पुरा रथंतरे कल्पे परिपृष्टो महात्मना मन्दरस्थो महादेवः पिनाकी ब्रह्मणा स्वयम्
purā rathaṃtare kalpe paripṛṣṭo mahātmanā mandarastho mahādevaḥ pinākī brahmaṇā svayam
कथमारोग्यमैश्वर्यम् अनन्तममरेश्वर स्वल्पेन तपसा देव भवेन्मोक्षो ऽथवा नृणाम्
kathamārogyamaiśvaryam anantamamareśvara svalpena tapasā deva bhavenmokṣo 'thavā nṛṇām
किमज्ञातं महादेव त्वत्प्रसादादधोक्षज स्वल्पकेनाथ तपसा महत्फलमिहोच्यताम्
kimajñātaṃ mahādeva tvatprasādādadhokṣaja svalpakenātha tapasā mahatphalamihocyatām
एवं पृष्टः स विश्वात्मा ब्रह्मणा लोकभावनः उमापतिरुवाचेदं मनसः प्रीतिकारकम्
evaṃ pṛṣṭaḥ sa viśvātmā brahmaṇā lokabhāvanaḥ umāpatiruvācedaṃ manasaḥ prītikārakam
अस्माद्रथंतरात्कल्पात् त्रयोविंशात् पुनर्यदा वाराहो भविता कल्पस् तस्य मन्वन्तरे शुभे
asmādrathaṃtarātkalpāt trayoviṃśāt punaryadā vārāho bhavitā kalpas tasya manvantare śubhe
वैवस्वताख्ये संजाते सप्तमे सप्तलोककृत् द्वापराख्यं युगं तद्वद् अष्टाविंशतिमं जगुः
vaivasvatākhye saṃjāte saptame saptalokakṛt dvāparākhyaṃ yugaṃ tadvad aṣṭāviṃśatimaṃ jaguḥ
तस्यान्ते स महादेवो वासुदेवो जनार्दनः भारावतरणार्थाय त्रिधा विष्णुर्भविष्यति
tasyānte sa mahādevo vāsudevo janārdanaḥ bhārāvataraṇārthāya tridhā viṣṇurbhaviṣyati
द्वैपायन ऋषिस्तद्वद् रौहिणेयो ऽथ केशवः कंसादिदर्पमथनः केशवः क्लेशनाशनः
dvaipāyana ṛṣistadvad rauhiṇeyo 'tha keśavaḥ kaṃsādidarpamathanaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ
पुरीं द्वारवतीं नाम साम्प्रतं या कुशस्थली दिव्यानुभावसंयुक्ताम् अधिवासाय शार्ङ्गिणः त्वष्टा ममाज्ञया तद्वत् करिष्यति जगत्पतेः
purīṃ dvāravatīṃ nāma sāmprataṃ yā kuśasthalī divyānubhāvasaṃyuktām adhivāsāya śārṅgiṇaḥ tvaṣṭā mamājñayā tadvat kariṣyati jagatpateḥ
तस्यां कदाचिदासीनः सभायाममितद्युतिः भार्याभिर्वृष्णिभिश्चैव भूभृद्भिर् भूरिदक्षिणैः
tasyāṃ kadācidāsīnaḥ sabhāyāmamitadyutiḥ bhāryābhirvṛṣṇibhiścaiva bhūbhṛdbhir bhūridakṣiṇaiḥ
कुरुभिर्देवगन्धर्वैर् अभितः कैटभार्दनः प्रवृत्तासु पुराणीषु धर्मसम्बन्धिनीषु च
kurubhirdevagandharvair abhitaḥ kaiṭabhārdanaḥ pravṛttāsu purāṇīṣu dharmasambandhinīṣu ca
कथान्ते भीमसेनेन परिपृष्टः प्रतापवान् त्वया पृष्टस्य धर्मस्य रहस्यस्यास्य भेदकृत्
