भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि दानमाहात्म्यमुत्तमम् यदक्षयं परे लोके देवर्षिगणपूजितम्
bhagavañchrotumicchāmi dānamāhātmyamuttamam yadakṣayaṃ pare loke devarṣigaṇapūjitam
मेरोः प्रदानं वक्ष्यामि दशधा मुनिपुंगव यत्प्रदानान्नरो लोकान् आप्नोति सुरपूजितान्
meroḥ pradānaṃ vakṣyāmi daśadhā munipuṃgava yatpradānānnaro lokān āpnoti surapūjitān
पुराणेषु च वेदेषु यज्ञेष्वायतनेषु च न तत्फलमधीतेषु कृतेष्विह यदश्नुते
purāṇeṣu ca vedeṣu yajñeṣvāyataneṣu ca na tatphalamadhīteṣu kṛteṣviha yadaśnute
तस्माद्विधानं वक्ष्यामि पर्वतानामनुक्रमात् प्रथमो धान्यशैलः स्याद् द्वितीयो लवणाचलः
tasmādvidhānaṃ vakṣyāmi parvatānāmanukramāt prathamo dhānyaśailaḥ syād dvitīyo lavaṇācalaḥ
गुडाचलस्तृतीयस्तु चतुर्थो हेमपर्वतः पञ्चमस्तिलशैलः स्यात् षष्ठः कार्पासपर्वतः
guḍācalastṛtīyastu caturtho hemaparvataḥ pañcamastilaśailaḥ syāt ṣaṣṭhaḥ kārpāsaparvataḥ
सप्तमो घृतशैलश्च रत्नशैलस्तथाष्टमः राजतो नवमस्तद्वद् दशमः शर्कराचलः
saptamo ghṛtaśailaśca ratnaśailastathāṣṭamaḥ rājato navamastadvad daśamaḥ śarkarācalaḥ
वक्ष्ये विधानमेतेषां यथावदनुपूर्वशः अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते दिनक्षये
vakṣye vidhānameteṣāṃ yathāvadanupūrvaśaḥ ayane viṣuve puṇye vyatīpāte dinakṣaye
शुक्लपक्षे तृतीयायाम् उपरागे शशिक्षये विवाहोत्सवयज्ञेषु द्वादश्यामथ वा पुनः
śuklapakṣe tṛtīyāyām uparāge śaśikṣaye vivāhotsavayajñeṣu dvādaśyāmatha vā punaḥ
शुक्लायां पञ्चदश्यां वा पुण्यर्क्षे वा विधानतः धान्यशैलादयो देया यथाशास्त्रं विजानता
śuklāyāṃ pañcadaśyāṃ vā puṇyarkṣe vā vidhānataḥ dhānyaśailādayo deyā yathāśāstraṃ vijānatā
तीर्थेष्वायतने वापि गोष्ठे वा भवनाङ्गणे मण्डपं कारयेद्भक्त्या चतुरस्रमुदङ्मुखम् प्रागुदक्प्रवणं तद्वत् प्राङ्मुखं च विधानतः
tīrtheṣvāyatane vāpi goṣṭhe vā bhavanāṅgaṇe maṇḍapaṃ kārayedbhaktyā caturasramudaṅmukham prāgudakpravaṇaṃ tadvat prāṅmukhaṃ ca vidhānataḥ
गोमयेनानुलिप्तायां भूमावास्तीर्य वै कुशान् तन्मध्ये पर्वतं कुर्याद् विष्कम्भपर्वतान्वितम्
gomayenānuliptāyāṃ bhūmāvāstīrya vai kuśān tanmadhye parvataṃ kuryād viṣkambhaparvatānvitam
धान्यद्रोणसहस्रेण भवेद्गिरिरिहोत्तमः मध्यमः पञ्चशतिकः कनिष्ठः स्यात् त्रिभिः शतैः
dhānyadroṇasahasreṇa bhavedgiririhottamaḥ madhyamaḥ pañcaśatikaḥ kaniṣṭhaḥ syāt tribhiḥ śataiḥ
मेरुर्महाव्रीहिमयस्तु मध्ये सुवर्णवृक्षत्रयसंयुतः स्यात् पूर्वेण मुक्ताफलवज्रयुक्तो याग्येन गोमेदकपुष्परागैः
