाप्नोति पदमानन्त्यम् अश्नुते
sakāmo yastvimaṃ kuryāl lakṣahomaṃ yathāvidhi sa taṃ kāmamavāpnoti padamānantyam aśnute
पुत्रार्थी लभते पुत्रान् धनार्थी लभते धनम् भार्यार्थी शोभनां भार्यां कुमारी च शुभं पतिम्
putrārthī labhate putrān dhanārthī labhate dhanam bhāryārthī śobhanāṃ bhāryāṃ kumārī ca śubhaṃ patim
भ्रष्टराज्यस्तथा राज्यं श्रीकामः श्रियमाप्नुयात् यं यं प्रार्थयते कामं स वै भवति पुष्कलः निष्कामः कुरुते यस्तु स परं ब्रह्म गच्छति
bhraṣṭarājyastathā rājyaṃ śrīkāmaḥ śriyamāpnuyāt yaṃ yaṃ prārthayate kāmaṃ sa vai bhavati puṣkalaḥ niṣkāmaḥ kurute yastu sa paraṃ brahma gacchati
अस्माच्छतगुणः प्रोक्तः कोटिहोमः स्वयम्भुवा आहुतीभिः प्रयत्नेन दक्षिणाभिः फलेन च
asmācchataguṇaḥ proktaḥ koṭihomaḥ svayambhuvā āhutībhiḥ prayatnena dakṣiṇābhiḥ phalena ca
पूर्ववद्ग्रहदेवानाम् आवाहनविसर्जने होममन्त्रास्त एवोक्ताः खाने दाने तथैव च कुण्डमण्डपवेदीनां विशेषो ऽयं निबोध मे
pūrvavadgrahadevānām āvāhanavisarjane homamantrāsta evoktāḥ khāne dāne tathaiva ca kuṇḍamaṇḍapavedīnāṃ viśeṣo 'yaṃ nibodha me
कोटिहोमे चतुर्हस्तं चतुरस्रं तु सर्वतः योनिवक्त्रद्वयोपेतं तदप्याहुस् त्रिमेखलम्
koṭihome caturhastaṃ caturasraṃ tu sarvataḥ yonivaktradvayopetaṃ tadapyāhus trimekhalam
द्व्यङ्गुलाभ्युच्छ्रिता कार्या प्रथमा मेखला बुधैः त्र्यङ्गुलाभ्युच्छ्रिता तद्वद् द्वितीया परिकीर्तिता
dvyaṅgulābhyucchritā kāryā prathamā mekhalā budhaiḥ tryaṅgulābhyucchritā tadvad dvitīyā parikīrtitā
उच्छ्रायविस्तराभ्यां च तृतीया चतुरङ्गुला द्व्यङ्गुलश्चेति विस्तारः पूर्वयोरेव शस्यते
ucchrāyavistarābhyāṃ ca tṛtīyā caturaṅgulā dvyaṅgulaśceti vistāraḥ pūrvayoreva śasyate
वितस्तिमात्रा योनिः स्यात् षट्सप्ताङ्गुलविस्तृता कूर्मपृष्ठोन्नता मध्ये पार्श्वयोश्चाङ्गुलोच्छ्रिता
vitastimātrā yoniḥ syāt ṣaṭsaptāṅgulavistṛtā kūrmapṛṣṭhonnatā madhye pārśvayoścāṅgulocchritā
गजौष्ठसदृशी तद्वद् आयता छिद्रसंयुता एतत्सर्वेषु कुण्डेषु योनिलक्षणमुच्यते
gajauṣṭhasadṛśī tadvad āyatā chidrasaṃyutā etatsarveṣu kuṇḍeṣu yonilakṣaṇamucyate
मेखलोपरि सर्वत्र अश्वत्थदलसंनिभम् वेदी च कोटिहोमे स्याद् वितस्तीनां चतुष्टयम्
mekhalopari sarvatra aśvatthadalasaṃnibham vedī ca koṭihome syād vitastīnāṃ catuṣṭayam
चतुरस्रा समन्ताच्च त्रिभिर्वप्रैस्तु संयुता वप्रप्रमाणं पूर्वोक्तं वेदीनां च तथोच्छ्रयः