kathānte bhīmasenena paripṛṣṭaḥ pratāpavān tvayā pṛṣṭasya dharmasya rahasyasyāsya bhedakṛt
भविता स तदा ब्रह्मन् कर्ता चैव वृकोदरः प्रवर्तको ऽस्य धर्मस्य पाण्डुपुत्रो महाबलः
bhavitā sa tadā brahman kartā caiva vṛkodaraḥ pravartako 'sya dharmasya pāṇḍuputro mahābalaḥ
यस्य तीक्ष्णो वृको नाम जठरे हव्यवाहनः मया दत्तः स धर्मात्मा तेन चासौ वृकोदरः
yasya tīkṣṇo vṛko nāma jaṭhare havyavāhanaḥ mayā dattaḥ sa dharmātmā tena cāsau vṛkodaraḥ
मतिमान्मानशीलश्च नागायुतबलो महान् भविष्यत्यजरः श्रीमान् कन्दर्प इव रूपवान्
matimānmānaśīlaśca nāgāyutabalo mahān bhaviṣyatyajaraḥ śrīmān kandarpa iva rūpavān
धार्मिकस्याप्यशक्तस्य तीव्राग्नित्वादुपोषणे इदं व्रतमशेषाणां व्रतानामधिकं यतः
dhārmikasyāpyaśaktasya tīvrāgnitvādupoṣaṇe idaṃ vratamaśeṣāṇāṃ vratānāmadhikaṃ yataḥ
कथयिष्यति विश्वात्मा वासुदेवो जगद्गुरुः अशेषयज्ञफलदम् अशेषाघविनाशनम्
kathayiṣyati viśvātmā vāsudevo jagadguruḥ aśeṣayajñaphaladam aśeṣāghavināśanam
अशेषदुष्टशमनम् अशेषसुरपूजितम् पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् भविष्यं च भविष्याणां पुराणानां पुरातनम्
aśeṣaduṣṭaśamanam aśeṣasurapūjitam pavitrāṇāṃ pavitraṃ ca maṅgalānāṃ ca maṅgalam bhaviṣyaṃ ca bhaviṣyāṇāṃ purāṇānāṃ purātanam
यद्यष्टमीचतुर्दश्योर् द्वादशीष्वथ भारत अन्येष्वपि दिनर्क्षेषु न शक्तस्त्वम् उपोषितुम्
yadyaṣṭamīcaturdaśyor dvādaśīṣvatha bhārata anyeṣvapi dinarkṣeṣu na śaktastvam upoṣitum
ततः पुण्यां तिथिमिमां सर्वपापप्रणाशिनीम् उपोष्य विधिनानेन गच्छ विष्णोः परं पदम्
tataḥ puṇyāṃ tithimimāṃ sarvapāpapraṇāśinīm upoṣya vidhinānena gaccha viṣṇoḥ paraṃ padam
माघमासस्य दशमी यदा शुक्ला भवेत्तदा घृतेनाभ्यञ्जनं कृत्वा तिलैः स्नानं समाचरेत्
māghamāsasya daśamī yadā śuklā bhavettadā ghṛtenābhyañjanaṃ kṛtvā tilaiḥ snānaṃ samācaret
तथैव विष्णुमभ्यर्च्य नभो नारायणेति च कृष्णाय पादौ सम्पूज्य शिरः सर्वात्मने नमः
tathaiva viṣṇumabhyarcya nabho nārāyaṇeti ca kṛṣṇāya pādau sampūjya śiraḥ sarvātmane namaḥ
वैकुण्ठायेति वैकुण्ठम् उरः श्रीवत्सधारिणे शङ्खिने चक्रिणे तद्वद् गदिने वरदाय वै सर्वे नारायणस्यैवं संपूज्या बाहवः क्रमात्
vaikuṇṭhāyeti vaikuṇṭham uraḥ śrīvatsadhāriṇe śaṅkhine cakriṇe tadvad gadine varadāya vai sarve nārāyaṇasyaivaṃ saṃpūjyā bāhavaḥ kramāt