merurmahāvrīhimayastu madhye suvarṇavṛkṣatrayasaṃyutaḥ syāt pūrveṇa muktāphalavajrayukto yāgyena gomedakapuṣparāgaiḥ
पश्चाच्च गारुत्मतनीलरत्नैः सौम्येन वैदूर्यसरोजरागैः श्रीखण्डखण्डैरभितः प्रवालैर् लतान्वितः शुक्तिशिलातलः स्यात्
paścācca gārutmatanīlaratnaiḥ saumyena vaidūryasarojarāgaiḥ śrīkhaṇḍakhaṇḍairabhitaḥ pravālair latānvitaḥ śuktiśilātalaḥ syāt
ब्रह्माथ विष्णुर्भगवान्पुरारिर् दिवाकरो ऽप्यत्र हिरण्मयः स्यात् मूर्धन्यवस्थानममत्सरेण कार्यं त्वनेकैश्च पुनर्द्विजौघैः
brahmātha viṣṇurbhagavānpurārir divākaro 'pyatra hiraṇmayaḥ syāt mūrdhanyavasthānamamatsareṇa kāryaṃ tvanekaiśca punardvijaughaiḥ
चत्वारि शृङ्गाणि च राजतानि नितम्बभागेष्वपि राजतः स्यात् तथेक्षुवंशावृतकन्दरस्तु घृतोदकप्रस्रवणैश्च दिक्षु
catvāri śṛṅgāṇi ca rājatāni nitambabhāgeṣvapi rājataḥ syāt tathekṣuvaṃśāvṛtakandarastu ghṛtodakaprasravaṇaiśca dikṣu
शुक्लाम्बराण्यम्बुधरावली स्यात् पूर्वेण पीतानि च दक्षिणेन वासांसि पश्चादथ कर्बुराणि रक्तानि चैवोत्तरतो घनाली
śuklāmbarāṇyambudharāvalī syāt pūrveṇa pītāni ca dakṣiṇena vāsāṃsi paścādatha karburāṇi raktāni caivottarato ghanālī
रौप्यान्महेन्द्रप्रमुखांस् तथाष्टौ संस्थाप्य लोकाधिपतीन्क्रमेण नानाफलाली च समन्ततः स्यान् मनोरमं माल्यविलेपनं च
raupyānmahendrapramukhāṃs tathāṣṭau saṃsthāpya lokādhipatīnkrameṇa nānāphalālī ca samantataḥ syān manoramaṃ mālyavilepanaṃ ca
वितानकं चोपरि पञ्चवर्णम् अम्लानपुष्पाभरणं सितं च इत्थं निवेश्यामरशैलमग्र्यं मेरोस्तु विष्कम्भगिरीन् क्रमेण
vitānakaṃ copari pañcavarṇam amlānapuṣpābharaṇaṃ sitaṃ ca itthaṃ niveśyāmaraśailamagryaṃ merostu viṣkambhagirīn krameṇa
तुरीयभागेण चतुर्दिशं च संस्थापयेत्पुष्पविलेपनाढ्यान् पूर्वेण मन्दरमनेकफलावलीभिर् युक्तं यवैः कनकभद्रकदम्बचिह्नैः
turīyabhāgeṇa caturdiśaṃ ca saṃsthāpayetpuṣpavilepanāḍhyān pūrveṇa mandaramanekaphalāvalībhir yuktaṃ yavaiḥ kanakabhadrakadambacihnaiḥ
कामेन काञ्चनमयेन विराजमानम् आकारयेत्कुसुमवस्त्रविलेपनाढ्यम् क्षीरारुणोदसरसाथ वनेन चैवं रौप्येण शक्तिघटितेन विराजमानम्
kāmena kāñcanamayena virājamānam ākārayetkusumavastravilepanāḍhyam kṣīrāruṇodasarasātha vanena caivaṃ raupyeṇa śaktighaṭitena virājamānam
याम्येन गन्धमदनश्च निवेशनीयो गोधूमसंचयमयः कलधौतयुक्तः हैमेन यज्ञपतिना घृतमानसेन वस्त्रैश्च राजतवनेन च संयुतः स्यात्
yāmyena gandhamadanaśca niveśanīyo godhūmasaṃcayamayaḥ kaladhautayuktaḥ haimena yajñapatinā ghṛtamānasena vastraiśca rājatavanena ca saṃyutaḥ syāt