caturasrā samantācca tribhirvapraistu saṃyutā vaprapramāṇaṃ pūrvoktaṃ vedīnāṃ ca tathocchrayaḥ
तथा षोडशहस्तः स्यान् मण्डपश्च चतुर्मुखः पूर्वद्वारे च संस्थाप्य बह्वृचं वेदपारगम्
tathā ṣoḍaśahastaḥ syān maṇḍapaśca caturmukhaḥ pūrvadvāre ca saṃsthāpya bahvṛcaṃ vedapāragam
यजुर्विदं तथा याम्ये पश्चिमे सामवेदिनम् अथर्ववेदिनं तद्वद् उत्तरे स्थापयेद्बुधः
yajurvidaṃ tathā yāmye paścime sāmavedinam atharvavedinaṃ tadvad uttare sthāpayedbudhaḥ
अष्टौ तु होमकाः कार्या वेदवेदाङ्गवेदिनः एवं द्वादश विप्राः स्युर् वस्त्रमाल्यानुलेपनैः पूर्ववत्पूजयेद्भक्त्या वस्त्राभरणभूषणैः
aṣṭau tu homakāḥ kāryā vedavedāṅgavedinaḥ evaṃ dvādaśa viprāḥ syur vastramālyānulepanaiḥ pūrvavatpūjayedbhaktyā vastrābharaṇabhūṣaṇaiḥ
रात्रिसूक्तं च रौद्रं च पावमानं सुमङ्गलम् पूर्वतो बह्वृचः शान्तिं पठन्नास्ते ह्युदङ्मुखः
rātrisūktaṃ ca raudraṃ ca pāvamānaṃ sumaṅgalam pūrvato bahvṛcaḥ śāntiṃ paṭhannāste hyudaṅmukhaḥ
शाक्तं शाक्रं च सौम्यं च कौष्माण्डं शान्तिमेव च पाठयेद्दक्षिणद्वारि यजुर्वेदिनमुत्तमम्
śāktaṃ śākraṃ ca saumyaṃ ca kauṣmāṇḍaṃ śāntimeva ca pāṭhayeddakṣiṇadvāri yajurvedinamuttamam
सुपर्णमथ वैराजम् आग्नेयं रुद्रसंहिताम् ज्येष्ठमास तथा शान्तिं छन्दोगः पश्चिमे जपेत्
suparṇamatha vairājam āgneyaṃ rudrasaṃhitām jyeṣṭhamāsa tathā śāntiṃ chandogaḥ paścime japet
शान्तिसूक्तं च सौरं च तथा शाकुनकं शुभम् पौष्टिकं च महाराज्यम् उत्तरेणाप्यथर्ववित्
śāntisūktaṃ ca sauraṃ ca tathā śākunakaṃ śubham pauṣṭikaṃ ca mahārājyam uttareṇāpyatharvavit
पञ्चभिः सप्तभिर्वापि होमः कार्यो ऽत्र पूर्ववत् स्नाने दाने च मन्त्राः स्युस् त एव मुनिसत्तम
pañcabhiḥ saptabhirvāpi homaḥ kāryo 'tra pūrvavat snāne dāne ca mantrāḥ syus ta eva munisattama
वसोर्धाराविधानं च लक्षहोमे विशिष्यते अनेन विधिना यस्तु कोटिहोमं समाचरेत् सर्वान्कामानवाप्नोति ततो विष्णुपदं व्रजेत्
vasordhārāvidhānaṃ ca lakṣahome viśiṣyate anena vidhinā yastu koṭihomaṃ samācaret sarvānkāmānavāpnoti tato viṣṇupadaṃ vrajet
यः पठेच्छृणुयाद्वापि ग्रहयज्ञत्रयं नरः सर्वपापविशुद्धात्मा पदमिन्द्रस्य गच्छति
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi grahayajñatrayaṃ naraḥ sarvapāpaviśuddhātmā padamindrasya gacchati
अश्वमेधसहस्राणि दश चाष्टौ च धर्मवित् कृत्वा यत्फलमाप्नोति कौटिहोमात् तदश्नुते