दामोदरायेत्युदरं मेढ्रं पञ्चशराय वै ऊरू सौभाग्यनाथाय जानुनी भूतधारिणे
dāmodarāyetyudaraṃ meḍhraṃ pañcaśarāya vai ūrū saubhāgyanāthāya jānunī bhūtadhāriṇe
नमो नीलाय वै जङ्घे पादौ विश्वसृजे नमः नमो देव्यै नमः शान्त्यै नमो लक्ष्म्यै नमः श्रियै
namo nīlāya vai jaṅghe pādau viśvasṛje namaḥ namo devyai namaḥ śāntyai namo lakṣmyai namaḥ śriyai
नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै धृष्ट्यै हृष्ट्यै नमो नमः नमो विहंगनाथाय वायुवेगाय पक्षिणे विषप्रमाथिने नित्यं गरुडं चाभिपूजयेत्
namaḥ puṣṭyai namastuṣṭyai dhṛṣṭyai hṛṣṭyai namo namaḥ namo vihaṃganāthāya vāyuvegāya pakṣiṇe viṣapramāthine nityaṃ garuḍaṃ cābhipūjayet
एवं सम्पूज्य गोविन्दम् उमापतिविनायकौ गन्धैर्माल्यैस्तथा धूपैर् भक्ष्यैर्नानाविधैरपि
evaṃ sampūjya govindam umāpativināyakau gandhairmālyaistathā dhūpair bhakṣyairnānāvidhairapi
गव्येन पयसा सिद्धां कृसरामथ वाग्यतः सर्पिषा सह भुक्त्वा च गत्वा शतपदं बुधः
gavyena payasā siddhāṃ kṛsarāmatha vāgyataḥ sarpiṣā saha bhuktvā ca gatvā śatapadaṃ budhaḥ
नैयग्रोधं दन्तकाष्ठम् अथवा खादिरं बुधः गृहीत्वा धावयेद्दन्तान् आचान्तः प्रागुदङ्मुखः
naiyagrodhaṃ dantakāṣṭham athavā khādiraṃ budhaḥ gṛhītvā dhāvayeddantān ācāntaḥ prāgudaṅmukhaḥ
ब्रूयात् सायन्तनीं कृत्वा संध्यामस्तमिते रवौ नमो नारायणायेति त्वामहं शरणं गतः
brūyāt sāyantanīṃ kṛtvā saṃdhyāmastamite ravau namo nārāyaṇāyeti tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ
एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य च केशवम् रात्रिं च सकलां स्थित्वा स्नानं च पयसा तथा
ekādaśyāṃ nirāhāraḥ samabhyarcya ca keśavam rātriṃ ca sakalāṃ sthitvā snānaṃ ca payasā tathā
सर्पिषा चापि दहनं हुत्वा ब्राह्मणपुंगवैः सहैव पुण्डरीकाक्ष द्वादश्यां क्षीरभोजनम्
sarpiṣā cāpi dahanaṃ hutvā brāhmaṇapuṃgavaiḥ sahaiva puṇḍarīkākṣa dvādaśyāṃ kṣīrabhojanam
करिष्यामि यतात्माहं निर्विघ्नेनास्तु तच्च मे एवमुक्त्वा स्वपेद्भूमाव् इतिहासकथां पुनः
kariṣyāmi yatātmāhaṃ nirvighnenāstu tacca me evamuktvā svapedbhūmāv itihāsakathāṃ punaḥ
श्रुत्वा प्रभाते संजाते नदीं गत्वा विशां पते स्नानं कृत्वा मृदा तद्वत् पाषण्डान् अभिवर्जयेत्