पश्चात् तिलाचलम् अनेकसुगन्धिपुष्पसौवर्णपिप्पलहिरण्मयहंसयुक्तम् आकारयेद्रजतपुष्पवनेन तद्वद् वस्त्रान्वितं दधिसितोदसरस् तथाग्रे
paścāt tilācalam anekasugandhipuṣpasauvarṇapippalahiraṇmayahaṃsayuktam ākārayedrajatapuṣpavanena tadvad vastrānvitaṃ dadhisitodasaras tathāgre
संस्थाप्य तं विपुलशैलमथोत्तरेण शैलं सुपार्श्वमपि माषमयं सुवस्त्रम् पुष्पैश्च हेमवटपादपशेखरं तम् आकारयेत् कनकधेनुविराजमानम्
saṃsthāpya taṃ vipulaśailamathottareṇa śailaṃ supārśvamapi māṣamayaṃ suvastram puṣpaiśca hemavaṭapādapaśekharaṃ tam ākārayet kanakadhenuvirājamānam
माक्षीकभद्रसरसाथ वनेन तद्वद् रौप्येण भास्वरवता च युतं विधाय होमश्चतुर्भिरथ वेदपुराणविद्भिर् दान्तैर् अनिन्द्यचरिताकृतिभिर्द्विजेन्द्रैः
mākṣīkabhadrasarasātha vanena tadvad raupyeṇa bhāsvaravatā ca yutaṃ vidhāya homaścaturbhiratha vedapurāṇavidbhir dāntair anindyacaritākṛtibhirdvijendraiḥ
पूर्वेण हस्तमितमत्र विधाय कुण्डं कार्यस्तिलैर्यवघृतेन समित्कुशैश्च रात्रौ च जागरमनुद्धतगीततूर्यैर् आवाहनं च कथयामि शिलोच्चयानाम्
pūrveṇa hastamitamatra vidhāya kuṇḍaṃ kāryastilairyavaghṛtena samitkuśaiśca rātrau ca jāgaramanuddhatagītatūryair āvāhanaṃ ca kathayāmi śiloccayānām
त्वं सर्वदेवगणधामनिधे विरुद्धम् अस्मद्गृहेष्वमरपर्वत नाशयाशु क्षेमं विधत्स्व कुरु शान्तिमनुत्तमां नः सम्पूजितः परमभक्तिमता मया हि
tvaṃ sarvadevagaṇadhāmanidhe viruddham asmadgṛheṣvamaraparvata nāśayāśu kṣemaṃ vidhatsva kuru śāntimanuttamāṃ naḥ sampūjitaḥ paramabhaktimatā mayā hi
त्वमेव भगवानीशो ब्रह्मा विष्णुर्दिवाकरः मूर्तामूर्तात्परं बीजम् अतः पाहि सनातन
tvameva bhagavānīśo brahmā viṣṇurdivākaraḥ mūrtāmūrtātparaṃ bījam ataḥ pāhi sanātana
यस्मात्त्वं लोकपालानां विश्वमूर्तेश्च मन्दिरम् रुद्रादित्यवसूनां च तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
yasmāttvaṃ lokapālānāṃ viśvamūrteśca mandiram rudrādityavasūnāṃ ca tasmācchāntiṃ prayaccha me
यस्मादशून्यममरैर् नारीभिश्च शिवेन च तस्मान्माम् उद्धराशेषदुःखसंसारसागरात्
yasmādaśūnyamamarair nārībhiśca śivena ca tasmānmām uddharāśeṣaduḥkhasaṃsārasāgarāt
एवमभ्यर्च्य तं मेरुं मन्दरं चाभिपूजयेत् यस्माच्चैत्ररथेन त्वं भद्राश्वेन च वर्षतः
evamabhyarcya taṃ meruṃ mandaraṃ cābhipūjayet yasmāccaitrarathena tvaṃ bhadrāśvena ca varṣataḥ
शोभसे मन्दर क्षिप्रम् अतस्तुष्टिकरो भव यस्माच्चूडामणिर्जम्बूद्वीपे त्वं गन्धमादन
śobhase mandara kṣipram atastuṣṭikaro bhava yasmāccūḍāmaṇirjambūdvīpe tvaṃ gandhamādana