aśvamedhasahasrāṇi daśa cāṣṭau ca dharmavit kṛtvā yatphalamāpnoti kauṭihomāt tadaśnute
ब्रह्महत्यासहस्राणि भ्रूणहत्यार्बुदानि च कोटिहोमेन नश्यन्ति यथावच्छिवभाषितम्
brahmahatyāsahasrāṇi bhrūṇahatyārbudāni ca koṭihomena naśyanti yathāvacchivabhāṣitam
वश्यकर्माभिचारादि तथैवोच्चाटनादिकम् नवग्रहमखं कृत्वा ततः काम्यं समाचरेत्
vaśyakarmābhicārādi tathaivoccāṭanādikam navagrahamakhaṃ kṛtvā tataḥ kāmyaṃ samācaret
अन्यथा फलदं पुंसां न काम्यं जायते क्वचित् तस्मादयुतहोमस्य विधानं पूर्वमाचरेत्
anyathā phaladaṃ puṃsāṃ na kāmyaṃ jāyate kvacit tasmādayutahomasya vidhānaṃ pūrvamācaret
वृत्तं वोच्चाटने कुण्डं तथा च वश्यकर्मणि त्रिमेखलं चैकवक्त्रम् अरत्निर्विस्तरेण तु
vṛttaṃ voccāṭane kuṇḍaṃ tathā ca vaśyakarmaṇi trimekhalaṃ caikavaktram aratnirvistareṇa tu
पलाशसमिधः शस्ता मधुगोरोचनान्विताः चन्दनागुरुणा तद्वत् कुङ्कुमेनाभिषिञ्चिताः
palāśasamidhaḥ śastā madhugorocanānvitāḥ candanāguruṇā tadvat kuṅkumenābhiṣiñcitāḥ
होमयेन्मधुसर्पिर्भ्यां बिल्वानि कमलानि च सहस्राणि दशैवोक्तं सर्वदैव स्वयम्भुवा
homayenmadhusarpirbhyāṃ bilvāni kamalāni ca sahasrāṇi daśaivoktaṃ sarvadaiva svayambhuvā
वश्यकर्मणि बिल्वानां पद्मानां चैव धर्मवित् सुमित्रिया न आप ओषधय इति होमयेत्
vaśyakarmaṇi bilvānāṃ padmānāṃ caiva dharmavit sumitriyā na āpa oṣadhaya iti homayet
न चात्र स्थापनं कार्यं न च कुम्भाभिषेचनम् स्नानं सर्वौषधैः कृत्वा शुक्लपुष्पाम्बरो गृही
na cātra sthāpanaṃ kāryaṃ na ca kumbhābhiṣecanam snānaṃ sarvauṣadhaiḥ kṛtvā śuklapuṣpāmbaro gṛhī
कण्ठसूत्रैः सकनकैर् विप्रान् समभिपूजयेत् सूक्ष्मवस्त्राणि देयानि शुक्ला गावः सकाञ्चनाः
kaṇṭhasūtraiḥ sakanakair viprān samabhipūjayet sūkṣmavastrāṇi deyāni śuklā gāvaḥ sakāñcanāḥ
अवश्यानि वशी कुर्यात् सर्वशत्रुबलान्यपि अमित्राण्यपि मित्राणि होमो ऽयं पापनाशनः
avaśyāni vaśī kuryāt sarvaśatrubalānyapi amitrāṇyapi mitrāṇi homo 'yaṃ pāpanāśanaḥ
विद्वेषणे ऽभिचारे च त्रिकोणं कुण्डमिष्यते द्विमेखलं कोणमुखं हस्तमात्रं च सर्वशः
vidveṣaṇe 'bhicāre ca trikoṇaṃ kuṇḍamiṣyate dvimekhalaṃ koṇamukhaṃ hastamātraṃ ca sarvaśaḥ
होमं कुर्युस्ततो विप्रा रक्तमाल्यानुलेपनाः निवीतलोहितोष्णीषा लोहिताम्बरधारिणः
homaṃ kuryustato viprā raktamālyānulepanāḥ nivītalohitoṣṇīṣā lohitāmbaradhāriṇaḥ