śrutvā prabhāte saṃjāte nadīṃ gatvā viśāṃ pate snānaṃ kṛtvā mṛdā tadvat pāṣaṇḍān abhivarjayet
उपास्य संध्यां विधिवत् कृत्वा च पितृतर्पणम् प्रणम्य च हृषीकेशं सप्तलोकैकमीश्वरम्
upāsya saṃdhyāṃ vidhivat kṛtvā ca pitṛtarpaṇam praṇamya ca hṛṣīkeśaṃ saptalokaikamīśvaram
गृहस्य पुरतो भक्त्या मण्डपं कारयेद्बुधः दशहस्तमथाष्टौ वा करान्कुर्याद्विशां पते
gṛhasya purato bhaktyā maṇḍapaṃ kārayedbudhaḥ daśahastamathāṣṭau vā karānkuryādviśāṃ pate
चतुर्हस्तां शुभां कुर्याद् वेदीमरिनिषूदन चतुर्हस्तप्रमाणं च विन्यसेत्तत्र तोरणम्
caturhastāṃ śubhāṃ kuryād vedīmariniṣūdana caturhastapramāṇaṃ ca vinyasettatra toraṇam
आरोप्य कलशं तत्र दिक्पालान्पूजयेत्ततः छिद्रेण जलसम्पूर्णम् अथ कृष्णाजिनस्थितः तस्य धारां च शिरसा धारयेत्सकलां निशाम्
āropya kalaśaṃ tatra dikpālānpūjayettataḥ chidreṇa jalasampūrṇam atha kṛṣṇājinasthitaḥ tasya dhārāṃ ca śirasā dhārayetsakalāṃ niśām
तथैव विष्णोः शिरसि क्षीरधारां प्रपातयेत् अरत्निमात्रं कुण्डं च कुर्यात्तत्र त्रिमेखलम्
tathaiva viṣṇoḥ śirasi kṣīradhārāṃ prapātayet aratnimātraṃ kuṇḍaṃ ca kuryāttatra trimekhalam
योनिवक्त्रं च तत्कृत्वा ब्राह्मणैः यवसर्पिषी तिलांश्च विष्णुदेवत्यैर् मन्त्रैरेकाग्निवत्तदा
yonivaktraṃ ca tatkṛtvā brāhmaṇaiḥ yavasarpiṣī tilāṃśca viṣṇudevatyair mantrairekāgnivattadā
हुत्वा च वैष्णवं सम्यक् चरुं गोक्षीरसंयुतम् निष्पावार्धप्रमाणां वै धारामाज्यस्य पातयेत्
hutvā ca vaiṣṇavaṃ samyak caruṃ gokṣīrasaṃyutam niṣpāvārdhapramāṇāṃ vai dhārāmājyasya pātayet
जलकुम्भान्महावीर्य स्थापयित्वा त्रयोदश भक्ष्यैर्नानाविधैर्युक्तान् सितवस्त्रैरलंकृतान्
jalakumbhānmahāvīrya sthāpayitvā trayodaśa bhakṣyairnānāvidhairyuktān sitavastrairalaṃkṛtān
युक्तानौदुम्बरैः पात्रैः पञ्चरत्नसमन्वितान् चतुर्भिर्बह्वृचैर्होमस् तत्र कार्य उदङ्मुखैः
yuktānaudumbaraiḥ pātraiḥ pañcaratnasamanvitān caturbhirbahvṛcairhomas tatra kārya udaṅmukhaiḥ
रुद्रजापश्चतुर्भिश्च यजुर्वेदपरायणैः वैष्णवानि तु सामानि चतुरः सामवेदिनः अरिष्टवर्गसहितान्य् अभितः परिपाठयेत्
rudrajāpaścaturbhiśca yajurvedaparāyaṇaiḥ vaiṣṇavāni tu sāmāni caturaḥ sāmavedinaḥ ariṣṭavargasahitāny abhitaḥ paripāṭhayet
एवं द्वादश तान्विप्रान् वस्त्रमाल्यानुलेपनैः पूजयेदङ्गुलीयैश्च कटकैर्हेमसूत्रकैः