गन्धर्ववनशोभावान् अतः कीर्तिर्दृढास्तु मे यस्मात्त्वं केतुमालेन वैभ्राजेन वनेन च
gandharvavanaśobhāvān ataḥ kīrtirdṛḍhāstu me yasmāttvaṃ ketumālena vaibhrājena vanena ca
हिरण्मयाश्वत्थशिरास् तस्मात्पुष्टिर्ध्रुवास्तु मे उत्तरैः कुरुभिर्यस्मात् सावित्रेण वनेन च
hiraṇmayāśvatthaśirās tasmātpuṣṭirdhruvāstu me uttaraiḥ kurubhiryasmāt sāvitreṇa vanena ca
सुपार्श्व राजसे नित्यम् अतः श्रीरक्षयास्तु मे एवमामन्त्र्य तान्सर्वान् प्रभाते विमले पुनः
supārśva rājase nityam ataḥ śrīrakṣayāstu me evamāmantrya tānsarvān prabhāte vimale punaḥ
स्नात्वाथ गुरवे दद्यान् मध्यमं पर्वतोत्तमम् विष्कम्भपर्वतान्दद्याद् ऋत्विग्भ्यः क्रमशो मुने
snātvātha gurave dadyān madhyamaṃ parvatottamam viṣkambhaparvatāndadyād ṛtvigbhyaḥ kramaśo mune
गाश्च दद्याच्चतुर्विंशत् यथवा दश नारद नव सप्त तथाष्टौ वा पञ्च दद्याद् अशक्तिमान्
gāśca dadyāccaturviṃśat yathavā daśa nārada nava sapta tathāṣṭau vā pañca dadyād aśaktimān
एकापि गुरवे देया कपिला च पयस्विनी पर्वतानामशेषाणाम् एष एव विधिः स्मृतः
ekāpi gurave deyā kapilā ca payasvinī parvatānāmaśeṣāṇām eṣa eva vidhiḥ smṛtaḥ
त एव पूजने मन्त्रास् त एवोपस्करा मताः ग्रहाणां लोकपालानां ब्रह्मादीनां च सर्वदा
ta eva pūjane mantrās ta evopaskarā matāḥ grahāṇāṃ lokapālānāṃ brahmādīnāṃ ca sarvadā
स्वमन्त्रेणैव सर्वेषु होमः शैलेषु पठ्यते उपवासी भवेन्नित्यम् अशक्ते नक्तमिष्यते
svamantreṇaiva sarveṣu homaḥ śaileṣu paṭhyate upavāsī bhavennityam aśakte naktamiṣyate
विधानं सर्वशैलानां क्रमशः शृणु नारद दानकाले च ये मन्त्राः पर्वतेषु च यत्फलम्
vidhānaṃ sarvaśailānāṃ kramaśaḥ śṛṇu nārada dānakāle ca ye mantrāḥ parvateṣu ca yatphalam
अन्नं ब्रह्म यतः प्रोक्तम् अन्ने प्राणाः प्रतिष्ठिताः अन्नाद्भवन्ति भूतानि जगदन्नेन वर्तते
annaṃ brahma yataḥ proktam anne prāṇāḥ pratiṣṭhitāḥ annādbhavanti bhūtāni jagadannena vartate
अन्नमेव ततो लक्ष्मीर् अन्नमेव जनार्दनः धान्यपर्वतरूपेण पाहि तस्मान्नगोत्तम
annameva tato lakṣmīr annameva janārdanaḥ dhānyaparvatarūpeṇa pāhi tasmānnagottama
अनेन विधिना यस्तु दद्याद्धान्यमयं गिरिम् मन्वन्तरशतं साग्रं देवलोके महीयते
anena vidhinā yastu dadyāddhānyamayaṃ girim manvantaraśataṃ sāgraṃ devaloke mahīyate
अप्सरोगणगन्धर्वैर् आकीर्णेन विराजता विमानेन दिवः पृष्ठम् आयाति स्म निषेवित धर्मक्षये राजराज्यम् आप्नोतीह न संशयः
apsarogaṇagandharvair ākīrṇena virājatā vimānena divaḥ pṛṣṭham āyāti sma niṣevita dharmakṣaye rājarājyam āpnotīha na saṃśayaḥ