नववायसरक्ताढ्यपात्रत्रयसमन्विताः समिधो वामहस्तेन श्येनास्थिबलसंयुताः होतव्या मुक्तकेशैस्तु ध्यायद्भिरशिवं रिपौ
navavāyasaraktāḍhyapātratrayasamanvitāḥ samidho vāmahastena śyenāsthibalasaṃyutāḥ hotavyā muktakeśaistu dhyāyadbhiraśivaṃ ripau
दुर्मित्रियास् तस्मै सन्तु तथा हुंफडितीति च श्येनाभिचारमन्त्रेण क्षुरं समभिमन्त्र्य च
durmitriyās tasmai santu tathā huṃphaḍitīti ca śyenābhicāramantreṇa kṣuraṃ samabhimantrya ca
प्रतिरूपं रिपोः कृत्वा क्षुरेण परिकर्तयेत् रिपुरूपस्य शकलान् यथैवाग्नौ विनिष्क्षिपेत्
pratirūpaṃ ripoḥ kṛtvā kṣureṇa parikartayet ripurūpasya śakalān yathaivāgnau viniṣkṣipet
ग्रहयज्ञविधानान्ते सदैवाभिचरन्पुनः विद्वेषणं तथा कुर्वन् नेतदेव समाचरेत्
grahayajñavidhānānte sadaivābhicaranpunaḥ vidveṣaṇaṃ tathā kurvan netadeva samācaret
इहैव फलदं पुंसाम् एतन्नामुत्र शोभनम् तस्माच्छान्तिकमेवात्र कर्तव्यं भूतिमिच्छता
ihaiva phaladaṃ puṃsām etannāmutra śobhanam tasmācchāntikamevātra kartavyaṃ bhūtimicchatā
ग्रहयज्ञत्रयं कुर्याद् यस् त्वकाम्येन मानवः स विष्णोः पदमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
grahayajñatrayaṃ kuryād yas tvakāmyena mānavaḥ sa viṣṇoḥ padamāpnoti punarāvṛttidurlabham
य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः न तस्य ग्रहपीडा स्यान् न च बन्धुजनक्षयः
ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvāpi mānavaḥ na tasya grahapīḍā syān na ca bandhujanakṣayaḥ
ग्रहयज्ञत्रयं गेहे लिखितं यत्र तिष्ठति न पीडा तत्र बालानां न रोगो न च बन्धनम्
grahayajñatrayaṃ gehe likhitaṃ yatra tiṣṭhati na pīḍā tatra bālānāṃ na rogo na ca bandhanam
अशेषयज्ञफलदं निःशेषाघविनाशनम् कोटिहोमं विदुः प्राज्ञा भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
aśeṣayajñaphaladaṃ niḥśeṣāghavināśanam koṭihomaṃ viduḥ prājñā bhuktimuktiphalapradam
अश्वमेधफलं प्राहुर् लक्षहोमं सुरोत्तमाः द्वादशाहमखस् तद्वन् नवग्रहमखः स्मृतः
aśvamedhaphalaṃ prāhur lakṣahomaṃ surottamāḥ dvādaśāhamakhas tadvan navagrahamakhaḥ smṛtaḥ
इति कथितमिदानीमुत्सवानन्दहेतोः सकलकलुषहारी देवयज्ञाभिषेकः परिपठति य इत्थं यः शृणोति प्रसङ्गाद् अभिभवति स शत्रूनायुरारोग्ययुक्तः
iti kathitamidānīmutsavānandahetoḥ sakalakaluṣahārī devayajñābhiṣekaḥ paripaṭhati ya itthaṃ yaḥ śṛṇoti prasaṅgād abhibhavati sa śatrūnāyurārogyayuktaḥ