evaṃ dvādaśa tānviprān vastramālyānulepanaiḥ pūjayedaṅgulīyaiśca kaṭakairhemasūtrakaiḥ
वासोभिः शयनीयैश्च वित्तशाठ्यविवर्जितः एवं क्षपातिवाह्या च गीतमङ्गलनिःस्वनैः
vāsobhiḥ śayanīyaiśca vittaśāṭhyavivarjitaḥ evaṃ kṣapātivāhyā ca gītamaṅgalaniḥsvanaiḥ
उपाध्यायस्य च पुनर् द्विगुणं सर्वमेव तु ततः प्रभाते विमले समुत्थाय त्रयोदश
upādhyāyasya ca punar dviguṇaṃ sarvameva tu tataḥ prabhāte vimale samutthāya trayodaśa
गा वै दद्यात्कुरुश्रेष्ठ सौवर्णमुखसंयुताः पयस्विनीः शीलवतीः कांस्यदोहसमन्विताः
gā vai dadyātkuruśreṣṭha sauvarṇamukhasaṃyutāḥ payasvinīḥ śīlavatīḥ kāṃsyadohasamanvitāḥ
रौप्यखुराः सवस्त्राश्च चन्दनेनाभिषेचिताः तास्तु तेषां ततो भक्त्या भक्ष्यभोज्यान्नतर्पितान्
raupyakhurāḥ savastrāśca candanenābhiṣecitāḥ tāstu teṣāṃ tato bhaktyā bhakṣyabhojyānnatarpitān
कृत्वा वै ब्राह्मणान् सर्वान् अन्नैर्नानाविधैस्तथा भुक्त्वा चाक्षारलवणम् आत्मना च विसर्जयेत्
kṛtvā vai brāhmaṇān sarvān annairnānāvidhaistathā bhuktvā cākṣāralavaṇam ātmanā ca visarjayet
अनुगम्य पदान्यष्टौ पुत्रभार्यासमन्वितः प्रीयतामत्र देवेशः केशवः क्लेशनाशनः
anugamya padānyaṣṭau putrabhāryāsamanvitaḥ prīyatāmatra deveśaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ
शिवस्य हृदये विष्णुर् विष्णोश्च हृदये शिवः यथान्तरं न पश्यामि तथा मे स्वस्ति चायुषः
śivasya hṛdaye viṣṇur viṣṇośca hṛdaye śivaḥ yathāntaraṃ na paśyāmi tathā me svasti cāyuṣaḥ
एवमुच्चार्य तान्कुम्भान् गाश्चैव शयनानि च वासांसि चैव सर्वेषां गृहाणि प्रापयेद्बुधः
evamuccārya tānkumbhān gāścaiva śayanāni ca vāsāṃsi caiva sarveṣāṃ gṛhāṇi prāpayedbudhaḥ
अभावे बहुशय्यानाम् एकामपि सुसंस्कृताम् शय्यां दद्याद्द्विजातेश्च सर्वोपस्करसंयुताम्
abhāve bahuśayyānām ekāmapi susaṃskṛtām śayyāṃ dadyāddvijāteśca sarvopaskarasaṃyutām
इतिहासपुराणानि वाचयित्वातिवाहयेत् तद्दिनं नरशार्दूल य इच्छेद्विपुलां श्रियम्
itihāsapurāṇāni vācayitvātivāhayet taddinaṃ naraśārdūla ya icchedvipulāṃ śriyam
तस्मात्त्वं सत्त्वमालम्ब्य भीमसेन विमत्सरः कुरु व्रतमिदं सम्यक् स्नेहात्तव मयेरितम्
tasmāttvaṃ sattvamālambya bhīmasena vimatsaraḥ kuru vratamidaṃ samyak snehāttava mayeritam
त्वया कृतमिदं वीर त्वन्नामाख्यं भविष्यति सा भीमद्वादशी ह्येषा सर्वपापहरा शुभा या तु कल्याणिनी नाम पुरा कल्पेषु पठ्यते
tvayā kṛtamidaṃ vīra tvannāmākhyaṃ bhaviṣyati sā bhīmadvādaśī hyeṣā sarvapāpaharā śubhā yā tu kalyāṇinī nāma purā kalpeṣu paṭhyate
त्वमादिकर्ता भव सौकरे ऽस्मिन् कल्पे महावीरवरप्रधान यस्याः स्मरन्कीर्तनमप्यशेषं विनष्टपापस्त्रिदशाधिपः स्यात्
tvamādikartā bhava saukare 'smin kalpe mahāvīravarapradhāna yasyāḥ smarankīrtanamapyaśeṣaṃ vinaṣṭapāpastridaśādhipaḥ syāt
कृत्वा च यामप्सरसाम् अधीशा वेश्या कृता ह्यन्यभवान्तरेषु आभीरकन्यातिकुतूहलेन सैवोर्वशी सम्प्रति नाकपृष्ठे
kṛtvā ca yāmapsarasām adhīśā veśyā kṛtā hyanyabhavāntareṣu ābhīrakanyātikutūhalena saivorvaśī samprati nākapṛṣṭhe
जाताथवा वैश्यकुलोद्भवापि पुलोमकन्या पुरुहूतपत्नी तत्रापि तस्याः परिचारिकेयं मम प्रिया सम्प्रति सत्यभामा
jātāthavā vaiśyakulodbhavāpi pulomakanyā puruhūtapatnī tatrāpi tasyāḥ paricārikeyaṃ mama priyā samprati satyabhāmā
स्नातः पुरा मण्डलमेष तद्वत् तेजोमयं वेदशरीरमाप अस्यां च कल्याणतिथौ विवस्वान् सहस्रधारेण सहस्ररश्मिः
snātaḥ purā maṇḍalameṣa tadvat tejomayaṃ vedaśarīramāpa asyāṃ ca kalyāṇatithau vivasvān sahasradhāreṇa sahasraraśmiḥ
इदमेव कृतं महेन्द्रमुख्यैर् वसुभिर्देवसुरारिभिस्तथा तु फलमस्य न शक्यते ऽभिवक्तुं यदि जिह्वायुतकोटयो मुखे स्युः
idameva kṛtaṃ mahendramukhyair vasubhirdevasurāribhistathā tu phalamasya na śakyate 'bhivaktuṃ yadi jihvāyutakoṭayo mukhe syuḥ
कलिकलुषविदारिणीमनन्ताम् इति कथयिष्यति यादवेन्द्रसूनुः अपि नरकगतान्पितॄन् अशेषान् अलमुद्धर्तुमिहैव यः करोति
kalikaluṣavidāriṇīmanantām iti kathayiṣyati yādavendrasūnuḥ api narakagatānpitṝn aśeṣān alamuddhartumihaiva yaḥ karoti
य इदमघविदारणं शृणोति भक्त्या परिपठतीह परोपकारहेतोः तिथिमिह सकलार्थभाङ्नरेन्द्रस् तव चतुरानन साम्यतामुपैति
ya idamaghavidāraṇaṃ śṛṇoti bhaktyā paripaṭhatīha paropakārahetoḥ tithimiha sakalārthabhāṅnarendras tava caturānana sāmyatāmupaiti
कल्याणिनी नाम पुरा बभूव या द्वादशी माघदिनेषु पूज्या सा पाण्डुपुत्रेण कृता भविष्यत्य् अनन्तपुण्यानघ भीमपूर्वा
kalyāṇinī nāma purā babhūva yā dvādaśī māghadineṣu pūjyā sā pāṇḍuputreṇa kṛtā bhaviṣyaty anantapuṇyānagha bhīmapūrvā